Выбраныя здымкі
Від з боку апсіды. Зіма 1962 г., праз паўгода касьцёл будзе разбураны. Фота Пятра Раловіча Фота © Уладзімір Скрабатун |
Алтар. Здымак 1955 г. Фота Пятра Раловіча Фота © Уладзімір Скрабатун |
Стан на 3 ліпеня 1962 года. Фота Пятра Раловіча Фота © Уладзімір Скрабатун |
Пра канстантынаўскі касьцёл Сьв. Тройцы сёньня нідзе не згадваецца. Прычына зразумелая - 43 гады як ён ужо не існуе. Быў зруйнаваны ў 1962 годзе да Дня вызваленьня Беларусі. Зьвесткі пра яго можна знайсьці хіба што ў кніжках, якія выдадзены ў першай трэці мінулага стагодзьдзя. Іх мы адшукалі ў адным старадаўнім выданьні*, якое прысьвечана ксяндзу Францішку Завадскаму, удзельніку паўстаньня 1863 года. Ён, на запрашэньне Тэрэзы Акушка, 25 гадоў адслужыў у філіяльным касьцёле ў Канстантынаве:
"Канстантынава - двор і касьцёл над р. Мардва**. Касьцёл пад назовам Найсьв. Тройцы, драўляны, фундованы ў 1768 г. Янінай Акушка, 1.Х.1769 асьвечаны біскупам Тэл. Тавяньскім, ад 1799 года філіяльны да парафіі ў Удзеле, ад 1917 парафіяльны. Праўдападобна перад прыходам цара Аляксея быў уніяцкім, а можа і потым, бо папы пасьля 1839 года ўсьцяж расьцілі прэтэнзіі на гэты касьцёл, нават падобна выстараліся нейкае распараджэньне з Пецярбурга на адабраньне ад каталікоў. Губэрнатар Назімаў (пасьля паўстаньня 1863 г.) быў дабрэйшага сэрца, калі пані Акушка зьвярнулася да ягонай жонкі з просьбай аб уратаваньні касьцёла, якая гэтага дамаглася ад свайго мужа. Пані Акушка з нагоды той размовы ўручыла губэрнатаршы 3 пуды (50 кг.) найпякнейшых лясных арэхаў. Дэкрэт з Пецярбурга схаваўся пад зялёнае сукно пісьмовага стала губэрнатара і там праляжаў да 1905 года да "Указу" аб Талеранцыі. Так, урэшце рэшт, паціхеньку сказанае, у дадатак жа арэхі, зьбераглі Канстантынаў. Наша пястунка*** апавядала, што калі яшчэ была малая бачыла нешчасьлівых і зьняважаных уніятаў паблізу ад канстантынаўскага касьцёла - ляжалі шэрагамі на балоце ля праходзячага паблізу тракту, закутыя ў дыбы (так як бэлькамі замыкалі ногі і нават рукі) карміліся не раз толькі селядцамі, абы змусіць сябе да зьнясіленьня.
Апавядаецца, што двор і вёска суседняя, называліся перад 1812 годам Барыламі - пасьля пажару адбудаваныя засталіся названыя - дворам Канстантынаўскім, вёска ж Навасёлкамі. Што канстантынаўскі касьцёл мог быць істотна ўніяцкі сьведчыць наяўнасьць алтара сьв. Язафата Б. Пакутніка, праўда ў стылі біскупа лацінскага.**** Папярэднікам кс. Францішка Завадскага быў Дыянізі Яноўскі, які доўга хварэў на водную пухліну".
* Паводле кнігі W. Zawadzki, "Wspomnienie z zycia ks. Franciszka Rogala-Zawadzkiego (1829-1915) Ostatniego zakonnika wilenskiej djecezji ze starej generacji", Wilno. 1924 r. st. 42,43
** тутэйшы народ называе раку Маргвой, а не Мардвой.
*** ад слова песьціць
**** г.зн. не праваслаўны
"Канстантынава - двор і касьцёл над р. Мардва**. Касьцёл пад назовам Найсьв. Тройцы, драўляны, фундованы ў 1768 г. Янінай Акушка, 1.Х.1769 асьвечаны біскупам Тэл. Тавяньскім, ад 1799 года філіяльны да парафіі ў Удзеле, ад 1917 парафіяльны. Праўдападобна перад прыходам цара Аляксея быў уніяцкім, а можа і потым, бо папы пасьля 1839 года ўсьцяж расьцілі прэтэнзіі на гэты касьцёл, нават падобна выстараліся нейкае распараджэньне з Пецярбурга на адабраньне ад каталікоў. Губэрнатар Назімаў (пасьля паўстаньня 1863 г.) быў дабрэйшага сэрца, калі пані Акушка зьвярнулася да ягонай жонкі з просьбай аб уратаваньні касьцёла, якая гэтага дамаглася ад свайго мужа. Пані Акушка з нагоды той размовы ўручыла губэрнатаршы 3 пуды (50 кг.) найпякнейшых лясных арэхаў. Дэкрэт з Пецярбурга схаваўся пад зялёнае сукно пісьмовага стала губэрнатара і там праляжаў да 1905 года да "Указу" аб Талеранцыі. Так, урэшце рэшт, паціхеньку сказанае, у дадатак жа арэхі, зьбераглі Канстантынаў. Наша пястунка*** апавядала, што калі яшчэ была малая бачыла нешчасьлівых і зьняважаных уніятаў паблізу ад канстантынаўскага касьцёла - ляжалі шэрагамі на балоце ля праходзячага паблізу тракту, закутыя ў дыбы (так як бэлькамі замыкалі ногі і нават рукі) карміліся не раз толькі селядцамі, абы змусіць сябе да зьнясіленьня.
Апавядаецца, што двор і вёска суседняя, называліся перад 1812 годам Барыламі - пасьля пажару адбудаваныя засталіся названыя - дворам Канстантынаўскім, вёска ж Навасёлкамі. Што канстантынаўскі касьцёл мог быць істотна ўніяцкі сьведчыць наяўнасьць алтара сьв. Язафата Б. Пакутніка, праўда ў стылі біскупа лацінскага.**** Папярэднікам кс. Францішка Завадскага быў Дыянізі Яноўскі, які доўга хварэў на водную пухліну".
Падрыхтаваў
Уладзімір Скрабатун
* Паводле кнігі W. Zawadzki, "Wspomnienie z zycia ks. Franciszka Rogala-Zawadzkiego (1829-1915) Ostatniego zakonnika wilenskiej djecezji ze starej generacji", Wilno. 1924 r. st. 42,43
** тутэйшы народ называе раку Маргвой, а не Мардвой.
*** ад слова песьціць
**** г.зн. не праваслаўны