> okręg wileński > gmina rejonowa Wilno > miasto Wilno > Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty
Wilno. Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty
Wilno. Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty

Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty | Wilno

Rok budowy (przebudowy): 1387 (1), <1427 (2), XVI-XVII (2
Współrzędne geograficzne:
54 40'57.41"N, 25 17'19.09"E

Albumy zdjęć

Wybrane zdjęcia

Wilno. Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty

Fasada główna kościoła, dzwonnica i wejście na teren Uniwersytetu Wileńskiego (Fot. z przewodnika T. Venclovy Wilno) |

Wilno. Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty

Ołtarz główny, fragment Foto © ̳ |

Wilno. Kościół Śww. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty

Foto © |

Kościół pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela i Św. Jana Ewangelisty (Świętych Janów) w Wilnie

Pierwotny, drewniany kościół był ufundowany przez króla Władysława Jagiełłę po chrzcie Litwy w roku 1387. Niebawem zastąpiony przez murowany, konsekrowany w roku 1427. Fundusz na budowę murowanej świątyni pochodził ze składek mieszczan. Był zaprojektowany z wielkim rozmachem. Halowy, trzynawowy, z obszerną nawą środkową i obejściem wokół prezbiterium charakterystycznym dla XIV-to wiecznych budowli sakralnych. Widoczne do dziś ślady wczesnego gotyku to potężne, proste skarpy zewnętrzne, ostrołukowe okna i arkady przęseł w nawach bocznych.

W XVI wieku zaniedbany; w roku 1571 podarowany jezuitom przez króla Zygmunta Augusta. Gruntownie odnowiony i ozdobiony nowymi kaplicami; wzbogacony o wolnostojącą 50-metrową dzwonnicę. W końcu XVI i w XVII wieku odbywały się tutaj najważniejsze uroczystości w Wilnie: powitania królów Stefana Batorego, Zygmunta III, Władysława IV, Jana Kazimierza. Tu odbyła się w roku 1636 w obecności króla Władysława IV uroczystość nadania tytułu doktorskiego słynnemu poecie, Maciejowi Sarbiewskiemu. W 1737 roku kościół zniszczył pożar, trudno więc ustalić jak wielkie były rozmiary przebudowy w XVI wieku. Nie uległa zniszczeniu dzwonnica.

Odbudowa i przebudowa w latach 1738-1749 odbyła się pod kierunkiem słynnego architekta, Jana Krzysztofa Glaubitza. Prawdopodobnie wtedy też podwyższono dzwonnicę. Wnętrze znacznie przebudowano, wykonano też nowe sklepienia w miejsce zniszczonych przez pożar.

W wieku XIX dobudowano boczny przedsionek od ulicy Świętojańskiej z czterokolumnowym klasycystycznym portykiem. Z wnętrza usunięto też znaczne ilości barokowego, prawdopodobnie cennego, wyposażenia. Dzisiaj kościół zachwyca swoją wspaniałą, falującą fasadą lekką, zwężającą się w miarę wysokości i zakończoną ozdobnym szczytem z krzyżami, posągami i wazonami. Obok sześciokondygnacyjna, o kwadratowej podstawie dzwonnica z mniejszym segmentem najwyższej kondygnacji, nakryta zgrabną kopułką. Ma wąskie, wysokie okna i sześciometrowy krzyż na szczycie, również ozdobionym wazonami. Fasada od strony wschodniej (od ulicy Zamkowej) zwieńczona barokowym szczytem; na ścianie XVIII wieczna, piękna, rokokowa tablica pamiątkowa Chreptowiczów. Nad tablicą znajdował się niegdyś pozłacany, duży krucyfiks.

Wnętrze zachwyca przestrzenią i bogactwem wyposażenia wspaniały barokowy ołtarz wielki fundacji Wojciecha Radziwiłła i rokokowy chór pochodzą z XVIII wieku. Liczne rzeźby na postumentach kolumn są zgromadzone tu z innych zamykanych kościołów. Tablice pamiątkowe i epitafia sławnych ludzi związanych z miastem tworzą swego rodzaju panteon.

Nawy boczne otaczają kaplice cztery po stronie północnej, dwie południowej. Kaplica Bożego Ciała (Ogińskich) pochodzi z XVI wieku, była odnawiana w XVIII i XIX; jej piękny portal jest dziełem J. K. Glaubitza. Kaplica św. Anny również z przepięknym, rokokowym portalem Glaubitza z czarnego i różowego marmuru. Tu też wspaniały ołtarz św. Wiktora wielka, drewniana, pozłacana i posrebrzana płaskorzeźba w kształcie drzewa z umieszczonym centralnie krucyfiksem. W obejściu prezbiterium znajduje się dwanaście ołtarzy.

Kościół Świętych Janów dzięki artyzmowi Jana Krzysztofa Glaubitza nazywany jest jedną z pereł wileńskiego baroku. Piękne, barokowe, wysokie szczyty kościoła i dzwonnica są doskonale widoczne z różnych punktów miasta. Dzwonnica także z racji swej wysokości (63 m) jest doskonałym punktem orientacyjnym; a ze względu na urodę ulubionym tematem artystów. Także jednym z najbardziej charakterystycznych symboli Wilna.

A.O.

Na podstawie:
Juliusz Kłos,
Wilno, Przewodnik Krajoznawczy,
Wydawnictwo Oddziału Wileńskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Wilno 1923
Tomas Venclova,
Wilno, R. Paknio Leidykla 2001, 2002