.

Адметныя мясціны і помнікі на абшарах даўняга ВКЛ | Беларусь Літва Падляшша

Такары

(Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць)

Вёска Такары знаходзіцца ў Агародніцкім сельсавеце Камянецкага раёна, за 45 км на захад ад Камянца. Паводле пісьмовых крыніц вядома з 2-й паловы XV ст., калі вялікі князь літоўскі і кароль польскі Казімір IV Ягелончык надаў вёску братам Алехнавічам, якія пазней пачалі выкарыстоўваць прозвішча Такарскія (Такарэўскія). Праваслаўны прыход у Такарах верагодна ўзнік на мяжы XV/XVI стст., бо ў 1592 г. "паны Такарскія" надалі царкве зямлю. Пазней прыход пераведзены ў Унію. У 1816 г. у Такарах пабудавана новая ўніяцкая Міхайлаўская царква (пасля 1839 г. - у праваслаўным ведамстве, у Літоўскай епархіі).

Такары - Царква Святога Міхала Арханёла

Міхайлаўская царква ў ТакарахФота © Кузіч Мікола | Дата: 13/05/2012

У 1-й палове 19 ст. сяло Такары і 5 аднайменных маёнткаў.  Паводле 8-й рэвізіі (1833 г.) і інвентароў маёнткаў за 1844—47 гг. існавалі: 
- маёнтак Лянкевічаў, фальварак, у вёсцы 39 рэвізскіх душ, больш за 312 дзесяцін зямлі;
- маёнтак Валковіцкіх, у вёсцы 29 рэвізскіх душ, больш за 81 дзесяцін зямлі;
- маёнтак Паўла Валеўскага, фальварак, у вёсцы 20 двароў, 121 рэвізская душа, 486 дзесяцін памешчыцкай і 350 дзесяцін сялянскай зямлі, млын, карчма, вінакурня; 
- маёнтак Аляксандра Такарэўскага, у вёсцы 7 рэвізскіх душ, 31 дзесяцін зямлі; 
- маёнтак Івана Такарэўскага, у вёсцы 3 двары 19 рэвізскіх душ, 58 дзесяцін памешчыцкай, 34 дзесяцін сялянскай зямлі.
У 1857 г. ў Такарах усяго 292 рэвізскія душы. У 2-й палове 19 ст. ў Высока-Літоўскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. Паводле перапісу 1897 г. сяло, праваслаўная царква (больш за 2500 прыхажан), народнае вучылішча, кузня, карчма. У 1890 г. маёнткі Такары належалі Паўлу Залескаму (274 дзесяцін), Тэафіліі Такарэўскай (звыш 87 дзес.), Міхаілу Груявіцкаму (47 дзес.), Казіміру Янкоўскаму, Ігнату Валкавіцкаму (64 дзес.), Іосіфу Лянкевічу (225 дзес.). У 1905 г. ў народным вучылішчы 80 навучэнцаў. У 1912 г. ва ўрочышчы Катэрка пабудавана прыпісная царква Божай Маці Ўсіх Тужлівых Радасць.

Катэрка - царква Божай Маці Ўсіх Тужлівых Радасць

Царква Божай Маці Ўсіх Тужлівых Радасць ва ўрочышчы Катэрка (на тэрыторыі Польшчы, ў 1 км ад Такароў)Фота з Wikipedia

У 1921-39 гг. Такары ў Высока-Літоўскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства Польшчы. У 1923 г. ў вёсцы 92 двары, 529 жыхароў (343 праваслаўных, 177 каталікоў, 8 іўдзеяў і 1 эвангелік), побач аднайменныя фальваркі, 7 двароў, 84 жыхары. У 1934-1935 гг. у Такарах пабудаваны парафіяльны касцёл Узвышэння Святога Крыжа.

Такары - касцёл Узвышэння Святога Крыжа

Касцёл Узвышэння Святога Крыжа ў польскіх ТакарахФота © http://parafiatokary.ns48.pl

У 1940 г. ў вёсцы 182 двары, 1069 жыхароў, пачатковая школа. З 12.10.1940 г. вёска — цэнтр Такарскага сельсавета Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16.8.1945 г. тэрыторыя Такарскага сельсавета перададзена Польшчы. У 1948 г. ў пачатковай школе 83 вучні. Пасля ўдакладнення савецка-польскай мяжы з 8.7.1950 г. вёску падзялілі на дзве часткі - заходняя з касцёлам засталася ў Польшчы, усходнюю з царквой перадалі ў БССР, у Агародніцкі сельсавет Высокаўскага раёна. Пры гэтым усё каталіцкае насельніцтва вёскі засталося ў Польшчы. Разам з імі вырашыла застацца і амаль траціна праваслаўных. Беларуская палова вёскі была перанесена на 0,5 км на усход ад мяжы, а на яе месцы пабудалі казармы памежнага атраду. З 17.4.1962 г. ў Камянецкім раёне. Паводле перапісу 1959 г. ў Такарах 220, у 1970 г. - 181, у 2005г. - 85 жыхароў. У беларускіх Такарах захаваўся помнік народнага дойлідства - Царква Святога Міхала Арханёла (1816 г.). У польскіх Такарах - касцёл Узвышэння Святога Крыжа і царква Божай Маці Ўсіх Тужлівых Радасць (ва ўрочышчы Катэрка). Такары знаходзяцца ў памежнай зоне, для наведвання неабходна атрымаць дазвол з Дзяржаўнага памежнага камітэту Беларусі.

Усевалад Ігнатоўскі

Усевалад Ігнатоўскі

Такары - радзіма Ўсевалада Ігнатоўскага (1881-1931), беларускага грамадскага і палітычнага дзеяча, гісторыка, першага прэзідэнта Беларускай акадэміі навук (1928-1931).

Беларусь

Літва

Польшча

Расія


Знайдзі свае карані
Пошук сваякоў і продкаў у Беларусі, Літве, Польшчы

Рэклама