> obwód grodzieński > rejon słonimski > wieś Dziewiątkowicze Nowe

Dziewiątkowicze Nowe na mapie

Dziewiątkowicze Nowe - zabytki | zdjęcia

Pierwsza pisemna wzmianka: 11.05.1598

Możliwe warianty:
Dziewiątkowicze Nowe Novadzieviatkavičy Novya Devyatkovichi Novyja Dzieviatkoviczy

Współrzędne geograficzne:
52 54'57.71"N, 25 10'5.38"E

Co warto zobaczyć:

Utracona spuścizna

Dziewiątkowiczy nowe i stare

Pierwsze wspomnienie o wsi Dziewiątkowiczy dotyczyć 11 maja 1598 roku. W Aktach Słonimskiego sądu podstarosta Iwan Ilja Mieleszko zanatował, że z podwórza marszałka Awraama Mieleszki uciekli dwaj chłopie. Trzeba zauważyć, że rodzina Mieleszków była starożytną szlachecką rodziną herba Korczak. W żrdłach Wielkiego Księstwa Litewskiego przedstawicieli tej rodziny wiadomy z wieku 15. Na Słonimszczynie Mieleszki mieli szereg wielkich posiadań ziemskich, wśród jakich Iwańkowszczyna, Lipniki, Podgorodnaja, Busiaż, Dziewiątkowiczy i inne majątkie.

W 1598 rokie, wspomniętym w Aktach, Awraam Daniłowicz Mieleszko był marszałkiem słonimskim, tj. głównym urzednikiem w powiecie. Po jego śmierci marszałkiem słonimskim został jego krewniak Iwan Ilja. Energiczny i celowy, zajmował w Wielkim Księnstwie szereg wysokich stanowisków państwowych. Na Słonimszczynie Iwan Ilja posiadał Dziewiątkowiczami i Busiażem (w 1606, 1609 i 1621 r. kupił u Ester wdowę Icchaka Michielewicza). Po śmierci Iwana Mieleszki Dziewiątkowiczami posiadali jego żona i dzieci.

W 1677 roku Teodor Mieleszko sprzedał swoją część majątka Dziewiątkowiczy Aleksandru Kazimiru Śliźniu. Z tego czasu i do 1939 roku właścicielami Dziewiątkowiczw zostają przedstawiciele rodziny szlacheckej Śliźniw. Ta starożytna rodzina pochodzi od płlegendarnego Ratszy (Ryktszy). Jego wnuk Hawryła Aleksicz bojarzyn książa Aleksandra Niewskiego wyrożnił się w bitwie Niewskiej 1240 roku.

Za 250 r. Dziewiątkowiczy zmieniły wielu właścicieliów z rodziny Śliźniów. W 1778 roku Tadeusz Ślizień zbudował koścół drewniany w Dziewiątkowiczach Starych, a potym ceglany (Świętych Apostołów Piotra i Pawła) w Nowych. Pietropawłowski kościół budował się w stylu barokowym jak rodzinny kościół-krypta Śliźniów.

Do początku 19 stulecia rodzina Śliźniów osiągnęła najwyższy stupień swego bogactw i wpływu. Posiadołości znaczne się rozszerzały. Tylko w powiecie Słonimskim Śliźni posiadali folwarkami Zabulje, Zosin, Krasny Staw, Mochnaczy, Okuninowo i inn.

Już na początku 19 w majątek Śliźniów piszą w dokumentach jak Dziewiątkowiczy Nowe, a Dziewiątkowiczy byłe z tego czasu stanęły Dziewiątkowiczy Stare i przejszły do rodziny szlacheckiej Kołłupajło. Wieś dostała się z początku ziemiancy Kołłupajłowoj-Ostromienickoj (jaka niedaleko od Dziewiątkowicz Starych, w Podgorodnej, pobudowała drewniany parterowy majątek), a potem jej synowi Ludwikowi (1803-1850). W Dziewiątkowiczach Nowych na starem cmentarzu polskim dotychczas stoją dwie krypty mogilne Kołłupajłów: jedna w połowie zrujnowana, druga z tablicej pamiątkowej jest w lepszym stanie.

W połowie 19 w Alfred Ślizień buduje w Dziewiątkowiczach Nowych mocarny pałac w stylu angelskim. Budynek nie zachował się, ale do nas doszedła akwarela N. Ordy 1861-1867 r. gdzie pałac jest malowany z tylnego boku. Majstetyczny dwóchpiętrowy budynek jest pokryty staropolskim dachem: z wązkiej strony wywyższa się wieża prostokątowa w przekroju. Jej charakter forteczny wzmaga się okrągłymi pinoklami jakie wisną po kątach i zębatej rampej. Na wieży był flagsztok, gdzie podnosiła się flaga kiedy gospodarz był w zamku. Przeciwną wązką śćianą budynku zakończyły dwie dwupoziomowe wieże kątowe z zębatymi rampami. Średniowieczną surowość budynku forteczną zmiękczała oranżeria szklana jaka była przybudowana do budynku. Przed zamkem był park planowania regularnego jaki wspaniałą aleją lipową łączył się z kościołem.

W 1866 roku z rozkazy gubernatora grodzieńskiego I.M. Skwarcowa kościół w Dziewiątkowiczach Nowych był zamknięty w odpowiedzi na uzbrojone wzburzenie. W 1869-1871 r zgodnie z projektem gubernalnych architektw grodzieńskych Cichwińskiego i Krzyżonowskiego kościół był przebudowany pod cerkiew i zdobył rysy styla retrospektywno-ruskiego. Dzwonnica była zmieniona na ośmiogranisty bęben z makowicą, a główne wyjście ozdobione starożytnoruskim rundukem. Trzy ołtarzy były ściosany, krypta gdzie byli pogrzebiony szczątki przedstawicielów rodziny Śliźniów została zmurowana. Wiadomo, że dziśaj szczątki hrabiów Śliźniów są pogrzebiony w krypcie cerkwy Trjcy Świętej (byłego kościoła bernandynw) w Słonimie. Rekonstrujowany został i kościł w Dziewiątkowiczach Nowych jaki po nadawaniu wieżącym stał się cerkwą Świętej Paraskewy. Po śmierci Alfreda Śliźnia Dziewiątkowiczy Nowe przejszły do jego córek Konstancji i Sofji. W 1880-ch latach koło majątku rozpoczęli budowanie maneżu czy jak mówią stare ludzi, hipodromu.

W 1911 roku właścicielem Dziewiątkowiczów Nowych stał się Algerd Ślizień, jeszcze zupełnie młody człowek w ten czas. Po zakończeniu Starowieckiej szkoły ośmioletniej, a potym Warszawskiej szkoły handlowej był powolony do armii i odważnie wojował na frontach 1 wojny światowej. Wojną domową porucznik Ślizień spotkał w okopach 1-go frontu ukraińskiego. Potym przyszedł czas odnośnie spokojny i pomyślny. W 1920-ch latach w Dziewiątkowiczach Nowych na nowo został odbudowany kościół, parafia jego liczyła w 1932 r 108 człowiek. W 1939 r na Słonimszczynę wrciła władza radziecka i byłe gospodarze zostali zmuszony odjechać za granicę. Na tym okres wolności szlachetnych w Dziewiątkowiczach się skończył.

W dążeniu do równości nowa władza zrujnowała wszystko co było nabyto pokoleniami wielmożnych właścicielów. Od Kołłupajłów zostały dwie krypty na starym cmentarzy katolickim, a od Śliźńw trochę więcej kościoł, cerkwa, resztki pałacu i park, co prawda zarosły i nie pielęgnowany, ale malowniczy i przywabiany jak i 300 lat temu.

Światłana Truniewska (Sutsko)
Po artykulu Światłany i Igoria Prokofjewych ("Dziewiątkowiczy nowe i stare").
(Gazeta Słonimska), 279

Dziewiątkowicze Nowe. : Zabytki i atrakcje | zdjęcia

Dziewiątkowicze Nowe. : Utracone spuścizna | zdjęcia

Dziewiątkowicze Nowe.  Pałac Śliźniów

Dziewiątkowicze Nowe. Pałac Śliźniów (> 1850)

Wiadomości

, , " " . ...