> Гродзенская вобласць > Гродзенскі раён > вёска Кашубінцы > Сядзіба
Кашубінцы. Сядзіба
Кашубінцы. Сядзіба

Сядзіба | Кашубінцы

Год пабудовы (перабудовы): XIX/XX
Каардынаты:
53° 36'40.38"N, 24° 12'38.64"E

Фотагалерэі

Выбраныя здымкі

Кашубінцы. Сядзіба

Сядзібны дом Блаўдзевічаў у Кашубінцах Фота © svaboda.org | Дата: 04/2016

Кашубінцы. Сядзіба

Фота © Арцём Аблажэй | Дата: чэрвень 2016

Кашубінцы. Сядзіба

Фрагмент Фота © svaboda.org | Дата: 04/2016

Сядзібна-паркавы ансамбль Кашубінцы

Сядзібна-паркавы ансамбль складаецца з галоўнага аднапавярховага корпуса, свірана і пейзажнага парку з ўязной ліпавай прысадай. Гісторыя маёнтка Кашубінцы пачынаецца з XVIII ст., калі ён знаходзіўся ва ўласнасці ордэна езуітаў, па скасаванні якога маёнтак быў выстаўлены на таргі і прададзены, наступнымі яго ўласнікамі стаўся род Храптовічаў, а пасля Данкевічаў.

Паводле дадзеных інвентароў маёнтка за 1821, 1844, 1856 і 1857 гады, гаспадаром маёнтка быў Франц Багатка. Перад паўстаннем 1863-1864 гадоў уладальнікам Кашубінцаў быў Бачэйка, у якога за ўдзел у паўстанні маёнтак быў секвестраваны.

У 1872 годзе маёнткам валодала Марыя Багатка, з якой прынята звязваць пабудову сядзібнага дома, што захаваўся да сённяшняга дня.

У 1890 годзе маёнткам з фальваркам (668 дзесяцін) валодала Марыя Мысліцкая. У міжваенны перыяд яго вярнулі дачцы паўстанца Марыі Бачэйцы-Блаўдзевіч, якая кіравала гаспадаркай разам з мужам Мар’янам Блаўдзевічам да 1939 года, калі маёнтак быў зноў канфіскаваны, цяпер ужо савецкай уладай і выкарыстоўваўся для патрэбаў калгасу.

На сённяшні дзень сядзіба і парк знаходзяцца ў задавальняючым стане, але жылым застаецца толькі сядзібны свіран, патрабуюцца працы па даследванні і рэстаўрацыі сядзібна-паркавага ансамбля з прыстасаваннем сядзібнага будынка і іншых пабудоваў ансамбля.

Сядзіба знаходзілася пры заходнім паркавым ускрайку, мае блізкі да простакутніка план, арыентуючыся галоўным фасадам на паўднёвы захад, у бок дарогі на Горадню, а бакавым фасадам у бок да ракі.

Галоўны сядзібны аднапавярховы корпус мае амаль сіметрычную кампазіцыю, сіметрычнасць парушае двухпавярховая драўляная прыбудова з паўночна-заходняга боку, якая была збудаваная адначасова з усім домам і паводле адзінай праектнай задумы. Прыбудова злучаецца з асноўным аб’ёмам корпуса праз аднапавярховы пераход.

Асноўным акцэнтам і галоўнага і дваравога фасадаў з’яўляюцца драўляныя класічныя портыкі дарычнага ордэру, што маюць два паверхі. Портык выносіцца на пару метраў за плоскасць корпуса, падтрымліваецца чатырма драўлянымі дарычнымі калюмнамі і завяршаецца трохкутным франтонам з паўцыркульным вакном паверх простага антаблемента без дэкору.

Калюмны і бэлькі антаблемента портыка былі пабеленыя, каб ствараць уражанне вырабленых з белага мармуру. Гэтая акалічнасць становіцца вельмі цікаваю, пры правядзенні паралеляў з іншымі класічнымі дэкаратыўнымі і канструктыўнымі дэталямі, выкананымі ў дрэве з імітацыяй каменю, перадусім, мармуру, напрыклад, у Ружанскім палацы XVIII стагоддзя. Сінтэз драўляна-мураваных канструкцыяў і імітацыя формаў, уласцівых аднаму матэрыялу праз пасярэдніцтва другога –характэрная рыса беларускай архітэктуры.

Сцены выкананыя з дрэва зрубам, неашаляваныя, рагі сценаў выдзеленыя простай вертыкальнай шалёўкай. Сцены прарэзаныя амаль аднолькавымі простакутнымі ваконнымі і дзвярнымі празорамі з простымі плоскімі пабеленымі ліштвамі. Сцены завяршаюцца прафіляваным драўляным карнізікам і абшытым дошкамі вынасам даха.

На портыку галоўнага фасада маецца драўляны балкон на вынасных бэльках, аформленых у выглядзе фігурных кранштэйнаў. Агароджа балкона выкананая ў выглядзе ажурнай драўлянай краткі.

У інтэр’ерах сядзібнага дома знаходзіліся двухколерныя паркетныя падлогі.

Перад галоўным фасадам сядзібы ўздоўж дарогі захавалася ўязная ліпавая прысада, таксама прасочваюцца рэшткі клумбы. У сядзібны комплекс уваходзілі апроч сядзібнага дома, свіран (захаваўся), малачарня (не захавалася) і іншыя будынкі, рэшткі якіх знаходзяцца паблізу ад сядзібнага дома.

Арыгінальным з’яўляецца свіран пачатку ХІХ стагоддзя, які знаходзіўся крыху далей ад сядзібнага дома. Цяпер свіран часткова перабудаваны, але яго першасная канструктыўная кампазіцыя захавалася. Раней свіран быў аднапавярховым, па ўздоўжных сценах цягнуліся галерэі, на якіх даспявала садавіна і гародніна. Гэта патрабавала адпаведнага рашэння галерэяў.

Пейзажны парк няправільнай формы быў разбіты ў пойме ракі Котры з улікам ландшафту і, верагодна, адначасова са збудаваннем сядзібнага комплекса, з якім утварае адзіны ансамбль.

У парку прасочваюцца ставы, а таксама некалькі ліпавых і дубовых прысадаў, што кампазіцыйна звязваюць сядзібны дом і комплекс у заходняй частцы парка з поймай ракі пры ўсходняй яго частцы.

У парку захаваліся рэшткі аднаго з выбітных твораў беларускага паркавага мастацтва – гэтак званай “зялёнай” альтанкі, якая складалася з ліпаў, высаджаных квадратам вакол каменнай мемарыяльнай пліты XVIII ст., пакладзенай тут, верагодна, езуітамі.

Сядзібна-паркавы ансамбль у Кашубінцах рэпрэзентуе тыповую сярэднепамесную шляхецкую сядзібу сярэдзіны ХІХ – першай паловы ХХ стст. з вялікай колькасцю захаваных аўтэнтычных элементаў. Стылістыку сядзібнага дома можна акрэсліць як класіцызм з мясцовымі асаблівасцямі, адной з якіх з’яўляецца, сярод іншага, адсутнасць энтазіса на драўляных пабеленых калюмнах галоўнага портыка. Не апошнім па важнасці тут з’яўляюцца спробы падражання ў дрэве модным тагачасным архітэктурным мураваным ці літым з чыгуну формам (кранштэйны і агароджа балкона і інш.). Пейзажны парк, чыя прастора з’яўляецца арганічным працягам прысядзібнага двара, быў уласцівы эпосе рамантызму ХІХ-ХХ стст.

Паводле
Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры
http://pomniki.budzma.org