> okręg wileński > gmina rejonowa Wilno > miasto Wilno > Cmentarz Bernardyński
Wilno. Cmentarz Bernardyński
Wilno. Cmentarz Bernardyński

Cmentarz Bernardyński | Wilno

Współrzędne geograficzne:
54 40'48.76"N, 25 18'26.45"E

Albumy zdjęć

Wybrane zdjęcia

Wilno. Cmentarz Bernardyński

Cmentarz Bernardyński w Wilnie. Pomnik nagrobny Karola Dmiszewicza, fragment Foto © . |

Wilno. Cmentarz Bernardyński

Cmentarz z widokiem na kolumbaria i kaplicę cmentarną Foto © . |

Wilno. Cmentarz Bernardyński

Tablica na kapliczce erekcyjnej Foto © . |

Cmentarz Bernadryński w Wilnie

Cmentarz bernardyński znajdował się przed kościołem św. Anny, gdzie obecnie biegnie ulica Maironio. Po jego zamknięciu w XVIII wieku, cmentarz przeniesiono na brzeg Wilenki. Rozciągał się aż do starego, drewnianego wówczas kościoła św. Bartłomieja. Istniał tu jeszcze do 1864 roku, gdy skasowano zakon bernardynów, a parafię cmentarza przejął kościół św. Bartłomieja.

Cmentarz bernardyński w obecnym miejscu, na zboczu przy Żwirowej Górze nad Wilenką założono w 1810 roku. Zajmuje obszar 4,6 ha. Został ogrodzony od strony północnej i zachodniej w 1820 roku; brzeg rzeki dopełnia ogrodzenia. Pięknie położony nad stromym brzegiem Wilenki, zadrzewiony, malowniczością położenia nie ustępuje cmentarzowi na Rossie.

Zabudowa cmentarna ma charakter jednolicie klasycystyczny; najprawdopodobniej jest projektu Józefa Poussiera. Na cmentarz prowadzi wykonana w roku 1820 klasycystyczna brama zwieńczona tympanonem z trzema kutymi krzyżami-monstrancjami, z ozdobną kratą bramy i furtki. Do bramy przylega ażurowa dzwonnica z otworami na trzy dzwony.

Przy północnym murze cmentarnym znajdują się dwa długie, trzykondygnacyjne kolumbaria, jedno wzniesione w roku 1810, drugie nieco późniejsze. Między nimi w latach 1825-27 wzniesiono kaplicę cmentarną. Jest klasycystyczna, ozdobiona boniowaniem, pilastrami i gzymsem, zwieńczona tympanonem z krzyżem. Prowadzą do niej dwubiegowe schody. Wnętrze było wyposażone w ołtarz z krucyfiksem i niewielki chór wsparty na kolumnach. Pod kaplicą znajdowała się częściowo zagłębiona krypta.

W starszej części cmentarza znajduje się klasycystyczna kapliczka, upamiętniająca datę założenia cmentarza 14 października 1810. Ma formę otwartej z czterech stron arkady. Sklepienie wsparte na kolumnach osłania figurę Ukrzyżowanego. Dach czterospadowy jest zwieńczony krzyżem-monstrancją.

Budowle tego cmentarza stanowią zupełnie unikalny zabytkowy zespół. Przetrwały kolumbaria, wyremontowane w okresie międzywojennym z funduszów prywatnych ludzi dobrej woli (Ferdynand Ruszczyc, Hieronim Łęski, Lucjan Uziębło). Stanowią jedyny zachowany zespół kolumbariów po zniszczeniu ich na Rossie w latach 50-tych XX wieku. Także grobowce i kaplice nagrobne są niezwykle interesujące.

Cmentarz Bernardyński (po Rossie) jest miejscem spoczynku największej liczby ludzi zasłużonych wielu pokoleń Wilnian na przestrzeni dwustu lat. To profesorowie USB, literaci, artyści, politycy, działacze społeczni, księża.

W okresie LSRR budowle cmentarne i groby uległy dewastacji pousuwano krzyże, ogrodzenia, pomniki. Część terenu cmentarza została podmyta przez rzekę; niektóre nagrobki są mocno zniszczone, a inskrypcje nieczytelne. Niemniej, mimo zaniedbania, przetrwał.

Cmentarz objęto częściową ochroną prawną jako zabytek kultury, obejmującą jednak tylko kilkadziesiąt wybranych pomników. Odbywają się tu nadal pochówki, niszcząc stare groby i pomniki. W roku 1992 częściowo odbudowano kolumbaria, odnowiono bramę i dzwonnicę, a także odrestaurowano groby nieznanych polskich żołnierzy z 1919 roku. Mimo tego, cmentarz pozostaje bardzo zaniedbany.

A.O.
Na podstawie:
Juliusz Kłos, Wilno, Przewodnik Krajoznawczy, Wyd. Oddziału Wileńskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Wilno 1923
Edmund Małachowicz, Wilno. Dzieje, architektura, cmentarze, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 1996

Wiadomości