> obwód miński > rejon nieświeski > miasto Nieśwież > Zespół pałacowo-parkowy Alba
Nieśwież. Zespół pałacowo-parkowy Alba
Nieśwież. Zespół pałacowo-parkowy Alba

Zespół pałacowo-parkowy Alba | Nieśwież

Wybrane zdjęcia

Nieśwież. Zespół pałacowo-parkowy Alba

XIX wieczny obraz z wiarygodnym wyobrażeniem „Konsolacji”, dawnej letniej rezydencji Radziwiłłów |

Nieśwież. Zespół pałacowo-parkowy Alba

Sławny pałacyk „Altanka” |

Pozostałości rezydencji Radziwiłłów w Albie

Na południowym skraju miasta, w Albie, rezydencję (według niektórych danych) założył Mikołaj Krzysztof Radziwiłł „Sierotka” już w końcu XVI wieku, a więc w tym samym czasie, kiedy budowano zamek w Nieświeżu.

Miał tu później stać także wzniesiony w połowie XVIII wieku przez księcia Michała Kazimierza „Rybeńkę” pałacyk „Konsolacja”, będący pierwszą znaną letnią rezydencją Radziwiłłów nieświeskich.

Wydaje się jednak, że „Konsolacja” stała znacznie bliżej zamku, a rezydencję w Albie założył czy też gruntownie ją przebudował, dopiero w drugiej połowie XVIII wieku słynny z ekstrawagancji książę Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku”.

Prace przy jej zakładaniu trwały w latach 1778-83, a wykonał je architekt Leon Lutnicki według własnego pomysłu księcia wojewody. Tuż po zakończeniu prac w 1783 roku Radziwiłł gościł tu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Centrum regularnego założenia rezydencji stanowił drewniany pałacyk, a właściwie altana o oryginalnej architekturze, ozdobiona wieżyczkami w kształcie minaretów. Altana stała na placu otoczonym okrężnym kanałem, od którego rozchodziło się osiem kanałów promienistych, wyłożonych kamieniem. Inny kanał łączył ten cały system wodny z pobliskim zespołem stawów.

Rezydencję otaczał regularny park w typie włoskim, w którym Radziwiłł kazał wybudować 180 domków w typie wiejskich chat. Z końcem kwietnia zjeżdżali do nich stronnicy księcia Karola aby zasiedlić tę niby-wieś, której „wójtem” był sam Radziwiłł. Każdy z „kolonistów”, zwanych „Albańczykami” był obowiązany nosić strój w barwach radziwiłłowskich oraz uprawiać przydzielony mu ogród i kawałek ziemi. Po kanałach krążyła „flota” 20 łodzi, których załoga rekrutowała się z założonej przez księcia szkoły dla synów okolicznej szlachty.

W Albie istniało też ogromne gospodarstwo z oranżeriami, pasiekami, młynami, bażantarnią, królikarnią oraz duży zwierzyniec. Istniał tu także kościół, teatr i szpital z apteką. Znaną z anegdot letnią podróż na saniach zaprzężonych w niedźwiedzie, po drodze wysypanej solą odbył „Panie Kochanku” właśnie na odcinku od nieświeskiego zamku do odległej o 3 km Alby.

Rezydencja w Albie w opisanej postaci przetrwała w zasadzie tylko do końca życia księcia Karola Stanisława. Później zabudowania popadły w ruinę (w takiej formie altana istniała do połowy XIX wieku) a cały kompleks zamienił się w zdziczały park.

Uporządkowała go dopiero w drugiej połowie XIX wieku księżna Maria z de Castellanów Radziwiłłowa. Od tego czasu aż do 1939 roku istniał w Albie duży folwark, utrzymywano zwierzyniec, bażantarnie oraz stawy rybne. Cała posiadłość zajmowała około 200 ha, w tym park około 80 ha.

Grzegorz Rąkowski
„Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi”, Burchard Edition, Warszawa 1997
(A.O.)

Wiadomości

Nie istnieje
Rok budowy (przebudowy): XVI
Utracony: XIX

Albumy zdjęć