> Użytkowniki > br. Jan Fibek OFMCap

Wszystkie posty użytkownika

Ok. 1872 - ks. Jan OLESZKIEWICZ (p)
1876-1877 – ks. Józef WOJEWÓDZKI (p)
1877 – parafia Choromiec w dekanacie bobrujskim, liczy 1.054 kat., kaplice: Rudobielska i Albrychtowska.
Ta "cerkiew" wyglada mi na kościół, sądząc po kształcie krzyża, ale nie byłem tam więc nic nie chce mówić.

Kościół Szaciłki (Ųąö³ėå)
(dziś dzielnica Świetłagorska)

W diecezji wileńskiej (misja jezuicka) – 1634-1798 r.

1634-1700 – misja jezuicka
1634 – zapis wsi Szaciłki dla fundacji jezuickiej w Bobrujsku.
1638 - w miejscowości Szaciłki ofiarowana jezuitom przez Piotra Sulatyckiego , mogła tu powstać wtedy pierwsza drewniana świątynia p.w. Św. Krzyża.
pocz. XVII w. - zbudowano drewnianą świątynię i założono stacje misyjną rezydencji bobrujskiej.
1650 –zbudowanie drewnianego kościoła dla potrzeb misja jezuitów z Bobrujska.

1700-1773 – misja jezuicka
1744 – świątynia Szaciłki w parafii Karpiłowka, dekanat bobrujski.
1773 – kasata zakonu i zabranie funduszy na skarb państwa.

1774-1798 – drewniana świątynia parafialna
1774 – istnieje tu kościół „pojezuicki”



W diecezji mińskiej – 1798-1869 r.

1798-1820 – w diecezji mińskiej
1812 – spalenie świątyni w czasie wojen napoleońskich.
1818 – budowa nowej drewnianej świątyni p.w. Świętego Krzyża, staraniem parafian z pomocą właściciela Mankiewicza (ustawiony przy trakcie – dziś ul. Sowiecka- naprzecie cmentarza); budowla miała wymiary: 5 sążni dł., 3,5 szer., 2 wys..

1820-1841 – w diecezji mińskiej
1822 – poświęcenie kościoła przez posługę dziekana bobrujskiego ks. Stronkowskiego.
1835 – o funkcjonowaniu parafii świadczą księgi metryk.
1841 – obsługiwali kościół bernardyni należący formalnie do wspólnoty w Mińsku.

1842-1843 – filialistą o. Walerian MONKIEWICZ OFM
1843 – parafia w dekanacie bobrujskim, z filialnym kościołem Bobrujska.
1844 – remont kościoła, obicie szczytu deskami, na dachu 3 kopuły zwieńczone krzyżami. Wewnątrz 4 ołtarze (NMP, św. Piotra i Pawła, św. Antoniego, św. Trójcy), organy 6 głosowe.

1845-1860 – w diecezji mińskiej
1849 – kościół w miejscowości Szciły, parafia Bobrujsk.

1863-1864 – filialistą ks. Pius SZYMONOWICZ
1864 – represje popowstaniowe

1864-1869 – w diecezji mińskiej
1867 – parafia w Szaciłkach liczy 735 osób (M = 368, K = 367).
Od dnia 15.01.1867 r. proboszcz w Nieświeżu na „pokucie”



W diecezji wileńskiej (1869-1883 r.) i mohylowskiej (1883-1917 r.).

1869-1882 – w diecezji wileńskiej
1872 - filialny kościół Szatiłowski w parafii Bobrujsk.
1877 – fila Szaciłki (z 1818 r.), w parafii Bobrujsk.
Ok. 1880 – filialny kościół w Szaciłkach, parafia Bobrujsk.

1882-1905 – w archidiecezji mohylowskiej
1899 – o odrodzeniu religijnym parafii świadczą księgi metryk.
Po 1905 – odbudowa kościoła z lasów ofiarowanych przez dziedzica Tyszkiewicza i powiększenie kosztem drzew wydzielonych przez właściciela majątku Ilenpol

1906-1907 – vacat - obsługuje ks. Jan KOSSOWSKI
1907 – kościół Szaciłki jako filia parafii Bobrujsk, z parafii Bobrujsk.
1912 – kościół filialny Szatilki w parafii Bobrujsk.

1914-1917 – ks. Hieronim CERPENTO (f)
1917 – filialny kościół Szaciłki, na terenie parafii Bobrujsk.



W diecezji mińskiej – 1917-1991 r.

1917-1945 – w diecezji mińskiej
1920 – (07.03) zdobycie Szaciłek przez 2 Brygadę Kawalerii z Wadowic.
1933 – nabożeństwa prowadzą wierni.
1936 – zamknięcie kościoła przez władze komunistyczne.
1938 – istnieje świątynia
1939 – rozebranie świątyni i pozostawienie terenu na cmentarz
2000 - cmentarz
W latach 1699-1850 istniał tu klasztor karmelitów trzewiczkowych, później parafia katolicka skasowana w 1866 r. W latach 1866-1890 r. była to cerkiew prawosławna, po spaleniu przebudowana jako mauzoleum dla uczczenia zwycięstwa wojsk rosyjskich w 1794 r.

Dziś jest to wieś Czyżewszczyzna (Czerewszczyżna), opis parafii i klasztoru Kiwatycze zamieściłem pod tym miejscem.
Krupczyce – (Źšóļ÷ūöū = ×ūęż¢ų÷ūķą) - kościół i klasztor karmelitów p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP lub św. Eliasza

Klasztor i parafia w diecezji łuckiej – 1660-1798 r.

XVII w. – w diecezji łuckiej
1698-1699 – prepozyt ks. Mikołaj HOHOŁ

1699-1701 – początek fundacji karmelitów
1699 – początek starań o fundacje i wydzielenie funduszu.
1701 – zakończenie budowy świątyni p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP , fundatorem drewnianego kościoła i murowanego klasztoru karmelitów trzewiczkowych był Andrzej Leopold Osowski.

1701-1705 – klasztor karmelitów
1701-1704– prokurator o. HENRYK Śmieszkowicz OCarm
1702 – powierzenie pracy parafialnej karmelitom.
1704 – klasztor liczy 6 zakonników

1705-1709 – przeorem o. SEWERYN Domański OCarm
Ok. 1708 – liczne zniszczenia po przemarszach wojsk i epidemiach w czasie wojen północnych.

1709-1729 – klasztor i kościół
1709 – przeorem o. ELIZEUSZ Moszewicz OCarm
1713 – przeorem o. JULIAN Rustawicza OCarm
1719 – przeorem o. AMBROŻY Dobrucki OCarm
1723 – przeorem o. GORDYAN Sojecki OCarm
1726 - przeorem o. AMBROŻY Dobrucki OCarm
1728 – przeorem o. ELIZEUSZ Antoszewicz OCarm
1729 – konsekracja kościoła przez bp. Olszańskiego (sufragana chełmiński)

1730-1750 – klasztor karmelitów
1731-1736 – przeorem o. GORDYAN Sojecki OCarm
1739-1743 – przeorem o. ATANAZY Rzędkowski OCarm
1745-1747 – przeorem o. ANTONI Sokołowski OCarm
1747 – przeorem o. AUGUSTYN Koziboeski OCarm

1751-1757 – przeorem o. EDMUND Stępniewski OCarm
1756 – parafia w dekanacie szereszowskim diecezji łuckiej.

1757-1763 – przeorem o. EUZEBIUSZ Kiszczyc OCarm

1764-1768 – przeorem o. PIOTR Paszkowski OCarm
1768 – mieszka tu 11 zakonników (9 kapłanów i 2 braci)

1771-1775 – przeorem o. DIONIZY Wieloński OCarm
1774 – klasztor i kościół p.w. Św. Eliasza karmelitów trzewiczkowych prowincji małopolskiej, mieszka tu 12 zakonników (9 kapłanów, 1 kleryk, 2 braci laików).

1779-1795 – klasztor karmelitów
1779 – przeorem o. ALBERT Chorliński OCarm
1783 - przeorem o. DIONIZY Wieloński OCarm
1790 – przeorem o. RYSZARD Łazarowicz OCarm
1793 – przeorem o. HIERONIM Zgodziński OCarm
1794 – prokuratorem o. ALEKSANDER Świerczewski OCarm
1794 – pochowanie w pobliżu klasztoru ok. 200 żołnierzy polskich poległych w bitwie pod Krupczycami i upamiętnienie miejsca kapliczką.
1795-1798 – klasztor w diecezji brzeskiej
1797 – parafia Krupczyce w dekanacie kobryńskim diecezji łucko-brzeskiej, liczy 725 katolików. Kościół to świątynia drewniana na podmurowaniu, kryta gontem z kopułką z blachy miedzianej (35x26 łokci). Klasztor piętrowy murowany


Klasztor i parafia w diecezji wileńskiej – 1798-1850 r.

1798-1812 – klasztor (do wojen napoleońskich)
1807-1809 – przeorem o. MAURYCY Walewicz OCarm
1810-1812 – przeorem o. JOZAFAT Fochs OCarm
1812 – zniszczenia w czasie wojen napoleońskich.

1812-1831 – klasztor karmelitów (do powstania)
1812-1814 – przełożonym o. MAURYCY Walewicz OCarm
1816-1818 – przeorem o. STANISŁAW Bogdanowicz OCarm
1818 – parafia liczy 686 kat.
1819 – przeorem o. GAUDENTY Drozdowicz OCarm
1820 – parafia liczy 752 kat.
1825 – przeorem o. ANDRZEJ Liboński OCarm
1828 – przeorem o. FELIKS Pakułowicz OCArm

1831-1850 – klasztor (do „kasaty”)
1836-1838 – przeorem o. BONIFACY Wilimowicz OCarm
1839-1840 – przeorem o. KORNELIUSZ Kordynowicz OCarm
1841 – przełożonym o. EUSTACHY Syrwid OCarm
1841 – pożar niszczy klasztor
1841-1845 – przeorem o. HIPOLT Pulscyko OCarm
1842 – zabranie majątku kościelnego na skarb państwa.
1850 – kasata klasztoru.


W diecezji wileńskiej – 1798-1925 r.

1855-1856 – ks. Grzegorz ŻELESZKIEWICZ (a)
1855 – kaplica Oziaty

1859-1860 – ks. Jan WOJTKIEWICZ (a)
1860 – kościół „pokarmelitański” parafia liczy 644 kat., kaplica Oziaty.
1863 – parafia w dekanacie kobryńskim, liczy 650 kat., kaplica w Oziatach
1865 – skasowanie parafii przez władze carskie.
1866 – zamknięcie kaplicy Oziaty.

1867-1890 – w cieniu cerkwi prawosławnej
1866 – zabranie kościoła na cerkiew.
Ok. 1885 – cerkiew prawosławna w świątyni poklasztornej; w późniejszym czasie nastąpiło zniszczenie krzyża pamiątkowego na cmentarzu, rozbicie i ograbienie murowanych grobowców, w wyniku rewolty miejscowej ludności.

1890-1908 – w cieniu cerkwi prawosławnej
Przed 1890 – spalenie się drewnianej świątyni i ograbienie podziemi spalonej świątyni i cmentarza.
1894 – z części budowli kościelnych postawiono cerkiew, mauzoleum rosyjskich żołnierzy Suworowa poległych w bitwie z polskimi żołnierzami 1794 r.

1908-1925 – próba odrodzenia parafii
1908 – staranie o otwarcie kościoła, zakończona otwarciem kaplicy w pobliskiej Zabince.
1925 – wierni należą do parafii Żabinka


W diecezji pińskiej – 1925-2000 r.

1934 – wspomnienie jako dawnego kościoła karmelitów, jeszcze nie oddanego przez prawosławnych.
2000 – miejscowość nazywa się Czyżewszczyzna (czerewszczyce), istnieją tu ruiny kościoła obok cerkwi p.w. św. Włodzimierza


Dywin (Äē³ā³ķ) – kościół p.w. Wniebowzięcia NMP

W diecezji łuckiej – 1660-1799 r.

1660-1680 – w diecezji łuckiej
1660 – założenie kościoła z fundacji Jana Kazimierza.
XVII w. - kościół w miejscowości Dywin (Dziwin) uposażali królowie Jan Kazimierz i Michał Wiśniowiecki (m.in. 42 włóki ziemi).

1682 – ks. SIEBIERSKI (p)
Wspomagał: 1682 – ks. Bernard Brzydacki (c)

1695-1714 – ks. Bernard BRODACKI (p)
Wspomagał: 1704-1711 – ks. Kazimierz Skorupka (c)

1715-1721 – w diecezji łuckiej
Wspomagali; 1720-1721 – ks. Reginaldus Wąż (c),

1721-1727 – ks. Benedykt RUSIECKI (p)
Wspomagał: 1722 – ks. Jan Wojewódzki (c)

1728-1740 – ks. Jan WOJEWÓDZKI (p)
1740 – budowa nowej drewnianej świątyni staraniem ks. Wojewódzkiego

1746 – ks. Jan RYMKIEWICZ (c)
1743 – poświecenie świątyni przez bp. Kobielskiego

1749-1752 – ks. Tadeusz CZARNECKI (c)

1770 – ks. Paweł ŁĘCZYCKI (c)
1770-1799 – w diecezji łuckiej
1796 – parafia w dekanacie szereszowskim diecezji brzeskiej

1796-1799 – ks. Jan PIANKOWSKI (p)
1797 – parafia w dekanacie kobryńskim diecezji łucko-brzeskiej
1799 – do parafii należą wsie: Bielsza, Nowosiółki, Mokrawy, Lipowo, Lachowce, Lepary.


W diecezji wileńskiej – 1799-1925 r.

1799-1830 – ks. Jan PIANKOWSKI (p),
Wspomagali: 1826-1831 – ks. Maciej Piotrowski (w)
1830 – kościół ma 5 ołtarzy i 19 okien.

1855-1860 – ks. Feliks BUGAJŁO OCD (p)
1860 – parafia w dekanacie kobryńskim diecezji wileńskiej, liczy 359 kat..

1863-1864 – o. Wawrzyniec ŻURAKOWSKI MIC (p)
1863 – parafia liczy 387 kat.

1866-1916 – w diecezji wileńskiej (cerkiew)
1866 – skasowanie parafii katolickiej i zabranie światyni na cerkiew prawosławną,
1881 - miejscowość liczy 2.490 mieszkańców.

1917-1925 – w diecezji wileńskiej (kościół)
1917 – odrodzenie parafii, odzyskanie kościoła i odbudowa drewnianej świątyni.
1921 – miasteczko liczy 2.299 mieszkańców
1924-1925 – ks. Fabian POCZOBUTT (p)
1925 – parafia Dywin w dekanacie kobryńskim, liczy 900 kat.


W diecezji pińskiej – 1925-1989 r.

1925-1926 – w diecezji pińskiej
1926 – parafia liczy ok. 500 kat.

1927-1930 – ks. Bolesław RUTKOWSKI (p)
1930 – parafia w dekanacie kobryńskim, liczy 518 kat.

1932-1934 – ks. Józef OSTREJKO (p)
1934 – parafia liczy 475 kat.

1935-1936 - ks. Stanisław TOMKOWICZ (p)



Rohotna (Šąćīņķą) – parafia p.w. Św. Aniołów Stróżów

W diecezji wileńskiej - 1400-1794 r.

1400-1600 – drewniana świątynia
1400 – fundacja parafii i uposażenie w 39 włók ziemi
1466 – budowa kościoła p.w. św. Bartłomieja przez miejscowego dziedzica.

1600-1670 – w diecezji wileńskiej
1600 – fundacja nowej świątyni ze środków Bartłomieja Remiesz.
1634-1650 – zajęcie kościoła przez kalwinów
1652 – założenie Bractwa Św. Różańca
Ok. 1656 – zniszczenie świątyni
1669 – parafia w dekanacie Słonimskim (Synod Sapiehy).

1673-1674 – ks. Marcin WILLER (p)
1673 – podymne z plebani pobierano od 6 domów.
1673 – (09.11) według wizytacji bp. Słupskiego: kościół „nowobudowany, drewniany” z fundacji kolatora Andrzeja Zawiszy.

1690 – ks. Daniel GIEDMINT (p)

1700-1720 – w diecezji wileńskiej
Ok. 1708 – zniszczenia w czasie epidemii po wojnach północnych

1727 – ks. Andrzej MALEWICZ (p)

1739-1740 – ks. Michał MONTWIŁŁA (p)

1743-1744 - ks. Jan JEKUBOWICZ (p),
Wspomagali: 1743-1744 - ks. Wawrzyniec Kotkowski (alt.)
1744 – parafia w dekanacie słonimskim, na terenie parafii znalazły się miejscowości: Rohotna, Horka, Ładzinki, Szostaki, Sowozdziaki, Siolinowszczyzna, Kibinie, Dudzicze, Pużewicze, Statkowszczyzna, Jatwież, Zykiewicze, Nowosiołki, Mayłowszcyzna, Sierplewicze, Miłaszewicze, Chorobrowicze, Horodki.

1750-1785 – w diecezji wileńskiej
1781 – parafia Rohotna w dekanacie Słonimskim liczy 980 kat.

1788-1791 – ks. Ignacy OBRĘPALSKI (p),
Wspomagali: 1788-1790 – ks. Czernik (alt.).



W diecezji wileńskiej – 1794-1905 r.

1794-1809 – w diecezji wileńskiej (od rozbiorów)
1809 – budowa murowanej świątyni, krytej gontem.

1810-1818 – ks. Andrzej MACIUTOWICZ (p)
1817 – przy parafii szkoła (drewniany budynek) i szpital (M = 2, K = 4).
1818 – kościół murowany, parafia liczy 2.976 kat., na terenie parafii: filia w Skrundziach (1809-1818 – ks. Tomasz Markowski), kaplica Rendzinowszczyzna (1808-1818 – o. Kazimierz Runaszewicz OFM) i Chorobrowicze.

1825-1856 – ks. Ignacy DUSZAKIEWICZ OP (c) ,
Współpracowali: 1825-1826 – ks. Jan Tyszkiewicz (w) , 1835-1836 – o. Tomasz Hrycewicz OP (w)
1840 – początek budowy murowanej świątyni, w stylu klasycyzmu.
1856 – w parafii kaplica Rohotna

1863-1866 – ks. Augustyn LIPKO (p)
1863 – parafia liczy 1.500 kat.
1863-1864 – uwięzienie proboszcza ks. A. Liplo w Grodnie za domniemanie udziału w powstaniu.
1866 – skasowanie kościoła przez władze carskie i przyłączenie parafii do Zdziacioła.

1866-1905 – w cieniu cerkwi
1866 – kościół zamieniony na cerkiew
XIX w. – katolicy korzystają z posługi duchownej w Dziatłowie


W diecezji i archidiecezji wileńskiej – 1905-1989 r.

1905-1917 – odrodzenie religijne
1910 – kaplica Rohotna w parafii Zdziacioł w kościele nadal prawosławni.

1918-1920 – ks. Feliks DROZDOWSKI (a)
1918 – odzyskanie świątyni przez katolików.
1920 – parafia Rohotna w dekanacie Słonimskim, kaplica Rohotna (cm.).

1924-1937 – ks. Józef PUCIŁOWSKI (p)
1925 – parafia liczy 3.500 kat.
1928 – parafia w dekanacie zdziaciolskim, liczy 2.400 kat. ; 1931 r. = 2.531 kat. , 1933 r. = 2.632 kat. , 1934 r. = 2.685 kat. , 1935 r. = 2.705 kat. , 1936 r. = 2.785 kat.

1937-1939 – ks. Jan GOJ (p)
1939 – parafia liczy 2.985 kat.
1939 – (27.10) – aresztowanie proboszcza ks. J. Goja.
1939-1940 – po aresztowaniu przez sowietów proboszcza ks. J. Goja obsługę prowadzili kapłani ze Zdziacioła.

1940-1943 – ks. Antoni WEREPACHOWSKI (a)
1943 – (X) odejście z parafii ks. Werpachowskiego zagrożonego aresztowaniem.
1947 – zamknięcie kościoła

1950-1988 – czas katakumbowy
1988 – zwrot kościoła wiernym
1889 – początek remontów


Czas odrodzenia - 1989-2011 r.

1989-1991 – w diecezji mińskiej
1988-1989 – odbudowa świątyni
1989 – (02.10) poświęcenie kościoła

1991-2000 – w diecezji grodzieńskiej
1992 – zakończenie odbudowy.

2006 – ks. Michał STECKIEWICZ

2008 – ks. Paweł ZWIERZYŃSKI (p)

2010-2011 – ks. Michał STECKIEWICZ (p, dz)



Wistyce (Ā³ńņū÷ū) – p.w. Św. Zofii wdowy.
( nad rz. Leśną, dopływ Bugu; 5 km od Czerniewczyc - SłG ) [rej. Brześć]

XV-XVI w. – pierwotna świątynia
1471 – fundacja parafialnej świątyni przez wojewodę Nasutę.
1656 – zniszczenia w czasie wojny moskiewskiej

1670-1710 – klasztor cystersów (do wojny pn.)
1670 – początek starań o osadzenie cystersów
1676 – fundacja klasztoru przez Eustachego Tyszkiewicza. W kościele przechowywany był Cudowny obraz MB
1675 – opatem o. JAN Kostecki OCist.
1690-1694 – przeorem o. KAZIMIERZ Leżański OCist
1697-1710 – opatem o. ANDRZEJ Dobiński OCist

1710-1745 – klasztor cystersów
1711 – opatem o. BENEDYKT Różański OCist
1722 – opatem o. BENEDYKT Rymsza OCist
1731 – opatem o. MAURYCY Doliński OCist

1746-1794 – klasztor cystersów (do rozbiorów)
1746-1747 – opatem o. IGNACY Czapski OCist
1747-1762 – opatem o. FRANCISZEK Rogaliński OCist
1772 – w klasztorze mieszka 15 zakonników
1770-1778 – opatem o. EUGENIUSZ Rembok OCist
1794-1795 – opatem o. TESSALIN Rembowski OCist

1794-1832 – klasztor cystersów (do „kasaty”)
1795 – konsekracja świątyni przez bp. A. Kłokockiego
1795-1830 – opatem o. ONUFRY Mincewicz OCist
1796 – parafia w dekanacie kamienieckim w diecezji brzeskiej
1814 – w klasztorze mieszka 14 zakonników
1816 – parafia Wystycze w powiecie brzeskim.
1820 – klasztor liczy 17 zakonników (12 kapłanów, 1 diakon, 4 kleryków), należą tu folwarki Kozłowicze, Buczaml (z kościołem) i Olizrowy Staw (dawna prepozytura z kościołem).
1831 – opatem o. KSAWERY Boguszewski OCist
1832 – kasata

1833-1866 – kościół i klasztor „pocysterski”
1856 – kaplica Wistycze w parafii Czerniewczyce.
1860 – kaplica (kościół filialny) w parafii Czerniawczyce.
1866 – zabranie kościoła na cerkiew

1866-1925 – świątynia w diecezji wileńskiej
1872 – kaplica na cmentarzu w Wistyczy, parafia Brześć
1880 – kaplica Wistycze.
1892 – kaplica Wistycze w parafii Brześć
1905 – kaplica Wistyce na terenie parafii Brześć
1919 – kaplica Wistyca w parafii Brześć Litewski.
Ok. 1921 – rewindykacja świątyni
1922 – remont i poświęcenie jako kościół katolicki

1925-1989 – świątynia w diecezji pińskiej
Ok. 1927 – starania opata ze Szczyrca o. Benedykta Bivos o odzyskanie klasztoru dla cystersów.
1934 – kościół w posiadaniu cerkwi prawosławnej, tylko kaplica rektorska ale bez obsady personalnej.
1945 – zamknięcie świątyni

1986-2009 – świątynia prawosławna
1986 – otwarcie świątyni i przekazanie jej prawosławnym
2000 – cerkiew prawosławna
2010 - Cudowny obraz Matki Bożej znajduje sie na terenie Polski (w jednym z klasztorów cysterskich).
Początek kościoła dotyczy roku 1582, (choć nie wykluczone ze kilka lat wczesniej funkcjonowała tu światynia katolicka) kiedy majatek w Dziśnie ofiarował XX. Jezuitom król Stefan Batory. 1 latach 1583-1630 prowadzili tu oni duszpasterstwo parafialne.
1830-1833 parafie prowadzili franciszkanie konwentualni, istniał tu też klasztor (w 1772 r. liczył on 5 kapłanów zakonnych i 2 braci laików). Natomiast teren parafii obejmował w 1744 r. miejscowości: Dzisna, Horki, Hołomyśl, Podźwinie, Wianuza, Doroszkowicze, Kamionka, Bardziłowicze, Pohost, Tabołki, Czmiony, Ostry koniec, Borkowicze, Ziabki, Dziernowicze, Zabiały, Ostrow, Kotowicze, Ist, Cwiecin, Ostrowno, Jazno, Kuryłowicze, Paciacin, Prudzianki, Uście.



Po kasacie zakonu w 1833 r. duszpasterstwo prowadzili poczatkowo franciszkanie później już duchowieństwo diecezji mińskiej. Parafia licząca ok. 4.000 katolików w 1860 r. posiadała kilaka innych świątyń: 4 filie: Ponizof, Prosiiłkowicze, Czerepy, Peresław; 5 kaplice: Zaucie, Kotowicze, Użmiony, Rużmionty, Dorożkiewicze. Po licznych zamknięciach przez władze carskie świątyń katolickich, w 1910 r. (już po ukazie tolerancyjnym z 1905 r.)odnowiono duszpasterstwo w pozostałych kaplicach na terenie miejscowości: Prosiłkowicze, Czerepy (d. filia), Zaucie, Użmiony, Kotowicze, Rużmonty.



Więcej informacji pod adresem: bratjan6@wp.pl
Dominikanie - p.w. Św. Jana Chrzciciela (klasztor w centrum miasta)


1672-1690 – fundacja klasztoru dominikanów

1672 – fundacja drewnianego klasztoru dominikanów, dokonana przez Bazylego Bakanowskiego, podstolego smoleńskiego.

1690 – budowa nowej świątyni ze środków zakonu



1691-1794 – klasztor dominikanów (do rozbiorów)

1715 – przeorem o. A. BIELSKI OP

XVIII w. – w kościele przechowywano cudowny obraz NMP.

1773 – klasztor litewskiej prowincji dominikanów, kościół obsługuje 30 zakonników (13 kapłanów, 10 kleryków, 7 braci laików).

1774 – przejęcie szkoły po jezuitach



1794-1831 – klasztor dominikanów (do powstania listop.)

1803-1804 – przeorem o. BENEDYKT Zabielski OP

1803 – klasztor liczy 20 zakonników (17 kapł. i 3 braci)

1805 – przemianowanie szkoły gimnazjalnej na powiatową

1812-1818 – przeorem o. STANISŁAW Rogalski OP.

1827 – przełożonym o. KAZIMIERZ Czapulewicz OP

1829 – w klasztorze mieszka 14 kapłanów zakonnych

1830 – przeorem o. RAJMUND Stasiulewicz OP



1831-1864 – klasztor dominikanów (do powstania stycz.)

1835 – skasowanie powiatowej szkoły „dominikańskiej”

1939-1843 – przeorem o. DOMINIK Sokołowski OP

1855 – przełożonym jest o. HILARY Niepokulczycki a w spisie figuruje ponadto 13 zakonników.

1860-1864 – przeorem o. LEON Rogalski OP

1864 – mieszka tu 17 zakonników.



1864-1877 – klasztor dominikanów (do „kasaty”)

1868 – kościół zamieniony na cerkiew.

1870 – przeorem o. JACEK Mankunowicz OP

1871 – przeorem o. DOMINIK Pisarski ,

1872 - w klasztorze mieszka 11 zakonników, 8 kleryków, 31 internowanych kapłanów „na pokucie”.

1873 – przełożonym o. ABDON Rogalski OP.

1876 – klasztor zostaje więzieniem „demeryckim” dla kapłanów którzy nie chcieli wprowadzać liturgii w języku rosyjskim.

1877 – pożar



1877-1900 – klasztor „podominikański”

Po 1877 – likwidacja klasztoru.

Ok. 1878 – w klasztorze seminarium nauczycielskie

1900 - remont
Benedyktyni, opactwo - p.w. Św. Krzyża
(zabudowa „pod Nieświeżem” w lesie)


1673-1710 – klasztor benedyktynów (do wojny pn.)

1673 – opat z Horodyszcza o. Jan Baptysta Federicii OSB czyni po-czątek fundacji dla Nieświeża.

1673-1675 – przeorem o. KAROL Bacci OSB

1675 – fundacja klasztoru dokonana przez Aleksandra Radziwiłła, fundator zastrzegł sobie by urząd opata był kadencyjny – 5 lat.
1675-1693 – opatem o. MIKOŁAJ Riccioli OSB



1711-1794 – klasztor benedyktynów (do rozbiorów)

1725 – opatem o. GRZEGORZ Tuniłowicz OSB

1732-1740 – opatem o. STANISŁAW Bartoszewski OSB

1759 – mieszka tu 17 zakonników.

Ok. 1770 – opatem o. WOJCIECH Kieszkowski OSB

1774 – kościół i klasztor (opactwo) obsługuje 22 zakonników (16 kapłanów, 6 kleryków).



1794-1830 – klasztor benedyktynów (do powstania)

1803-1804 – opatem o. ARNOLF Woroniec OSB (6 kapłanów)

1829 – kończono budowę murowanego klasztoru, biblioteka liczyła 819 tomów; w kościele przechowywano relikwie Krzyża Świętego Mieszka tu 10 kapłanów, 1 nowicjusz i 1 kleryk.



1831-1866 – klasztor benedyktynów (do „kasaty”)

Ok. 1840 – opatem o. KAŁAUT OSB.

1842-1843 – opatem o. SYLWESTER Tubielewicz OSB

1843 - klasztor liczy 17 osób (w tym 1 cysters, 3 ex bazylianów, 1 bonifrater i 1 kleryk wiecz.).

1862-1864 – przeorem o. ANZELM Gierdwoin OSB

1863 – mieszka tu w przed kasatą opactwa 7 kapłanów i 4 braci
1864 – (16.12) kasata

1866 – wywiezienie zakonników.
Bernardyni - p.w. Św. Katarzyny męczennicy
(przy ul. Lenina)

1597-1660 – klasztor bernardynów (do „Potopu”)

1597 – (21.07) początek fundacji:

1597-1598 - gwardianem o. HIERONIM z Łękna OFM

1598 – fundacja kościoła i budowa klasztoru dla bernardynów, dokonana przez Mikołaja Radziwiłła.

1598-1601 – gwardianem o. LEONARD Montana OFM

1599 – (14.05) poświęcenie klasztoru

1603 – poświęcenie kościoła

1655 – spalenie kościoła

1658 – bernardyni jako kapelani w zamku i odbudowa zniszczonej fundacji

1661 – zniszczenie świątyni przez moskali



1660-1794 – klasztor bernardynów (do rozbiorów)

1662 – kustoszem o. ELEUTARIUSZ Zielejewicz OFM

1695 – powierzenie opiece zakonników relikwii św. Prospera (dar papieża dla Radziwiłłów).

1763-1766 – kustoszem o. DONAT Szyszko OFM

1773 – klasztor litewskiej prowincji bernardynów, mieszka tu 40 zakonników (29 kapłanów, 3 kleryków, 8 braci laików).

1771 – mieszka tu 24 zakonników

1777 – 24 zakonników

1790 – kapituła Prowincji Litewskiej

1793 – pożar niszczy kościół



1794-1831 – klasztor bernardynów (do powstania)

1802 – początek budowy nowej świątyni

1803-1804 – gwardianem o. OSTIAN Mankiewicz OFM

1803 – w klasztorze mieszka 40 kapłanów i 2 braci

1822 – zakończenie budowy

1826 – odbyła się tu kapituła Prowincji Litewskiej

1829 – w klasztorze mieszka 35 zakonników w tym roku odbyła się tu kapituła prowincji

1830 – kapituła Prowincji Litewskiej



1831-1864 – klasztor bernardynów (do „kasaty”)

1833 – kapituła

1836 – kapituła Prowincji Litewskiej

1843 – gwardianem o. ALEKSANDER Krupski OFM

1847 – mieszka tu 39 zakonników (20 kapłanów, 14 kleryków, 5 braci)

1855 – 21 zakonników (17 kapłanów, 2 kleryków, 4 braci).

1863-1864 – gwardianem o. HIERONIM Burzanowski OFM

1864 – (06.10) kasata klasztoru i wywiezienie zakonników do Kretyngi.



XIX/XX w. - cerkiew

Po 1864 – w klasztorze urządzono koszary.

1892 – świątynia zamieniona na cerkiew p.w. Św. Jerzego, a w klasztorze nadal koszary



1917- 1921 - kościół katolicki

1917-1921 – rektorem ks. Wincenty GODLEWSKI (pref.)



1944-2010 – zniszczenia i stan obecny

Ok. 1944 – uszkodzenie świątyni

Po 1950 – rozebranie budowli świątyni, pozostaje tylko klasztor wykorzystywany przez wojsko

2008 – obiekt w posiadaniu tzw.: „ŻKH”
Mniszki Benedyktynki – p.w. Św. Eufemii

1589-1591 – założenie fundacji

1589 – początek starań o fundowanie pierwszego na Litwie klasztoru kontemplacyjnego.

1590 – fundacja drewnianej świątyni, z fundacji Krzysztofa Radziwiłła i Eufemii z Wiśniowieckich, i początek prac budowlanych przy kościele; wzorujących się na wskazaniach arch. Jana Marii Bernardoniego


1591-1598 – początki fundacji

1591 – (05.09) przyjazd pierwszych 10 zakonnic, siostry mieszkają w tymczasowym drewnianym klasztorze.

1591-1598 - starszą klasztoru s. ANNA Świętosławska OSB[1]
1593 – (V) założenie fundamentów pod budowę murowanego klasztoru , architekt J. Bernardini.

1596 – (X) zamieszkanie mniszek w murowanym klasztorze.

1598 – (12.06) konsekracja świątyni przez bp. M. Giedroić

1598-1658 – opactwo benedyktynek (do „Potopu”)

1598-1608 – ksienią m. ANNA Świętosławska OSB

1602 – ukończenie budowy klasztoru i przeprowadzka zakonnic do murowanego opactwa.

Ok. 1605 - w klasztorze mieszka ok. 40 zakonnic.

1608-1630 – ksienią m. DOROTA Hartmanówna OSB [2]

1616 - otwarcie nowych fundacji w Wilnie

1624 – otwarcie fundacji w miastach: Kroze i Kowno (1627 r.).

1629 – klasztor liczy ok. 70 zakonnic.

1630-1657 – ksienią m. EUFEMIA Radziwiłłówna OSB [3]

1834 - otwarcie nowej fundacji w Mińsk (wyjazd 10 sióstr)

1640 – otwarcie nowych fundacji w Orsza i Smoleńsk (1638 r. ).

1646 – siostry opuszczają fundacje i szukają schronienia w zamku nieświeskim przed najazdem kozackim.

1653 – podatek „podymne” z dóbr benedyktynek wynosił 669 złp. (pobierany od 446 domów).

1655-1658 – w wyniku działań wojennych klasztor opustoszał a zakonnice przeniosły się do Gdańska.


1660-1711 – opactwo benedyktynek (do wojen pn.)
1668-1671 – ksieni m. PLACYLDA Pacówna OSB

1672-1680 – ksieni m. JOANNA Woyniłłowiczówna (OSB)

1680-1688 – ksieni m. JADWIGA Radoszewska (OSB)

1688-1707 - ksieni m. PETRONELA Pankiewiczówna (OSB)

1690 - zaprowadzono w klasztorze nabożeństwo wieczystej adoracji Najświętszego Sakramentu.

1707-1715 – ksieni m. PLACYDA Kotłówna (OSB)



1711-1794 – opactwo benedyktynek (do rozbiorów)

1715-1725 – ksieni m. ALEKSANDRA Woroniczówna (OSB)

1725-1738 – ksieni m. TEODORA Głuchowska (OSB)

Ok. 1733 – przebudowa głównej fasady kościoła

1738-1757 – ksienią m. FLORENTYNA Chrzanowska (OSB)

1743 – założenie przy klasztorze Bractwa Szkaplerznego.

1757-1799 – ksienią m. EUFEMIA Szaniawska (OSB)

1763 – kolejna przebudowa (m.in. wzniesiono wieże bramną)

XVIII w. – w kościele znajduje się otaczany sławą cudownego obraz NMP

1793 – pożar w kompleksie klasztornym i jego przebudowa.



1794-1812 – opactwo (do wojen napol.)

1799-1811 – ksieni s. SCHOLASTYKA Szaniawska (OSB)

1803 – w klasztorze mieszka 39 zakonnic.

1811-1812 – ksieni m. ABUNDANCJA Mirska (OSB)

1812 – rozproszenie się zakonnic do innych klasztorów.



1812-1861 - opactwo (do „powstania”)

1812-1827 – ksieni m. TEOFILA Kościuszkówna (OSB)

1827-1853 - ksieni s. KATARZYNA Borzobochatówna (OSB)

1829 – mieszka tu 25 profesek i 5 nowicjuszek.

1842 – klasztor uznany za etatowy mieszka tu 40 zakonnic, i zalecono zmniejszyć liczbę do 13 . Ponadto przy klasztorze znajduje zatrudnienie 143 osoby świeckie.

1843 – kapelanem o. Euzebiusz Zamętowski OP

1853-1860 – ksieni s. ANNA Mogilnicka (OSB)

1860 – w klasztorze mieszka 12 zakonnic, ale przyjęto 4 nowicjuszki.



1861-1878 – opactwo benedyktynek (do „kasaty”)

1861-1872 – ksieni m. TEKLA Świrska (OSB)

1863 – budowa wieży bramnej

1864 – zamknięcie nowicjatu przez władze carskie

1866 – zabranie kościoła na cerkiew (ołtarze wywieziono do kościoła w Nowej Myszy, bibliotekę do Petersburga).

1870-1871 – przeorysza s. Alojza Chodasewicz (OSB)

1871 – po kasacie klasztoru w Mińsku przybyły tu nowe benedyktynki, zwiększając liczebność wspólnoty.

1872 – ks. Melchior Wasilewski (kapel.)

1872-1877 – ksieni s. OTYLIA Moszczeńska (OSB)

1876-1877 – kapelanem o. Ławra Iwaszkiewicz

1876 – za odmowę wprowadzenia nabożeństw zakonnice przez 9 miesięcy pozbawione posługi duchowej.

1877 – (15.07) dekret kasacyjny, zakonnice wywieziono do Wilna i Grodna, po odmowie przyjęcia liturgii „Trzebników” .



XIX/XX w. – cerkiew i koszary

1878 – zamknięcie klasztoru benedyktynek, i przekazanie na koszary wojskowe.

1892 – przebudowa kościoła na cerkiew

K. XIX w – rozebranie wieży kościelnej

1918 – odzyskanie świątyni przez katolików.



1918-1920 – świątynia katolicka i szkoła

1918-1920 - ks. Wincenty GODLEWSKI (rekt., pref.).

1920 – umieszczenie w budynku klasztornym seminarium nauczycielskiego i liceum pedagogicznego.



1920-1936 – klasztor benedyktynek

1920-1921 – wznowienie fundacji przez 5 sióstr Benedyktynek z klasztoru w Staniatkach, siostry odzyskują pomieszczenia w których gospodarowało wojsko.

1920-1936 - przełożoną s. ILDEFONSA Jaroń (OSB)

1921-1922 – rektor: ks. Jan BRECZKO , (katecheta w gimnazjum.),

1926-1936 – rektor ks. Władysław Stefanowicz (kapel.),

1930 – w klasztorze mieszka 15 zakonnic.

1933 – włączenie klasztoru do Kongregacji Niepokalanego Poczęcia NMP., mieszka tu 20 zakonnic w tym 6 „chórowych”.

1934 – mieszka tu 24 zakonnic (I chór: 6 profesek, 4 nowicjuszki, 2 postulantki, II chór „konwerski” 5 profesek, 1 nowicjuszka, 2 postulantki, 4 oblatki).

1936 – rector: ks. Jan Grodis (dyr. Gimnazjum)



1936-1946 – opactwo nieświeżskie

1936-1946 – ksieni m. ILDEFONSA Jaroń (OSB)

1945 – kasata klasztoru

1946 - decyzja władz siostry zostają przeniesione do klasztorów w Sierpcu i Drohiczynie.



1991-2007 – stan obecny

2000 – budynek dawnego klasztoru i kościoła zajmuje liceum pedagogiczne


----



[1]S. Anna SWIĘTOSŁAWSKA (OSB), ur. ~1561 w Dobrzyniewie, zak. 1581 Toruń, prof. 1582, 1582-1584 Chełmno, 1584-1585 Toruń, 1585-1590 Chełmno, 1590-1608 Nieśwież, 1598 konsekracja na ksienię, zm. 30.11.1608 w Nieświeżu.


[2] S. Dorota HARTMANÓWNA (OSB), ur. ok. 1567 w Braniewie, zak. 1582 w Chełmie, prof. 1584, 1591 przeorysza w Nieświeżu, 1608 wybrana na ksienię, 1611 konsekrowana 1630, zm. 04.07.1639.


[3] S. Eufemia Krystyna RADZIWIŁŁÓWNA (OSB), ur. 1598, wstąpiła 1614, prof. 1621, zm. 1657 w Gdańsku, pochowana w Nieświeżu. Por.: A. Jaroszewicz, Nieświżski klasztor benedyktynek, „Nasza Wiera” 2(5)1998.
Kościół OO. Rochici - p.w. Św. Weroniki(ul. Kojdanowska)

1750 – fundacja kościoła i sprowadzenie zakonu Rochitów [1] przez Łukasza Szyszko – Bohusza.

1752 – ks. Tomasz Stacewicz funduje tu szpital dla Rochitów.

1769 – pomnożenie funduszu z nadania Stecewiczów.

XVIII w. – w kościele 5 ołtarzy (główny: św. Weroniki św. Rocha i św. Józefa, lewa: NMP i św. Antoni; prawa: PJ Ukrzyżowany i św. Tekla)

1803-1804 – przełożonym o. MAKARY Achrymowicz

1803 – mieszka tu 5 zakonników

1824 – wcielenie części funduszu do klasztoru bonifratrów.

1832 – kasata klasztoru,

Po 1833 - zniszczenie kościoła klasztornego.

2000 – na miejscu dawnego klasztoru stoi dom nr 32 przy ul. Rewolucyjnej.

[1] wg: Historia Kościoła w Polsce T1 cz2, (red. Kumor), Warszawa 1974, s. 444; Zgromadzenie Braci Rochitów (tzw.: „Bracia Miłosierdzia od św. Rocha”) założone zostało w 1713 przez bp. Konstantego Brzostowskiego, od 1737 r. funkcjonowało w oparciu o dekret pochwalny papieża Klemensa XII, członkowie zgromadzenia mieli składać dodatkowe śluby o opiece nad chorymi. Zakon składał się z braci niekapłanów, tylko dom zakonny prowadził kapłan. Rochici nosili habit biały i czarny krótki płaszcz z wyszytą trupią czaszka na lewym boku. W Mińsku prowadzili szpital.
OZIERANY - klasztor Kanoników
1772 – założenie rezydencji kanoników lateranejskich, powstałej w wyniku podzielenia dóbr kanonii bychowskiej przez kordon graniczny, po I rozbiorze, pomiędzy Rosją a Rzeczpospolitą.
1808 – w rezydencji mieszka tu 4 kapłanów zakonnych.
1812 – początek prowadzenia szkoły parafialnej, uczęszcza tu ok. 30 uczniów.
1835 – mieszka tu 8 kapłanów
1840 – mieszka tu 2 kapłanów
1845 – kasata klasztoru Kanoników Laternejskich
SIROCINO - klasztor bazylianów
1669 – budowa cerkwi p.w. Narodzenia NMP, z fundacji Hrebnickich.
1767 – miejscowość otrzymuje prawa magdeburskie z nadania króla Stanisława Poniatowskiego.
1773 – w klasztorze bazylianów w miejscowości Sierocin należy do prowincji litewskiej bazylianów, mieszka tu 6 kapłanów.
1802-1803 – przeorem o. JOZAFAT Hayking.
1803 – (08.06) powstanie parafii katolickiej przy klasztorze OO. Bazylianów. Proboszczem dla „łacinników” został o. Ambroży Filipowicz.
1805 – mieszka tu 5 zakonników bazyliańskich.
Odnalazłem ciekawe wspomnienia o tym miejscu; (zresztą polecam przeczytanie całości wspomnień); wydany nakładem rodziny autora pamiętnik:
Ragino Jan s. Józefa, Wspomnienia, Zielona Góra 2003, s. 251: Autor wspomnień opisywał stan majątku Leskowicze w roku 1919, kiedy przebywał tu jako oficer wojskowy, wspominając go następująco: „skierowałem nasze biuro do stacji Sirotino. Gdzieś tam blisko były pozostawione przez bogatych ziemian majątki ziemskie. W jednym z takich majątków my zatrzymaliśmy się (...). W Leskowiczach wielkopańskiego domu nie było. My zatrzymaliśmy się w szkole. Zamiast domu ujrzeliśmy niedokończoną rozwaloną budowę zamku, który był zaprojektowany w stylu zamków reńskich. Mur z cegły, pełniący rolę umocnienia twierdzy zarósł trawą. Tu i ówdzie zdążyły wyrosnąć młode brzózki. Ogromna sala nie miała dachu. Duże drzwi, takie jakie bywają przy cerkwiach, niewielki hol. Na jednej ze ścian nisza z kominkiem, po bokach dwa duże okna. Nad kominkiem prosty ceglany kanał kominowy. Na drugiej ścianie też nisza. W grubości ściany umieszczono wąziutkie schody, idące początkowo w górę, a następnie w dół do otworu drzwiowego, który był bez drzwi. Wąskie, wysokie okno z gotycką arką. Z okna ponad wierzchołkami sosen widać jezioro. (...) Szkoła nowo wybudowana z drewnianych bali. W niej także pusto. Obok młody gęsty las z sosen i świerków. (...) Niedaleko od szkoły zaczynał się ogromnych rozmiarów sad owocowy. (...) Sad ciągnął się na 4 kilometry.”
Czeryków (׿šūźą¢) – parafia p.w. Imienia Maryi

XVII-XVIII w. – w diecezji wileńskiej
Ok. 1600 – jest to miasteczko
1669 – parafia Czerekow (Czerechów) w dekanacie orszańskim (synod Sapiehy)
XVIII w. – brak odniesienia do samodzielnej parafii w dokumentach Synodu z 1744 r.

1790- 1832 – klasztor karmelitów
1791 – fundacja klasztoru i dla karmelitów trzewiczkowych.
1792 – budowa świątyni p. w. NMP
1812-1819 – o. RAJMUND Kombar OCarm (p)
1820-1828 – o. ANASTAZY Ambrożewicz OCarm (p)
1828-1830 – o. HIPOLT Konteyka OCarm
1830-1832 – o. DAMIAN Baniewicz OCarm
1832 – kasata klasztoru

XIX w. – kościół „pokarmelicką”
1832-1837 – o. DAMIAN Baniewicz OCarm
1837-1840 – o. FILIP Wittort OCarm
1840 – obsługę parafii przejmują kapłani diecezjalni.
1848-1849 – ks. Ludwik BOHDANOWICZ (v-c)
1849 – parafia Czeryków w dekanacie czausowskim, kaplice w miejscowościach: Hory, Horodziec.
1851-1852 – ks. Franciszek WIECZORKOWSKI (a), 1851-1852 – ks. Marcin Gołko (w, pref.)
1854 – parafia w dekanacie czerykowsko-czausowskim, liczy 670 kat. , kaplice Hery = Horodzice.
1859 – parafia liczy 740 kat.
1863 – parafia liczy 600 kat.

XIX-XX w. – kościół parafialny
1865 – dokończenie budowy nowej świątyni w stylu romańskim.
1868-1869 – ks. Paweł PODGÓRSKI (p) , 1855-1880 – ks. Ignacy Czerniawski (w, pref.).
1870-1880 – ks. Kazimierz PIOTROWSKI (a)
1874 – parafia w dekanacie cerykowsko-czausowskim, liczy 500 kat., kaplica Hory.
1880 – parafia liczy 500 kat.
1900-1907 – ks. Antoni KOZŁOWSKI (a, dz.)
1907 – parafia liczy 655 kat., kaplica Gołoblinie.
1914 – parafia liczy 670 kat., kaplice: Wieprzyn, Hołowin
1922-1923 – ks. Stanisław Jaroszewicz (p).
1923 - parafia Ceryków w dekanacie czerykowsko-czausowskim., kaplice w miejscowościach: Wieprin, Hołowin.

XX/XXI w. – odrodzenie religijne
1999 - organizowanie się wspólnoty parafialnej
2007 – vacat – ks. Andrzej DOLAŃSKI
2008 – dojazdy kapłana
O. Mariofil, Wawrzyniec MACHAYSKI [Machay], ur. 9.VIII.1730 Płowo. W zakonie od 1748, 1762-1767 kierownik studium w Winnicy, odszedł z tego klasztoru na kapelana Konfedracji barskiej [do 1768 r.], 1773-1781 przełożony w Kunie i 1781-1784 w Jurewiczach, 1785-1788 gwardian w Winnicy. Przełożony misjonarzy. Zm. 5.IV.1790 w Warszawie.
O. Maurycy, Józef KRÓLICKI, ur. 1734 w Ottynie. W zakonie od 1756, pełnił tu obowiązki kaznodziei, lektora, gwardiana, [21.V.1784-12.V.1786 – Jurewicze], definitora, wikariusza prowincji [1782 r.]. Zm. 12.IV.1797 w Winnicy.
O. Kosma Marcin ŻUCHOWICZ, ur. 30.X.1733 w Skrzyszowie. W zakonie od 1759, pełnił obowiązki lektora, kaznodziei, wikarego, gwardiana, definitora. Zm. 4.VI.1819 w Zbrzyżu.
KAPUCYNI w Jurewiczach prowadzili parafie i utrzymywali klasztor w 1781-1788 r.

Po odejściu jezuitów, (którzy przenieśli się w głąb Rosji, gdzie nie odczytano jeszcze dokumentów kasacyjnych zakonu, m.in. do Połocka gdzie nadal prowadzili Kolegium), parafie powierzono Polskiej Prowincji Kapucynów.

1781-1784 – przełożonym o. Mariofil MACHAYSKI (OFMCap).
Fundacja ofiarowana została kapucynom w 1781 r. przez ks. Franciszka Kandyda Ossolińskiego biskupa kijowskiego, był to, jak wspomniano wcześniej, dawny klasztor pojezuicki i kościół p.w. Narodzenia NMP, spełniający role sanktuarium maryjnego, bo przechowywano w nim cudowny obraz. Początkowo mieszkało tu pięciu braci.

1784-1786 – przełożonym o. Maurycy KRÓLICKI (OFMCap).
Kapucyni prowadza przy sanktuarium regularną prace parafialną, teren parafii był dosyć rozległy, obejmował 5 miast i 32 wioski.

1786-1788 – przeł. o. Kosma ŻUCHOWICZ (OFMCap).
Niemożliwość zachowywania zakonnego ubóstwa [potrzeba było utrzymywać konie, gospodarstwo i służbę kościelną], stała się powodem, że kapucyni zrezygnowali z prowadzenia tego miejsca . Wcześniej jednak w latach 1781-1784 przeprowadzili udane misje rekolekcyjne na Wołyniu i Ukrainie. Według oficjalnych informacji właśnie w 1788 r. kapucyni mieli by odejść z Jurewicz.
Łysków (Ėūńźąāą) – parafia p.w. Św. Trójcy [rej. Próżany]


1527-1751 – parafia w diecezji wileńskiej

1527 – fundacja drewnianego kościoła przez Macieja Kłoczko, w odziedziczonych po ojcu dobrach .

1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 91 złp. 15 gr. (pobierany od 61 domów).

1669 – parafia Łyszkow w dekanacie różańskim

1673-1674 – ks. Wojciech RAPUCZYŃSKI (p)

1673 – „podymne” z dóbr plebanii pobierano z 34 domów).

1674 – w czasie wizytacji zapisano, że kościół drewniany „wzorowo utrzymany”

1744 – parafia w dekanacie różański, na jej terenie znajdowały się miejscowości: Hrusk, Stockowszczyzna, Wielki Łysków, Papier-nia, Jackiewicze, Zeldzin, Litołoż, Huta, Kuklicze, Ludwin, Cha-niewicze, Nowiki, Niedźwieck, Olisziewicze, Lindzicze, Choro-szewicze, Kraski, Hołowczyce, Jałowo, Zieleniewicze, Krupa, Podkrupie, Szpali, Jackiewicze, Ogrodniki, Kuziewicze.



1751-1808 – drewniana świątynia i klasztor Misjonarzy

1751 – podjęcie pracy w parafii i erygowanie klasztoru dla Misjonarzy „Lazarystów”, uposażenie przeznaczył ks. Bychowiec, prałat wileński.

1763-1785 – budowa kościoła

1790 – przy kościele szpital dla ubogich gdzie mieszka 3 mężczyzn i 6 kobiet.

1772 - istniał tu klasztor i prowadzono parafie misyjną, mieszkało tu 7 zakonników (6 kapłanów).

1781 – parafia w dekanacie różańskim, licząca 700 kat.

1807 – do szkoły uczęszcza 24 uczniów.

1808 – superiorem ks. Bernardyn GRABOWSKI (CM) , 1808 – ks. Andrzej Podres CM (pref. kościoła)



XIX w. – murowany kościół i klasztor

1809 – (09.05) konsekracja murowanej świątyni przez bp. Kłokockiego

1818 – przebudowa wieży

ok. 1807-1820 – prowadzona tu była szkoła powiatowa

1837 – superiorem ks. Jan BRONIEWICZ (CM), 1837 – ks. Tadeusz Iwaszkiewicz CM

1842 – kasata majątku i klasztoru (?)

1859-1860 – ks. Jan Hryniewicki (c), 1859-1860 – ks. Antoni Olszewski (w)

1860 – parafia liczy 2176 kat.

1866-1867 – ks. Aleksander SZARSKI (p)

1866 – skasowanie parafii przez władze carskie, parafia liczyła 1389 kat., kaplice: Libertpol, Hołowczyce, Mogilowce



1866-1919 – cerkiew prawosławna

1866 – zabranie kościoła na cerkiew prawosławną.

1867 – zabranie kaplicy w Hołowczynie na cerkiew.

1884 – pożar, zniszczenie obiektu i kolejna przebudowa świątyni



XX w. – klasztor Misjonarzy

1938 – o. Franciszek MATELSKI CM (a), 1938 – ks. Jan Iwuć (w), 1938 – o. Stanisław Pierzchała CM (w), 1938 – o. Henryk Zapior CM

1938-1945 – superiorem domu o. Alojzy ZIELENIAK CM

1945-1949 – o. Michał WORONIECKI CM

1947 – władze sowieckie zabraniają nauczać religii dzieci

1949 – aresztowanie proboszcza i umieszczenie w klasztorze szpitala

po 1990 – otwarcie parafii p.w. Św. Trójcy przy kaplicy na cmentarzu.

2000 – ks. Janusz PULIT (CM), dojeżdżał z Różan
W 1744 r. miejscowość wymieniana na terenie parafii rz-kat. w Mozyrzu; później do 1868 r. była tu świątynia katolicka (kaplica w parafii Mozyr), zabrana w tym roku na cerkiew.
Już w 1803 r. istniał tu kościół w miejscowości Łojowsk na terenie dekanatu rzeczyckiego w diecezji mińskiej, obsługiwany przez dominikanów z Rzeczycy. Później spotykamy tu innych zakonników m.in.: w 1843 r. kapelanem przy tej światyni jest o. Wincenty Kwieciński (OSB Cist); światynię przedstawiaja katalogi jako parafia w dekanacie rzeczyckim diecezji mińskiej. Niedługo później - 1869 r. – jest to znowu tylko filialny kościół w parafii Rzeczyca
CHOROMCE (Õąšīģöū) – p.w. NMP i Św. Michała
1760-1843 – murowany kościół
1760 – budowa murowanego kościoła staraniem Kazimierza Sołtana.
1803 – kościół obsługiwany przez Bernardynów z Hłuska, należy do dekanatu bobrujskiego diecezji mińskiej.
1842-1843 – o. Benedykt KOSZARSKI OP (p)
1842 – parafia Choromce w dekanacie bobrujskim, diecezja mińska.
1843 – kościół ulega spaleniu.

1845-1930 – drewniana świątynia
1843 – kościół uległ zniszczeniu w czasie pożaru, budowa nowej drewnianej świątyni (na cmentarzu)
1845 – budowa nowej drewnianej świątyni p.w. NMP i Św. Michała Archanioła, staraniem parafian, istniały kaplice w . Rudobiełce, Albrychtwie i Ksawerpolu.
1863 – parafia liczy 1515 kat.
1867 – zabranie kaplicy w Ksawerpolu na cerkiew.
Ks. MAKAREWICZ
1871-1872 – ks. Wiktor BROCZEŃSKI (a),
1872 - parafia w dekanacie bobrujskim, liczy 1131 kat, kaplice: Rabowielska, Albrychtowska.
Ks. Jan OLESZKIEWICZ (p)
Ok. 1880 – parafia Choromce, liczy 1150 kat., kaplica Rudobiełce, Albrychtwie
1885 – vacat, parafia liczy 1222 kat. , kaplice w Rudobiałce i Albrechtowie,
Ok. 1880-1900 – świątynia zamknięta.
Ks. CZECHOWICZ
Ks. SZLACHTA
1902-1907 – ks. Jan PAWŁOWICZ (a)
1907 – parafia Choromiec, liczy 1389 kat., kaplice: Rudobielsk, Albrechtowo.
1910-1923 – ks. Karol BIELINIS (a)
1922 – vacat, parafia w dekanacie bobrujskim diecezji mińskiej.
Kościół p.w. Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus został w dniu 30.06.1936 r. poświęcony przez bp. K. Bukraba; wcześniej istniała tam kaplica misji jezuickiej - XVII-XVIII w. (zależna od Śniatynia i Turowa).
W 2000 r. zarejestrowano tu parafie p.w. Świętego Józefa i rozpoczęto budowę nowej świątyni
Parafia


XVII-XIX – drewniana świątynia parafialna

ok. 1638 - fundacja kościoła w pobliskiej Bielicy

1653 – podatek podymne z plebani wynosił 5 złp. 7 gr. (z 14 domów)

1654 – zniszczenie miasta i świątyni w czasie wojny moskiewskiej

1667 – na mocy rozejmu andruszowskiego miasto przyłączono do Litwy, co pozwoliło na odrodzenie parafii katolickiej.

1669 – parafia w dekanacie bobrujskim (synod Sapiehy)

1717 – kościół w miejscowości Homel opisany przez dokument wizytacyjny diecezji wileńskiej.

1728 – prace duszpasterskie na terenie miasta prowadzą jezuici

1744 – parafia w dekanacie bobrujskim, filialnym kościołem był Łojów. Na terenie parafii znalazły się miejscowości (z filialnymi kościołami): Homel, Czeczersk, Małynicze, Bordysz, Chalcz , Niemkowicze, Szerścin, Nowosiołki, Łoiow.
poł. XVIII w. – odrestaurowanie kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP staraniem tutejszego starosty Michała F. Czartoryskiego.

1772 – włączenie do państwa rosyjskiego rozpoczyna okres domi-nacji wyznania prawosławnego.

1773 – parafia w obszarze tworzonej przez carycę administracji katolickiej w Rosji (biskupstwo białoruskie)



XIX-XX – murowana świątynia

1822 – budowa nowej murowanej świątyni p.w. Zaśnięcia NMP, z fundacji księcia Rumiancewa

1841 – parafia w dekanacie bielickim, kaplice: Bielica, Durowicze, Tereszkowicze, Hrabowce, Antonowka, Borchow, Cichtycze, Zasow.

1841-1849 – ks. Bonifacy NAJNIEWICZ (w)

1849 – parafia w dekanacie mohylowskim, kaplice: Bielica, Borszczówka, Durowicze, Tereszkowicze, Hrabowo, Antonowka, Borhow, Ciechniewicze, Zasowie.

1852-1869 – ks. Bonifacy NAJNIEWICZ (p, dz.), 1852 – ks. Tomasz Suchocki (w), 1852 – ks. Józef Ergielhard (pref),

1852 – parafia w dekanacie bielickim, kaplice: Bieliec, Barszczowka, Durowicze, Tereszkowicze, Hrobowo, Antonowka, Borchow, Ciehcienicze, Zasowie.

1868-1869 – ks. Roch Boguszewski (w), 1866-1880 – ks. Alek-sander Tomaszewski (w), 1859-1880 – ks. Jerzy Kiersnowski (pref.).

1869 – parafia w dekanacie homelsko-bielskim, liczy ok. 2000 kat., kaplice w miejscowościach: Bielica, Barszczówka, Grabówka, Antonówka, Borhow, Cichnicze, Zasowie, Durowicze, Ko-ściukiewicze, Futoranka, Michałki.

1870-1907 – ks. Franciszek PIOTROWSKI (p, dz.)

1874 – parafia liczy 2233 kat, kaplice: Homel (cm), Barszczówka, Grabówka, Antonówka, Borchow, Ciechnicze, Zasowie, Durowi-czy, Kościukówka, Michałki.

1876 – do 10 wspomnianych kaplic dołączyła Futoranka, Bielica.

1881 – parafia liczy 2223 kat. (1 kościół i 10 kaplic).

1906-1908 – ks. Eugeniusz Światopełk-Mirski (pref) , 1906-1907 – ks. Antoni Jaczejko (w),

1907 – parafia dekanalna liczy 4607 kat., kaplice: Homel (cm), Barszczówka, Grabówka, Antonówka, Borchow, Cichinice, Zasowie, Dubrowicze, Kościekówka, Michałki, Nowozybkowy, Szliagin, Akszinka, Gomel.

1908-1909 – ks. Michał Cebul (w) , 1909-1918 – ks. Dominik Iwanow (kat.)

1912-1921 – ks. Antoni JACZEJKO , pomagali jako wikarzy: 1913 – ks. Zygmunt Siemaszko, 1914-1919 – ks. Paweł Birnik (w), 1914-1915 - ks. Jan Worsław (w) ,

1917 – parafia liczy 4700 kat., pracuje tu 3 kapłanów

1921-1922 - ks. Leon BUJNOWSKI (p, dz.).

1923-1933 – ks. Konstanty ANDREKUS (p, dz.) ,

1923 – parafia dekanalna, obsługiwano kaplice i kościoły w miej-scowościach: Barszczówka, Grabówka, Antonówka, Borchów, Cichynicze, Zasowie, Kościukówka, Michałki, Snowsk, Łapicze (Surowicze), Nowozybków.

1934-1935 – ks. Władysław KUNDA

1936-1937 – ks. Franciszek CZYRSKI

ok. 1938 – zniszczenie kościoła.
Plussy (Ļėžńū) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej


1770-1849 – w diecezji wileńskiej

1770 – budowa pierwszej świątyni staraniem Salmonowicza

1790 – filialny kościół w parafii Brasław.

1790-1791 – ks. Woydyłłowicz (c)



1849-1924 – w diecezji żmudzkiej

1855 – o. Bonaventura Chrucki OP (f)

1860 – remont kościoła, staraniem Siwickiej.

1859-1868 – ks. Mateusz Zutowl (f)

1870 – ks. Alojzy Pietkiewicz, (f)

1874-1885 – ks. Piotr Sienkiewicz (f)

1880 – kościół filialny w parafii Brasław, dekanat nowoaleksandrowski diecezja teleszańska.

1887-1898 – ks. Kazimierz Malinowski (f)

1906-1907 - budowa nowej murowanej świątyni (wymiary: 33,5 x 18,8 x 34,0 m)

Ks. Małachowski

Ks. Kazimierz Sendowski

1915 – (02.06) konsekracja świątyni przez bp. F. Karewicz

Ks. Piotr Wojciekunas

Ks. Ignacy Montwiłła

Ks. Stanisław Możejko



1925-1989 – w archidiecezji wileńskiej

1937-1939 – ks. Kazimierz Radziszewski (p).

1938 – parafia w dekanacie brasławskim

1939-1941 – ks. Jan Żuk,

1941 - wywieziono proboszcza razem z parafianami na Syberie.

1941-1949 - Ks. Franciszek BILSZA (p)

1941-1944 - Zniszczenia kościoła, dalsza dewastacja świątyni gdyż urządzono tu warsztaty i magazyn dotyczyły zdewastowania także wieży kościelnych.

1949 – aresztowanie proboszcza ks. F. Bilsza

Ok. 1950 – zamknięcie świątyni i zamienienie na hale maszynową



1989-1999 – w diecezji mińskiej i archidiecezji mińsko-mohylewskiej

1989 – zwrot kościoła wiernym

1989-1990 – ks. Józef Trubowicz, opieka „rodzinną parafią”.

1991 - (m-c XII) poświęcenie świątyni

- ks. Franciszek Opieczonok



1999-2008 – w diecezji witebskiej

2002-2004 – ks. Kazimierz Okuszko (p). Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Bogruny, Dubiny, Adamiszki, Krzywosiece, Niewierowo, Łapiny, Szemieli, Sprindy, Dumaryszki, Maciuliszki, Jurany, Popieliszki, Niewieriszki, Prasiemciszki, Różki, Badzienniki, Koziki, Czerniszki, Słoniniki, Stempieliszki, Alechny, Buławiszki, Zapluszczyno, Jaczmieniszki, Apanasienniki, Kaczergi, Mościńce I, Mościńce II, Papieleniki, Pietkuny, Jakubańce, Korenniki, Wasiliszki, Plusy.
Dryświaty (Äšūńā’ņū) - parafia p.w. Św. Piotra i Pawła [rej. Brasław]

1514-1849 – diecezja wileńska

1514 - budowa drewnianego kościoła p.w. Najśw. Maryi Panny (fundator król Zygmunt Stary – 06.02.1514).

1593 – budowa kościoła

1611 – przebudowa świątyni.

1669 – parafia w dekanacie Brasławskim (wg synodu Sapiehy).

1673 – podatek „podymne” od dochodów parafii płacono z 22 domów.

1674-1675 – ks. Mikołaj HERMANOWICZ (p)

1675 – wizytator zapisał: „kościół drewniany, piękny”. Filią była kaplica w Smołwach.

1725-1743 – ks. RUDOMINA

1725 – budowa nowej świątyni p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła, wg innych przebudowa przez ks. Rudominę.

1743 – pomalowanie wnętrza świątyni.

1744 – parafia w dekanacie bracławskim z filiami w miejscowościach Gajdy i Rymszany. Na jej terenie znalazły się miejscowości: Dryświaty, Kudzie n Dryświacicą, Staniance, Czepukany, Jenełańce, Maguny, Laudzie, Iliszki, Wiszniow, Kiemerczy, Szaszki, Paszewicze, Miałka, Misztołcie, Tylża Karczma, Skirna, Wiazy, Misiunce, Gebuśki, Skorobohaci, Krywasele, Mikołaiuncy, Anisimowicze, Antosicie, Wiazy, Niezany, Zwirynie, Girczany, Iłgaycie, Niekrasze, Mesoiedy, Tołoczki, Rymaszany, Trabsze, Hołowacze.

1777 – w parafialnej szkole uczy się 12 dzieci.

1781 – parafia w dekanacie Brasławskim liczy 4892 kat., w szkole uczy się 15 uczniów, rok później 19 uczniów

1790-1791 – ks. Teofil WYRZNIN (p), 1790-1791 – ks. Teofil Grażewski (c).

1794 – ks. JANOWICZ

1830 – budowa murowanej kaplicy cmentarnej p.w. Św. Jana (fundator Kozełło)

1835-1836 – Ks. Józef BORTKIEWICZ (v-p)



1849-1924 – diecezja żmudzka

1863 – ks. Józef LEGIEJKO

1866-1868 – ks. Franciszek ŁUKASZEWICZ (p)

1868 – parafia liczy 3630 kat., filie Rymszany, Gajdy, kaplica: Lusniew.

1872-1885 – ks. Daniel ŻYRGULEWICZ (p), wikary: vacat, tylko filialista: 1871-1880 - ks. Władysław Truskowski w Rymszanach i 1879-1885 - ks. Leon Narkiewicz w Gajdach.

1880 – parafia w dekanacie nowoaleksandrowskim diecezji żmudzkiej licząca 8863 kat., filialne kościoły: Rymszany (p.w. Św. Trójcy z 1747 r.) Gajdy (p.w. Ukrzyżowania Pana Jezusa, z ok. 1730 r.); kaplice: Anisimowicze, Nieurwiańce, Luszniewie (z 1747 r.), Dryświaty (cm.).

1885 – parafia liczy 9145 kat.

1886-1898 – ks. Jan SROGO (p), 1896-1898 – ks. Jerzy Stachowski (w).

1898 – parafia liczy 9680 kat., kaplice Luszniew, Dryświaty (cm.), Anismowiczy, Njurwiancy, filie: Rymszany i Gajdy

1906 – ks. Justyn URBAITIS

1912 – ks. Jan PAWŁOWSKI

1915 - zniszczenie świątyni w czasie działań wojennych i prowizoryczne naprawienie
Ks. Ignacy CZERWIŃSKI

1924 – początek odbudowy (do 1926 r.).



1925-1989 – archidiecezja wileńska

1925-1926 – ks. Felicjan MICHAŁOWSKI

1926-1936 – ks. Piotr BRUKWICKI

1927-1929 - budowa nowego drewnianego kościoła wg arch. L. Witan-Dubiecki

1936-1939 – ks. Andrzej BULKO (p)

1939-1944 – ks. Edward GODLEWSKI

1944-1946 – ks. Rajmund BUTRYMOWICZ

1946-1952 – ks. Józef KOZIEŁ

1952-1964 – brak kapłana

1964 – ks. Józef KOZIOŁ

1964-1990 – brak kapłana w parafii, a świątynią jest wykorzystywana na skład żelaza.



1989-1991 – w diecezji mińskiej

1990 – wierni korzystają z pomocy duszpasterza w Brasławiu

1991 – zwrot kościoła wiernym.



1991-1999 – w archidiecezji mińsko-mohylewskiej

1991-1999 – ks. Zenon SZCZĄCHOR (MS)

29.06.1994 – rekonsekracja kościoła przez abp. K. Świątka.

1995 – misje parafialne.



1999-2008 – w diecezji witebskiej

1999-2004 – ks. Zenon SZCZĄCHOR (MS)

2004 – parafia w dekanacie Brasławskim, obejmuje miejscowości: Dryświaty, Mocielany, Zacisze, Girejsze, Grytuny, Borkowszczyzna, Nurwiany, Dworyszcze, Jedagali, Kuli, Miałko, Nurwiańce, Stankowicze, Karasino, Marcinkowicze, Anisimowicze. Filialny kościół w miejscowości: Nurwiancy (p.w. Św. Wincentego).

2006 – ks. Józef BŁAŻEJ
Berezyno – (Įåšąē³ķī) – dawniej p.w. MB Szkaplerznej, obecnie parafia p.w. Matki Bożej Miłosierdzia

{Berezyna ad Ihumenia, lub „Dolna Berezyna”} [rej. Berezyna]



XVII-XVIII w. – świątynia p.w. Wniebowzięci NMP

1641 – fundacja Leona Sapiehy p.w. Wniebowzięcia NMP.

1669 – parafia w dekanacie witebskim (Synod Sapiehy)

1744 – parafia w dekanacie bobrujskim



XIX-XX w. – kościół p.w. MB. Szkaplerznej

1802 – odnowienie świątyni w stylu klasycystyczny, z fundacji Potockich, w miejscowości Berezyna, dekanat ihumeński, diec. Mińska.

1803 - konsekracja kościoła przez bp. J. Dyderka

1803-1804 – ks. Ignacy Kondratowski (p)

1828 – ofiarowanie kościołowi relikwii Męczenników rzymskich, dar papieża dla Wąsowicza.

1842 – parafia liczy 5797 katolików, świątynia drewniana. Kaplice: Rawanicze, Osmołowce.

1842-1843 – ks. Jan Brzozowski (p), 1842-1843 – o. Justus Samocki OFM (w), 1842-1843 – o. Baltazr Ejsmont OP (w), 1842-1843 – o. Flawius Piątkowski OFM (w).

1863 – parafia liczy ok. 2000 kat., filia Rawanicze (o. Flawian Piątkowski OFM ), kaplice Gieżgajłowo, Brodziec, Osmołówka, Buhuszewicze

Ok. 1863 – ks. Józef Wojciechowski, ks. Wiktor Malewicz, ks. Józef Pisanka; kapłani pracujący tu zostali później represjonowani

Ok. 1870 – ks. Oleszkiewicz

1871-1872 – o. Kajetan Gurin OSB (p, dz.)

1872 - parafia liczy 3211 kat., filia Rawanicze, kaplice Brodzieck, Giżgajłowce, Osmołowice, Przewozsk (dom)

1880 – parafia liczy 3015 kat.

1886 – 1 kapłan w Bierezino 2 kapłan w Rawaniczach

1901-1907 – ks. Józef MACEWICZ (a)

1907 – parafia w dekanacie ihumańskim, liczy 6721 kat., filia Rovanicze, kaplice: Brodziec, Giejżałowo.

1914 – pożar niszczy miasteczko i drewnianą światynię.

1922 – vacat

po 1945 – wysadzono budynek kościoła przy użyciu dynamitu



XX/XXI w. – kościół p.w. MB. Miłosierdzia

2000-2003 – ks. Siergiej Borowniow

2004-2007 – ks. Oleg Murzicz
Hajna (Ćąéķą) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP [rej. Łahojsk]

XIV-XVIII w. – drewniany kościół

1384 – pierwsza świątynia.

1390 – fundacja świątyni przez króla Władysław Jagiełłę i księcia Witolda.

1514 – potwierdzenia funduszu dokonał król Zygmunt III, jaki przez trzy dni przebywał tu po bitwie pod Orszą.

1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 88 złp. 15 gr. (pobierany z 59 domów).

1669 – parafia Hayna w dekanacie radoszkowicze

1673-1674 – ks. Jerzy Zalewski (p)

1673 – podatek od dóbr plebani pobierano od 4 domów.

1674 – wizytator opisywał: „kościół drewniany, dobrze utrzymany”.

1744 – parafia (Hajna = Hayna) w dekanacie radoszkowickim, na obszarze parafii wyliczono blisko 50 miejscowości.

1777 – parafia w dekanacie Radaszkowicze, w szkole parafialnej uczy się 17 dzieci.

1779 – ks. TYSZKIEWICZ (p)



1781-1950 – murowana świątynia

1781-1804 – ks. Michał CYDZIK (p, kan., dz.)

1781 - staraniem proboszcza wybudowano murowaną świątynie

1788 – konsekracja świątyni przez bp. T. Bukatego (sufr. żmudzki).

1796 – parafia w dokszyckim dekanacie, liczy 1865 kat., pracuje tu 3 kapłanów.

1798 – przy ustanowieniu diecezji mińskiej folwark Kosciele przeznaczono na potrzeby kapituły.

1802 – parafia w borysowskim dekanacie

1803-1804 – ks. Teodor Wysocki (w), 1803-1804 – ks. Józef Pietraszko (w).

1824 – parafia w dekanacie borysowskim, liczy 3620 katolików.

1842-1843 – ks. Julian WASILKOWSKI (c), 1842-1843 - ks. Tomasz Skorulski (w),

1843- kaplice: Łukawiec (p.w. Narodzenia NMP), gdzie filialista był ks. Eljasz Samowicz; ponadto kaplica cmentarna w Krzemienieńcu (p.w. Opieki NMP), przy dworze Walickich (p.w. Opatrzności Bożej).

1846 – parafia liczy 5415 kat.

1863 – parafia liczy 6770 kat.

1865 – ks. Józef PIOTROWSKI (p)

1872 – filialny kościół w parafii Korzeń, dekanat borysowski.

1872 - o. Albert GÓRSKI OP

1877 – kościół zamieniony na cerkiew (pomimo ponad 480 letniej historii parafii). Zniesiono też w tym roku filialny kościół w Zajelniaku.

1922 – vacat, parafia w dekanacie borysowskim diecezji mińskiej.

po 1945 - zniszczony
1760 – budowa kościoła przez Litawora Chreptowicza.
1812 – nadanie od dziedzica Śliźnia dla cerkwi unickiej.
1842-1843 – ks. Rafał Jabłecki (OP) jako wikary Dziedziłowicki mieszkał przy kościele w Mściżu,
1872 – kaplica w parafii Dziedziłowicze, dekanat borysowski diecezji mińskiej.
1875 – zmarł ostatni filialista ks. Bonawentura Wojciechowski OFM.
1880 – zdegradowanie kościoła do rangi kaplicy (otwierano dla katolików tylko kolka razy w roku).
1912 – kaplica w Mściżu na terenie parafii Dziedziłowicze.
Po 1914 – zniszczenie.
Bernardyni (Druja-Sapieżyn) – p.w. Trójcy Przenajświętszej



1643-1863 – klasztor bernardynów.

1643 – fundacja i uposażenie klasztoru bernardynów przez Kazimierza Lwa Sapiehe

1644 – powierzenie parafii.

1646 – budowa klasztoru (zapis fundacyjny dnia 21.10.1646 r.)

1675 – w czasie wizytacji bp. Słupskiego poświęcono 4 dzwony dla kościoła zakonnego.

XVIII w. – w kościele klasztornym otaczany był kultem, jako cudowny, Obraz Matki Bożej

1709 – gwardianem o. HIPOLIT Gierhartt OFM

1750 – erygowanie Bractwa Św. Antoniego, istniało też Bractwo Św. Anny.

1764-1767 – wyposażenie kościoła w rokokowy ołtarz główny (trzy kondygnacyjny)

1771-1772 – nadbudowanie wieży kościelnej o nową kondygnacją

1772 – klasztor zamieszkuje 25 zakonników, (8 kapłanów, 11 kleryków, 6 braci).

1778 – ogrodzenie obiektu barokowym murem z bramą

1779 – wykonanie 4 bocznych ołtarzy w stylu rococo, i ambony

1803-1804 – gwardianem o. FRANCISZEK Pikiell OFM (mieszka tu 13 kapłanów i 2 braci).

1829 – w klasztorze mieszka 20 zakonników (7 kapłanów, 9 klery-ków, 4 braci laików).

1843 - gwardianem był o. HILARY Paszkiewicz OFM.

1844 – przejecie parafii po dominikanach, obsługiwano kaplice w Franpolu, Miełkowszczyźnie i Idołcie.

1850 – kasata klasztoru

1855 – mieszkał tu jeszcze 1 zakonnik, obsługując kościół po-klasztorny.



1864-1890 – cerkiew prawosławne

1864 – przejecie budynków przez cerkiew prawosławną



1891-1924 –kościół „diecezjalny”.

Po spaleniu się drewnianej świątyni parafialnej kościół stał się siedzibą parafii.

1890-1905 – ks. Michał BŁAHOSZEWSKI (p), 1899-1901 – ks. Antoni Walentynowicz (w), 1902-1905 – ks. Stanisław Krzywiec (w).

1905 – parafia liczy 8160 kat.

1905-1907 – ks. Stefan LACHOWICZ (a)

1909-1911 – ks. Jan WEBER (a), 1911-1915 – ks. Bronisław Hryniewicki (w)

1910 – parafia liczy 8000 kat., kaplica Druja (cmentarna – p.w. Św. Michała), Idołta, Małkowszczyzna.

1913 – parafia liczy ok. 8000 kat, pracuje tu 2 kapłanów, trzy kaplice na terenie parafii i kaplica cmentarna w Drui

1914-1915 – ks. Michał MARCINKIEWICZ (p), 1915-1917 – ks. Ildefons Bobicz (w)

1922-1924 – ks. Antoni ZIENKIEWICZ (p) , 1923-1924 – ks. Witali Chamionek (w),

1923 – początek pracy Marianów w Drui, organizacją szkoły zajmuje się: 1923-1924 – ks. Andrzej Cikoto MIC (w)



1924-1944 – parafia i klasztor Marianów (do wojny)

1924-1933 – ks. Andrzej CIKOTO MIC (p, przeł.).

1924 – (23.04) nastąpiło przejęcie prowadzenia parafii przez ks. Marianów.

1924 - otwarto tu prywatną szkołę (gimnazjum koedukacyjne) prowadzoną przez Księży Marianów. Pracowali tu kolejno: 1924-1925 – ks. Witali Chamionuk, 1924 – ks. Józef Hermanowicz MIC, 1924 – ks. Kazimierz Smużko MIC

1925 – (18.05) założono tu dom mariański z nowicjatem. W mieście, staraniem proboszcza, powstała kasa Franciszka Stefczyka, spółdzielczy dom spożywczy, i dokonano elektryfikacji miasteczka.

1925-1926 – ks. Józef Duszuta MIC (pref), 1926-1928 – ks. Fa-bian Abrantowicz MIC (pref), bł. ks. Jerzy Kaszyra MIC. 1934-1936 – ks. Stanisław Eliasz (pref.), 1935 – ks. Tomasz Padziawo MIC.

1938 – ks. Józef Daszuto MIC (p), 1938 – ks. Władysław Łysik MIC (przeł.), 1938 – ks. Witalis Chamionek MIC , 1938 – ks. Grzegorz Kaszyra MIC , 1938 – ks. Kazimierz Smulko MIC (w), 1938 – ks. Antoni Prejser (kat.).

1938 – obsługiwano kaplice: Druja (p.w. Św. Michała) i Mal-kowszczyzna (z 1792 - p.w. św. Jana Chrzciciela)

1938-1941 – ks. Eugeniusz Kulesza MIC (rektor), 1938-1941 – bł. ks. Antoni Leszczewicz MIC, 1939 – ks. Józef Jarzębowski MIC.

1941 – (30.06) zamordowanie sł. Bożego ks. Eugeniusza Kuleszy MIC

1943 - zabranie świątyni i klasztoru przez Niemców na siedzibę sztabu karnych ekspedycji, i opuszczenie klasztoru przez Marianów

1944 – (04.07) zniszczenie świątyni i klasztoru przez bomby lotnicze



1944-1988 – kościół i klasztor Marianów (po wojnie)

1944-1950 – ks. Lucjan PAWLIK (MIC)

1945 – zabranie klasztoru przez władze sowiecką,

1945-1948 - remont kościoła staraniem ks. L. Pawlika MIC

1948 – (02.08) poświęcenie kościoła po remoncie.

1950 – (17.10) aresztowanie proboszcza i skazanie na śmierć (zmienione na 25 lat więzienia)

Ok. 1951 – kościół zamieniony na skład zbożowy i paliwowy.

1956-1957 – ks. Lucjan Pawlik MIC, mieszka tu po powrocie z łagrów, ale bez rejestracji, nabożeństwa odprawia z br. Piotrem Dunderem MIC w domu.

1958-1965 – ks. bp. Kazimierz DUBLIŃSKI. Po zamknięciu kościoła wierni udawali się po posługę religijną, do pobliskich świątyń m.in. do Mior



1989-2007 – odrodzenie parafii

1989 – zwrot kościół wiernym

1989-1990 – ks. Władysław Pietrajtis

1990-1995 – ks. Antoni ŁOŚ (MIC)

1995-1996 – restauracja barokowych ołtarzy

1996 – ks. Henryk KULESZA (MIC)

2002-2004 – ks. Wiaczesłw PIELINEK (MIC), 2002-2004 – ks. Jan Wojtkiewicz MIC (w)

2004 – parafia w dekanacie miorskim, na jej terenie znalazły się miejscowości: Druja, Szatiliny, Stajki, Jermołowo, Cilewszczyzna, Bobaryki, Prudniki, Bobyszki, Sauci, Konoplanszczyzna, Szarkile, Kozakowo, Nowa Wioska, Urbanowo, Jaja, Kodaronce, Wojsa, Małki, Inele, Bukowszczyzna, Wierdy, Bugry.

2007 – ks. Michał TASZIAKOWSKI (MIC) (p), 2007 – ks. Anto-ni Łoś MIC (w), ks. Andrzej Sidorowicz MIC (w).
DRUJA - Dominikanie – p.w. Nawiedzenia NMP


1696 – fundacja drewnianego klasztoru dominikanów przez Piotra Kazimierza Kaczanowskiego.

1697 – (IV) sprowadzenie się zakonników do nowego klasztoru, z kościołem p.w. Nawiedzenia NMP.

1706 – budowa nowego klasztoru

1716 – klasztor wchodzi we władanie wioski Podziawy gdzie buduje później kaplice katolicka na terenie parafii Ikaźń.

1763-1773 – budowa murowanej świątyni , wg arch. Antoniego Paraca z Genewy i o. Ludwika Hryncewicza (OP)

1772 – klasztor dominikanów liczył 10 zakonników (8 kapłanów).

1779 – konsekracja murowanej świątyni (istniały tu organy o 24 głosach) , znajdował się też cudowny obraz NMP.

1803-1804 – przeorem o. KAROL Czech OP

1803 - mieszka tu 8 zakonników (7 kapłanów i 1 brat).

1817 – przeorem o. RAJMUND Mackiewicz OP

1824-1830 – przeorem o. PLACYD Koszko OP

1829 – w klasztorze mieszka 8 zakonników (7 kapłanów, 1 brat laik).

1832 – kasata klasztoru

1839 – zabranie kościoła na cerkiew

1909 – wysadzenie murów świątyni w powietrze przez wojsko, i późniejsze rozebranie budowli na materiał budowlany.
Słobódka (Ńėąįīäźą) - parafia p.w. Opatrzności Bożej


1806 – budowa pierwszej drewnianej świątyni (fundacja Stanisława i Stanisławy Mirskich),

1880 – brak informacji o świątyni.

1901-1906 – budowa nowej murowanej świątyni, powstała staraniem wiernych.

1906 – (19.06) konsekracja kościoła przez bp. G. Cyrtowt.

1929-1931 – ks. Józef Kowalczyk (kat.)

1931 – ks. Mieczysław Paszkiewicz (w)

1931 – parafia liczy 11000 kat.

1932-1935 – ks. Józef Dziemian , 1932-1938 – ks. Wiktor Judyck (w)

1935-1941 – ks. Franciszek Bilsza (kat.)

1938 – parafia Słobudka Zawierz w dekanacie Brasławskim.

1937-1950 – ks. Stanisław KUDEREWSKI (p), 1943-1945 – ks. Bolesław Zając (w).

1956-1986 – ks. Stanisław GÓRSKI (p)

1993 – misje parafialne

1997-2000 –ks. Edward ACHRAMOWICZ (p, dz.). Kaplice: Dietkowice, Dońsk, Drujsk.

2000-2007 – ks. Władysław PIETRAJTIS (p)
Łużki (Ėóęź³) – parafia p.w. Św. Michała Archanioła.


1741-1798 – klasztor pijarów w diecezji wileńskiej

1741 – fundacja przez Waleriana Żabę kościoła i klasztoru dla Zgromadzenia Księży Szkół Pobożnych (pijarów).

1741 – (24.08) konsekracja kościoła

1744-1756 – budowa kościoła.

1772 - klasztor pijarów p.w. Św. Michała liczył 7 zakonników

1799 – w szkole uczy się 130 uczniów



1798-1849 – klasztor i parafia w diecezji mińskiej

1803-1804 – rektorem o. REMIGIUSZ Ulenicki (pijar), mieszka tu 8 kapłanów i 1 brat zakonny.

1829 – w klasztorze mieszka 7 kapłanów i 3 kleryków.

1832 – majątek ziemski pijarów, jako fundusz kolegium wynosi 13 wiosek z 330 poddanymi.

1833 – kasata klasztoru i zamknięcie kolegium z 6 klasową szkołą.

Ok. 1835 – kościół „opuszczony”

1840 – erygowanie parafii przy kościele „popijarskim”.

1842-1843 – o. WOJCIECH Skibiński (pijar)

1842 – parafia w dekanacie dziśnieńskim liczy 1808 kat.



1849-1989 – w diecezji i archidiecezji wileńskiej

1859-1872 - o. DOMINIK Drobiszewicz OP (a),

1863 – parafia liczy 1719 kat.

1872 - parafia liczy 1837 kat.

1884 – parafia liczy 1796 kat.

1891-1892 – ks. Adam JAKUBOWSKI (p)

1892 – parafia w dekanacie dziśnieńskim, liczy 1922 kat.; kaplice Łużki, Uljnt, Porżin.

1910 – parafia liczy 2606 kat., kaplice Porzecze i Łużki, Ulin.

1914-1927 – ks. Albin JAROSZEWICZ (p), 1919 – ks. Jan Sławiński, 1923-1924 – ks. Józef Hermanowicz (w).

1924-1936 – ks. Stefan OSTANISZEWSKI,

1938 – ks. Nikodem MASŁOWSKI (a)

1938 – parafia w dekanacie głębockim, filia Dworonowo (p.w. bł. Andrzej Bobola) i kaplica Porzecze, parafia liczy ok. 3000 kat.

1939 – ks. Czesław KULIKOWSKI.

1939-1942 – ks. Adam MASIULANIS (a),

1942 – (03.07) aresztowanie i zamordowanie proboszcza

1948-1950 – o. Antoni ZIERAŁKO OFMConv.

1950 - aresztowanie proboszcza.

1950-1956 – bez kapłana

1956-1958 – o. Antoni ZIERAŁKO OFMConv.

1958 - wyjazd proboszcza do PRL



1989-1999 – diecezja mińska,

1988 – zwrot kościoła wiernym

1989 – remont



1991-1999 - archidiecezja mińsko-mohylewska

1995-1999 – ks. Jan WOJTKOWSKI MIC (dojeżdżał z Hermanowicz).



1999-2008 - diecezja witebska

2004-2007 – ks. Marian GROBELSKI

2004 - na terenie parafii, należącej do dekanatu miorskiego, istnieją miejscowości: Łużki, Dubówka, Zielesinki, Dwornowo, Ilina I, Ilina II, Spikałowszczyzna, Stomino, Strzelcowo, Osinówka, Kozaczki, Podlipki, Wasilewo, Łamaczyno, Putranino, Klinowoje, Wieracieje I, Wieracieje II, Łuczajka, Rubaszki, Izabelino, Fabia-nowo, Porzecze, Łapunowo, Bliźnica, Ochwatka.
Hermanowicze (Ćåšģąķīā³÷ū) – parafia p.w. Przemienienia Pańskiego


1787 – budowa murowanej świątyni, w stylu baroku , z fundacji Ignacego Szyryna.

1810 – powstanie parafii należącej do diecezji mińskiej

1826 - remont kościoła filialnego p.w. Św. Piotra i Pawła w Hermanowoczach, dokonany z funduszów Józefa Szyryna, [świątynia ośmiokątna, ubogaca kopułą a wewnątrz jeden ołtarz Ukrzyżowania].

1842-1843 – ks. Antoni TRUCHLE (p), 1843 - ks. Ignacy Ciesz-kowski (SP),

1842 - parafia liczy 2540 kat., kaplice w miejscowościach Bolkowo, Rzeckoń.

1849 – parafia włączona do diecezji wileńskiej

1860 – parafia w dekanacie dziśnieńskim, liczy 3051 kat.; filia: Hermanowicze (św. Piotra i Pawła), kaplice: Balnów i Rzeczki.

1860-1892 – ks. Franciszek PLUSZCZEWSKI (p), 1859-1860 – ks. Adam Jakubowski (w), 1871-1872 - ks. Onufry Bańkowski (w)

1872 – parafia w dekanacie dziśnieńskim, filie: Hermanowice cm., kaplice: Balnoje, Rieczki (cm.), liczyła 2867 kat.

1892 – parafia w dekanacie dziśnieńskim, liczy 3725 kat.; kaplice: Balnowo, Pjeczki (cm.), Hermanowicze („nagrobna”).

1896 – spalenie się filialnej świątyni w Nowo-Hermanowiczach.

1910 – parafia liczy 3820 kat., kaplica Balnowo, Rzeczki (zrujnowana),

Ok. 1915 – ks. Antoni GIEDGOWD (a)

1923-1930 – ks. Ildefons BOBICZ (p), 1934-1935 – ks. Franciszek Bilsza (w).

1936-1938 – ks. Wincenty GABSZEWICZ (p), 1936-1939 – ks. Adam Masiulanis (pref., w.).

1936 – parafia w dekanacie miorskim, liczy ok. 5300 kat., kaplice: Balnowo, Podolszczyzce, Szędzin, Łotyszel.

1944 – ks. CZAPIEWSKI

1947-1948 – ks. Jan GRABOWSKI

1948 – aresztowanie proboszcza i zamknięcie kościoła

1988 – zwrot kościoła, poświęcenia dokonał ks. L. Pawlik MIC

1992 – misje i poświęcenie krzyża

1995-1999 – ks. Jan WOJTKIEWICZ MIC (p)

2002-2007 – ks. Tadeusz KAROLAK, kaplica w miejscowości: Balnowo.

2004 - na terenie parafii, należącej do dekanatu miorskiego, istnieją miejscowości: Hermanowicze, Biały Dwór, Bojary, Budy, Bielany, Wasikowo, Wielkie Sioło, Ciereszki, Dzikiewo, Glinówka, Grygo-rewszczyzna, Iwanowo, Jamna, Józefowo, Korolowo, Krasna Góra, Krapiwki, Krasowszczyzna, Kuryłowo, Ludwinowo, Łazowiki, Mikicionki, Nowosielcy, Otoki, Papki, Paszki, Pogary, Promiany, Radziuki, Stolica, Szyszki, Zorka, Żuki Łoźne, Żuki Górne.

2007 - (28.10) wizytacja bp. W. Blina
Szarkowszczyzna (Ųąšźą¢ų÷ūķą) – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża


XVI-XIX w. – filia w parafii Pohost

XVI w. – budowa kaplicy w miejscowości Czerwony Dwór, fundacja Sapiehy.

1744 – filia parafii Pohost w dekanacie bracławskim, pisana czasem jako: Szarkow.

1770 – budowa murowanego kaplicy z fundacji Jana N. Łopacińskiego (starosta mścisławski), właściciela rezydencji w Szarkowszczyźnie.

1826 – kaplicy p.w. Św. Piotra i Pawła w majątku Justyna Szyryna Czerwony Dwór.

1872 - była to filialna kaplica dla parafii Pohost, (proboszczem w Pohoście jest ks. F. Dowbor).



1907-1989 – parafia w diecezji wileńskiej

1907 – erygowanie parafii , i budowa drewnianej świątyni staraniem ks. Piotra Waliuszkisa i parafian.

1907 – (XI) poświęcenie kościoła przez ks. Moczulskiego (dziekan dziśnieński).

1910 – parafia liczy 2650 kat., kaplica w majątku Boguckich.

1916 – parafia liczy 2660 katolików.

1933-1939 – ks. Jan Żuk

1939 – ks. Józef Ingelewicz (dojazdy z Nowego Pohostu)

1939-1949 – ks. Kazimierz Radziszewski

1947 – aresztowanie proboszcza

1949 – zamknięcie świątyni

Ok. 1958 – rozebranie kościoła



1991-1999 – w archidiecezji mińsko-mohylewskiej

1991 – rejestracja Kościelnego Komitetu, opieka duchowa ks. Józefa Bulko z Mosarza.

1992-1999 – ks. Krzysztof Siłkowski (SCJ)

1995 – konsekracja świątyni przez kard. K. Świątka



1999-2008 – w diecezji witebskiej

1999-2003 – ks. Zbigniew Bojar (SCJ), kaplice Jody (p.w. MB Szkaplerznej).

2003-2004 – ks. Krzysztof Siłkowki (SCJ).

2004 – na terenie parafii istnieją miejscowości: Szarkowszczyzna, Różanopol, Dulina, Żołnica, Antonowo, Miszuty, Czujki, Łabuci, Kuryłowicze, Łońsk, Pietrowicze, Golinowo, Nowosielce, Górki, Jakubowo, Wołkowszczyzna, Ruczaj, Stanisławowo, Żdany, Wasiuki, Żukowszczyzna, Ziemcy, Dubowoje, Pajanycze, Radziuki, Szyci, Bałtromieje, Iwańskie, Bołkały, Aleksandrówka, Józefowo, Ledniki, Palalejki, Wołożanki, Jody.
Stefanów (Ńņżōąķļīėü) – p.w. Św. Michała

1750 – budowa kaplicy z fundacji Szumanów.

1860 – kaplica Stefanów na terenie parafii Nowy Pohost

1865 – kaplica w miejscowości Stefanowo

1872 – kaplica cmentarna w miejscowości Stefanowo w parafii Pohost, dekanat dziśnieński.

XIX w. – kaplica Stefanowo.

XX w. – cerkiew prawosławna w miejscowości Stefanpol

1939 – kaplica Stefanowo w parafii Nowy Pohost.
Woropajewo (Āąšąļąåāą) – parafia p.w. Św. Michała Archanioła i bł. Michała Kozala.

XVIII-XX w. – w parafii Duniłowicze

1744 – miejscowość Woropaiew na terenie parafii Duniłowicze (możliwe, że była tu kaplica).

1925 – miejscowość w parafii Duniłowicze w archidiecezji wileńskiej.



1932-1945 – samodzielna parafia

1932 – nastąpiło przewiezienie tu z Duniłowicz drewnianej świątyni p.w. Św. Michała Archanioła.

1932 – ks. Antoni Skórko

1933 – wydzielenie z parafii duniłowickiej nowej parafii z siedzibą w Woropajewie

1933-1935 – ks. Norbert BUDZIŁAS (p)

1934 – poświęcenie kościoła przez abp R. Jałbrzykowskiego

1936-1938 – ks. Władysław PACZKOWSKI (p)

1939 – ks. Józef WOŹNY (p)

1942 – ks. Wiktor ZAWADZKI (p)

Po 1944 - spalenie kościoła



1989-2008 – odrodzenie parafii

1990 – przyjazdy do miejscowości ks. Józefa Bulko z Udziału

1991 – (27.07) poświęcenie kamienia węgielnego przez abp. K. Światka

1991-1996 – ks. Kazimierz OKUSZKO (a)

1996-2000 – ks. Józef BULKO (a)

2000-2002 – ks. Paweł KUBIKI (SCJ)

2002-2004 – ks. Jerzy NOCUJ (SCJ)

2004 – na terenie parafii istnieją kaplice w miejscowościach: Białaje, Kozłowszczyzna (murowana na cmentarzu), Nowodrukck (dom), Huta (dom). Do parafii należy miasteczko Woropajewo wraz z miejscowości: Fierki, Miadziełka, Świnica, Wasilewszczyzna, Huta, Halbaja, Alichwiary, Rogowski, Kunickie, Tuzbica, Szymanowszczyzna, Kazimirce, Motwiki, Bałaje, Dubrowo, Jasiuki, Białe, Czarne, Rude, Łazowiki, Prusy, Szczotki, Mosty, Osinogorodok, Piskuny, Wieraciei, Czujki.
Gruzdowo (Ćšóēäąāą) – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża


1618 – budowa drewnianej świątyni staraniem parafian.

1863 – kaplice Hruzdowo w parafii Łuczaj.

1872 – kaplica na cmentarzu, położona w parafii Łuczaj.

1928-1934 – ks. Jan SŁAWIŃSKI (p)

1934 – parafia liczy 3470 kat.

1935-1936 – ks. Norbert BUDZIŁAS (p)

1936-1938 – ks. Gedymin PILECKI (p)

1938 – parafia w dekanacie nadwilejskim, kaplica w miejscowości Kubarki

1999 – budowa obecnej murowanej świątyni

1999-2003 – ks. Krzysztof SIŁKOWSKI (SCJ), dojeżdża z Postaw

2001 – konsekracja kościoła przez bp. W. Blina

2003-2004 – ks. Andrzej WODNIAK (SCJ) dojeżdża z Postaw.

2004 – do parafii należą miejscowości: Gruzdowo, Ożarowo, Ożarce, Packowicze, Gajuci, Pożarcy, Łaszkowo, Kowali, Wiesztorty, Kurdy, Daszczlanki, Sokoły, Rylki, Simony, Zabołocie, Żelazowszczyzna, Sliżowo, Płaksy.
Kamaje (Źąģą³) – p.w. Św. Jana Chrzciciela


XVII-XX w. – w diecezji wileńskiej

1603-1606 – budowa murowanej z kamienia świątyni, fundacji Jana Radomina-Dysiackiego.

1630-1675 – ks. Samuel RADKOWSKI (p), 1675 – ks. Józef Wróblewski (w)

1653 – podymne z plebani od 32 domów wynosiło 48 złp.

XVII w. - spalenie świątyni,

1669 – parafia w dekanacie świrskim (Synod Sapiehy).

1673 – podymne z plebani pobierano od 17 domów.

1673 – konsekracja kościoła przez bp. Słupskiego.

1675 – wizytator zapisał: „kościół murowany, wielki, sklepienie w chórze w czasie najścia zniszczone”.

I poł. XVIII – po ponownym zniszczeniu kościoła następuje jego przebudowa

1726-1736 – ozdobienie kościoła malarstwem ściennym

1744 – parafia w dekanacie świrskim, należał do niej filialny kościół w Olechniszkach. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Komaie, Syrynczany, Dombrowszczyzna, Szwakszty, Łukowszczyzna, Ciabuty, Dziakiszki, Nahowszczyzna, Jarzewo, Maćkowicze, Rybszczyzna, Raduta, Surwiliszki, Swirki, Cucki, Rosaliszki, Romaszkiewicze, Ockiewicze, Mularze, Czerniata.

1778 – dobudowa kaplicy i krypty

1781 – parafia w dekanacie świrskim licząca 4840 kat.

1789-1790 – ks. Jan WALENTYNOWICZ (p)

1790-1791 – ks. Tadeusz SULISTROWSKI (p), 1790-1791 – ks. Stanisław Fonwetten (c), 1790-1791 – ks. Ludwik Iwanowski („ex profesor szkoły z Postaw”), 1790-1791 – ks. Antoni Bagiński (alt), 1790-1791 – o. Dominik od św. Benona OCD (kaplica Syrenczany przy dworze).

1790 – w szpitaliku 17 ubogich.

1834-1857 – ks. Zygmunt CHOŁCHOWSKI (p)

1859-1863 – ks. Antoni DAWROWSKI (a), 1859-1863 – ks. Stanisław Strzelecki (w).

1860 – parafia w dekanacie świeciańskim diecezji wileńskiej, 5363 kat., kaplica: Szylwa.

1861 – przebudowa świątyni i konsekracja przez bp. S. Krasińskiego.

1863 – parafia liczy 2296 kat.

1871 – parafia w dekanacie święciańskim, licząca 5500 kat., kaplica: Szilwa.

1871-1872 – ks. Maciej PIOTROWSKI (p), 1871-1872 – ks. Anzelm Noniewicz OST (w)

1880 – parafia dekanatu święciańskiego, liczy 7065 kat. zamieszkałych w 3440 domach (M = 3481, K = 3584), kaplice w miejscowościach Szylwa i Olechniszki. W tym czasie miasteczko będąc własnością Celiny Czechowiczowej liczyło ok. 600 mieszkańców.

1889-1899 – ks. Jan DAUKSZA (p), 1890 – ks. Jan Gawdeszla.

1892 – parafia w dekanacie święciańskim, liczy 6516 kat.

1910 – parafia liczy 5998 kat., kaplice: Szylwa, Olechniszki, Kamajsk (cm.).

1922 – (25.02) zmarł ks. Aleksander DZIEDZIULSKI

1929-1930 – ks. Stefan Kiwiński (w)



1925-1989 – archidiecezja wileńska

1932-1934 – ks. Czesław Jankowski (w)

ok. 1931 – parafia liczy 7156 kat.

1937-1940 – ks. Aleksander ŁOSZKIEWICZ (p), 1937-1938 – ks. Zygmunt Szewczyk (w), 1939-1940 - ks. Jan Laski (w).

1938 – parafia w dekanacie święciańskim, kaplice w miejscowościach: Kamaje, Szyłwa, Olechniszki, Serenczany

1940 – (VI-X) – ks. Jan LASKA (p.o)

1940-1942 – ks. Piotr WĘCKIEWICZ (p) ,

1985 – restauracja kościoła z funduszów państwowych i zwrócenie świątyni wiernym



1990-2008 – odrodzenie religijne
k. XX w. – kradzież obrazu Matki Bożej.

1997-2000 – ks. Czesław KUCMIERZ SCJ (p), ks. Marek Kazimierczak SCJ (w)

2002-2004 – ks. Jacek HUTMAN (p). Filialna kaplica w Miegunach.

2004 – do parafii należą miejscowości: Kamaje, Jodowce, Filipowce, Leonki, Karalinowo, Koniebicze, Wiezowszczyzna, Nogowszczyzna, Bucewicze, Pniewo, Leonowicze, Kruki II, Ockowicze, Norkowicze, Mincewicze, Ciabuty, Mulary, Czygeli, Jankowicze, Kruki I, stacja Hudociszki, Storguny, Sakuny, Bogdziuny, Jankiszki, Giejbowicze, Mirkliszki, Grodzie, Gwozdowicze, Łapuny, Daniewce, Łopuci, Nowosiołki II, Skarpówka, Podwiszniak, Maracze, Rusaki, Łowce, Żyguny, Micniany, Romejki, Dubrowszczyzna, Łodosi, Mieguny, Tropszewicze, Soranczany, Wostoczna, Dziewguny, Romaszkowicze, Żarckie.
Łuczaj (Ėó÷ą³) – parafia p.w. Św. Tadeusza


XVIII w. – w diecezji wileńskiej

1744 – kaplica na terenie parafii Duniłowicze.

1755 – pierwsza fundacja parafii



1766-1820 – klasztor jezuitów

1766 – (26.05) Elżbieta z Ogińskich Puzynina wydzieliła sumy na prowadzenie misji jezuickich w Łuczaju, dając dom na rezydencje zakonną i place pod budowę kościoła oraz 160 tyś. złp.

1766-1767 – misjonarzem o. Józef Smykowski SJ.

1767-1768 – misjonarzem o. Ignacy Puzyna SJ i 1767-1768 - misjonarzem o. Michał Butler SJ.

1768-1769 – misjonarzem o. Mikołaj Racewicz SJ i 1768-1769 – misjonarzem o. Adam Rakowski SJ.

1769-1774 – superiorem o. Władysław Gołaszewski SJ

1770 – oprócz przełożonego mieszka tu 5 misjonarzy

1776 - budowa dla jezuitów kościoła z fundacji Tadeusza Ogińskiego oraz bp. Puzyna.

1772 – rezydencja jezuitów, gdzie mieszkało 8 kapłanów.

1773-1774 – misjonarzem o. Antoni Rymkiewicz SJ.

1777 - konsekracja kościoła przez bp. F. Towiańskiego; świątynia konsekrowana p.w. Św. Tadeusza, Św. Ignacego, Św. Ksawerego.

1779-1782 – ks. Mikołaj BĘDZKOWSKI (p)

1781 – parafia w dekanacie połockim, liczy 2436 kat. , plebanie stanowił drewniany klasztor pojezuicki.



1798-1849 – parafia diecezji mińskiej

1803-1804 – ks. Józef BACZKOWSKI (p), wikarym – ks. greko-katolicki.

1830 – ks. Józef HRYNIEWICKI (p, dz.)

1842 - parafia liczy 4359 kat.

1843 – ks. Tomasz PALEWICZ (a), ks. Michał Piotrowicz (w).



1849-1925 – parafia diecezji wileńskiej

1859-1872 – ks. Seweryn CHALIMOWICZ (a), 1859-1860 – ks. Edward Gajewski,

1863 – parafia liczy 4435 kat., kaplice Łuczaj i Hruzdowo.

1866 – w miasteczku Łuczaj mieszka 58 katolików.

1871-1872 - ks. Abdon ANDRZEJKOWICZ (a)

1872 – parafia w dekanacie nadwilejskim, liczy 4893 kat.; kaplice Łuczaj (cm), Hruzdowo (cm.).

1881 – parafia liczy 5222 kat.

1889-1892 – ks. Jerzy MOCZULSKI (p)

1889 – parafia liczy 5619 kat., kaplice Łuczaj i Hruzdowo.

1892 – parafia w dekanacie nadwilejskim, liczy 6671 kat.

1901-1902 – ks. Lubomir GADON (p)

1910 – parafia liczy 6525 kat., kaplice: Łuczaj i Hruzdowo.



1925-1989 – parafia arch.diecezji wileńskiej

1933-1934 – ks. Bolesław MACIERJOWSKI (a)

1934 – ks. Władysław Sadowski, parafia liczy 6455

1938 – ks. Piotr BRUKWICKI (a)

1940-1948 – ks. ROMEJKO

1948 – ks. Czesław BARYŃSKI

1971 - zamknięcie kościoła z przeznaczeniem na hurtownie metalu.



1989-2008 – odrodzenie religijne

1990 – (16.03) zwrot kościoła

1992 – ks. Krzysztof POŻARSKI (z Duniłowicz)

1994 - ks. Jan Masin SVD (z Duniłowicz)

1995-1999 – ks. Piotr Wróbel (z Duniłowicz)

2003-2004 – ks. Jan Pugaczow .

2004 - do kościoła należy też filialna kaplica w Nowosiółkach. Teren parafii obejmuje miejscowości: Łuczaj, Lisice, Daszki, Sołowucha, Kalinówka, Gawryłowicze, Wasiewicze, Ciuncy, Dziemiasze, Stary Dwór, Krótki, Karpowicze, Nowosiółki, Czyszkowszczyzna, Srejciewo, Siniewo, Bogdanowo, Puchówka, Cieszałowo, Kodziewicze, Kowzany, Rudziewicze.

2007-2008 – ks. Mikołaj LIPSKI (p)
Łyntupy (Ėūķņóļū) – parafia p.w. Św. Andrzeja Apostoła

1495-1700 – pierwotna świątynia

1495(1459) – budowa pierwszej drewnianej świątyni przez Andrzeja Dowgiełowicza, wojewodę wileńskiego.

1640 - z fundacji Aleksandra Czarnickiego wybudowano przy kościele murowana kaplice i fundowano nowy dzwon.

1653 – podymne z plebani od 7 domów wynosiło 10 złp. 15 gr.

1669 – parafia w dekanacie świrskim (Synod Sapiehy).

1673 – podymne z plebani pobierano od 1 domu.

1674 – wizytator zapisał: kościół „drewniany piękny, niema pro-boszcza, zarządza ksiądz ze Święcian”.



1700-1914 – nowy kościół

1700 – fundacja nowego kościoła przez Jana Władysława Brzostowskiego, kasztelana trockiego.

1744 – parafia w dekanacie świrskim, na terenie parafii wyliczono 80 miejscowości.

1781 – parafia w dekanacie świrskim, liczy 4170 kat.

1790-1791 – ks. Bartłomiej PIETRASZKIEWICZ (p), 1790-1791 – ks. Michał Jurkowski (c).

1817 – restauracja kościoła.

1850 – w kościele 3 ołtarze w głównym łaskami słynący obraz Wniebowzięcia NMP, przy kościele Altaria (z 1640 r.), szpital dla ubogich.

1851 – ks. Rauba

1859-1860 – ks. Wincenty SZAWLEWICZ (c), 1859-1860 – ks. Jan Jakszewicz (w)

1860 – parafia w dekanacie święciańskim diecezji wileńskiej, 4747 kat., filia: Równopole, kaplica: Polesie.

1864-1898 – ks. Józef ROUBO (p), 1871-1872 – ks. Tadeusz Karło (w), 1889 – ks. Jarosław Bejnarowicz (w)

1871 – parafia w dekanacie święciańskim, licząca 4900 kat.

1892 – parafia w dekanacie święciańskim, liczy 6878 kat.

1899-1911 – odbudowa świątyni

1907 – ks. Albin JAROSZEWICZ

1910 – parafia liczy 5435 kat.



1914-2008 – obecny kościół

1914 – (30.11) poświęcenie nowego kościoła, zbudowanego z fundacji J. Byszewskiego i parafian

1931 – parafia liczy pow. 7000 katolików.

1928-1934 – ks. Michał DALINKIEWICZ

1935-1938 – ks. Kazimierz SZYŁEJKO (p), 1937-1938 – ks. Witold Bronicki (w), 1938-1946 – ks. Józef Pakelnis (emer.)

1938-1939 – ks. Ignacy OLSZAŃSKI (p)

1945-1949 - ks. Ryszard GRZEGORCZYK SAC (p),

1959 – (19.12) zamordowanie ks. Proboszcza przez nieznanych sprawców.

1959-1987 - ks. Lucjan PAWLIK (MIC), dojazdy z Zadoroża.

1988-1994 - ks. Jan SZUTKIEWICZ

1994-2000 – ks. Czesław KUCMIERZ (p), ostatnio przy parafii nie było kapłana dojeżdżał z Kamai.

2001-2008 - ks. Paweł KNUREK.

2004 – na terenie parafii istnieje kaplica w miejscowości Polesie; obszar parafii obejmuje miejscowości: Łyntupy, Abramowszczy-zna, Ażurajci, Bieleniszki, Wiardaszyszki, Woskowszczyzna, Wajszkuny, Wysokie, Gajluny, Giruci, Domuci, Żaki, Zalesie, Ignaciszki, Kobylniszki, Kojry, Maślaniszki, Naruszyszki, Piesz-kowce, Połchuny, Romaniszki, Rynkiany, Świrduny, Stańczyki, Subocze, Trobuciszki, Czopaniszki, Szudowce, Jownieliszki, Jonaniszki, Syoniszki, Sobołki, Sieńkiszki, Górnica, Kowale.
Kroszyn (Źšīųūķ) – parafia p.w. Bożego Ciała


1442-1748 – „pierwsza” świątynia (diecezja wileńska)

1442 – fundacja kościoła staraniem Jerzego Hojcewicza

1453 – konsekracja kościoła p.w. N. Sakramentu Ciała i Krwi Pańskiej i św. Jerzego przez bp. Michała Dzieżgowicza.

1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 100 złp. 15 gr. (pobierany z 67 domów).

1669 – parafia w dekanacie nowogródzkim

1673 – podatek „podymne” pobierany od 17 domów)

1689-1692 – ks. Bogusław WOŁK (p), 1689-1692 – ks. Jan Hryniewicz (w),

1696 – o. Bonawentura Wołk OFM (prefekt).

1744 – parafia w dekanacie Słonimskim.



1748-1816 – „druga” świątynia (diecezja wileńska)

1748-1749 – ks. KARMAZYNOWICZ (p)

1749 – wybudowanie nowej świątyni staraniem ks. Karmazynowicza.

1781 – parafia w dekanacie słonimskim, liczy 1409 kat.

1790-1791 – ks. Karol MALINOWSKI (p)

Ok. 1799 – pożar kościoła i zbudowanie tymczasowej „szopy”

0k. 1809-1818 – ks. Wojciech MAGNUSZEWSKI

1810 – staraniem proboszcza powstała szkoła,

1817 – rozebranie starego kościoła z powodu starości.



1818-1917 – „trzecia” świątynia (diecezja wileńska)

1818-1820 – ks. Wojciech MAGNUSZEWSKI

1818 – budowa świątyni staraniem ks. W. Matuszewskiego

1820 – wizytacja dziekana nowogródzkiego, stwierdza, że przy plebani istnieje szkoła gdzie uczyło się 91 osób (62 chłopców, 29 dziewcząt)

1833 – konsekracja kościoła przez bp. B. Kłągiewicza.

1835-1864 – ks. Piotr RALCEWICZ (p) , 1862-1863 – ks. Mi-chał Jasiewicz (w)

1863 – parafia liczy 1800 kat.

1865 – dołączenie do parafii Kroszyn kościoła w Stwołowiczach, jako „kaplica”.

1868 – widok kościoła namalował rysownik N. Orda.

1871-1872 – ks. Benedykt SZPAKOWSKI (a),

1872- parafia w dekanacie nowogródzkim liczy 2681 kat., kaplice: Żelaznicka, Gacicka, Arabinowszczyńska.

1884 – posadzenie dębów przez dawnych filaretów: I. Domejko i E. Odyńca; miejsce poświecił miejscowy ks. Proboszcz.

1886 – parafia liczy 3025 kat., kaplice: Kroszyn (cm), Hacieszcze, Żelaźnica, Arabinowszczyzna.

XIX w. – parafia przejmuje część obszaru parafii Stwołowickiej , istnieją tu kaplice w miejscowościach Żelaźnica, Haciszcze, Arabinowszczyzna, Stajki.

1900-1907 – ks. Bronisław STEFANOWICZ (a)

1907 – parafia w dekanacie nowogródzkim, liczy 3310 kat., kaplice: Zelieznicy (cm.), Haciszki, Arbinowszczyzna.

Ok. 1910-1912 – ks. BOŁTUĆ

Ok. 1914-1919 – ks. Albin ROJSZA (p)

Ok. 1915 – zniszczenie kościoła i wyjazd ks. A. Rojszy do Juszkiewicz.



1917-1925 – „czwarta” świątynia (diecezja mińska)
1920 - budowa murowanego kościoła w majątku Radziwiłłow na miejscu poprzedniego kościoła.

1921-1927 – ks. Janusz ZNOSKO, mieszkał w Juszkiewiczach

1922 – parafia w dekanacie stwołowice diecezji mińskiej.



1925-2009 – „czwarta” świątynia (diecezja pińska)

1925-1929 – ks. Antoni SZYSZKO

1939-1941 – ks. Karol ŻURAWSKI (p)

Po 1945 – zabranie kościoła, w jego wnętrzu umieszczono muzeum kołchozu „Pabieda” z ekspozycją dotyczącą poety P. Bagryma.

1988 – zwrot świątyni zarejestrowanemu Komitetowi Kościelnemu

1990 – ks. Andrzej ZAJĄC

1992 – ponowne zarejestrowanie Kościelnego Komitetu

1996-2007 – ks. Jan GLINKA SVD

2006 – parafia liczy ok. 150 osób zamieszkałych we wioskach Kroszyn, Prydatków, Stary Dwór, Zalubicz.

2007 – wizytacja biskupia – bp. K. Wielikosielec.
Hancewicze (Ćąķöąā³÷ū) – parafia p.w. Nawiedzenia NMP


XVIII-XIX – pierwotna świątynia

1645 – na terenie dzisiejszej parafii w miejscowości Budcza po-wstała pierwsza świątynia

1773 – świątynia p.w. Św. Antoniego w Hancewiczach

ok. 1834 – zabranie świątyni na cerkiew



XIX/XX w. – odrodzenie parafii

1900-1922 – ks. Apolinary TARNOGÓRSKI (a), 1920 – ks. Stanisław Mosiewicz

1900 – budowa nowego kościoła p.w. Zwiastowania NMP.

1921 – vacat, była to filia parafii Niedźwiedzica, kaplice: Krukowice i Jasieniec.

1921-1922 – budowa drewnianej kaplicy (przy ul. Kościelnej)

1922-1926 – ks. Stanisław SIEDLAR (a),

1922 - filia parafii Niedzwiedzica w dekanacie lachowickim diecezji mińskiej, kaplice: Kruchowicze i Jasieniec.

1926 – ks. Dionizy BECZKOWSKI

1927 – ks. Bolesław RUTKOWSKI (zastępstwo)

1927-1930 - ks. Apolinary TARNOGÓRSKI

1930-1932 – ks. Kazimierz TUMIŁOWICZ

1933-1936 – ks. Franciszek SMARZSZEWSKI



XX w. – nowa świątynia

1934 – początek budowy murowanej świątyni

1936-1939 – ks. Wacław ŁOZOWSKI (p)

1939-1940 – ks. S. KUREK (p)

1940-1945 – ks. Wacław ŁOZOWSKI 1942 – ks. Władysław Warchapowicz (w)

1954/1955 – rozebranie świątyni przez komunistyczne władze i budowa w tym miejscu Domu Kultury, w plebani umiejscowiono redakcje gazety.



XX/XXI – odrodzenie po czasach komunizmu

1985 – organizacja życia religijnego przez ks. Wacława Piatkowskiego (z Niedźwiedzicy)

1987 – rejestracja kościelnego Komitetu (o. Kazimierz Wielikosielec OP)

1988-1992 – starania o rejestracje wspólnoty parafialnej (zatwierdzenie 30.04.1992 r.), z posługa dojeżdżali kapłani: ks. Aleksander Wyszyński (z Lachowicze), ks. Tadeusz Wołas (z Lachowicze), ks. Michał Kołodziej TChr (z Niedźwiedzicy)

1993-2000 – ks. Józef WOJDA SChr (p)

1994 – (31.05) - poświęcenie placu pod budowę świątyni przez abp. K. Światka,

1998 – (28.08) – konsekracja świątyni ks. kard. K. Świątek
Iszkołdz (²ųźąėäēü) – parafia p.w. Przenajświętszej Trójcy.


1450 – kościół zbudowany na miejscu dawnego pogańskiego sanktuarium.

1471-1472 – fundacja kościoła przez Mikołaja Niemirę

k. XVI w. – zabranie na zbór kalwiński



1641 – zwrócenie świątyni katolikom przez Radziwiłłów

1650 – budowa nowego dachu, dokonana staraniem proboszcza

1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 22 złp. 15 gr. (pobierany z 15 domów)

1654-1660 – zniszczenie kościoła i parafii

1669 – parafia w dekanacie nowogródzkim

1673 – podatek „podymne” pobierany od 5 domów)

1674 – wizytator wspominał: „kościół murowany, wielki”.



1744 – parafia w dekanacie Nowogródzkim, z filią Zausze. Do parafii należały miejscowości: Iskołdź, Pietkiewicze, Makasze, Janczyce, Studzian, Zuchowicze, Wosicy, Dołmatowicze, Ostaszyn, Usaki, Połonka, Dudzicze, Łysica.

1781 – parafia w dekanacie nowogródzkim, liczy 1198 kat.

1790 – w parafii istnieje szpital dla ubogich gdzie mieszka 10 osób.



1818 – ks. Walerian Zańmiński (kan.) (proboszcz poszukuje środków na remont kościoła, będącego własnością Radziwiłłów)

1866 – cerkiew



1917-1918 – ks. Józef OLSZEWSKI (p) (mieszka w Połoneczce)

1918 – (17.02) po rewindykacji świątyni przez katolików dokonano konsekracja.

1918-1919 – ks. Wincenty ŁOTAREWICZ (p)

1919-1922 – ks. Michał DALEKI (p, dz.)

1922 - parafia w dekanacie sto łowickim diecezji mińskiej.

1924-1945 – ks. Józef KURYŁŁOWICZ (p)

1928 – konsekracja świątyni

Po 1945 – wraz z wyjazdem części parafian i proboszcza władze rozpoczęły represje i zabroniły odprawiania nabożeństw w kościele. Protesty ludzi uniemożliwiają wywiezienie sprzętu liturgicznego i zamienienie świątynia na magazyn.

1946 – wyjazd proboszcza ks. J. Kuryłowicza do PRL.

1956-1984 – ks. Jerzy ROSIAK (opieka z Połoneczki)

1969 – decyzja władz sowieckich o zamknięciu świątyni

1978 – ponowne otwarcie świątyni dla wiernych.

1984-1990 – o. Kazimierz WIELIKOSIELEC OP, proboszcz otoczył opieką duszpasterską wakujące parafie w miejscowościach: Juszkowicze, Horodziszcze, Stalawicze, Połoneczka, Nowy Świerżeń, Horodzieja, Kareliczy, Mir, Hancewicze.

1991-1996 – ks. Bogdan Kryński

1996-2008 – ks. Maciej SZMYTOWSKI TChr

1998 (VI) – nawiedzenie parafii przez nuncjusza abp. D. Hruszowskiego

2003 – (21.09) poświęcenie dzwonów (Zygmunt i August)
Karmelici trzewiczkowi - p.w. Wniebowzięcia NMP (1633-1783); katedra p.w. Św. Stanisława (1783-2009)


1633-1641 – fundacja klasztoru

1633 – (10.09) fundacja klasztoru karmelitów trzewiczkowych (od klasztoru w Białyniczach), z pozwoleniem udzielonym przez króla Władysława IV i zgoda bp. A. Wojno na budowę kościoła.

1634 – prokuratorem o. LUDWIK Roxolan OCarm

1635 – prokuratorem o. STANISŁAW Pachowski OCarm

1636-1638 – prokuratorem o. HIERONIM Jabłkowski OCarm

1636 – fundacja pierwszej drewnianej świątyni dla karmelitów.

1638 – prokuratorem o. GABRYIEL Colensis OCarm



1641-1738 – konwent i kościół drewniany

1641-1649 – przeorem o. SAMUEL Karlicki OCarm

1841 – erygowanie konwentu, mieszka tu 7 zakonników (4 kapła-nów i 3 braci laików).

1652 – przeorem o. KONSTANTY OCarm

1653 – podymne z dóbr klasztornych wynosi 7 złp. 15 gr. (5 do-mów).

1654 – zniszczenie miasta i świątyń przez wojska moskiewskie

1655 – przełożonym o. GABRYIEL Colensis OCarm

1664 – przełożonym o. SERAPHION Korbaszewicz OCarm

1667-1670 – przeorem o. GERARD Kwieciński OCarm

1674 – przeorem o. JAN Gutkowski OCarm

1684 – przeorem o. ANTONI Grosman OCarm

1708 – w pożarze miasta spaleniu uległa świątynią

1717-1720 – przeorem o. WACŁAW Smoleński OCarm

1720 – przeorem o. MACIEJ Bordowicz OCarm

1729-1730 – przeorem o. JAN Stawiński OCarm

1730-1731 – przeorem o. JÓZEF Woyna OCarm

1733 – przeorem o. ELIZEUSZ Podrez OCarm



1738-1783 – konwent i kościół murowany

1738 – początek budowy murowanej świątyni, w stylu barokowym

1742 – przeorem o. WACŁAW Giglowski OCarm

1752 – zakończenie budowy świątyni

1757-1759 - przeorem o. ELIZEUSZ Podrez OCarm

1762-1763 – przeorem o. ANIOŁ Lipkowski OCarm

1763-1766 – przeorem o. JANUARY Szwabowicz OCarm

1765 – konsekracja świątyni przez bp. F. Zienkowicz

1765-1767 – przyozdobienie wnętrza freskami (A. Gaławecki, P. Piatrowski)

1769-1770 – przeorem o. SZYMON Pożarski OCarm

1770-1773 – przeorem o. KAROL Michalski OCarm

1773-1774 – przeorem o. MARIAN Stacewicz OCarm

1774 – konwent karmelitów trzewiczkowych prowincji litewsko-ruskiej (p.w. Św. Jerzego męczennika), liczył 12 zakonników (8 kapłanów, 2 kleryków, 2 braci laików).

1777-1781 – przeorem o. FRANCISZEK Głowacki OCarm

1783 – wyznaczenie przez nuncjusza budynku świątyni na katedrę archidiecezji mohylewskiej.

1784 – w klasztorze umieszczono seminarium, karmelici pozostali przy kościele jako spowiednicy, kaznodzieje i prefekt kościoła katedralnego.

******

1783-1810 – katedra w Rosji (barok)

1783 – (15.04) potwierdzenie przez papieża (nuncjusz Archetti) przejęcie kościoła karmelitańskiego jako katedrę dla nowo utworzonej archidiecezjo mohylewskiej.

1783 - staraniem bp. St. Bogusz-Siostrzeńcewicza przebudowano fasadę kościoła w stylu klasycystycznym i zmieniono ołtarz główny na Św. Stanisława bp.

1784 – nałożenie paliusza arcybiskupiego i ustalenie archikatedy.

1784-1801 – ks. bp. Jan Benisławski (SJ), biskup koadiutor

1793 – synod diecezjalny dla Arch. mohylowskiej

1799 – nadanie przywileju purpury dla arcybiskupów mohylewskich



1810-1873 – katedra w Rosji (klasycyzm)

1810 – pożar kościoła i jego przebudowa

1825-1844 – przy katedrze pracują jako prefekci OO. Karmelici.

1849 - biskup mohylewski mieszkał tu do 1849 r., później urzędował w Petersburgu.
1850-1880 – ks. Ignacy Renier (m),

1859 – ks. Lucjan GODLEWSKI (p)

1864-1866 – ks. Stefan Denisewicz (kat), 1867-1876 – ks. Felicjan Kochanowski (pref)

1860 – uzupełnienie fresków (artysta malarz Fiest)

1864 – przeniesienie do kościoła obrazu Św. Antoniego (po zamknięciu świątyni „pobernardyńskiej”), jaki licznie gromadzi wiernych na odpustach

1873 – decyzja papieża katedra zostaje przeniesiona do Petersburga.



1872-1905 – parafia „katedralna” (do 1905 r.)

1872 – erygowanie parafii przy katedrze.

1872-1873 – ks. JANUSZKIEWICZ (p)

1874 – parafia liczy 2300 kat., kaplice Mohylew (cm), Bieklemiszewa, Mohylew Mariawitki.

1870-1880 – ks. Paweł Twarowski (w, pref.)

1873-1876 – ks. Stefan DENISEWICZ (p, dz.), 1874-1876 – ks. Benedykt Andruszkiewicz (w), 1876-1880 – ks. Aleksander Misiewicz (pref), 1878-1880 – ks. Adam Jasiński (w),

1876-1880 – ks. Paweł PODGÓRSKI (p, dz.)

1881 – parafia liczy 2300 kat.

1892-1905 – ks. Piotr ZIELIŃSKI (a)



1905-1918 – parafia „katedralna” (po 1905 r.)

1905-1912 – ks. Piotr ZIELIŃSKI (p, dz.), (7 lat pracy) - ks. Graszys (w), 1906 - ks. Jan Troingo (w), 1905-1907 – ks. Wła-dysław Miżwiński (w), 1906-1907 – ks. Franciszek Kowalew-ski (w), 1903-1907 – ks. Józef Hrucki (pref).

1907 – parafia w dekanacie mohylewsko-horeckim liczy 2976 kat., filie: Świeciłowicze (1906 – ks. Władysław Miezwiński), Zawjed.

1910 – pożar świątyni i przebudowa wnętrza w stylu klasycystycznym

1912-1918 – ks. Eugeniusz ŚWIĘTOPEŁK-MIRSKI (p), 1913-1917 – ks. Jerzy Prytułło (w), 1915-1916 – ks. Michał Jodakas (w), 1917 – ks. Polikarp Maciejewski (w)

1918 – parafia liczy 3030 kat.

1918 – (02.02) aresztowanie proboszcza ks. Światopełk-Mirskiego, i zamordowanie dnia 28.02.1918 r.



1918-1941 – w czasach ateizacji w ZSRR

1918-1919 – ks. Jerzy BEŁOHOŁOWY (p, dz.) , 1917-1920 – ks. Polikarp Maciejewski (w)

1919 – aresztowanie proboszcza i wypuszczenie w 1920

1920-1921 – ks. Józef BIEŁOHOŁOWY (p, dz.)

1921 – ponowne aresztowanie proboszcza ks. J. Biełohołowy (więziony do 1923).

1921 – ks. Antoni Jarmołowicz

1923-1928 – ks. Józef Biełohołowy, 1926 – ks. bp. Bolesław Slonskas

1928-1930 – ks. Piotr AWGŁO (p)

1930 – ks. Witold Paszkiewicz

1930-1937 – ks. Piotr AWGŁO

1931 – parafia liczy 1000 kat.

1935 – zamknięcie świątyni



1941-1989 – po II wojnie światowej
1941-1944 – kościół otwarty dla wiernych,


1941-1947 - ks. Mieczysław Małynicz (p) ,
1946 – zabranie świątyni i przeznaczenie na skład

1947 – aresztowanie proboszcza ks. M. Małynicz.

1962-1986 – Archiwum Państwowe Obwodu Mohylewskiego



1990 -2008 – odrodzenie religijne (w R B)

1989-1999 – ks. Władysław BLIN (p)

1990 – odzyskanie świątyni przez wiernych i rozpoczęcie remontów

1991 – przywiezienie relikwii Bł. Bronisławy Lament

1996 (13.07) – rekonsekracja świątyni, kard. K. Świątek.

2000-2008 - ks. Roman FOKSIŃSKI (p), inni duszpasterze: 2000 - ks. Konstanty Karaka (w)

2006 – (26.11) nawiedzenie katedry przez ks. kard. Zygmunta Grocholewskiego.

2008 – uroczystości ku czci 90 rocznicy męczeńskiej śmierci ks. Światopełk-Mirskiego, w jakich abp. T. Kondrusiewicz odsłonił tablice ku o pomordowanych kapłanach
Klasztor Karmelitów – kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej


1632 – fundacja dla karmelitów od Anny Sapieżyny z Hołowińskich

1643 – troska o fundacje zostaje powierzona klasztorowi w Biały-niczach, przez przełom XVII/XVIII w. – istnieje tu klasztor w randze rezydencja karmelicka

1748 – o. FRANCISZEK Sieheń OCarm

1757 – wikarym rezydencji o. Eliasz Kurmin OCarm

1763 – o. ALEKSANDER Bieniecki OCarm

1768 – o. Stanisław Kuczewicz OCarm

1774 – klasztor (rezydencja) karmelitów trzewiczkowych prowincji litewskiej, kościół p.w. Trójcy Świętej, mieszka to 4 zakonników (3 kapłanów, 1 brat).

1776 – o. Aleksy Bieniecki OCarm

1781 – o. Bazyli Ordyniec OCarm

1800 – klasztor w randze konwentu

1801 – przeorem o. STANISŁAW Deszczyński OCarm

1803 – przeorem o. TADEUSZ Woyśniewicz OCarm

1804 – przeorem o. WINCENTY Hrehorowicz OCarm

1808 – przeorem o. ELIASZ Wojciechowski OCarm

1817 – klasztor podporządkowany konwentowi w Mohylewie i zarządzany przez tzw. prefekta katedry mohylewskiej

1830 – przełożonym o. MICHAŁ Sadowski OCarm

1841 – kościół „poklasztorny”,

1844 – „skasowany”
Fara – p.w. Św. Kazimierza
XVII-XVIII – wileńska diecezja
1604 – fundacja kościoła, przez Zygmunta III.
1618 – zamieszki religijne przeciw św. Jozafatowi Kuncewiczowi
1648 – zniszczenie miasta przez wojska kozackie
1653 – podymne z dóbr plebani wynosi 97 złp. 15 gr. (od 66 domów)
1669 – parafia w dekanacie orszańskim (synod Sapiehy)
1672-1673 – ks. Jan ZDANOWICZ (p)
1673 – podymne z dóbr plebani płacono od 75 domów.
1673 - funkcje wikarych pełnią zaproszeni przez proboszcza misjonarze jezuiccy (do 1682 r.).
1673-1674 – ks. Ignacy ZDANOWICZ (p)
1674 – wizytator zapisał: kościół spalony „tylko szopa”.
1692 – rozruchy religijne i zabicie mieszczanina Zienkowicza.
1708 – spalenie miejscowości przez kozaków.
1744 – parafia w dekanacie orszańskim. Na terenie parafii znajdują się miejscowości: Mohylew, Paszkow, Pieczersk, Buynicze, Daszkowka, Zadnieprzanie, Połuykiewicze, Kirkorowka, Chociatow, Chaćkowicze (możliwe, że są w tych miejscowościach kaplice).
1773 – parafia liczy 2345 kat. , na terenie miasta w 3 klasztorach męskich mieszka 20 kapłanów.

XVIII-XX w. – archidiecezja mohylewska
1773 – nadanie świątyni tytułu katedry przez władze rosyjskie.
1774 – (12.05) potwierdzenie przez papieża Klemensa XIV jurys-dykcji nad katolikami w Rosji dla bp. Siestrzeńcewicza
1775-1798 – ks. Cyprian ODYNIEC (p)
1782 – ingerencja carycy Katarzyny wyznacza Mohylew na sie-dzibą arcybiskupstwa dla katolików w Rosji.
1783 - (26.01) ks. bp. Siestrzencewicz uznany arcybiskupem
1809 – ks. Karol GEDYMIN (p)
1810 – przebudowa kościoła
1829-1830 – ks. Ludwik Brynk (w)
1840-1841 – ks. Antoni Butrym.
1841 – na terenie parafii wyliczono kościoły i kaplice w miejsco-wościach: Mohylew, Szkłów, Trosna, Ryżkowka, Zamosze, Fasz-czówka, Faszczówka (cm), Uhły, Kordziejewo.
1849 – parafia dekanalna, kaplica Mohylew (cm.).
1851-1852 – ks. Stanisław BIAŁY (p). 1851-1852 – ks. Jacek Arciszewski OFM (w), 1851-1852 – ks. Józef Owsiany (pref).
1852 – parafia w dekanacie mohylewskim, kaplice: Mohylew (cm), Mariawitki, i kościół Bernardynów (osobna parafia).
1863 – rozstrzelano w Mohylewie ks. Benedykta Bugiem, za udział w powstaniu styczniowym
1868-1869 – ks. Julian WASIKOWSKI (p), 1868-1869 – ks. Maciej Rosiński (w), 1868-1869 – ks. Felicjan Kochanowski (pref.), 1868-1869 – ks. Aleksander Misiewicz (pref.)
1869 – parafia dekanalna, licząca 1635 kat. Kaplice w miejsco-wościach: Zareck, Żule, Ljubuszki, Moszki, Rybcowszczyzna.
1873-1912 – ks. Mateusz ROSIŃSKI (a),
1874 – parafia liczy 1179 kat. , w tym czasie w mieście istnieją dwie parafie katolickie (fara i katedra) ; kaplice: Zarecka, Żile, Ljubyż, Moszki, Rubcowszczyzna.
1879-1880 – ks. Bolesław Sławiński (emer.)
1878- 2 parafie liczą 2376 kat., 6 kaplic i klasztor mariawitek.
1880 – parafia liczy 1179 kat., kaplice: Zarecka, Lachowszczyzna, Gołubińczycy, natomiast całe miasto liczy ponad 40500 miesz-kańców.
1907 – parafia w dekanacie mohylewsko-horeckim, liczy 2283 kat., kaplice: Mohylew (cm), Zarecze, Ljachowszczyzna, Giło-wieńszczyzna, Mohylew – Mariawitki.
1908-1910 – ks. Jan Troigo (kap. szk.)
1912-1913 – ks. Jan TROJNO (a)
1919-1922 – ks. Leonard GASZYŃSKI (p)
1922 – ks. Eugeniusz KRÓLIKOWSKI (p)
1923 – vacat, kaplica: Besczynie (p.w. Św. Jana)
1931 – parafia liczy 3000 kat., kaplice: Zarecko, Lacjowszczyzna, Gołubieńczyce.
Klasztor dominikanów – p.w. Św. Mikołaja bpa Wyznawcy

1681 – fundacja klasztoru przez Konstantego Władysława Paca i jego żony Aleksandry z Lisowskich.

1685 – budowa klasztoru dominikanów

1724 – dodanie funduszu kościelnego przez Krzysztofa Paca.

1744 – parafia Kniażyce w dekanacie orszańskim

1750 – ubogacenie funduszu przez Antoniego M. Paca.

Ok. 1760 – początek budowy murowanej świątyni

1773 – Kniażyce, klasztor prowincji litewskiej dominikanów, mieszka tu 8 zakonników (7 kapłanów, 1 brat). Był tu cudowny obraz NMP.

1780 – konsekracja kościoła przez abp. St. B-Siestszencewicza.

1791 – zakończenie budowy murowanego klasztoru

1807 – przełożonym o. KORNEL Woycewicz OP

1817 – przełożonym o. PIUS Adamowicz OP

1827-1830 – przeorem o. TOMASZ Mackiewicz OP

1832 – kasata klasztoru dominikanów

1832-1835 – kościół obsługują karmelici z Bielinicz.

1835 – kasata karmelitów.



1840-1864 – kościół „podominikański”

1841 – kościół parafialny w dekanacie mohylewskim, z kaplicami: Bułużyce, Jarmołowo, Rubcowszczyzna.

1849 – kaplica w miejscowości Kniażyce, parafia Szkłów w deka-nacie mohylewskim.

1851-1852 – ks. Bonifacy ŁUKASZEWICZ (p), ks. Franciszek Wróblewski (w).

1852 – kaplice Jasmołowicze i Rubcowszczyzna.



1864-1940 – cerkiew prawosławna

1864 – zamknięcie kościoła

1872 – przebudowa pod cerkiew

1998 – kościół remontowany przez instytucje państwowe
Chołuj (Õąėó³ = Ė³ļåķü)

1623 – na mocy fundacji w Bobrujsku jezuitom zlecono obsługę kaplicy w miejscowości Chołuj (Chołujska).

XVII w. – jezuici z Bobrujska opłacają utrzymanie kapłana diecezjalnego przy tym kościele (300 złp. rocznie)

1762-1763 – misjonarzem o. Franciszek Bułhak SJ

1764-1765 - misjonarzem o. Ignacy Szaszkowski SJ

1765-1766 - misjonarzem o. Stanisław Bohdziey SJ

1768-1769 - misjonarzem o. Andrzej Hermanowicz SJ

1773 – zamknięcie misji wraz z kasata zakonu

1797 – budowa drewnianej świątyni p.w. Św. Krzyża, dokonana staraniem jezuitów.
Świsłocz (Ńüā³ńėą÷)
W 1786 r. odbyła się budowa świątyni fundowanej przez Barbarę z Zawiszów Niezabitowskich.
1803-1804 – obsługiwał ks. Mikulewicz (greko-katolik), w tymże 1803 r. jest to parafia w dekanacie bobrujskim diecezji mińskiej.
1842-1843 r. proboszczem o. Adam DOWEJKO OP ; nieco później w latach: 1860-1869 r. proboszczem ks. Tomasz BAGIŃSKI, jako wikary pracował tu w 1869 r. o. Juliusz Karpp OFM; w tym czasie - 1863 r. - parafia liczy 2558 kat. , na jej terenie istnieje filialny kościół w miejscowości Chołuj (z 1799 r.). Później w latach 1871-1872 r. proboszczem o. Alfons GIEDROJĆ OSB , następnie w latach 1895-1912 r. proboszczem ks. Kazimierz KIEDRZYŃSKI (a). Nadal jest to parafia w dekanacie bobrujskim, jaka w 1907 r. liczy 2583 kat., Kilka lat później wymieniono również inne kaplice np.:
1912 – filia Chołuj, kaplice Łoczyn i Kazimierowo.
1920-1923 r. proboszczem ks. Teodor RYŁŁO; w 1922 r. nadal jest to parafia w dekanacie bobrujskim, diecezja mińska.
Ostatni kapłan jaki tu pracował to chyba w 1936 – ks. Antoni BAŃKOWSKI
Wołkołata (Āą¢źąėąņą) – p.w. Św. Jana Chrzciciela.

1522 – pierwsza fundacja kościoła.
Prawdopodobnie jest to chronologicznie najstarszy punkt admini-stracji katolickiej na terenie obecnego rejonu dokszyckiego, znany już w pocz. XVI wieku jako kościół parafialny. Wiadomości na ten temat czerpiemy z opracowań kościelnych podających tą fundacje na terenie diecezji wileńskiej w roku 1525, w jakich też pojawia się nazwisko Radziwiłłów, a ściślej Elżbiety córki Bogdana Sakowicza. Inne natomiast opracowania wspominają rok 1522, lub o dwa lata wcześniejszy, jako czas założenia parafii.

1609 – budowa nowego kościoła.
Ważnym do wyjaśnienie jest też data 1610 r. lub wcześniejsza o jeden rok, jako czas odbudowy katolicyzmu na tych terenach.

1624 – druga fundacja parafii.
Wszystko wskazuje na to, że pierwsza świątynia uległa zniszczeniu w czasie lat reformacji, bo w dokumencie fundacyjnym z 1624 r. znajdujemy informacje podpisane przez Jana Dimitrowicza Dołmat-Isajkowskiego, podkomorzego Oszmiańskiego, który wspominał później, że „nie znalazłszy tam kościoła jeno miejsce, w którym stał” .
Staraniem nowego właściciela, powstała druga świątynia, a niedaleko kościoła zbudował fundator plebanię „płacąc księdzu jurgielta i leguminą ze dworu dając." W akcie fundacyjnym wspo-mniano także że darowizny dotyczyły kościoła p.w., „N Maryi P. Zwiastowania i św. Jana Chrzciciela," a chodziło konkretnie o wioskę Wirze oraz 16 włók osiadłych, ponadto Ostrów Firkowski i połów ryb w jeziorze Haby. Natomiast dla posługi w kościele dał fundator włókę pustej ziemi wśród pól Wołkołaty.

1638-1641 – prob. ks. Stanisław ŚWIĘCICKI.
Wygląd ówczesnego kościoła zamieszczono jako ilustracje w książce: Zwierzyniec na ziemi..., autorstwa bernardyna o. Eleutera Zielejewicza, która wydana została drukiem w 1650 r.

1651-1674 – prob. ks. Marcin BORZĘCKI.
Pobierane podatki z majątku kościelnego w ramach tzw. „podym-nego” przedstawiały w 1653 r. dochód z 32 domów, co stanowiło sumę 48 zł podatku. Natomiast po wojnie moskiewsko-polskiej jest on dziewięciokrotnie mniejszy bo dokumenty z roku 1673 po-dają naliczanie „podymnego” od 4 domów . Kościół jednak nie ucierpiał chyba na tym zbyt mocno, bo w materiałach wizytacji jaka odbyła się tutaj ok. 1674 r., a przeprowadzona była za bp. Słup-skiego, czytamy: „Wołkołata - kościół drew.(niany) wielki, kolator dziedziców, proboszcz Marcin Borzęcki."

1682-1695 – ks. Władysław DZIĘGIELEWSKI.
Osoba tego proboszcza znana nam jest z księgi ochrzczonych, która przechowywana jest w archiwum tutejszej parafii, jego ostatni podpis pochodzi z roku 1692. W latach 1694-1695 komendarzem był ks. Jan Kazimierz Krupowski.
W tym czasie wg Księgi podymnego z 1690 r. na terenie pa-rafii znajdują się majątki ziemskie zajmujące razem 133 „dymy”, z czego do plebani wołkołackiej należało 10.

1695-1698 – ks. Jan Kazimierz KURPOWSKI.
Jak już wspomniano, początkowo ks. Kurpowski pełnił w tej parafii funkcję pomocnika [komendarza]. Czas jego urzędowania był zapewne znacznie dłuższy, niż ten, który został wskazany w na-główku, a który podany jest na podst. księgi chrztów.

1710-1737 – prob. ks. Józef K. KLECZKOWSKI.
Świadectwem obecności w par afii tego kapłana są zachowane w dokumencie wizytacyjnym z 1717 r. akty darowizn dokonane m.in. przez Józefa Brzostowskiego wraz żoną Michaliną w 1713 r. Tam też informacja, że obok plebana funkcję pomocniczą, administratora plebani, pełnił ks. Michał Paweł Górski.
W roku 1724 w parafii wprowadzono Bractwo pod tytułem Opatrzności Bożej. Podstawą jego założenia miał być przywilej papieża Innocentego XIII. Zapis fundacyjny mówi o złożonej przez Marcina Bortkiewicz i Krzysztofa Pluchowicza sumy 800 złp. [zobowiązaniem funduszowym było zamawianie za dusze funda-torów co miesiąc dwóch Mszy św.]. Spotykamy to nazwisko w roku 1732 w liście do biskupa gdzie znajduje się relacja o spotkaniu dekanalnym w Leplu i jakieś trudne do określenia sugestie o przewożeniu zboża do Dokszyc. , w 1737 r. w czasie badania autentyczności Cudu krwawego pocenia się Obrazu ukrzyżowanego Chrystusa z majątku w Iławie, jaki przewieziono do Budsławia.
W tym czasie powstała także Altaria, której istnienie potwierdza w roku 1744 spis parafii dekanatu połockiego.

1749-1750 – prob. ks. Bonifacy KLACZKOWSKI.
Z tego czasu (1748 r.) pochodzi murowana przy kościele dzwon-nica.
Obszar parafii wg dokumentu Synod 1744 r. wyznaczały miejscowości Wołkołata, Januki, Rokicizna, Glinskie, Janczuki, Hayduki, Marcinielewicze, Horanowszczyzna, Gigały, Macieyki, Owsianiki, Sienkowszczyzna, Zaulicze, Wirży, Zośno nowe, Zośno stare, Zawrotki, Konstantyn, Leyce, Kuźmicze, Słobodka, Bakacze, Iłowo, Wierebie, Polesie, Komarowszczyzna, Franuszow, Dubowki, Kapuścicze, Pużyry, Jelnica, Nowydwor, Osowo, Nie-wiery, Oleszki, Olchowka, Haby. W każdej z nich prawdopodobnie była też kaplica katolicka.

1761-1794 – prob. ks. Michał Antoni HALICKI.
Parafia liczyła 2.740 katolików . Kaplica istniała jedna, u Oskierków w Januszowie [Janisowie]. Parafia posiadała „Mogił oprócz kościelnego cmentarza dwie ale nie ogrodzone." Dzwonnica stała osobno i mieściła w sobie 3 dzwony. Wygląd ko-ścioła opisano w tym czasie następująco: „drewniany, w środku podłoga ceglana, na dachu 2 wieżyczki z facjatą pośrodku czerwono malowany z krzyżem żelaznym."
W wspomnianej już księdze chrztów, zachowały się zapisy dokonane przez proboszcza ks. M. Halickiego w latach 1772-1783 r. Tam również podpisy wspomagających go w tej pracy kapłanów: 1774-1776 - ks. Michał Antoni Białłasusznia, wikary oraz 1778-1779 - ks. Michał Nowosielski, „comendarz". Ponadto w do-kumentach odnajdujemy nazwisko ks. Bernardyna Filipowicza pełniącego role komendarza.
Dzieci w parafialnej szkole uczył się w tym czasie [1782 r.] jeden nauczyciel, jakim był Stefan Krajewski. Co do liczebności „uczelni” to wiadomo, że w 1777 r. było tu zapisanych 4 dzieci mieszczańskie, a w 1782 r. 2 mieszczańskie. W tym czasie jest to średniej wielkości parafia licząca w 1781 r. 2740 kat.

1791 - ks. Jarostyw ?
Nazwisko takie znajduje się w dokumencie wizytacyjnym z pół. XIX w. [B-1866], gdzie mowa o napisie na jednym z dzwonów, niekoniecznie chodziłoby o proboszcza, może to być równie dobrze osoba związana z parafią, nawet przez obsługiwanie Altarii. Napis na dzwonie głosił: „Za staraniem ks. Promotora Jarostywa w roku 1791".

1798 - ks. Zygmunt ŁASTOWSKI.
Prawdopodobnym jest, że wspomniany kapłan pełnił do marca 1798 r. obowiązki administratora parafii, ale mógł też występować tu jako pomocni k, który w czasie przekazywania urzędu podpisał dokument zdawczy. Wiadomości czerpiemy ze spisu przechowywanych w archiwum parafii dokumentów wizytacyjnych.

1798-1802 – prob. ks. Bazyli SALMONOWICZ.
Po rozbiorach Rzeczpospolitej i przyłączeniu tych ziem do Rosji, miasteczko Wołkołata zmienia kolejnych właścicieli, stając się jednocześnie w nowej diecezji mińskiej beneficjum dla kanoników i pracowników katedry. Wtedy to tzw. „intraty proboszczowskie" przeznaczono na utrzymanie wikarych katedralnych. Stan mate-rialny parafii nie był jednak zachwycający skoro w 1802 r. napisa-no: „Teraźniejszy rządca gorliwie czuje około reperacji tego kościoła nader opuszczonego, równie i plebani spustoszonej."

Do 1816 - proboszczem ks. ZIENKOWICZ.
Prawdopodobnie pełnił funkcje kanonika w Kapitule Mińskiej, bo jak pamiętamy plebania Wołkołacka była częścią jej beneficjum. Natomiast obowiązki pomocnika wypełniał, czyli był „Curatorem Wołkołackim” w latach 1806-1816 r. ks. Bazyli Ginko.

1816-1839 - proboszczem ks. Bazyli GINKO.
W 1816 r. parafia liczyła 5.301 kat., dokument wizytacji z 1818 r. podawała, że na terenie parafii: „kościoła filialnego i kaplicy niema", wspominała natomiast o istnieniu w samej Wołkołacie dwu cmentarzy, pierwszy był to: „cmentarz około kościoła (...), z trzech stron płotem ogrodzony od Frontu zaś wałem i kamieniami opro-wadzony”.

1841-1868 – ks. Marcin AUGUSTYNOWICZ.
Nowy proboszcz był człowiekiem jaki otrzymał staranne wy-kształcenie w szkole bazylianów w Głębokim i przez pewien czas sam był tam wychowawcą. W pracy pomagali w tym czasie jako wikarzy: 1841-1843 ks. Telesfor Reutt (OCD), 1847 - ks. Józef Czerwiński.
W roku 1849 wraz z całym dekanatem wilejskim parafia Woł-kołata została włączona do diecezji wileńskiej, tym razem w deka-nacie nadwilejskim. Według Księgi Demembracji Diecezji Wileń-skiej z 1849 r. do parafii należały 72 wioski i miasteczko Wołkoła-ta. W roku 1850 parafia liczy 636 domów, co stanowiło 4718 dusz katolickich, funkcjonowała tu nadal jako kaplica filialne świątynia w Stare Żosne. Natomiast R-wil-1952 podaje też kaplice Teresdwor.
W pracy duszpasterskiej pomagali wikarzy, którymi w kolej-nych latach byli: 1850 - ks. Marcin Piotrowicz, 1852-1856 - ks. Ignacy Stołychna, 1858 - ks. Edward Hajewski, 1860 - ks. Jan Kotkowski, 1863 - ks. Antoni Gwałdecki.
W roku 1863 parafia liczy 4.940 katolików należy nadal do 3 klasy uposażenia. Na terenie parafii znajdowały się kaplice w Te-resdwor , Starej Żosnnej i na cmentarzu. Przy nowym podziale administracyjnym w 1861 r. Wołkołata została uznana za centrum wołości. Kolejni duszpasterze jakich nazwiska odnajdujemy w księgach metryk, to kapłani pełniący tu obowiązek wikarych, i tak pracowali tu: 1863 - ks. Konstanty Szyszka, 1864 - ks. Antoni Andrzejewski, 1865-1866 - ks. Jan Kotkiewicz, V-X. 1867 - ks. Konstanty Kością, 1867-1868 - ks. Abdon Andrzejkowicz,

1868-1870 – prob. ks. Abdon ANDRZEJKOWICZ.
Na podstawie wpisów do ksiąg metrycznych wiadomo, że pracował wraz z nim jeszcze jeden kapłan, i tak wikarym w latach 1868-1876 r. był: ks. Paweł Ignatowicz. W roku 1870 parafia liczy 5306 kat.

1871-1901 - proboszczem ks. Nikodem CYCEN.
Staraniem tego kapłana zbudowano nowy kościół, a raczej obudo-wano dawny drewniany nowymi ceglano-kamiennymi ścianami. Data budowy podawana jest jako 1884 r., ale konsekracja wyre-montowanej świątyni to dopiero 1893 r.
W rok u 1877 postawiono nowe ogrodzenie wokół kościoła, a w 1896 r. pokryto je dachówką. Z innych prac warto wspomnieć, że w roku 1884 pobudowano plebanię, a ponadto ks. Cycen był inicjatorem założenia na nowo „domu ubogich”, jaki utrzymywał się z ofiar zbieranych na cmentarzu w dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny. Opisywany później kościół na podstawie ksiąg wizytacyjnych miał: „sufit (...) podbity deskami, belkami poprzecznymi wsparty na 4 drewnianych słupach kwadratowych, i w ten sposób kościół dzieli na 3 nawy. Kościół ma cztery ołtarze (...) dzwonnica murowana, stoi osobno w rogu cmentarza, po lewej ręce od wejścia do kościoła".
Statystyka liczebności parafii przedstawia się w tym czasie na-stępująco: 1875 r. = 5406, 1881 r. = 5723, 1884 r. = 5768, 1889 r. = 6300 osób, i jak widać, nawet nieskora do podawania prawdy cenzura carska musiała poświadczyć o wzroście liczebnym wołko-łackiej parafii.

1901-1911 – prob. ks. Bolesław SOKOŁOWSKI.
W 1906 r. ks. Sokołowski starając się o poprawę warunków mieszkalnych dla pracowników parafii, budynek pralni na dom mieszkalny zamienił, bo jak pamiętamy był to czas, jaki nie sprzyjał rozbudowie obiektów kościelnych i pewnie tutejszym katolikom zabrakło zgody władz carskich na budowę nowego domu więc przystosowano do tego celu istniejące już obiekty. W 1910 r. parafia liczy 6572 kat., kaplice Teresdwór i Stara Zosna.

1911-1917 – prob. ks. Wincenty GABISZEWSKI
W roku 1917 obsługiwano na terenie parafii te same kaplice w miejscowościach: Teresin Dwór i Stara Żosna.

1917-1924 – prob. ks. Adolf OŁDZIEJOWSKI
Parafia liczyła w 1921 r. 6.700 katolików. Pomagał w tym czasie w parafii, od 1922 r. jako wikary - ks. R. Sufranowicz.

1924-1927 – prob. ks. Mieczysław SAWICKI.
Dokument wizytacyjny z 1927 r. mówi o remoncie w ramach któ-rego proboszcz w tym czasie „oszalował plebanie". Wcześniej bo w 1926 r. odbył się udział w Misjach.

1927-1936 – prob. ks. Aleksander HANUSEWICZ.
W tym czasie obsługiwano lub tylko funkcjonowały na terenie pa-rafii następujące kaplice: l. na cmentarzu, „drewniana, zrujnowana” (o tej kaplicy też pisze dokument B-1936), 2. w Teresdworze, 3. w Starej Żosnie, „murowana, zrujnowana.” Natomiast Według Synodus-1931 plan przestrzenny parafii obejmował: l miasteczko, 53 wioski, 2 folwarki, 2 majątki gdzie razem żyło 7.282 katolików.

1936-1938 - proboszczem ks. Jan JAŚKIEWICZ.
Była to pierwsza placówka ks. Jaśkiewicza po powrocie z Francji, w której przebywał 6 lat.

1938-1942 - proboszczem ks. Romuald DRONICZ.
14.X.1938 r. wydano pozwolenie na budowę kaplicy w Zawliczu. Wspomagał w pracy proboszcza w latach 1939-1940 r. ks. Lucjan Chmielowiec, wikary.

1942-1943 – prob. ks. Eugeniusz ŁATECKI.
Początkowo znajdujemy podpisy tylko imieniem i nazwiskiem np. 16 lipca 1942 r.. Dopiero w listopadzie pojawia się przy jego na-zwisku dodatek: „proboszcz". Ostatni zapis ślubny podpisał w 1943 r., dalej brak adnotacji w związku z tragiczna śmiercią w czerwcu tego roku.

1943-1961 - proboszczem ks. Stanisław GÓRSKI.
Obsługiwał nie tylko swoją parafię, ale w latach 50-tych dojeżdżał do Parafianowa, gdy aresztowany był ks. J. Zawistowski. W tym czasie dokonały się zmiany administracyjne tego czasu to przyłą-czenie w 1960 r. Wołkołaty do rejonu Głębockiego, a później od 1962 r. przeniesienie jej do rejonu Postawskieg o.

1961-1984 – prob. ks. Kazimierz TOMKOWICZ.
Od roku 1965 Wołkołata zmienia przynależność administracyjną i włączona zostaje do rejonu Dokszyckiego. Nowy proboszcz, ksiądz Tomkowicz przybył do parafii już po kilkuletnich więzieniach stalinowskich a cieszył się wśród ludzi wielką życzliwością.

1984-1988 – parafia bez kapłana przy kościele.
Od kwietnia 1984 r., kiedy to zmarł stary ks. K. Tomkowicz, przez kolejne cztery lata, posługę duszpasterską w parafii wykonywali sąsiedni proboszczowie. Opiekę nad parafią sprawował w tym cza-sie ks. Franciszek Grynkiewicz, później w 1985-1986 r. dojeż-dżał ks. Edmund Dołgiłowicz-Nowicki, a wreszcie od 1987 r. pojawiał się jako wikary neoprezbiter o. Piotr Jasiewicz, który po roku takiej pracy dojazdowej otrzymał pozwolenie na zamieszkanie tu na stałe.

1988-2009 – o. Piotr JASIEWICZ (OFMCap.).
Pierwsze starania nowego kapłan dotyczyły uporządkowania go-spodarstwa domu kościelnego oraz placu przykościelnego, m.in. zbudowano nowe zaplecze gospodarcze, uporządkowano teren przykościelny. Później przyszedł czas na gruntowne wymalowanie świątyni i zadbanie o rozwój okolicznych kaplic (Siergi i Janczuki). W pracy duszpasterskiej pomagali początkowo kapucyni i siostry służki. Od 2002-2004 r. w pracy katechetycznej: s. Barbara Jan-kowska, zmartwychwstanka. Aktualnie teren ten wspomagają sio-stry mieszkające w Parafianowie, Misjonarki Świętej Rodziny.
Dziś, nieco schorowany o. Piotr z entuzjazmem prowadzi duszpasterstwo w kościele posługując się w głównej mierze językiem polskim; kazania głosi w pięknie brzmiącym, ze śpiewnym oszmiańskim akcentem (gdzie się urodził ).

• 1624 – fundacja pierwszego drewnianego kościoła w Parafianowie

Prawdopodobnie dopiero w 1624 r. powstała pierwsza trwała budowla sakralna, jaka zasługiwała by na miano kościoła parafialnego. Możliwe jednak, że dopiero w tym roku wydzielono plac w miasteczku pod budowę świątyni. Wiadomości o kościele czerpiemy z dokumentów wizytacji jaką przeprowadzono w tej parafii około 80 lat później, a czytamy tam: „Ecclesia lignea aedificata sine fornicibus An’o 1624 sine formicibus Jarietes firmos habens de super noviter tecta.”
Ciekawym wydarzeniem są odnotowane w tymże 1624 r. spory pomiędzy archidiakonem Heliaszewiczem a Kapitułą Wileńską o wycięcie dębów w majątku parafia nowskim, gdzie mowa o „uporze” tego pierwszego, co wskazuje ze mógł być ukarany nakazem ofiarowania części drzewa na budowę kościoła.


• 1630 – uposażenie plebanii Parafianowskiej
W wielu późniejszych opracowaniach przy informacji o zbudowaniu kościoła podawany jest zawsze 1630 rok, ale fundatorem za każdym razem nazywa się archidiakona wileńskiego ks. Melchiora Hielaszkiewicza. Możliwe, że powstała tu 6 lat wcześniej świątynia nie miała praw kościoła parafialnego, w związku z brakiem osobnego funduszu na utrzymanie duchownego, i dopiero wspomniany wyżej prałat Heliaszewicz ustanawiając fundusz nowej świątyni w Parafianowie w roku 1630 stał się jej właściwym fundatorem. Kapituła Wileńska przychylając się dnia 16.02.1630 r. do jego prośby nadała „proboszczowi parafia nowskiemu dziesięciny z majątku parafia nowskiego i ogród na jarzyny”
Przeorzy w kartuzi Świętego Krzyża w Berezie

1649-1654 – I przeorem o. JAN Hogen (OCart)
1655-1666 – II przeorem o. KASPER Kochel (OCart)
1667-1668 – III przeorem o. JÓZEF Bodowicz (OCart)
1668-1671 – IV przeorem o. JAN Lubietowski (OCart)
1671-1681 – V przeorem o. JAN Amphar (OCart)
1681-1688 – VI przeorem o. JULIAN Sunderman (OCart)
1688-1695 – VII przeorem o. WACŁAW Janik (OCart)
1695-1702 – VIII przeorem o. BRUNO Gerent (OCart)
1702-1711 – IX przeorem o. JODAK Opichal (OCart)
1711-1728 – X przeorem o. JAN Foecher (OCart)
1728-1736 – XI przeorem o. FERDYNAND Billig (OCart)
1737-1740 – XII przeorem DOMINIK Bombek (OCart)
1740-1749 – XIII przeorem o. BRUNO Gorecki (OCart)
1749-1763 – XIV przeorem o. BRUNO Kadau (OCart)
1763-1764 – XV przeorem o. TOMASZ Kober (OCart)
1764-1777 – XVI przeorem o. PAWEŁ Zaisberger (OCart)
x1779-1780x – przeorem o. MICHAŁ Nocelewicz (OCart)
x1789-1795x – przeorem o. Pusłowski (OCart)
x1818-1819x – przeorem o. Oskierko (OCart)
x1821-1822x – przeorem o. Grądzki (OCart)
x1830-1831x – przeorem o. PAWEŁ Gieniusz (OCart)
Wołożyn (Āąėīęūķ) – parafia p.w. Św. Józefa [rej. Wołożyn]

(miejscowość w pow. Oszmiańskim, nad rzeką Wołożynką)



XV-XVII w. – pierwsza świątynia

1500 – fundacja kościoła przez Olbrychta Gasztołda

1542-1567 – miasteczko w zarządzie królewskim „królewszczyzna“

Od 1567 – miasto we władaniu Radziwiłłów przechodzi trudny los kalwinizacji tutejszego środowiska



1628-1860 – klasztor bernardynów

1628 – fundacja klasztoru bernardynów przez Józefa Bogusława Słuszka, (chorąży lit., starosta rzeczycki)

1674 – wizytator zapisał: „kościół drewniany, posługują Domini-kanie” ,(może błąd odnośnie nazwy zakonu? ).

1683 – poświęcenie drewnianego kościoła p.w. Św. Józefa Oblu-bieńca NMP.

1731 – budowa nowej, murowanej świątyni.

1744 – miejscowość wymieniana na terenie parafii Zabrzezie, w mińskim dekanacie.

1781 - parafia w dekanacie oszmiańskim.

1773 – klasztor bernardynów prowincji litewskiej, mieszka tu 7 zakonników (5 kapłanów, 2 braci laików).

1795 – miejscowość włączona w obszar Rosji

1806-1816 – przebudowa świątyni w stylu klasycystycznym, staraniem hr. Józefa Tyszkiewicza.

1859 – konsekracja kościoła przez bp. W. Żylińskiego

1859-1860 – gwardianem o. DOMINIK Lutakiewicz OFM (p)

1860 – kasata klasztoru; w tym czasie parafia liczy 2856 kat.



1860-1916 – kościół „pobernardyński“ i cerkiew

1866 – skasowanie parafii przez władze carskie, i przyłączenie wiernych do parafii Zabrzezie.

1866 – zabrane świątyni i przebudowa na cerkiew.

XIX w. – istnieje kaplica domowa w pałacu.

1910 – istnieje kaplica w miejscowości Wołożyn (cm.), podległa parafii w Zabrzeziu.



1916-1989 – parafia w diecezji wileńskiej

1916-1920 – ks. Roman MOSIELEWICZ

1916 – nabożeństwa odprawiane w kaplicy na cmentarzu

1918 – odzyskanie kościoła „pobernardyńskiego“ przez katolików.

1920-1941 – ks. Antoni UDALSKI (p, dz.), 1933-1934 – ks. Bolesław Zabłudowski (w) .

1938 - parafia w dekanacie wiszniewskim, licząca ok. 2900 kato-lików, kaplica p.w. Św. Michała

1939 – szykanowanie proboszcza przez władze sowieckie, był tu wcześniej kapelanem KOP (w stopniu majora)

1941 – (26.09) w wyniku utrudnień w pracy ks. Udalski przecho-dzi do parafii Święcany

Po 1945 – zabranie świątyni na zakład przemysłowy



1989-2008 – w archidiecezji mińsko-mohylewskiej

Ok. 1990 – oddanie kościoła wiernym

1990-2004 - o. Tomasz LACH OFMConv (a)

1995 – miasto liczy 11.500 mieszkańców

ok. 1999 – rekonsekracja kościoła przez abp. K. Świątka.

2000 – parafia w dekanacie rubieżewickim.

2006 – miasto liczy ok. 11 tyś. mieszkańców.

2007 – ks. Gienadij OKOŁOTOWICZ (a)

2007 – parafia w dekanacie iwienieckim.


******


kapłani

-*- Ks. Roman MOSIEWICZ, ur. 1887, kapł. 1914, 1914-1915 Wiszniew (w), 1915-1916 Zabrzezie, 1916-1920 Wołożyn, 1920-1922 Wasiliszki Stare, 1922-1935 Wilno, 1935-1937 Borodziennicze, 1937-1940 Postawy, 1941-1942 Michaliszki, 1942-1943 Ostrowiec, 1942-1943 Traby, zam. 12.09.1943 w Trabach. Por.: Krahel T., Ksiądz Roman Mosiewicz, „W Służbie Miłosierdzia” 1/2008



-**- Ks. Antoni UDALSKI (Udelski), ur. 1889, kapł. 1913, 1913-1914 Sokółka, 1914-1918 Grodno, 1918-1920 Wilno, 1920-1941 Wołożyn, 1941-1943 Święciany, zm. 1943. Por. Krahel T., Ksiądz Antoni Udalski, „W Służbie Miłosierdzia” 4/2007



-***- Ks. Bolesław ZABŁUDOWSKI, ur. 1907, kapł. 1933, 1933-1934 Wołożyn, 1934-1936 Widze, zm. 2000. Por.: T. Krahel, Ksiądz Bolesław Zabłudowski „Czas Miłosierdzia” V/2001
Według opracowania o diecezji mińskiej (Kartki z Rosji.... s. 96) był tu z 1679 r. kościół fundacji Hieronima Sanguszko, później zapewne przebudowany na murowany. Wspominają go jako filialny kościół Stańczyki w parafii Iwieniec opracowania podziału diecezji mińskiej z 1843 r., w 1872 r. znajdujemy go w opracowaniu diecezji wileńskiej w parafii Uzda. Natomiast katalog archidiecezji mohylowskiej z 1907 r. potwierdza go znowu w parafii Uzda.
Na temat dworu w Sitcach informacje w:
Janiny Elirman, W Wilnie i Serwiliszkach. Na Początku XX wieku, w: „Magazyn Polski”, Mińsk Nr 2-3/16-17/1999; s. 77-82. Czytamy tam: „Sitce należały do Babuni Domejkowej po śmierci męża Aleksandra, który był przedostatnim marszałkiem Szlachty Wileńskiej (...), były to duże dobra, składające się właściwie z dwóch majątków: Sitce i Dzierkowszczyzna i kilku folwarków: Wienucino, Jamno i inne (obszar 7.000-8.000 dziesięcin...). Rodzina Domejków pochodziła z Nowogródczyzny, gdzie posiadała Niedźwiadka, Żyburtowszczyzne, Zapole Ignacego Domejki. Sitce miały ogromny obszar leśny i duże jezioro rybne w Dziekowszczyźnie (...), mieszkał tam Leon Domejko.”
Groby rodziny Domejków są na tzw. cmentarzu Rapiahi nieopodal Sitców choć bliżej wioski o tej pierwszej nazwie. Jak wspomniałem na tym cmentarzu m. in. pochowano zmarłych z rodziny Domejków, właścicieli dworu w Sitco. Napisy na grobach informują: „Ś+p Tadeusz syn Kazimierza Domejko Mleczny Mścisławski Podkomorzy Wilejski ur. 1762 Październik 19 urn. 1838 Apr. 14; s.p Aleksander Domejko Marszałek Szlachty Guberni Wileńskiej tajny Radca Kawaler Wielu Orderów i Orła Białego ur. 7 -września 1804 zm. 28 -września 1878 [niżej: Przywiązany brat i żona ten pomnik postawili. Pokój Jego Duszy]; ś+p z Brochockich Marszałkowa Zofia Domejkowa zm. dn. 12.X. 1844 R w -wieku lat 85. Pokój Jej Duszy"
Świątynia powstała w 1799 r., a była to fundacja uczyniona od Dominika Radziwiłła, ofiarowano m.in. na potrzeby plebana15 włók ziemi i 1200 złp anunty. W 1824 r. parafia liczyła 4196 katolików. W 1866 r. władze carskie zarekwirowały świątynie na potrzeby cerkwi prawosławnej do jakiej sam car Aleksander II ofiarowywał w 1867 kopie ikony Matki Bożej Kazańskiej . Katolicy zostali oddani opiece proboszczów w parafii Kiejdanow, na cmentarzu istniała kaplica w której odprawiano nabożeństwa [wspomina o tym np. katalog diecezji wileńskiej z 1872 r.], dopiero w 1906 otrzymano pozwolenie na budo nowej świątynie - władze sprzeciwiały się zwrotowi kościoła do prawowitych właścicieli; dopiero po 1917 r. stał się on na nowo świątynia katolicką. W 1921 r. na terenie miasta były dwa kościoły, murowany został konsekrowany przez bp. Łozińskiego a drewniany spełniał rolę filialnej świątyni.
Zachował się opis tego drewnianego kościoła zamieszczony w publikacji J. Chodzki: Kościół rubieżewicki, zbudowany na planie prostokąta podłużnego, liczył 24 łokcie długości, 12 szerokości, osiem wysokości. (…) Położony jest na placu, którego obszar wynosi sto kilkadziesiąt prętów, przy ulicy Nowogródzkiej. Wewnątrz mieści cztery ołtarze, budowane z drzewa i ozdobione snycerszczyzną. Wielki ma obraz Ukrzyżowanego Chrystusa, w bocznych natomiast widnieją obrazy malowane na deskach: Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, św. Apostołów Piotra i Pawła i św. Anny. Organy są również nowo wybudowane na koszt parafianina rubieżewickiego Piątkowskiego" - to informacje z ok. 1830 r.
Bereza (Бяроза) - p.w. Trójcy Przenajświętszej [rej. Bjaroza]
(Bereza lub obecnie Biaroza położona jest na 52033,N i 24058,E; nad rzeką Jesiołdą)

XV-XVII w. – parafii katolicka w Berezie
1471 – fundacja kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela dokonana przez rodzinę Homszejów
1538 – istniejący tu kościół, zabrali na zbór kalwini
1600 – świątynią wraca do katolików, miasto Bereza (jest własnością Radziwiłów) otrzymało prawa miejskie.
1618 – fundacja kościoła unickiego
1620 – nadania od Lwa Sapiehy dla tutejszego kościoła
1631 – konsekracja kościoła.
1635 – nadania dla kartuzów od Kazimierza Lwa Sapiehy.

1646-1690 – fundacja kartuzi Św. Krzyża
1648 – fundacja kartuzi przez Kazimierza Sapiehę, podkanclerzego litewskiego, w Berezie nad rzeką Jesiołdą, (jako filii kartuzi Raj Maryi w Kartuzach) nazwana Domus Sanctae Crucis; żyli tu mnisi wg reguły św. Brunona.
1649 - kamień węgielny poświęcił nuncjusz bp. Jan de Torres. Była to kartuzja p.w. Św. Krzyża, wewnątrz mieściła się klasztor jak też kaplica św. Brunona (założyciela zakonu).
1650 – przełożonym o. JAN Hagen OCart., pierwszymi mnichami byli zakonnicy z Trewiru
1653 – zatwierdzenie fundacji Sapiehy przez sejm (nadanie oko-licznych wsi, lasów oraz jezior). Otoczenie klasztoru sześciokątnym wałem obronnym.
1655/1656 – zniszczenia majątku w czasie wojen moskiewskich i śmierć fundatora kartuzji.
1666 – (06.06) konsekracja kościoła p.w. św. Józefa i św.Kazimierza, dokonana przez bp. A. Sapiehę, pochowano tu też fundatora Kazimierza Sapiehę (z. 1656 r.) oraz 8 członków rodziny.
1674 – nadania dla klasztoru od Jana III Sobieskiego m.in. prawo jarmarku
1675 – pierwszy koadiutor kartuzi Kaszubskiej o. KASPER Kochel OCart. (z niemieckiej prowincji Rheni) pomaga w utrzymaniu życia zakonnego w Berezie.
1689 – zakończenie rozbudowy klasztoru, w tym czasie biblioteka klasztorna liczyła 39 rękopisów i blisko 2000 książek, ponadto istniał tu szpital, laboratorium, pałac oraz budynki gospodarcze (kuchnia, oranżeria, browar, młyn, piekarnia, stajnia, wozownia, warsztaty), a każdy z zakonników mieszkał w osobnym eremie.

1700-1721 – zniszczenia w czasie wojen północnych
1705-1706 – pierwsze zdobycie, i złupienie, klasztoru w czasie wojny północnej przez koalicje cara Piotra Wielkiego i króla Augusta II (stacjonuje tu garnizon 1500 dragonów rosyjskich).
1706 – (28.04) ponowne zniszczenia dokonane przez Szwedów, m.in. zabranie do niewoli 3 zakonników i udanie się na wygnanie pozostałych.
1708 – kolejne zniszczenia dokonane przez wojska szwedzkie, w klasztorze pozostaje tylko 4 zakonników.

II poł. XVIII w. – parafia przy klasztorze
1744 – parafia w dekanacie szereszów , a uposażenia klasztoru pozwalają na udział w życiu gospodarczym regionu, (m.in. klasztor udzielał czasem pożyczek).
1768-1772 - zniszczenia w czasie konfederacji barskiej przyczyną upadku gospodarczego klasztoru.
Ok. 1770 – przeorem o. BRUNO Kadau OCart.
1774 – bazylianie prowadzili tu szkołę.
1776 - w Berezie Kartuskiej istnieje klasztor kartuzów i kościół p.w. Św. Krzyża, mieszka tu 22 zakonników (16 kapłanów, 6 braci laików); ponadto 2 kapłanów poza kartuzją.

1768-1799 – lata rozbiorów
1784-1791 – po wybudowaniu nowego budynku szkoły prowadzona tu była szkoła dla młodzieży szlache ckiej , początkowo organizowali je kartuzi później wykłady prowadzili bazylianie.
Ok. 1789 – przeorem o. PUSŁOWSKI OCart.
1794 – przejęcie z majątku kartuzów ok. 1 miliona złp. przez T. Kościuszkę na cele powstania.
1797 – parafia w dekanacie próżańskim diecezji łucko-brzeskiej, liczyła 1257 kat.

1800-1834 – klasztor w diecezji wileńskiej
1803 – klasztor liczy 17 zakonników (10 kapłanów, 1 kleryk, 4 braci, 2 nowicjuszy). Klasztor posiada 1392 funduszowych „dusz męskich”, a dochód pewny wynosi 4560 rb. W bibliotece klasztornej przechowywano 2510 woluminów.
1812 – przemarsze wojsk w czasie wojny napoleońskiej niszczą zasobność klasztoru i gospodarstwa przyklasztornego.
1814 - profesje zakonną składa o. Augustyn Pachniewski OCart.
1816 – profesje zakonną składają o. Dominik Kowalski OCart, o.Kazimierz Dobrowolski OCart., o. Ignacy Grąkowski OCart.
1818 - profesje składa o. Bonawentura Szuszkiewicz OCart.
1819 – przeorem o. OSKIERKO OCart.
1820 - profesje składa o. o. Laurenty Małyszewicz OCart.
1821-1822 – przeorem o. GRĄDZKI OCart.
1823 – początek procesu sadowego o pomocy udzielonej powstaniu kościuszkowskiemu przez klasztor.
1824 - profesje zakonną składa o. Paweł Gieniusz OCart.
1830-1831 – przeorem o. PAWEŁ Gieniusz OCart.
1831 – zaangażowanie klasztoru w powstanie listopadowe (udział 8 zakonników ) i kasata klasztoru (wysłanie pozostałych do klasztorów w miejscowościach: Horodyszcze, Nieśwież, Troki Stare, Kimbarówka, Wistycze).
1832 – przy likwidacji kartuzji władze carskie przejęły 11.500 ha ziemi oraz 60.000 rubli srebrem. Tytuł parafii przeniesiono do kościoła p.w. Św. Jana Chrzciciela.
Ok. 1833 – przełożonym o. GRONKOWSKI OCart
1834 – usunięcie pozostałych zakonników do klasztoru benedyktynów w Horodyszczu.

1835-1870 – parafia i kościół poklasztorny
1848 – otwarcie tzw. „szosy brzeskiej” łączącej Bereze z Warszawą doprowadza do rozwoju miasteczka (była tu stacja pocztowa).
Ok. 1858 – zamknięcie kaplicy w miejscowości Stary Zdzitów.
1859-1868 – ks. Kazimierz BERNACKI (p), 1859-1860 – ks. Grzegorz Panuffnik (w)
1860 – parafia liczy 1885 kat.
1865-1866 – częściowa rozbiórka budynków poklasztornych.
1866 – skasowanie parafii przez władze carskie i przeznaczenie świątyni p.w. Św. Jana Chrzciciela na cerkiew.
Ok. 1868 – zamknięcie kościoła poklasztornego.
1869 – rozbiórka kościoła klasztornego, z uzyskanej cegły budowano pobliskie koszary.
1870 – zniszczenie pozostałych obiektów do stanu ruiny.

1870-1905 – czas ucisku religijnego
1875 – zabranie blachy miedzianej z dachu kościoła i przewiezienie jej do Grodna aby użyć do nakrycia budowanej tam wtedy prawosławnej cerkwi tzw.: „Aleksando-Newskiej”.
1878 – miejscowość Bereza liczy 2507 mieszkańców.
XIX w. – katolicy włączeni do parafii Kossowo i Prużana, komunikacji sprzyja otwarta stacja kolejowa, umiejscowiona pomiędzy Liniewem a Kosowem.

1905-1925 – odrodzenie religijne parafii
1905 – reerygowanie parafii
1905-1907 – budowa niewielkiej kaplicy dla potrzeb katolickich nabożeństw i rozpoczęcie budowy świątyni czego inicjatorem był dziekan ks. Antoni Songaiło.
1909 – ks. Serafin ZAPAŚNIK (p)
1910 – parafia liczy 2150 kat.
Ok. 1914 – rozwój pobliskiego garnizonu prowadzi do dewastacji pozostałości majątku klasztornego.
1919 – (od 17.02) w okolicach Berezy toczą się walki polsko-bols zewickie.
Ok. 1922 – w mieście powstała Szkoła Podchorążych Piechoty

1925-1939 – w diecezji pińskiej
1925 – po zawarciu konkordatu i regulacji granic diecezji parafia znalazła się w nowoutworzonej diecezji pińskiej
1931 – Bereza liczy 4571 mieszkańców (ok. 30% to katolicy)
1933 – budowa kościoła.
1934 – utworzenie w oparciu o budynki dawnych koszar, znajdujące się na terenie byłej kartuzji, obozu dla internowanych polityków tzw. „Bereza kartuska”.
1937 – objęcie placówki przez salezjanów, prowadzą tu parafie
1938 - (21.12) uroczyste oddanie do użytku kościoła i klasztoru pokartuzkiego.
1939 – mieszkało tu ośmiu zakonników (3 kapłanów i 5 braci)

1939-1989 - czasy ateizmu i obrony wiary
1939 – zajęcie klasztoru przez wojsko sowieckie
1945 – wywiezienie części mieszkańców do PRL, m.in. do wsi Łęgowo Sulechowskie na Lubelszczyźnie.
1964 – zburzenie kościoła.
Ok. 1980 – w budynkach dawnego wiezienia, na terenie kartuzji, umiejscowiony ośrodek sportu dla młodzieży.

1990-2008 – odrodzenie życia parafialnego
1991-1993 – ks. Włodzimierz MOZOLEWSKI SAC (p)
1991 – podjęcie pracy przez XX. Palotynów, początkowo msza św. odprawiana w sali teatralnej; oprócz ks. Mozelewskiego pracował tu w latach 1991-1993 - ks. Andrzej Marzec SAC(w)
1993 – (?) początek budowy kościoła na przedmieściach Berezy
1993-2005 – ks. Andrzej MARZEC SAC (p), 2002 – ks. Włodzimierz Mozolewicz SAC (w), 2002-2007 – ks. Piotr Kubicki SAC (w); obsługiwane są filialne kościoły w Siechniewiczach, Solcu i Białoziorsku.
2005-2008 – ks. Włodzimierz BUKLAREWICZ SAC (p)
2006 – miejscowość liczy ok. 29.800 mieszkańców


— M. Daniluk, Bereza Kartuska, EKK T 2, kol. 283. Natomiast BW s. 335 pisze o roku 1477 kiedy to zaistniała fundacja Jana i Barbary Hamszejów.
— EKK T 2, kol. 283
— Na stronie internetowej archiwalia litewskie prezentacje dokumentów LNMMB F101-71, wśród nich jeden z 1650 r., gdzie potwierdzenie przez bp. łuckiego i brzeskiego Andrzeja Dębickiego nadań Kazimierza Lwa Sapiehy z 1635 r. jakie ten uczynił dla klasztoru kartuzów, „reguły św. Brunona w Berezie”.
— Tytuł fundacji nie był przypadkowy, gdyż słowa: Stat crux dum volvitur orbis = Niech stoi krzyż, dopóki kręci się ziemia; to główne hasło kartuzów . Miejsc fundacji zasłynęło z kultu Krzyża jeszcze przed przybyciem kartuzów.
— Nazwa zakonu pochodzi od siedziby Kartuzów w miejscowości La Grande Chartreuse pod Grenoble. Istniał zakon męski i żeński, oba o bardzo surowej regule, założony został w 1084 roku przez św. Brunona z Kolonii. W zakonie obowiązują zasady zachowywania milczenia , postu (wegetarianizm), pracy i przebywania w samotności (eremy). Każdy z klasztor kartuzów, po otoczeniu murem nazywany był kartuzją. Habit kartuza składa się z białej tuniki przepasanej pasem z białej skóry oraz z długiego szkaplerza z kapturem, splecionym na dole paskami materiału. Na Litwę kartuzi przybyli z założonego w 1380 r. k. Gdańska klasztoru (Paradisus BMV) w miejscowości Kartuzy. Zakonnicy mieszkali w dwuizbowych domkach, odseparowanych od siebie małymi ogródkami a złączonych z kościołem przez wspólny korytarz klasztorny. Posiłki spożywali samotnie, otrzymując je przez okienko przy wejściu do domku. Początkowo msze św. bywały tylko w święta obowiązujące , zaś w miarę reformowania liturgii codziennie ale sprawowane przy jednym ołtarzu, później wprowadzono msze św. prywatnie sprawowane. Zakon na przestrzeni wieków wydał 22 błogosławionych i 7 świętych. Por.; M. Daniluk, Kartuzi w: EKK T 8, kol. 915-919
— Kazimierz Lew Sapieha (syn Lwa Sapiehy), ur. 1609, w latach 1621-1630 odbył wszechstronne wykształcenie (Wilno, Monahium, Lowanium), 1631 pisarz nadworny królewski, 1637 marszałek nadworny, 1645 podkanclerz litewski, zm. 19.01.1655 w Brześciu Lit.
— Św. Bruno z Koloni ur. ok. 1030 r., po naukach w Reims, od 1056 był tam scholastykiem, w 1084 osiadł z towarzyszami (kanonikami) w pustelni „desertum Carthusiæ” miejsce położone w Alpach Delfinackich, w 1090 r. powierzono mu obowiązki w kurii Rzymskiej, po zakończeniu tej pracy założył w Kalabrii nowa fundacje w La Torre; zm. 1101 w tym opactwie. Kanonizowany 1623 r. W jednym z listów do pisanym z Kolonii do Radulfa objaśniał sens życia pustelniczego tymi słowami: „Ta jest ową kształtną Rachelą, o pięknym wyglądzie, którą bardziej ukochał Jakub, chociaż mniej przynoszącą synów, niż płodniej-sza, lecz o chorych oczach Lea. Mniej liczni są bowiem synowie rozmyślania niż działania; a jednak Józef i Beniamin bardziej byli przez ojca kochani niż inni synowie.” W ikonografi św. Brunon przedstawiany jest w białym habicie kartuzów. Jego atrybutami są: gałązka oliwna, globus, krzyż, mitra i pastorał u stóp, palec przy ustach, czaszka.
— L. Dołżański, Dawny klasztor kartuzów w Berezie w: „Tygodnik Ilustrowany” nr 99/1861, (05.08.1861), str. 65, tam mowa o 24 domkach osobistych połączonych wspólnym korytarzem, i kościele miedzią krytym podzielony na dwie części dla zakonników (ze stalami rzeźbionymi w dębie) oraz dla parafian z bocznymi ołtarzami. Całość otoczono wałami z bastionami w których otwory strzelnicze. Miejsce pod budowę klasztoru wybrana na placu gdzie dawniej stał „krzyż cudami słynący”, jaki w chwili pisania artykułu znajdował się jeszcze w kościele. Podobnie o cudzie pokazania się oblicza Ukrzyżowanego Chrystusa na drewnianym krzyżu w: T. Gabrus, Murownyje skarby Sapiegow „Nasza
Wiera” 2(12)/2000
— Tradycja kartuzów wypracowana w pierwszej fundacji La Grande Chartreuse było uwypuklenie przez architekturę pustelniczo wspólnotowego charakteru zakonu, co opisuje P. Szczaniecki, Kamienie do ….. dz. cyt., s. 80, „Kartuzje można przedstawić w postaci prostokąta otoczonego murem. Środkowa linia biegnąca z zachodu na wschód tworzy oś, na której układa się furta, a opodal wejście do kościoła i ołtarz na tylnej jego ścianie. Inny podział idzie z południa na północ odcinając podwórzec zewnętrzny i połowę kościoła, w której modlili się bracia konwersi. Chór właściwy mieścił się za przegrodą, koło ołtarza. Przy ścianie kościoła stał kapitularz, a czasem tez krużganek, zwany małym (…)” oraz „wielki krużganek (…) przestrzeń obejmująca wschodnią połowę kościoła, z którego boków, jako przedłużenie wewnętrznej przegrody, wychodziły kryty dachem korytarz czteroramienny, a więc zamknięty. Wzdłuż jego ramion stały kolejno pustelnie ze swymi ogródkami. Wewnątrz dziedzińca grzebano zmarłych.”
— Wg Radzima była to świ ątynia wykonana wg projektu D. Dżysleni
— KWD s. 323-326
— Opis życia na przełomie XVII/XVIII podaje Kitowicz: „brody noszą zapuszczone, głowy całe golą, zostawując tylko wąziuchną jak sznurek dokoła koronę. Śpiewają w chórze tonem jednostajnym jak reformaci, każdą godzinę kanoniczną odprawują z osobna i po każdej wychodzą z kościoła do swoich domków, podług rozmierzonego czasu do różnych zabaw. (…) Mszy śpiewanej nigdy nie odprawują, tylko czytaną (…) Przeor w klasztorze zawiaduje tak duchownymi, jako też doczesnymi interesami samowładnie. (…) Milczenie zachowują ustawiczne w klasztorze; nawet kiedy przechodzi jeden wedle drugiego, nie wolno mu przemówić innego słowa, tylko te dwa: "Memento mori"; konwersują jednak z sobą na migi i przez karteczki. Żeby zaś takowa samotność nie wprawiali ich w melancholią, dwa razy w tydzień wychodzą razem wszyscy na rekreacją, podczas której mają wszelką wolność mówienia i bawienia się jeden z drugim. (…) Przeor i prokurator nie mieszkają w klasztorze, ale za fortą przed klasztorem; i gdy się trafi, że który z tych dwóch gwałtowną chorobą umrze za fortą, nie chowają go w grobie communitatis, ale w osobnym, dla tych dwóch urzędników za fortą wystawionym. Przeor ma czasy pewne wchodzenia do klasztoru dla odprawiania kapituły i odebrania wiadomości o sprawach zakonników, a po odbyciu swojej powinności nie nocuje w klasztorze, ale powraca do swojej
rezydencji.
— Trudno powiedzieć czy były to własne dzieła, powstałe w tzw. scriptorium (pomieszczenie, w którym przepisywano ręcznie księgi). W środowiskach gdzie specjalizowano się w przepisywaniu wydajność dzienna wynosiła ok. 4 kart dziennie, co pozwalała na przepisanie Biblii w ciągu jednego roku. Powstające publikacje były też ozdabiane iluminacjami). Fragment księgozbioru z Berezy Kartuskiej włączono po 1921 r. do zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie, kiedy to przybyły drogą rewindykacji wraz z innymi księgozbiorami zabranymi do Petersburga. Szerzej o bibliotece u K. Nierzwicki, Biblioteki Kartuzji Kaszubskiej oraz jej konwentów filialnych w Berezie Kartuskiej i Gidlach, Bernardinum 2001.
— Najważniejszym pomieszczeniem w eremie było cubiculum, wyposażone w pojedynczą Stelle, alby umożliwić odmawianie oficjom, wszystkim zakonnikom o tej samej porze (na głos dzwonka) ale prowadzonym ze swego eremu. Ponadto: „Blisko miejsca modlitwy znajdujemy łóżko w kształcie szafy, na nim siennik obciągnięty grubym płótnem oraz wałek pod głowę. Prześcieradła i poszwy są wełniane. We wnękę okienną wbudowano mały stolik, gdzie mnich je posiłek, przynoszony w obecnych czasach z kuchni i przekazywany przez okienko wybite obok drzwi wejściowych do domku. Wreszcie, w cubiculum urządzono mały gabinet do pracy, składający się wyłącznie ze stolika, pulpitu i skromnej biblioteczki. Nieduży piecyk pozwala dogrzać się zimą.”
— Szerzej na temat losów klasztoru u M. Popowski, Rys dziejów Kartuzji bereskiej w latach 1648-1631, „Ateneum Wileńskie” R 13/1938, s. 54-55.
— Por.: Z. Gloger, Encyklopedia
— SłG T 1, s. 141
— S-wil-1744
— Pożyczono 160 złp. dla Teofili z Leszczyńskich Wiśniowieckiej, pod zastaw majątku i klejnotów. Szerzej o tym w F. Pasieka, Kroniczka klasztorna z Kartuzi Bereskiej, Bereza 1748, Biblioteka PAM w Kurniku rkps BK 001 06.
— Informacja z tytułu do dokumentów w AGAD, tzw. Zbiór Aleksandra Czołowskiego PL 1/388; tam niejasne informacje choć pojawia się tez data 1777 r.
— O. Łatoszonek, Białoruskie Oświecenie.(Internet). W samej Berezie istniał kościół unicki a w 1774 r. postawiono nowy murowany budynek świątynny.
— ZM, gdzie dane za rok 1776, kiedy jeden ojciec przebywał w Gidlach a inny w Zaycensi w Austrii.
— SzpL s. 199: 1786 r. = 33 uczniów, 1788 r. = 50 uczniów w dwu klaszch, pracuje tu wtedy 3 nauczycieli. W 1788 r. szkołą kieruje ks. Andrzej Bornatowicz (alt).
— Data 1789 r. wg SzpL s. 199 gdzie o rektorze szkoły przy klasztorze w Berezie Kartuskiej, później mowa o nim jako o opacie, podobnie Z. Gloger.
— M. Radwan, Zakony diecezji wileńskiej 1803-1890. Szerzej opisuje to: Z. Gloger, hasło Kartuzi „proces, jaki kartuzja prowadziła z Wojciechem Pusłowskim, którego brat był przeorem a następnie wysekularyzowawszy się, był prałatem wileńskim. W sprawie tej, która swego czasu nabrała ogromnego rozgłosu, powtarzamy następujące słowa za „Encyklopedią kościelną”: Przeor Pusłowski, otrzymawszy sekularyzację, pozyskał pokwitowanie kartuzów ze swego urzędu i oddał klasztor księdzu Oskierce, nowemu przeorowi. Wówczas ksiądz Grądzki, dawny adwokat i klasztorny jurysta, wywierający wielki wpływ na Oskierkę, wytoczył proces Wojciechowi Pusłowskiemu z zarzutem, iż brat jego przeor uwięzieniem kilkomilionowych skarbów kartuskich zbogacił Wojcie-cha, co stwierdzać się zdawało nagłym wzrostem fortuny tegoż. Grądzki umiał trafić osobiście do ces. Aleksandra I, który sprawę polecił rozpatrzeć najstaranniej. Zdania różnych komisyi kolejno mianowanych wypadały pomyślnie dla Pusłowskiego, ale Grądzki, zostawszy przeorem, starał się usilnie postawić na swojem. Ostatnia komisja (r. 1822) zażądała przysięgi, czy oprócz złożonych przez klasztor dokumentów, żadnych innych niema. Grądzki przysiągł, że niema. Ścisła jednak rewizja znalazła niespodzianie w kryjówce pod ołtarzem pokwitowanie dane Pusłowskiemu przez klasztor, że do niego żadnej pretensyi nie ma, i rewersa Kościuszki na zabrane znaczne sumy w złocie i srebrze. Fakt ten oczyszczał Pusłowskiego, a na klasztor sprowadził niełask
— BW
— M. Radwan, Zakony diecezji wileńskiej 1803-1890
— H. Wyczawski, Kościelne zbiory biblioteczne… w: Dzieje teologii katolickiej w Polsce T 21, Lublin 1975, s. 533.
— EKK T 8, kol. 918
— O. Augustyn PACHNIEWSKI (OCart), ur. 1787, zak. 1814, wg R-ben-1843 w Trokach u benedyktynów.
— O. Dominik KOWALSKI (OCart), ur. 1791, zak. 1816, kapł. 1820, wg R-ben-1843 w Horodyszczu u benedyktynów.
— O. Kazimierz DOBROWOLSKI (OCart), ur. 1801, zak. 1816, kapł. 1824, wg R-ben-1843 w Horodyszczu u benedyktynów.
— O. Ignacy GRĄKOWSKI (OCart), ur. 1784, zak. 1816, kapł. 1820, wg R-ben-1843 w Kimbarówce u cystersów.
— O. Bonawentura SZUSZKIEWICZ (OCart), ur. 1787, zak. 1818, kapł. 1824, wg R-ben-1843 w Trokach u benedyktynów.
— Opis klasztoru wg J. Niemcewicza z 1819 r. jaki podawał nazwisko przeora, (por.: Podróże historyczne po ziemiach polskich między rokiem 1811 a 1828 odbyte. według Juliana Ursyna Niemcewicza) autor szukał tu śladów po swoich przodkach, a był rozczarowany usunięciem obrazu dobrodzieja klasztoru ale wyjaśniono mu, że przestał rodzina cofnęła swoje nadania; czytamy tam również o wyglądz ie klasztoru i porządku dnia w kartuzji: „stanąłem przed sławnym klasztorem księży Kartuzów. (…) Wszedłem w pierwszy dziedziniec (…), Długo chodząc, wyszedłem znów na korytarz; ten otaczał na około cały gmach czworograniasty. (…) dziś tylko jeden przełożony kapłan, dwóch drugich pojechało do synodu petersburskiego; przełożony chory tak dalece, że obcego zakonnika do odprawowania mszy trzymać musimy. Jest nas pięciu kleryków, lecz tym od lat kilku wyświęcenie wstrzymują; (…) Ostre są Ś. Brunona ustawy: o godzinie jedenastej w wieczór idą do chóru i modlą się do drugiej; stamtąd na odpoczynek; znów wstają o szóstej do kościoła i modlitwy; dalej na przemian zabawy ręczne lub medytacye; o jedenastej obiad, o szóstej wieczerza.(…) Każdy z zakonników mieszka i je osobno; w pewnych tylko dniach i godzinach schodzą się do ogrodu lub refektarza, i wtenczas rozmawiać im wolno.”
— O. Laurenty MAŁYSZEWICZ (OCart), ur. 1797, zak. 1820, kapł. 1924, wg R-ben-1843 w Kimbarówce u cystersów.
— Na podst. Z. Gloger, hasło Kartuzi. Gdzie wspomniano o. Grądzkiego, jaki namawiał do rozpoczęcia procesu z Wojciechem Pusławskim ; podobnie w KWD s. 324-325, z dodaniem, że po wykryciu dokumentu potwierdzającego rozliczenie się przeora Pusławskiego, oddano przeora Grądzkiego pod straż wojskową i niedługo potem zmarł.
— O. Paweł GIENIUSZ (OCart), ur. 1805, zak. 1823, kapł. 1827, 1830-1831 przeor w Berezie, 1931 więziony w Grodnie, później w Horodyszczu, i jako kapelan w Łuninie, od 1835 w Starych Trokach (1838-1844 przeor), później znowu w Łuninie, zm. w Łuninie 1848 r., pogrzeb w Horodyszczu. Por. Gieniusz (Gieniung) Paweł w: EKK T 5, kol. 1063-1064. Wg: R-ben-1843 = 1828 kapł., tam przebywa w klasztorze Stare Troki z funkcjami przeor i kurat. P. Szczaniecki, Kamienie do ….. dz. cyt., s. 152 gdzie autor przyznaje mu sławę „świętego”, przeorem został dnia 21.04.1830 wybrany jednogłośnie na ten urząd
— EKK T 8, ko. 919, natomiast w innych opracowaniach o 9 kartuzach wałczących w oddziałach Karola Zapolskiego i Tytusa Pusłowskiego; dnia 08.08.1831 pojmany został w bitwie pod Kończycami i Newlem (nad rzeką Piną) kleryk Franciszek Kamieński OCart, zesłany później do Wiatki.
— NpB s. 13 podaje rok 1831 jako datę likwidacji klasztoru, w innych miejscach data 1834. Natomiast o rozesłaniu zakonników w EKK T 8, kol.
919
— T. Gabrus, Murownyje skarby Sapiegow „Nasza Wiera” 2(12)/2000
— BW s. 335 tam niejasno, jak by chodziło o świątynie fundowaną w 1477 r. przez Homszejów
— Wg Dawny klasztor kartuzów w Berezie w: „Tygodnik Ilustrowany 99/1861”, tam informacja, ze po kasacie klasztoru był altarzystą w miejscowości Hrudopole. Możliwe, że chodzi o inna osobę np. o. Gieniusz.
— BW s. 335
— Ks. Kazimierz BERNACKI, R-wil-1860, rok 1868 Boj. Cz 2 T1, s. 431 tam o represjach carskich.
— R-wil-1860
— BW s. 335
— A. Kłopotowski, Inaczej niż w raju, „Czasopis” 4/04, s. 22; autor opisuje, że w 2004 r. wpuszczono go na teren dawnej kartuzji, zajmowanej przez jednostkę wojskową, znaleźli tam ruiny korpusu szpitalnego, dwie baszty narożne i część wieży kościelnej oraz dobrze zachowaną bramę wjazdową.
— J. Jodkowski, Gimnazjum Po-Dominikańskie w Grodnie, Grodno MCMXXIV (1924), s. 37
— Bereza Kartuska w: SłG T 1, s. 140-141; tam informacja, ze 1113 to wyznawcy mojżesz owi.
— SłG
— Por. DiOr s. 671.
— BW s. 335
— Ks. Serafin ZAPAŚNIK, ur. 1880, kapł. 1904, 1909 Bereza Kartuska, 1910-1932 Lebiedziew.
— BW s. 335
— W niektórych opracowaniach rosyjskich mowa o utworzeniu obozu dla czerwonoarmistów, czasem o wielkich liczbach ofiar, czego mieli by się dopuścić Polacy; oczywiście w opracowaniach polskich uznanie tego za propagandę lat sowieckich.
— Data budowy w 1933 wg Radzima, tam również o zniszczeniu świątyni w 1964 r.
— Pomysłodawcą utworzenia obozu był premier Leon Kozłowski, plany zaakceptował Józef Piłsudzki; obóz funkcjonował od 06.07.1934 r. do września 1939, przewinęło się tu ok. 16 tyś więźniów (jednocześnie od 100 do 600 osób).
— Na temat sytuacji klasztoru w 2000 r. „Jeszcze dzisiaj jego rozległe ruiny robią wrażenie pomimo, iż ponad jedna trzecia terenu jest zajęta przez wojsko”
— Ks. Andrzej MARZEC, 1991-1993 wikary w Berezie, 1993-2005 proboszcz w Berezie, 2005 Kalinkowicze.
— M. Pidłypczak-Majerowicz, Bazylianie w Koronie i Litwie..., s. 38


Opracowanie własne – br. Jan Fibek OFMCap

Bazylianie – p.w. Św. Piotra i Pawła
1618 – fundacja kościoła greko-katolickiego
1772 – budowa świątyni w stylu klasycyzmu
1774 – bazylianie otworzyli szkołę w Berezie.
Klasztor trynitarzy - p.w. Trójcy Świętej

1714 – fundacja klasztoru i kościoła przez Adama Sakowicz, sędzia grodzki i małżonka Maria z Danielewiczów; w kościele umieszczono kopie cudownej figury Jezusa Nazarejskiego .
1735 – wybudowanie świątyni
1740 – konsekracja przez bp. Tyszkiewicza, sufragana kijowskiego
1772 - było tu 5 zakonników (4 kapłanów)
1798 – (06.09) trynitarze opuszczają klasztor na rozkaz cara Pawła I
1798 – w klasztorze umieszczono żeńskie zgromadzenie trapistek
Pocz. XIX w. – wystąpienie z klasztoru córkę księcia Kondeusza i wygnanie trapistek z Rosji.
Ok. 1810 – powrót trynitarzy (po opuszczeniu klasztoru przez trapistki)
1832 – kasata klasztoru
1833 - przebudowa kościoła na cerkiew, w klasztorze umieszczono szkołę powiatową.
1841 – w mieście Orsza istnieje „kaplica Trynitarze” zaliczona do dekanatu orszańskiego.
Pocz. XX w. – sowieckie władze umieściły tu pułkową szkołę i aeroklub
Poł. XX w. – zniszczenia w czasie II wojny światowej
Po 1950 – rozebranie kościoła
2000 – w budynku klasztornym archiwum i pomieszczenia mieszkalne, a sam kościół się nie zachował
2007 – budynek przeznaczony na ZAGS
Klasztor franciszkanów - p.w. Wniebowzięcia NMP

1680 – fundacja klasztoru i kościoła (p.w. Narodzenia NMP ) przez Kotkowskiego.
1772 - było tu7 zakonników (w tym: 5 kapłanów)
1799-1800 – w klasztorze franciszkańskim umieszczono grupę czternastu mnichów trapistów z opactwa w Valsainge.
1824-1825 – przełożonym o. Dezyderiusz Balcuniewicz OFM-Conv
1825 – w klasztorze mieszka 2 zakonników.
1841 – kościół w dekanacie orszańskim.
1848 – kasata klasztoru
1863 – zamknięcie świątyni, w klasztorze umieszczono areszt śledczy i dom dla chorych
2000 – pomieszczenia mieszkalne w budynku poklasztornym.
W 1852 r. na terenie parafii rzymsko-katolickiej Leszczyłowo (dekanat siebiersko-drysieński) pracowało 2 kapłanów (m.in. ks. Józef Brzuska) a należały tu kaplice w miejscowościach: Kazulino, Julianow, Wiktoryn. Wczesniejsze dane na temat koscioła w Leszczyłowie dotycza nawet XVII w. kiedy o budowę kościoła postarali się Leszczyłowce. Kolejny właściciel tej miejscowości Mirski ofiarował ją jako uposażenie dla parafii Miory i pracujacych tam kanoników augustiańskich. (Leszczyłowo w: Słownik Geograficzny T 5, s. 173)
W 1772 r. był tu klasztor OO. Bazylianów i mieszkało tu 7 zakonników bazyliańskich (6 kapłanów i 1 brat zakonny)
Przy tym kościele, w parafii Kopatkiewicze, pracowali m.in.:

1803 - ks. Adam Harasimowicz,

1843 - ks. Antoni Szymkiewicz,

1864 - ks. Jozafat Przesmycki,

1872 - ks. Alojzy Sakowicz,

1905 - ks. Jan Pawłowski,

1907 - ks. Wincenty Dejnis,

2000 - o. Czesław Bisaga.



W 1872 na terenie parafii były kaplice w miejscowościach: Dziakowicka, Kopatkiewicze (cm.) Gorbiatowicka, Komarowicka
Fundacja dotyczy roku 1756 i była dziełem ks. Stefana Turczynowicza (założyciela zgromadzenia). Powołaniem sióstr Mariawitek było katechizowanie dziewcząt pochodzenia żydowskiego, które podejmowały katechumenat i przyjmowały chrzest św.
Kasata klasztoru Mariawitek nastąpiła w 1856 r., zakonnice wywieziono do Wilna.
w 1861 r. była tu katolicka kaplica, przynależna parafii Pińsk.
Karmelici - p.w. Św. Eliasza

1734 – z fundacji Szymona Ossowskiego oraz Daniele Owsianego wystawiono karmelitą drewniany kościół p.w. Św. Kazimierza. Kościół był drewniany (miał rozmiary 30 na 18 łokci) i ozdobiony dwiema wieżami. Natomiast klasztor był murowanym parterowym budynkiem murowanym, o podobnych rozmiarach.

1772 – kościół i klasztor karmelitów bosych (rez.) liczyła 6 zakonników (w tym 4 kapłanów).

1791 – budowa nowej świątyni.

1803-1804 – przeorem o. Melchior Muraszko OCD

1803 – w klasztorze mieszka 3 kapłanów zakonników

1825 – w klasztorze mieszka 3 zakonników.

1829 – w klasztorze mieszka 2 kapłanów zakonnych.

1832 – kasata klasztoru,

1843 – drewniany kościół wspominają schematyzmy kościelne, ale niedługo później został rozebrany.

1857 - w budynku klasztoru powstał młyn parowy, właścicielem Simhe Lure.
ŁOZOWICA - p.w. Trójcy Św.
1752-1820 – stacja misyjna jezuitów (kolegium w Mścisławie)
1821-1843 – klasztor bernardynów
1849 – parafia w dekanacie czausowskim, kaplice w miejscowościach: Swirza, Kaznacze, Rudnie, Żabiałyszyn, Janowo.
Jeszcze w1863 r. kościół w Lipie należał do parafii rzym-kat. Snów, później była to cerkiew prawosławna
h. Snów (Ńķī¢) – parafia p.w. Św. Jana Chrzciciela [rej. Nieśwież]

1638-1848 – diecezja wileńska
1638 – budowa kościoła staraniem Aleksandra Ludwika Radziwiłła i uposażenie plebanii w 12 włók ziemi.
1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich Słuck i Kopyl wynosił 3 złp. (pobierany z 2 domów)
1673 – podatek „podymne” pobierany od 1 domu
1674 – wizytator wspominał: „szopa zamiast kościoła, pracuje tu komentarz do OO Dominikanów”.
1744 – parafia w dekanacie mińskim, na jej terenie wymieniano miejscowości: Snów, Hruckow, Mikuciewicze, Choiew, Klepac-kowszczyzna, Poniutycze, Ogrodniki, Puciatowszczyzna, Amiela-niec, Lipa, Kamionka, Dołginty, Nanuszewicze, Małoiedy, Onuszkiewicze.
1760 – fundacja kościoła staraniem Jana Chryzostoma Rdułtow-skiego.
1781 – parafia w dekanacie nowogródzkim, liczy 1000 kat.
1835-1848 – ks. Franciszek Narmont (p)

1848-1864 – w diecezji mińskiej
1848 – dołączenie dekanatu nowogródzkiego do diecezji mińskiej
1849-1863 – ks. Franciszek Narmont (p)
1863 – parafia liczy 480 kat., kaplica w miejscowości Lipa
1864 – zesłanie proboszcza do Rosji i kasata parafii

1865-1920 – cerkiew prawosławna
1865 – zabranie kościoła na cerkiew
1866 – przebudowa na „Spaso-Preobrazeńską” cerkiew

1920-1925 – diecezja mińska
1921 – rewindykowanie świątyni
1921 - 1922 – ks. Jan Wolski (a)
1922 – parafia w dekanacie nieświeskim, kaplice: Snow (cm.), Lipa (dom), Zausza,

1925-1991 – diecezja pińska
1942 – ks. Józef Sochoń (p)
po 1945 – kościół zamknięty

1991-2008 – archidiecezja mińsko-mohylewska.
1991 – zwrot kościoła katolikom
2000-2003 - Ks. Edmund Dołgiłowicz
W 1773 r. w greko-katolickim klasztorze p.w. Podwyższenia Krzyża mieszka 6 zakonników bazyliańskich (5 kapłanów i 1 brat)
1684 – wydzielenie funduszu parafialnego przez Krzysztofa Kowerczyńskiego, właściciela Uzdy i budowa pierwszej drewnianej świątyni.
1744 – parafia w dekanacie mińskim, na jej terenie znajdowało się blisko 50 miejscowości [Uzda, Sokolszczyzna, Kamionka, Usa, Makowicze, Litwiany, Lisowszczyzna, Lowiszcze, Małasowszczyzna, Hodunowszczyzna, Koza, Budnikowszczyzna, Daniłowicze, Słobodka, Zienkowicze, Czuryłow, Szymonczyce, Borki, Cidakow, Lutawice, Jałowka, Samuelow, Woronicze, Citwa, Rusakowicze, Sierkieiewicze, Kowalewicze, Zabłocie, Dołhinicze, Chotlany, Szack, Prysynek, Choromickie, Świtayłowka, Zahorze, Peraszow, Krywale, Słoboda, Bierwisze, Jurkiewicze, Siemionowicze, Ostrowek, Podsadzie, Lastowszczyzna, Ciekowszczyzna, Kuchcice, Pryśmow, Rakoszyce, Zubrewicze].
1789 – (12.09) konsekracja światyni p.w. Znalezienia Krzyża Św., przez bp. J. Dyderko.
1842 – parafia w dekanacie nadniemeńskim, liczaca 3278 katolików. Kaplice: cmentarna, Kuchcice, Pasadzeń, Talkaczewicze, Horokal
1886 – parafia liczy ok. 6500 kat., należy do dekanatu nadniemeńskiego, kaplice: Tołkaczewicze, Kuchcice, Starzyny, Uzdza (cm.).
fundacja kościoła przez hr. Adama Gunthera
W roku 1872 oraz 1910 wspomniano kaplice w miejscowości Bołtupie na terenie rzymsko-katolickiej parafii Oszmiana.
W 1773 r. istniał gdzieś na tym terenie klasztor OO. Bazylianów p.w. Przemienienia Pańskiego [tzn. "Spas"], liczył wtedy 8 zakonników. Ale na mapie określano miejscowośc jako Suckawa. Czy to ta sama miejscowość ???
SŁOBÓDKA (Ńėąįīäźą )

XVIII-XIX w. – klasztor OO. Karmelitów
1710 – fundacja kościoła przez bp. Konstantego K. Brzostowskiego.
1764 – uposażenie dobrami Gudohaje, Szupliszki, Kienżduwy (ok. 100 włók ziemi) przekazane karmelitom klasztoru w Słobudce, przez Józefa Wojnę i żonę jego Ludwikę Sulistrowskią.
1769 – fundacja klasztoru karmelitów trzewiczkowych.
1805 – mieszka tu 2 kapłanów i 1 kleryk.
1807 – przełożonym o. PATRYCY Bartoszewicz OCarm
1809 – przeorem o. FELIKS Pakułowicz OCarm
1810 – w klasztorze mieści się nowicjat
1813 – zrujnowanie kościoła i klasztoru przez wojska napoleońskie
1814 – przełożonym o. KAZIMIERZ Kujakowski OCarm
1816 – przełożonym o. KORNEL Neyberg OCarm
1835-1838 – przeorem o. Weyner OCarm
1838-1845 – przeorem o. BROKARD Matanowicz OCarm
1842 – zabranie majątku na skarb państwa
1850 – usuniecie zakonników (kasata), powstała tu parafia prowadzona przez duchowieństwo diecezjalne.

XIX w. – parafia katolicka
1863-1865 – ks. Franciszek KRZYŻEWICZ (p), 1863 – ks. Ignacy Minejko (w)
1863 – parafia liczy 3159 kat., kaplice w miejscowości: Proniuny, Gudohaj, Słobódka (cm.)
1865 – zamknięcie kościoła, a klasztor przekazany wojsku.
Holna (Ćīėüķ³) - MAJĄTEK JEZUICKI
* * *
1664 – zakupienie dóbr przez prowincjała jezuitów w miejsce sprzedanego Świsłocza.
XVII w. – jezuici założyli tu stacje misyjną podległa kolegium w Grodnie.
1702-1708 – misjonarzem o. Jan Rittel SJ
1708-1711 – misjonarzem o. Jan Chojnowski SJ
XVIII w. – liczne zniszczenia miejscowości nie sprzyjają rozwojowi majątku (np.: wojny i pożary: 1708, 1710, 1767 r.)
1711-1712 – misjonarzem o. Stefan Kostrowski SJ
1743-1744 – misjonarzem o. Józef Gasiorowski SJ
1773 – kasata zakonu i upaństwowienie majątku
1781 – majątek w dzierżawie Kazimierza Wolmera, jaki płaci na skarb państwa 6000 złp. rocznego czynszu.
W roku 1773 istnieje tu greko-katolicki klasztor bazylianów p.w. Trójcy Przenajświętszej, mieszka tu 6 kapłanów.
W 1773 r. istnieje tu klasztor bazylianów p.w. Św. Jana Chrzciciela; mieszka tu 3 zakonników.
Zabrzezie (Ēąįšżēüēå) – parafia p.w. Trójcy Świętej [rej. Wołożyński]

1446 – budowa kościoła p.w. Trójcy Św. z fundacji Aleksandry Zabrzezińskiej.
1625 – odbudowa świątyni
1627 – konsekracja kościoła
1669 – parafia Zabrzezie w dekanacie mińskim
1674 – wizytator zapisał: kościół „murowany, mały spustoszony obok drewniana kaplica”. Pracował przy niej ks. Prowontka.
1697 – konsekracja kościoła przez bp. Ancutę.
1744 – na terenie parafii należącej do dekanatu mińskiego znajdują się miejscowości: Zabrzezie, Skrzyplew, Uzbłocie, Doynow, Dubina, Wołożyn, Sakowszczyzna, Doynowka, Słowieńsk, Krażyn, Krażyn, Dolewicze, Roukowicze, Filipinięta, Zomoycie, Ławski brod, Moszki, Kobylczyce, Boiary, Dziemidowicze.
1781 – parafia w dekanacie mińskim, liczy 850 kat.
1835-1836 – ks. Józef Balczewski (c)
1836 – parafia w dekanacie wiszniewskim
1859-1860 – ks. Jan Bychowiec (a)
1860 – parafia w dekanacie wiszniewskim, liczy 1274 kat.
1871-1872 – ks. Franciszek Bychowiec.
1888 – (19.11) ochrzczono Sługę Bożego ks. Michała Sopoćko
1891-1892 – ks. Franciszek Zwierżewicz (p)
1892 – parafia w dekanacie wiszniewskim, liczy 4735 kat.; kaplica Rożesław.
1901-1902 – ks. Jan Kunicki (p)
1907 – ks. A. Łoszakiewicz (p)
1910 – parafia liczy 4500 kat., kaplice: Rożesław i Wołożyn.
1915-1916 – ks. Roman Mosiewicz (w)
1920 – parafia w dekanacie Wiszniewskim
1928-1929 – ks. Mieczysław Przemieniecki (p)
1934-1938 – ks. Nikodem Kozłowski (p)
1938 – parafia w dekanacie Wiszniewskim, kaplica Rożesław.
po 1960 - kościół został zniszczony
Garadziłowa – p.w. Bożego Ciała, NMP i Wszystkich Świętych oraz p.w. Św. Anny.

1443 – budowa pierwszej świątyni.
1443 r. miała miejsce budowa pierwszego kościoła w prywatnych dobrach Jakuba Rałowicza, jest to o tyle istotne, że w pół. XV w na terenie wschodniej części diecezji wileńskiej nie ma jeszcze wiele parafii katolickich. Była to świątynia p.w. Bożego Ciała i Matki Bożej Gromnicznej, konsekrowana przez ks. bp. Macieja. Pierwszym rektorem świątyni został ks. Jan z Płońska.

XVII w. – kolejne nadania dla parafii.
W 1622 r. nastąpiła przy kościele fundacja szkoły parafialnej i szpitala. Niestety nieco później [ok. 1654-67], w czasie wojny z Moskwą, zniszczeniu uległ budynek kościoła i jego zaplecze duszpasterskie. Odbudowa nastąpiła dosyć szybko, bo w 1669 r. Synod Sapiehy wspomina parafie o tej nazwie, jako należącą do dekanatu Radaszkowicze. W 1673 r. podatek „podymne” z plebani Horodziłowo pobierany był od 7 domów.

1690 – parafia zjednoczona z Hruzdowską.
W dokumentach podatku podymnego z 1690 r. te parafie występują razem. W 1744 liczono ją je4dnak jako parafia Horodziłów w dekanacie radaszkowickim.

1744 – parafia w dekanacie radoszkowicze
W 1744 r. na terenie parafii znajdowały się następujące miejscowości: Horodziłów, Biała, Porzecze, Konichy, Zurowicze, Diemiesze, Sołtany, Szypulicze, Piekany, Brylewszczyzna, Soułow, Trzaski, Kiziłow, Łużek, Opoleie, Widawszczyzna, Lenkowszczyzna, Łastowszczyzna, Dzitrykowszczyzna, Litwa, Domanszczyzna, Raczkow, Rożewicze, Byki, Cielatki, Ukropow, Mosznina.

1752 – proboszczem ks. Jan KORSUN.
Odbudowa kościoła prowadzona była staraniem proboszcza w 1752 r. Przy odnowionej parafii w 1756 r. powstała fundacja Bractwa Opatrzności Pańskiej. Parafia w tym czasie liczy ok. 700 kat.

1759 – plebanem ks. Wawrzyniec.
Wspomniany kapłan pełnił jednocześnie obowiązki plebana i altarysty.

1851-1860 – ks. Franciszek MARKIEWICZ.
1860 r. parafia należy do dekanatu Wiszniewskiego i liczy 1029 kat.

1866 - zamkniecie kościoła katolickiego.
12.VI.1866 r. nastąpiło zamknięcie kościoła i zamienienie jego później na cerkiew prawosławna. Zniszczenie świątyni dokonało się w 1880 r., kiedy to rozebrano świątynie.
Bienica – klasztor i parafia p.w. Św. Trójcy.

1669 – parafialny kościół.
Daty fundacji nie ustalono ale było to zapewne w pocz. XVII w. gdyż znajdujemy informacje o istnieniu tu parafii katolickiej w roku 1669, to wspomnienie o kościele w Bienicy położonym w dekanacie radoszkowickim znajduje się w dokumencie wydanym przez Synod Sapiehy. Istniała tu także fundacja karmelitów.

1701 – fundacja kościoła i klasztoru dla bernardynów.
Początek budowy murowanego kościoła i drewnianego klasztoru bernardynów to 1701 r., a całość powstawała z fundacji kasztelana trockiego Kazimierza Kocioła [podskarbi WKL]

1704 – gwardianem o. Krzysztof KOCIEŁŁ.
1704 r. – konsekracja kościoła p.w. Trójcy Przenajświętszej, dokonana przez bp. Konstantego Brzostowskiego i przekazanie klasztoru bernardynom. W klasztorze powinno (wg dokumentu fundacyjnego mieszkać 12 zakonników). Istniało tu także Bractwo Niepokalanego Poczęcia NMP.

1744 – klasztor w parafii Marków
Według zestawienia parafii w spisie synodalnym z 1744 r. miejscowość Bienica nalezała do parafii Marków.
Z wiadomości na temat podejmowanych przez bernardynów prac duszpasterskich wiadomo, że w 1763 odbyły się tu 4 dniowe misje.

1799 - utworzenie przy klasztorze parafii.
Klasztor jest chyba nadal dosyć dużym obiektem, skoro w 1772 r. mieszkało tu 21 zakonników. Przy klasztorze istniała szkoła [XVIII-XIX w.]. W 1780 r. był początek funkcjonowania szkoły średniej. Później otrzymała ona tytuł parafialnej wreszcie wydziałowej.

1812 – o. Witalis ŁAPICKI.
Szkoła funkcjonowała tylko do 1842 r.
W roku 1832 mamy tu do czynienia z tzw. klasztorem „etetowym”, do którego rząd carski przesyłał zakonników z likwidowanych placówek. Wiadomo nawet, że w 1843 r. mieszka tu 12 zakonników w tym 9 kapłanów. Fundusz klasztorny w 1842 r. to m.in. 30 morgów ziemi i 8400 rubli kapitału.

1851 – likwidacja klasztoru bernardynów.
W 1851 r. nastąpiła likwidacja klasztoru, kościół uznany za parafialny.

1856 – proboszczem ks. Ignacy SIELETYCKI.

1858-1863 r. – ks. Franciszek JARMOŁOWICZ.
Parafia w 1860 r. należy do dekanatu oszmiańskiego i liczy 1062 katolików, a proboszcz otrzymuje uposażenie 5 klasy.

1866-1818 - parafia bez kościoła.
W 1866 r. decyzją władzy carskiej nastąpiło zabranie świątyni katolikom, skasowanie parafii i przekazanie kościoła prawosławnym, a nieco później w 1886 r. następuje rozebranie budynku klasztornego. Samo miasteczko też podupada bo w 1880 r. mieszkały tu tylko 172 osoby „obojga płci”.

1918-1925 – ks. Aleksander AUGUSTYNOWICZ.
W 1919 r. nastąpiło zwrócenie świątyni katolikom, dokonane po wkroczeniu na te tereny polskiego wojska i ustanowienia administracji państwowej.

1925-1929 – proboszczem ks. Teofil PRYSZMONT.

1931-1935 – proboszczem ks. Wincenty BORSUK.
Parafii liczy w 1935 r. – 526 kat.

1936-1937 – proboszczem ks. Józef ORZEŁOWSKI.

1937-1938 – proboszczem ks. Łukasz POPIÓŁ.
Wspomina się o pracy na terenie tej parafii w roku 1938 ks. Stefana Dobrowolskiego , (może tylko zastępstwo?)

1939 – proboszczem ks. Bronisław SMARZEWSKI.

1948 – zamknięcie kościoła.
W 1948 r. nastąpiło zamknięcie kościoła przez władze sowieckie z przeznaczeniem na „skład”, prowadzi do długich lat dewastacji, dopiero w 1988 r. dzięki „pierestrojce” z inicjatywy konserwatora zabytków nastąpił początek prac restauracyjnych wnętrza świątyni
Chochłowo

1454 – pierwsza świątynia.
1454 r. uczyniono pierwsze nadanie dla parafii dokonane przez księcia Michała Zygmuntowicza syna księcia Kiejsuta, w jakim to m.in. folwark Kropiwnica (zwany Kabany) nadano dla plebani.

XVII w. – kolejne nadania.
W 1630 r. nastąpiło potwierdzenie funduszu kościelnego przez króla Zygmunta III. O funkcjonowaniu tej parafii w tym czasie i wielkości jej uposażenia świadczy fakt, że w roku 1653 kościelne dobra płacą jako podatek podymny dochód z 21 domów, czyli podatek jaki wynosi wtedy 31,15 zł.

1669 – w dekanacie mińskim
W dokumencie spisu parafii z czasów Synodu Sapiehy parafia ta określana jest jako Chochła (Chołcha) i należy do mińskiego dekanatu. Parafia przeżywa jednak jak wszystkie, bo działania wojenne doprowadziły jednak do ruiny majątku kościelnego bo w 1673 r. pobierano „podymne” od 2 domów.
Kolejnej darowizny dla kościoła dokonano w maju 1691 r., było to nadanie wieczyste od właścicieli miasteczka Chochły, Mikołaja Galińskiego wojewody orszańskiego. Przedmiotem nadania była wieś Kamieszczyny. Kościół posiadał wezwanie: NM Panny i Św. Stanisława bp.

1738 – budowa nowej świątyni.
1738 r. powstał nowy kościół drewniany zbudowany w zach. części miasteczka, na wzgórzu. Świątyni nadano nowy tytuł: p.w. Imienia Maryi Panny. Wśród wiadomości o życiu religijnym parafii zanotowano o istnieniu przy kościele [od 1749 r.] Bractwa Imienia Maryi, co miało być potwierdzone na dokumencie pp. Benedykta XIV wydanym, nieco wcześniej, z datą 15.VII.1740 r.

1744-1781 – parafia w dekanacie mińskim
W 1744 r. była to parafia Chołchła w dekanacie mińskim, na terenie jej znajdowały się miejscowości: Chołchła, Chmarzyszki, Dory, Czerniew, Raćkowszczyzna, Horbowszczyzna, Łuzany, Korable, Czuraie, Ciabuły, Czerepy, Grodek, Nieluby, Czerniewszczyzna, Kudowszczyzna, Bakszty, Dorochy.
W 1781 r. parafia należała nadal do dekanatu mińskiego i liczyła 1052 katolików.

1802-1810 – proboszczem ks. Tomasz LEMSKI.
Od 1798 r. parafia znalazła się w dekanacie wilejskim, diecezji mińskiej. W roku 1801 do szkółki parafialnej uczęszczało 12 dzieci w wieku 7 do 16 lat.

Po 1816 r. – proboszczem ks. NOWICKI.
Wiadomo, że jako pleban uposażył szkołę parafialną funduszem 375 r.s., z których to procentów utrzymywano przy szkole nauczyciela.

1825 – proboszczem ks. KNIAŻYCKI.
Staraniem tego proboszcza i z „niemałym kosztem” odnowiono kościół. W czasie wizytacji metropolity w 1830 r. w szkole zarejestrowano 7 uczniów. Wyposażenie kościoła stanowiło 3 ołtarze m.in.: Bogurodzicy z Dzieciątkiem, zakryty srebrno-złotą zasuwą z obrazem Trójcy św. koronującej Matkę Bożą Wniebowziętą.

1841-1865 – prob. ks. Dominik BARTOSZEWSKI
Prace w parafii proboszcz obejmował w wieku 45 lat z czego wynikało by, że pracował tu aż do późnej starości. W czasie pierwszych lat posługi dokonano także przeniesienia w 1849 r. parafii Chochło z diecezji mińskiej do wileńskiej.
W latach czterdziestych XIX w. podawano jako uposażenie kościoła 30 funduszowych mężczyzn, ponadto sumy pieniężne w wielkości: 750 r.s. na fundacji i 52,50 rubli dochodu rocznego z czego skarb państwa pobierał 46,80 r. Natomiast po przejęciu majątku przez skarb państwa w 1842 r. zapisano parafie do V klasy uposażenia. Należało wtedy do parafii 785 katolików. W latach 1846/47 r. staraniem dziedzica Wincentego Jażwińskiego zbudowano kaplice grobowa stojąca obok kościoła na tym sa-mym wzgórzu.
Po powstaniowe represje dosięgły także parafii, bo zamierzając likwidować kościół władze carskie pozwoliły by kapłan pracował tu tylko do 13.VII.1865 r., później pod pretekstem przekroczenia przepisów (udzielenie małżeństwa katolikowi i prawosławnemu), przeniesiono go karnie do Ol-kowicz, a w 1867 r. odesłano już „na pokutę” do klasztoru jako „rezydenta.” Oczywiście pozbawiona kapłana parafii została już nie obsadzona.

1866-1919 - parafia bez kościoła.
Po wywiezieniu sprzętów liturgicznych do Oborka, w 1866 r. kościół został zamieniony na cerkiew prawosławną. Parafianie modlili się w kaplicy Jażwińskiego. W 1868 po formalnym skasowaniu parafii, ziemia kościelna przypadła rodzinom pełniącym służbie cerkwi prawosławnej. Jeszcze w k. XIX w. określano liczbę katolików jako 820 osób.
Zwrot kościoła dokonany został dopiero po wkroczeniu na te tereny administracji polskiej, w ramach kształtowania się nowych granic po pierwszej wojnie światowej.

1921-1922 – proboszczem ks. Henryk DRONICZ.
Po oddaniu kościoła w 1919 r. proboszcz mieszkający na stałe w Oborku dojeżdżał i do tego kościoła. Na terenie parafii natomiast istniały punkty filialne w Jerszewiczach , Czerniewie i Gorodku.

1922-1934 – prob. ks. Nikodem KOZŁOWSKI.
W tym czasie wzrasta liczebność parafii skoro kolejne lata podają większe cyfry, i tak: 1930 r. = 1930 kat., 1932 = 2007 kat.
Co do przestrzeni terytorialnej to była tu wielka liczba małych miejscowości, nie zawsze o przewadze katolickiej ludności, gdyż w 1931 r. należało tu 1 miasteczko, 57 wsi i osad, 28 folwarków, 18 zaścianków, 8 majątków.

1935-1936 – proboszczem ks. Antoni CHOMSKI.
W 1935 r. = 2173 kat., 1936 = 2217 kat.

1937-1948 – proboszczem ks. Józef HURKO.
Liczebność parafii w tym czasie to: 1937 = 2261 kat., widać systematyczne tendencje do wzrostu liczebności. Parafia obsługiwana była przez świątobliwego starego kapłana nawet w latach wojny i przemian społecznych. Niestety był to ostatni proboszcz mieszkający przy świątyni.

Parafia bez kościoła.
Po śmierci proboszcza, na pocz. lat pięćdziesiątych XX w., kościół zamieniono na skład kołchozowy. Wierni udawali się do kościoła w Kraśnym lub szukali odniesienia do Wiszniewa.

1991 - Odbudowa parafii
Staraniem p. Szpulewskiego przy poparciu ks. Edmunda Dołgiło-wicz-Nowickiego rozpoczęły się prace remontowe wewnątrz i na zewnątrz świątyni, zakończone wznowieniem kultu w tym kościele

1992-1997 – ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI.
Praca duszpasterska dotyczyła dojazdów kilka razy w roku, ale bardzo uroczyście obchodzone były odpusty, na które przywożeni byli specjalnie autobusem parafianie z Mołodeczna.

1992-1997 – proboszczem o. Grzegorz GÓRALSKI
Od 1997 do kościoła dojeżdżał o. Grzegorz Góralski (OFMCap), proboszcz w Mołodecznie, wspomagali go w tym duszpasterzowaniu i inni kapłani mieszkający w Mołodecznie: o. Andrzej Romanowskiego, o. Jan Fibek i ks. Włodzimierz Kasparewicza.

2003-2008 – ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI
Od 2003 pracuje tu ponownie jako proboszcz ks. E. Dołgiłowicz-Nowicki, mieszkający na stałe w Mołodecznie.
OBOREK - POŁACZANY
Wstęp
Warto pamiętać że początki tej fundacji sięgają dwóch pobliskich miejsc kultu Gruzdowa i Połoczan. Otóż
w poł. XVII w. w pobliskich Połaczanach istniała parafia katolicka, którą od 1669 r. prowadzili Dominikanie Parafia wspomniana jest przez dokument Synodu Sapiehy jako osobna obok należącego do dekanatu Radaszkowickiego kościoła w Gruzdowie.
Ok. 1720 r. kościół w Połaczanach zaliczono jako filialny Gruzdowskiej parafii.

XVIII w. - nowa kaplica filialna w Oborku.
W 1720 r., dokonano budowy nowej drewnianej świątyni w Gruzdowie. Usytuowana ona była nieopodal majątku Gruzdowo, w wiosce Oborek na skrzyżowaniu dróg postawiono kaplicę ku czci św. Rocha z obrazem odbierającym cześć jako cudowny

1773 – fundacja przez Ogińskich kościoła w Oborku.
W 1773 r., po cudownym ocaleniu mieszkańców okolicy Oborka od zarazy cholery, wyznaczono nowe miejsce na grzebanie umarłych przy kościele pw. Narodzenia NMP i św. Rocha, a fundatorem budowy tego kompleksu był książę Franciszek Ksawery Ogiński. W granicach parafii znalazły się miejscowości: Gruzdowo i Oborek oraz majątki: Bludaw, Kabyłki, Łapińcy, Połaczany wraz z zaściankami Czarapy, Słobudka. Parafia liczyła wtedy ok. 300 katolików.
1744 – parafia Gruzdowo-Oborek.
Dokument podziału diecezji wileńskiej z 1744 r. nie wspomina już o Połaczanach, a jedynie wymienia parafie: Gruzdowo-Oborek, i tak od tej pory będzie pełna nazwa parafii, nawiązująca do pierwotnej fundacji w tym miejscu.
W 1744 r. na terenie parafii Gruzdowo znajdowały się następujące miejscowości (prawdopodobnie z kaplicami): Połoczany, Czerepy, Łapince, Kobyłki, Dobkowszczyzna, Oborek, Błudy, Sieczki, Kopacze.

W 1781 r. przy parafii istnieje szkoła dla kształcenia dzieci. W tym roku uczyło się tu 15 uczniów [6 szlacheckich, 5 mieszczańskich, 4 chłopskich]. Rok później dzieci było w szkole 9, a parafia liczyła 263 katolików.

W dekanacie wiszniewskim.
Przy nowym podziale administracyjnym, od 1798 r. parafia Oborek znalazła się w diecezji wileńskiej, jako graniczna parafia dekanatu wiszniewskiego, a była to granica z dekanatem wilejskim w diecezji mińskiej.
W 1842 r. ukazem carskim [z dnia: 25.XII.1841 i 15.XII.1843 r.] przejęto majątki funduszowe parafii, a później także dochody z sum funduszowych, co pozbawiło Kościół środków do działania. Parafia nie była zbyt rozległa, a z powodu na podmokłą okolice także niezbyt liczebna i tak w 1849 r. do parafii należą miejscowości: Oborek, Połaczany, Chocim, Puzele, Wygon Łupince, Czerepy, Połaczany, Kobyłki, Barszcze, Hajowce, Puzle, Hruzdowo, Balowa Przepaść, Biezina.
Ciekawostka może być również fakt, że w 1846 r., na terenie parafii mieszkał filomata Tomasz Zan.

1851-1852 – proboszczem ks. Ignacy ŻABA.

1859-1863 – prob. ks. Antoni JARMOŁOWICZ
W 1860 r. parafia liczyła 548 katolików i należała do dekanatu wiszniewskiego.

1863 – proboszczem ks. Alojzy URBANOWICZ
Po roku 1864 rozpoczęło się zamykanie okolicznych parafii i przerabianie ich na cerkwie prawosławne [np.: Mołodeczno – 1863 r., Chochłowo i Garadziłowo – 1866 r., Chorzów – 1869, oraz Bienica, Markowo, Wołożyn], co powiększa liczebność i obszar parafii .

1867-1870 – proboszczem ks. Tomasz JUREWICZ.
Na tak wielkim obszarze wprost niemożliwym staje się dotarcie duszpasterza do każdego zakątka parafii, a o to właśnie chodziło urzędnikom Rosji zmierzającej do osłabienia roli Kościoła katolickiego w społeczeństwie; jednocześnie ta sytuacja wymusza, że kościół w Oborku staje się jakby „sanktuarium” katolicyzmu na opisywanym terenie.

1870 – proboszczem ks. Augustyn SOBOLEWSKI.
Był zaangażowany w propagowanie języka polskiego w nabożeń-stwach dodatkowych za co został skazany na pobyt w klasztorze.

1872 – proboszczem ks. Justyn CYBULSKI.
Parafia liczyła w 1872 r. 2480 katolików. W 1873 r., w czasie pożaru plebani zniszczeniu uległy księgi metryk okolicznych kościołów: Horodziłowa, Chorzowa i Chochła, a sam kościół tylko „cudem ocalał.”
W 1874 r. zmarł na plebani, w wieku 83 lat, i został pochowany na tutejszym cmentarzu ks. T. Jurewicz, dawny proboszcz oborkowskiej parafii.

1878 – proboszczem ks. Hieronim ROWIŃSKI.
Po dosyć nagłym rozwoju personalnym parafii, jaka w 1875 r. liczyła 3274 osoby następuje ingerencja cenzury w zapisy katalogowe i kolejne schematyzmy diecezji wileńskiej podają nam liczbę 3312 katolików. Parafia należy nadal do dekanatu wiszniewskiego. Obsługiwano kościoły w Chochle, Czernowie, istniała też kaplica cmentarna w Oborku.

1885-1891 – proboszczem ks. Tomasz SYRWID.
W tym czasie parafia liczy 3312 katolików i obsługiwane są kaplice w Chochle, Czerniowie i na cmentarzu w samym Oborku.

1891-1893 – prob. ks. Konstanty WASZKIEWICZ.
W 1892 r. parafia liczy 3493 kat.; kaplice: Oborek (cm.), Chochła, Czernowo.

1893-1900 – prob. ks. Julian EJDZIATOWICZ.
Liczebność parafii: 1893 r. = 3441 kat., 1894 r. = 3483 kat., 1896 r. = 3525 kat.; kaplice na cmentarzu, oraz w miejscowościach Chochłowo i Czerniewo.

1900-1901 – proboszczem ks. Antoni DEKENIS.

1901-1905 – proboszczem ks. Alfons CHALECKI
W 1904 r. parafia liczyła 4520 wiernych.

1906-1910 – prob. ks. Kazimierz CHOLAWO
W 1907 r. parafia liczyła 3721 osób, a spadek zaludnienia wiążąc należy otwarcie okolicznych kościołów np. w Chochłowo.

1910-1917 – proboszczem ks. Bolesław SERAFIN.
W roku 1911 prymicje odprawiał ks. Leon Puchata , 27 letni neoprezbiter urodzony w tej miejscowości.

1919 – proboszczem ks. Stefan ZAPAŚNIK.

1920-1921 – proboszczem ks. Henryk DRAHEL.
W latach 1922-1924 miałby tu pomagać ks. Florian Markowski.

1926-1929 – proboszczem ks. Alfons BOROWSKI.
Cała parafia liczy w 1928 r. ok. 750 katolików i dlatego proboszcz obsługuje również Horodziłowo (660 kat.) w r. 1930 = 769 kat., natomiast cała gmina Połaczany w tym czasie liczy 7183 mieszkańców z tego w Połaczanach mieszka ok. 500 osób, można więc mówić o niewielkiej liczbie katolików w okolicy.

1930-1937 – prob. ks. Antoni MATWIEJCZYK.
W 1931 r. liczebność parafii określano liczbą: 717 kat.

1937-1939 – proboszczem ks. Józef ORZEŁOWSKI.
Możliwe, że prowadzono prace nad pozyskaniem okolicznych prawosławnych dla katolicyzmu.

1941 – prob. ks. Franciszek COFAŁKO (SDB).

1944 – proboszczem ks. Wacław SĘK (SJ)
Początkowo dojeżdżał i przez jakich czas nawet mieszkał tu, Kapłan ten wspomina kościół w Oborku następująco: „niewielki kościół drewniany, sympatyczny znany z cudownego obrazu św. Rocha, którego odpust (...) był tu dawniej obchodzony uroczyście. Zjeżdżała nań cała Mołodeczczyzna, nawet z daleka.” Wspomina także, że na pierwszym powojennym odpuście w dniu 16.VIII.1944 r. było 4 kapłanów. Kiedy jednak ok. 1945 r. ks. Sęk przeszedł na urząd proboszcza do Radaszkowicze, prace dojazdowe przejęła sąsiednia parafia w Chorzowie.

1945-1947 - dojeżdżał ks. Piotr PUPIN.
Później, prawdopodobnie w roku 1947 nastąpiło zabranie budynku kościoła i przeznaczenie go na magazyn kołchozowy, co prowadziło do powolnej jego dewastacja.

1948-1995 – parafianie bez kościoła
W latach 60-tych XX w. rozebrano kościół, pozostały tylko fundamenty i ogrodzenie z ceglana bramą. Uroczystości religijne przeniosły się na parafialny cmentarz, gdzie czasem przyjeżdżał kapłan, od 1989 r. regularnie, w okresie listopadowych dni zadusznych, przyjeżdżał tam proboszcz z Krasnego.

1996-1997 – ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI.
Dnia 25.III.1996 r. nastąpiło zarejestrowanie parafii Połaczany przez władze państwowe, jaka objeła swoim zasiegiem i stary cmentarz w Oborku.

1997-2003 – prob. o. Grzegorz GÓRALSKI (OFM-Cap).
Parafia nie była zbyt wielka liczebnie, bo w czasie wizyty kolędowej w 2002 r. przyjmowano księdza tylko w 121 domach, gdzie zarejestrowano 232 katolików. Msze św. odprawiane były w wiosce regularnie co drugi tydzień, a od roku 2001 już w każdą niedziele.

2003-2005 – ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI.
Rozpoczęto przygotowania pod budowę przy kościele wieży, i obłożenie ścian nowym materiałem budowlanym, tak by budynek uczynić bardziej widocznym jako świątynia.

2005-2007 – proboszczem ks. Siergiej BOROWNIOW
Dnia 01.05.2007 przez posługę ks. bp. Antoniego Dziemianki nastąpiła konsekracja świątyni, p.w. Św. Rocha w Połaczanach.


MOŁODECZNO - zarys funkcjonowania wspólnoty rzymsko-katolickiej.
Paragraf 1:
W granicach Litwy i Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

a. Początki wspólnoty katolickiej w Mołodecznie.

Dworska lub zamkowa kaplica.
Brak niestety dokładniejszych informacji o czasie pojawieniu się pierwszych świątyń chrześcijańskich w tej miejscowości, chociaż w opracowaniach na temat obronnego dworu, zwanego tu: „zamkiem w Mołodecznie", pojawiają się informacje o istnieniu w jego wnętrzu murowanej świątyni o wymiarach: 11 x 24 metry jako kamiennej budowli ozdobionej freskami. Pomimo jednak, że wiemy o funkcjonowaniu świątyni chrześcijańskiej na tym terenie w XVI i XVII w. to trudno ustalić kto ją obsługiwał.
Warto równocześnie pamiętać, że dla potrzeb mieszkających tu katolików były w okolicy aż trzy parafie katolickie, a mianowicie: Krasne Sioło [fundacja z 1500 r.], Lebiedziewo [1476 r.] i Chorzowo [1489 r.] i tamtejszym plebanom mogła być polecona opieka nad niewielkim obiektem sakralnym w rezydencji posiadacza tych ziem. Wiadomo na przykład, że jesienią 1596 r. przebywał w Mołodecznie właściciel tego majątku Lew Sapieha, który sprawował opiekę (kolatora) nad wspominaną kaplicą zamkową czy istniejącym tu kościołem p.w. Świętego Piotra.

XVI-XVII w. - pierwsza świątynia katolicka.
Jak wspomniałem wcześniej, trudno określić sposób kształtowania się struktur Kościoła katolickiego na tym terenie, wiadomo natomiast o życzliwości miejscowych właścicieli, katolickiego wyznania, jakim był wtedy rodzina Gosiewskich, wobec sporów o majątki kościelne. Inna informacje o funkcjonowaniu tu parafii katolickiej dotyczą wzmianki, że z dóbr kościelnych w 1653 r. zapłaciły podatek podymny z 22 do-mów, jaki równał się sumie 33 zł. Było to prawie tyle samo, co w okolicznych parafiach Chorzów i Chochło, co jednoznacznie wskazywało, że mamy do czynienia z dostatnie uposażona samodzielna parafia.
O końcu dziejów tej świątyni wiadomo z zachowanych informacji odnośnie lat „potopu”, że gdy w lipcu 1655 r. przejeżdżał przez miasto car Aleksy Michajłowicz ciągnąc z wojskiem na Wilno, to wtedy, jak napisze później kronikarz: „najazdy moskiewskie spowodowały tu wiele spustoszenia,” między innymi zniszczony został w Mołodecznie kościół.

XVII-XVIII w. „druga” świątynia.
Chyba dość szybko postawiono nowy budynek kościoła skoro odwiedzał tę miejscowość w czasie wizytacji bp. Słupski. Ponadto już w 1669 r., w zestawieniu tzw. „Synodu Sapiehy" pojawia się Mołodeczno wśród innych parafii diecezji wileńskiej z zaszeregowaniem jej do dekanatu Radaszkowicze.
W późniejszym czasie miasteczko należy do rodziny Gosiew-skich, z których jeden z właścicieli, katolicki biskup Bogusław Gosiewski, odsprzedał majątek rodzinie Ogińskich.

XVIII w. – czas zniszczeń powojennych.
Niestety brakuje wspomnienia o katolickiej parafii w Mołodecznie w spisie synodalnym z 1744 r., możliwe że jest to wynik przemarszu kilka tak wcześniej, właśnie przez te tereny wojsk szwedzkich w czasie tzw. wojny północnej, co w wielu miejscach zaowocowało ruiną miast czy spustoszeniem katolickich majątków.
Natomiast przejawem tradycji chrześcijańskich w organizowaniu życia w mieście może być i dokument z 1747 r. jakim biskup wileński wydał pozwolenie dla Żydów na założenie w miasteczku szkoły i cmentarza, fakt ten należałoby interpretować w kierunku istnienia w ówczesnej Rzeczpospolitej przepisów ochraniających wspólnoty katolickie, skoro dokument tej treści potwierdzano nie na Sejmie, a w Kurii biskupiej. Dla nas natomiast jest o tyle ciekawy, że otrzymujemy potwierdzenie, że musiała funkcjonować tu już dobrze zorganizowana społeczność katolicka skoro do jej przełożonego odniesiono kwestie sporne, co do lokalizowania świątyni innowierczej. Nie była to jedyna społeczność katolicka, bo z tych początkowych lat XVIII w. posiadamy również wiadomości o funkcjonowaniu wewnątrz miasta cerkwi greko-katolickiej p.w. Świętej Trójcy.

1758 – konsekracja nowej świątyni katolickiej.
Nowi właściciela miasteczka, pochodzący z rodu Ogińskich, postarał się nie tylko o przywileje handlowe dla mieszkającej tu ludności ale wydzielił też fundusz na budowę nowej świątyni katolickiej. O ile jednak brakuje danych, co do tego, kiedy rozpoczęto budowę kościoła, i czy nie chodziło tylko o przebudowe czy postawienie na nowo budynku, o tyle znamy datę jej konsekracji, jaka odbyła się dnia 9 września 1758 r. i wiemy, że dedykowana była ku czci Narodzenia N.M. Panny. Konsekracji świątyni dokonał ks. biskup Tomasz Zienkowski, ówczesny sufragan wileński.
Odnośnie wyglądu tego kościoła, to analizując XIX wieczny opis zawarty w opracowaniu I. Chodźki można zaryzykować stwierdzenie, że budowy dokonano na starym placu kościelnym kładąc za fundament „nowe podpiwniczenie," a kościół w części fundamentów kształtem przypominał krzyż. Drewniana budowla nakryta była gontem i miała fasadę ozdobiona dwoma wieżami, natomiast pośrodku dachu kościoła umieszczono kopułę.


b. Kościół i klasztor Trynitarzy w Mołodecznie.

Osiedlenie zakonu Trynitarzy.
Dnia 13 kwietnia 1762 r. został wystawiony dokument fundacyjny dla Zakonu Trynitarzy na klasztor w Mołodecznie, a zapis wieczysty podpisali Tadeusz z Kozielskich i Anna z Radziwiłłów wojewodowie troccy. Trynitarze, jak czytamy w opracowaniu XIX w., założeni zostali przez Hiszpana Jana de Matha, spokrewnionego z królami francuskimi, a celem zakonu było wykupywanie chrześcijan z niewoli saraceńskiej. Zakonnicy, których spotykamy w Mołodecznie, prawdopodobnie należeli do Trynitarzy bosych, powstałych w wyniku reformy zakonu przeprowadzonej w 1599 r. na terenie Hiszpanii. Odłam ten od 1636 r. miał oddzielnego generała, a w 1658 r. został sprowadzony przez króla Jana III do Rzeczpospolitej. Co do stroju zewnętrznego, to wiadomo, że zarówno na szkaplerzu białego habitu jak i na czarnym płaszczu, nosili kolorowy (niebiesko-czerwony) krzyż.
Nadania dla klasztoru wyniosły 11 morgów i 285 prętów oraz suma 45.000 złp. Jaka została zahipotekowanych na dobrach Mołodeczna. Zapis funduszowy powiększali kolejni właściciele miasteczka z rodu Ogińskich, najpierw Franciszek, a później Michał, dodając 20 morgów ziemi [było to: 4 morgi ziemi przy klasztorze oraz 15 morgów łąk i l morg 100 prętów zarośli]. Natomiast Franciszek Ksawery podarował 40.000 złp., które to pieniądze zostały umieszczone na hipotece majątku Izabelin.

Katolicka parafia przy klasztornym kościele.
Praca zakonników była oceniona pozytywnie skoro w 1773 r. utworzono przy kościele trynitarskim parafie i powierzono ją opiece zakonników. Posługą swoja objęli oni również szpital i szkołę w pobliskim Chorzowie. Przy klasztorze od 1761 r. zaprowadzono bractwo Jezusa Nazarejskiego (potwierdził to swoim breve papież Klemens XIII).
Klasztor tutejszy nie należał do największych, nazywano go tylko rezydencja, ale jak na wspólnoty trynitarskie w Rzeczpospolitej miał dosyć liczną obsadę gdyż w 1772 r. mieszkało w Mołodecznie 6 kapłanów trynitarskich należących do prowincji polskiej p.w. Św. Joachima.

1793 – po włączeniu do Rosji.
Zaangażowanie się w wojnę przeciw Rosji rodu Ogińskich w latach poprzedzających III rozbiór Rzeczpospolitej, staje się fatalnym w skutki dla tej rodziny, jakiej pozbawiono praw majątkowych, co starano się rozciągnąć także na darowizny przeznaczone dla trynitarzy i tylko wykazywanie się korzystną także dla Rosji działalnością zakonu na rzecz wykupu jeńców z niewoli tureckiej pozwala zachować nietkniętym darowizny jakimi dysponował klasztor, choć początkowo i one miały ulec zabraniu.
W 1793 r. Mołodeczno traci swoje znaczenie administracyjne, i spada do roli centrum wołości w powiecie wilejskim. Co do samego kościoła i zaplecza duszpasterskiego, to jeszcze w 1796 r. wspominano, że budowa klasztoru nie została w pełni zakończona, w dalszym więc ciągu trwało staranie o zebranie funduszy na wykończenie budowli skoro dobra zakonne zostały zagarnięte przez rząd carski.



Paragraf 2:
W granicach prawosławnego Imperium Rosji.


a. W diecezji mińskiej

Od 1798 r. zostaje parafia w Mołodecznie włączona do nowo utworzonej diecezji mińskiej, której biskupem ordynariuszem został dawny zakonnik jezuicki ks. bp. Jakub Dederko.

1803-1804 – o. Antoni SZEWERNOWSKI (OSST).
W klasztorze mieszka w tym czasie 7 zakonników (w tym jeden brat nie kapłan), a wg dokumentu Wiadomości o Parafy y o Szkole..., w trynitarskiej szkole przebywa tylko 2 uczniów zaś opiekunem ich jest ks. Alojzy od Niepokalanego Poczęcia Marii Panny (pełnił on też funkcje „Curata Mołodeczańskiego i Ministra Klasztoru”). Wewnątrz świątyni znajdowało się 7 ołtarzy, i tak wiadomo, że w głównym umieszczona była przywieziony z Rzymu figura Jezusa Nazarejskiego, natomiast inne ołtarze poświęcono kolejno: św. Kajetanowi, św. Tadeuszowi, św. Jana z Matha, Matki Bożej Loretańskiej, Ukrzyżowanego Pana Jezusa i św. Feliksa.
Co do wyglądu klasztoru, to w późniejszych opisach wspominano, że budynek był przystosowany do warunków zimowych bo ogrzewano go 7 kominami, ale dach nakryty był tylko gontem. Na parterze umieszczono pomieszczenia kościelne i socjalne: zakrystie, refektarz i kuchnie, a na piętrze 8 cel zakonnych i sala rekreacyjna. Nad zakrystią umieszczono chór zakonny i bibliotekę.

1810 - ks. E. WIĘCKOWSKI (OSST).
Na podstawie dokumentu z 1810 r. wiadomo, że przełożonym był ks. E. Więckowski, zaś wikarym parafii, jego współbrat zakonny, ks. Józef Hartman.
Na terenie miasta, w czasie odwrotu spod Moskwy zatrzymały się w 1812 r. wojska napoleońskie razem z Bonaparte, korzystano wtedy także z pomieszczeń klasztoru.

1823 - ks. Antoni MANIEWICZ (OSST).
W roku 1823 od uderzenia pioruna spaliła się drewniana część klasztornego kompleksu czyli kościół p.w. Narodzenia NM Panny, a ojcowie trynitarze „nie będąc w stanie odbudować kościoła za zezwoleniem władz przenieśli nabożeństwa do murowanej zakrystii.” Było to pomieszczenie o wymiarach: 20,5 arszynów długości i 10,5 szerokości. Dokument z wizytacji przeprowadzonej w 1830 r. opisywał iż pożar nastąpił dnia 4 lipca i informował, że po siedmiu latach nie był jeszcze odbudowany kościół a tylko zabezpieczono fundamenty „dachem słomianym". Tam też informacja, „z jednej strony spalonego kościoła przy ulicy Zamkowej znajduje się oficyna", która może być wskazaniem na istnienie klasztoru lub bliżej nie określonych budynków gospodarczych czy szpitalnych.
Ciekawostką co do liturgii są informacje o przechowywaniu wśród szat liturgicznych licznych „sukienek do statuy P. Jezusa" co mogłoby prowadzić do przypuszczeń, że chodzi o podobną lub właśnie tą figurę Pana Jezusa, która cieszy się dzisiaj kultem wiernych w pobliskich Krywiczach. Wśród innych cenności wspomniano 3 dzwony ważące razem 1000 funtów i umieszczone w dzwonnicy a ponadto jeszcze jeden jako sygnaturka na kościele o wadze 300 funtów. Natomiast atutem przemawiającym na korzyść tezy o promowaniu przez klasztor kultury, była wielka jak na ówczesne warunki biblioteka, gdyż jej księgozbiór liczył 1085 pozycji.

1830-1831 – ks. Antoni MIKLEWICZ (OSST).
W klasztorze mieszkało w 1830 r. 5 zakonników , jakim przewodniczył ks. Antoni Miklewicz jakiego w dokumentach określano tytułami: „przełożony klasztoru, który zarazem jest plebanem.” Razem z nim pracowali: ks. Antoni Łukaszewicz, o jakim napisano: „od 6 lat w Mołodecznie a wieku 49 lat,” oraz ks. Onufry Raluszewicz jaki pełnił funkcje kaznodziei, [42 lata życia], i ks. Augustyn Kordaszewski ztrudniony jako „kapelan szkoły ze stopniem naukowym”, [w wieku 33 lat], ponadto wspomniano ks. Karola Łobowynowicz [32 lata].
W dokumencie z wileńskiego archiwum wyliczono także przynależne do parafii Mołodeczno dwory, wsie i zaścianki, informując zarazem o ilości domów i katolików zamieszkujących te osiedla. W samym miasteczku i okolicy wyglądało to następująco: 52 domy i 140 katolików, gdyż d. Mołodeczański [4/39] m. Mołodeczna [48/101]. Kolejne miejscowości w Parafii to: z. Puskowacze, Wielka Wieś, w. i młyn Buszewica, d. Miasuta, w. Miasuta, w. Sutoki i Wirydon, w. Buczepo-wszczyzna, z. Domanowo, w. Pisarewszczyzna, d. Kaszewniki małe, w. Kaszewniki Małe, w. Tatarewszczyzna, z. Kromowszczyzna, w. Kaszewniki Wielkie, d. Wewajory, w. Wewajory, w. Krynica, w. Wołki, d. Rajewszczyzna, w. Rajewszczyzna, w. Choroszczyce, w. Domowice, d. Helenowo, w. Luplewicze, w. Rohazy, w. Minutki, w. Wytrapowszczyzna, w. Buchowszczyzna, w. Samak, z. Raszałkowo, z. Sieliszcze, d. Romantycze, w. Romantycze, d. Domanowa, w. Domanowa, z. Domanowa, w. Sznury, z. Stanisławowo.
Obszar parafii Mołodeczno był w tym czasie bardzo rozległy, bo najbliższe parafie znajdowały się dopiero w Krasnym [12 wiorst], Chorzowie [7 wiorst], Lebiedziewie [11 wiorst], Ilii [35 wiorst]. Nie była to jednak zbyt zaludniona katolikami parafia skoro według wspomnianego dokumentu wizytacyjnego ogółem było tu 196 domów i 579 katolików, za to dosyć aktywna gdyż zdatnych do przyjmowania sakramentów było 450 osób czyli po-nad 75% stanu.

Ok. 1838 - w latach likwidacji unii brzeskiej.
W roku 1839 dokonano na terenie ziem przyłączonych do Rosji likwidacji obrzędu greko-katolickiego poprzez wcielenie cerkwi unickich oraz duchownych i wiernych do prawosławia. W Mołodecznie w tym czasie pracowało 2 unickich duchownych, z których jeden ks. Symeon Popiejko nie zgodził się na podpisanie dokumentu o przyłączenie do prawosławia ale uczynił to natomiast wikary ks. Bazyli Chrucki. W ślad za duchownymi, jacy podzielili się na dwie grupy, i parafianie rozeszli się w dwu kierunkach, a nie był to odosobniony przypadek, kiedy przywią-zani do jedności z Rzymem unici odmawiali potwierdzenia swojej przynależności do cerkwi prawosławnej. Niestety wobec takich osób stosowano represje, bowiem duchowni katoliccy powinni byli przedstawiać spisy swoich wiernych, na podstawie których, później władze cerkiewne w porozumieniu z władza cywilną, wyszukiwały dawnych unitów i karały podatkami czy pozbawieniem praw do własności ziemskiej.
Co do samej świątyni unickiej, wiadomo że była to drewniana cerkiew p.w. Trójcy Świętej, do jakiej należała dość duża parafia, jaka liczyła w tym czasie 2100 wiernych, a obsługiwano kaplice filialne w Miasocie i Poniatyczach.
Ponadto w mieście była jeszcze jedna unicka kaplica na cmentarzu. Później na miejscu drewnianej cerkwi unickiej zbudowano murowaną cerkiew prawosławną, kiedy po 1850 r. przeniesiono tą pierwszą na ulicę Gorodocką drewniany unicki kościół, jaki następnie spełniała role „prawosławnej cmentarnej cerkwi."


b. Parafia diecezjalna po kasacie klasztoru trynitarzy [czyli w diecezji wileńskiej].

1841-1842 – ks. Szymon CZARNICKI OP. (p)
Przy proboszczu ks. Czernickim, prawdopodobnie jednym z ostatnich trynitarzy, funkcje wikarego i kapelana szkoły pełnił w tym czasie ks. Augustyn Kordaszewski (OSST).
Represje carskie, jakie dotknęły parafie mołodeczańską po kasacie klasztoru trynitarzy, dotyczyły zabrania majątku gospodarczego jak również ruchomych cenności w tym dzieł kultury (np. w roku 1841 zabrano cenna bibliotekę klasztorna, z tego najcenniejszych 576 tomów wywieziono do Wilna). Nieco później, w ramach ogólnokrajowych restrykcji wobec Kościoła, a mianowicie gdy w 1842 r. zabrano fundusz kościelny, parafia liczyła wtedy 969 katolików i była zaszeregowana do V klasy, przy jakim to wyznaczano na potrzeby proboszcza najniższe z możliwych utrzymanie, bo tylko w wysokości 230 rubli.

1849 – ponownie w diecezji wileńskiej.
W ramach reorganizacji granic guberni w roku 1849 przyłączono parafie Mołodeczno do diecezji wileńskiej. W tym czasie należały tutaj takie miejscowości jak: Mołodeczno, Buchowszczyzna, Hellenów, Mimiuki, Ciurle, Wytrapowszczyzna, Bumowicze, Dereszewszczyzna, Kaszewniki I, Kaszewniki II, Kuremszczyzna, Pisarewszczyzna, Byczyńszczyzna, Tatarszczyzna, Miasota, Wołki, Krynica, Ruchla, Knitory, Wielka Wieś, Łozowice, Rajewszczyzna, Myślewicze, Rahazy, Wyrydanowa, Domanów

1852-1860 – ks. Józef JASSUTOWICZ. (p)
W roku 1860 zamieniono szkołę na progimnazjum. Kapelanem w szkole i nauczycielem religii jest w dalszym ciągu ks. Augustym Kordaszewski (OSST), on też pełni role proboszcza wobec zamieszkujących miasto katolików. Katalog z 1860 r. precyzował liczbę parafian jako 873 katolików. W 1863 podano 800 osób.

1864 – ks. Aleksander JANUSZEWSKI. (p)
Kiedy po upadku powstania styczniowego rząd carski rozpoczął organizowanie na bazie dotychczasowych szkół katolickich i polskiego systemu oświaty nowe, pro rosyjskie szkolnictwo, powstawały wtedy tzw. Seminaria, jakie miały wykształcić nauczycieli zaangażowanych w popieranie pracy nad wynaradawianiem i „prawosławizowaniem” inteligencji polskiej. Próbie urządzenia takiego obiektu w murach klasztoru sprzeciwiali się katolicy, a najbardziej proboszcz ks. Januszewicz, protestując przeciw przeznaczenia kościół na cerkiew, za co ukarano go zesłaniem do klasztoru w Wilnie i wyznaczeniem do zapłacenia kary 100 rubli jako składki na rzecz rodzin poszkodowanych przez powstanie styczniowe. Aresztowanie duchownego nastąpiło w lipcu 1864 r. na terenie klasztoru, skąd przewieziono go do aresztu powiatowego w Wilejce.



c. Parafia bez świątyni, czyli w złączaniu z innymi kościo-łami [1865 – 1917 r.].

1865-1867 włączeni do parafii Chorzowo.
W roku 1865 decyzją władzy cywilnej skasowano parafie katolicka w Mołodecznie, a katolicy w liczbie 684 osób zostali dołączeni do pobliskiej parafii w Chorzowie. Świątynia jak już wspomniano, stała się własnością Cerkwi prawosławnej, natomiast pieniądze otrzymane z parcelacji majątku potynitarskiego m.in. oddano do funduszu budowlanego murowanej wtedy w Mołodecznie cerkwi tzw.: „pokrowskiej”, jaka powstawała w latach: 1865-1868 r.
Proboszczami parafii w Chorzowie, do których należy wtedy obowiązek duszpasterzowania na obszarze dawnej parafii Mołodeczno, byli kolejno: ks. Felicjan Dowbór [od 1863 r.], ks. Antoni Kitowicz [od 1867 r.].

1867-1917 – włączeni do Oborka i Lebiedziewo. .
Po zamknięciu kościoła w Chorzowie, tutejsi parafianie, a w tym i mieszkający w Mołodecznie katolicy, zostali przyłączeni do odległego prawie o 30 km kościoła Oborek, choć możliwe, że mieszkańcy niektórych wiosek korzystali z położonego nieco bliżej, bo tylko ok. 10 km od Mołodeczna, kościoła parafialnego w Lebiedziewie.
Warto pamiętać, że od wydania przez carat ukazu tolerancyjnego odnośnie religii, czyli od 1905 r., podejmowane były, przez zamieszkujących Mołodeczno katolików, starania aby odzyskać dawną świątynie lub zbudować w nowy kościół. Przy dzisiejszym stanie badania trudno coś konkretnego podawać w tej kwestii ale warto zaznaczyć, że chyba najwięcej na ten temat materiału znajduje się w Archiwum Wileńskim posiadającym na ten temat materiały z lat 1908-1928 r., np. dokument pt.: Prośby o pozwolenie na budowę kaplicy w Mołodecznie.


Paragraf 3:
W latach odrodzenia i heroicznego świadectwa.

a. Odrodzenie życia religijnego w latach międzywojennych.

1917-1919 - ks. Andrzej CIKOTO (MIC). (p)
W miesiącach luty-wrzesień 1918 r. miasto jest zajęte przez niemieckie wojska. Prawdopodobnie wkroczenie do miasta wojsk niemieckich zbiegło się z otwarciem pierwszej kaplicy i koncentrowaniem się życia religijnego wokół dojeżdżających tu duchownych lub prowadzenie pracy duszpasterskiej przez kapelana wojskowego. Proboszczem zostaje wyznaczony ks. A. Cikoto, jaki na tym terenie zorganizował 3 klasową szkołę polską.
Niestety w wyniku walk rewolucyjnych miasto znalazło się w strefie zarządzania władzy bolszewickiej, następnie przez rok od lipca 1919 do lipca 1920 r. zajęte było przez polskie wojska. Prawdopodobnie zaraz po wkroczeniu Polaków, rewindykowano od prawosławnych budynek potrynitarskiego kościoła i klasztoru Przy kościele powstała parafia p.w. Św. Kazimierza, która w tym czasie liczyła 2.000 katolików. Potwierdzają to zdarzenie zapisy w dokumentach kościelnych, bo czytamy tam na temat kościoła: „a 1919 cultui catholico restituta. .”
Stan ten jednak nie trwa długo, bo Mołodeczno wiosną 1920 r. było znowu opanowane przez bolszewicka Rosja i dopiero kiedy we wrześniu 1920 r. ponownie wkroczyło polskie wojsko, mogło powrócić do normalności i życie religijne. Zmiany polityczne dokonały się dosyć nagle, i kilkakrotnie zmieniały się linie fontu, a co za tym idzie i administracji cywilnej na tym terenie.

1919-1921 - ks. Bolesław GUDEJKO [a, w].
W lutym 1919 ks. Cikoto poprosił bp. Matulewicza o pozwolenie przeniesienia się do Mińska celem wspomagania przeniesionego tu z Petersburga Seminarium., trudno więc dokładniej opisać początek zastępstwa przez ks. Gudejko, wiadomo tylko, że ks. Cikoto (dziś kandydat na ołtarze) prawdopodobnie od pocz. 1920 r. przebywał już w Zgromadzeniu Marianów, odbywając tam nowicjat. Pamiętać jednak trzeba, że zachowały się dokumenty w wileńskich archiwach, w jakich wierni proszące Kurie biskupią o wyznaczenie im kapłana.

1924-1926 - proboszczem ks. Adolf ROMECKI.
W roku 1925 w ramach reorganizacji struktur kościelnych w Polsce podniesiono do rangi archidiecezji dotychczasowa diecezje Wileńską, do jakiej należała też parafia Mołodeczno.

1926-1928 - proboszczem ks. Longinus IWAŃCZYK.
Rozrastanie się miasteczka w kolejnych latach prowadzi do tego, że w dniu l kwietnia 1927 r. utworzono powiat Mołodeczno należący do woj. Wilno, i w tym też roku uznano Mołodeczno za miasto z „magistratem," co najwyraźniej sprzyjało także przemieszczaniu się na te tereny nowych katolików, związanych z pracą w administracją państwową.
Zachowały się dokumenty w Wilnie, np. IAW sygn. 694-5-2568, pt.: Przekazanie parafii ks. Iwańczyk dla ks. Dabulewicza zawierające dane o parafii z lat 1924-1928. Ponadto wiele informacji w dokumencie: Statystyka po parafii Mołodeczno z lat 1926-1930.

1929-1934 - proboszczem ks. Paweł DABULEWICZ.
W roku 1933 parafia liczyła 1591 osób. Duszpasterstwo parafialne prowadził ks. Dabulewicz, ale prawdopodobnie w 1932-1934 pomagał jako wikary ks. Kazimierz Pukienias , zaś po roku 1934 pracował w tej parafii również ks. Józef Mali-nowski.
Duszpasterstwo w parafii wojskowej, powstało ze względu na stacjonujący w mieście garnizon wojskowy, i prawdopodobnie od 1925 r. funkcjonowała ustanowiona dla niego oddzielna parafia wojskowa p.w. Św. Franciszka z Asyżu. Wyznaczone zostały także formy pracy tutejszego kapelana dla garnizonów wojskowych w Mołodeczno, Oszmiana i Wołożyn. Z innych informacji wiadomo, że stacjonował tu aż do wojny 36 pp i 19 PAP [rozmieszczonych w Helenowie]. Kapłanami związanymi z tym terenem poprzez duszpasterstwo wśród żołnierzy i ich rodzin byli w kolejnych latach: 1928 - ks. Józef Czach , 1929-1932 - ks. Władysław Malawski , 1935 - ks. Michael Zawadzki .
Natomiast, w ostatnich miesiącach obecności tu polskiego garnizonu, kiedy dokonywano przesunięć w związku ze zbliżająca się wojną, spotykamy nazwiska kapelanów: VI.1938-I.1939 r. - ks. Franciszek Jurczyk, I-VIII.1939 r. - ks. Ludwik Brydacki.
Odnośnie współpracy wojska z kościelnymi władzami na tym terenie, to warto zapoznać się z istniejącym w Wilnie dokumentem, mówiącym o oddaniu w arendę ziemi kościelnej (przy kościele, dawne place trynitarskie) dla celów wojska . Było tam zbudowane m.in. kasyno. Całkiem możliwe, że wypłacane przez wojsko pieniądze (za dzierżawę gruntu) posłużyły na budowę kościoła p.w. Św. Józefa. Budowa tego kościoła trwała w latach 1936-1939. Miała ta świątynia podobno wymiary: 50 x 20 m. , a zrobiona była z drzewa i zaprawy szlakowej (planowano później obłożenie cegłą), usytuowana na planie prostokąta z półokrągłą absydą i betonowymi filarami. Jak wspomniano pracował przy tym kościele kapelan wojskowy.

1934-1939 - proboszczem ks. Bolesław ŁOZOWSKI.
Nowy duszpasterz przybył z nadgranicznej parafii Dzisna, więc nie obcy był mu klimat bliskości pogranicza i związanego z tym specyficznego duszpasterstwa wojskowego, był też doświadczonym kapłanem mającym za sobą czternastoletni okres pracy i chyba nie wyobrażał sobie, że z powodu wojny i jej następstw, na tej placówce spędzi resztę swojego życia..
Można by uznać rok 1936 za początek budowy kościoła św. Józefa, w tym czasie, wg dane roku 1937 r., parafia liczyła: 1.729 katolików. Duchowieństwo zatrudnione było także przy nauczaniu młodzieży, i tak kapelanami wykładowcami religii w Gimnazjum byli wtedy: 1936-1937 - ks. Prof. Józef Krukowski , 1937-1938 - ks. Bolesław Łozowski, katecheta , 1939 - ks. Piotr Pupin, prefekt i wikary.


b. Prześladowanie za wiarę w latach sowieckiego bezbożnictwa i niemieckiego socjalizmu.

1939-1967 – ks. Bolesław ŁOZOWSKI.
Okupacja sowiecka rozpoczęła się na terenie parafii Mołodeczno już dnia 17 września 1939 r., kiedy miasto zajęła Armia Czerwona, i po włączeniu tego terenu do ZSRR, co formalnie nastąpiło dnia 15.01.1940 r., było to miasto centrum rejonu. Początkowo był to czas pierwszego zetknięcia z represjami wobec katolików z racji na ich polskie pochodzenie, ale później przyszły już systematyczne działania zmierzające do uczynienia spustoszenia w życiu religijnym, m.in. zakazano kapłanowi poruszać się w mieście w stroju duchownym, zabrano księgi metryk chrzcielnych i ślubów.

Okupacja niemiecka rozpoczęła się od 25 czerwca 1941 r., kiedy Mołodeczno zostało zajęte przez wojsko niemieckie. Opisując po latach te zdarzenia parafianie wspominali o zaangażowaniu się miejscowego Proboszcza w obronę ludności żydowskiej oraz działania konspiracyjne podziemnej Polski.
W niektórych publikacjach znajdujemy dosyć trudną do udokumentowania informacje, że proboszczem kościoła p.w. Św. Kazimierza w Mołodecznie był do IX.1942 r. ks. Karol Lubianiec, zamordowany później w Wilejce, ale chyba chodzi tu o jego dziekaństwo.

Lata powojennej bezbożności rozpoczęły się wraz z początkiem okupacji sowieckiej, jaką przyniósł dzień 5 lipca 1944 r., kiedy miasto zajęte zostało przez żołnierzy III Białoruskiego frontu. Dnia 20 września 1944 r. utworzono obłaść Mołodeczno [istniała ona do 20.01.1960 r]. W latach czterdziestych represjonowano w ZSRR wielu katolików w tym także kapłanów. Przesłuchania odbywały się w budynku NKWD [dziś „Muz-uczyliszczę”] gdzie m.in. przetrzymywano ks. B. Łozowskiego, ks. P. Pupina, ks. W. Holak, tego ostatniego, w wieku 67 lat, zamordo-wano w czasie śledztwa.
Ks. B. Łozowski, jaki w czasach represjonowania kapłanów w sowieckim państwie mieszkał w domu przy ul. Oficerskiej (obecnie ul. Gorkiego), jeszcze jako siedemdziesięciu kilkuletni staruszek udzielał zgłaszającym się do niego parafianom tajnie posługi sakramentalnej. Kościół zamknięto bowiem już w początkach lat „chruszczowowskich”. Ze wspomnień zebranych przez T. Okuniewicz dowiadujemy się, jakoby już „na początku 60-ych lat kościół miał być zamknięty, ale parafianie trzymali go.” Wszystko wskazuje na to, że dopiero po śmierci ks. Bole-sława Łozowskiego, czyli po 1967 r., kościół w Mołodecznie został zamknięty, a później rozebrany, co przyszło o tyle łatwo wykonać, że jak wspominaja świadkowie tamtych lat: „był zbudowany z drzewa”, wprawdzie „była przywieziona cegła na kościół, żeby go odnowić, przy władzy polskiej. Wielki ołtarz, grotę Maryi lecz wszystko rozebrali sami ludzie".
Po śmierci ks. Łozowskiego nie spotykamy nigdzie wzmianki o obecności stałego duszpasterza w mieście, prawdopodobnie parafianie przenieśli się z poszukiwaniem pomocy duszpasterskiej do Kraśnego. Wspomina się natomiast, w niektórych opracowaniach, że w roku 1970 pracował tu przez jakiś czas jakoby ks. Józef Krukowski, [ale wymaga to udokumentowania, gdyż może być pomyłką, lub tylko epizodycznym przyjazdem tego kapłana do Mołodeczna ].

1967-1991 - lata bez stałego duszpasterza.
Jak już wspomniałem, najbliżej położonym kościołem parafialnym, z łatwym dojazdem koleją, była parafia Kraśne gdzie proboszczem był od 1984 r. - ks. Edmund Dołgiłowicz-Nowicki, i tam też udawali się katolicy zamieszkujący w mieście.
1989 r - utworzono diecezje mińska, a biskupem został ks. Tadeusz Kondrusiewicz, i nic nie stoi na przeszkodzie by uważać tą datę za odrodzenie parafii. Natomiast złożone parę miesięcy później do władz państwowych, podanie z prośbą o rejestracje parafii św. Józefa w Mołodecznie (dokonane dnia 05.11.1990 r.) można uznać za początek pracy przy budowie nowego kościoła.


c. Odrodzenie religijne i budowa nowych świątyni.

1991-1997 - ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI.
Podjęte w tym czasie starania proboszcza zmierzały do tego, by budowa nowego kościoła p.w. Św. Józefa, mogła być usytuowana w centrum miasta niedaleko placu dawnego wojskowego kościoła o tej samej nazwie. Po długich sporach z władzami miasta, uzyskano wreszcie zgodę na budowę świątyni ale powstały wtedy nowe problemy, a mianowicie z samym wykonaniem obiektu, bo budowa podjęta była na bardzo podmokłym terenie i wymagała wielu betonowych zabezpieczeń w ziemi (dwukrotnie wbijano serie betonowych pali, łącznie ok. 200 szt.). Dzięki zaradności ks. Biskupa udało się doprowadzić do tego, by częściowo finansowały prace budowlane parafie katolickie z Niemczech.
Po licznych trudnościach, budowa w stanie surowym została zakończona w 1996 r. i rozpoczęto prace przygotowawcze do konsekracji świątyni, jaka dokona została dnia 17.V.1997 r. przez posługą kard. Kazimierza Świątka. Praca duszpasterska prowadzona przez proboszcza dała też liczne nowe powołania kapłańskie. W tym czasie wspomagał pracę proboszcza w parafii diakon Włodzimierz Kasparewicz. W parafii powstawały również liczne wspólnoty modlitewne np. Żywy Różaniec czy Trzeci Zakon Franciszkański jakie włączały się też w proces wyposażania wnętrza świątyni.

1997-2003 - o. Grzegorz GÓRALSKI OFMCap. (p)
W tym początkowym czasie urzędowania nowego proboszcza trwało wykańczanie budynku dolnego kościoła oraz przystosowanie do zadań katechetycznych i mieszkaniowych pomieszczeń w domu parafialnym zbudowanym przy prezbiterium kościele. Dla pracy z młodzieżą powstała także sala sportowa, tzw. „Siłownia”.
Wewnątrz parafii funkcjonowały liczne grupy duszpasterskie jak m.in.: Legion Maryi, Oaza rodzin, Oaza młodzieżowa, Ministranci, Chór parafialny, III Zakon Św. Franciszka. Cały ciężar katechizacji powoli przejmowały na siebie Siostry Nazaretanki, zwłaszcza s. Sebastiana, s. Agata, s. Bożena , ucząc w salkach katechetycznych pod kościołem, a niekiedy goszcząc małe grupy w swoim domu zakonnym.
W pracy duszpasterskiej, pomagali w kolejnych latach następujący kapłani i diakoni:
1999-2000 - o. Andrzej Romanowski (OFMCap) , 1999-2002 - ks. Włodzimierz Kasparewicz [w] , 2000-2001 – dn. Aleksy Romaniuk, 2001-2002 - dn. Wiktor Szczuczko , 2002-2003 - dn. Konstanty Bulicz, 2002-2003 - o. Władysław Lazar (OFMCap) , 2001-2003 - o. Jan Fibek (OFMCap).
Statystyka kolędowa przeprowadzona w roku 2001/2002 dała wgląd w 1929 domów, w jakich, według dokonanych wtedy podliczeń, żyło 4180 katolików. Parafia w tym czasie dała liczne powołania do zakonów i kapłaństwa, był tez bardzo aktywna w strukturach diecezji.
Dokonana została w tym czasie także rejestracja nowej, drugiej już w mieście parafii, jako realne przygotowanie pod budowę kolejnego kościoła. Mimo jednak poświęcenia, przez bp. Cyryla Klimowicza, kamienia węgielnego pod budowę Centrum Samotnej Matki i zgromadzenia funduszy, nie udało się rozpocząć planowanych przy ul. Chmielnickiego prac, gdyż środki te Kuria biskupia skierowała na budowę podobnego ośrodka w Mińsku.
W roku 2003 miasto zostało dekretem biskupa podzielone na dwie parafie i tak dalsze losy katolików koncentrowały się teraz wobec dwóch odrębnych wspólnot, a mianowicie: parafie p.w. św. Józefa i św. Kazimierza.

2003-2008 - ks. Edmund DOŁGIŁOWICZ-NOWICKI.
Z dniem 19.III.2003 r. powrócił do pracy w Mołodecznie, do parafii p.w. św. Józefa, dawny proboszcz i budowniczy kościoła - ks. E. Dołgiłowicz-Nowicki, jakiemu zlecono ponadto obowiązki pracy na stanowisku wikariusza generalnego diecezji mińsko-mohylewskiej. W pracy początkowo pomagali jeszcze kapucyni, [odchodzący do diecezji o. Władysław Lazar], ale później zamieszkał już na stałe przy świątyni nowy wikary, jakim w latach 2004-2005 był ks. Konstanty Bulicz.


2003-2008 - o. Tadeusz KOWALSKI (OFMCap.).
Kapucyni rozpoczęli prace przy tworzeniu nowej parafii p.w. Św. Kazimierza jeszcze w czasie działalności o. Grzegorza Góralskiego. Wstępnie ustalono zasięg terytorialny parafii i wyznaczono miejsce pod budowę nowego obiektu. W kwietniu 2003 r. skierowany został do tej pracy osobny kapłan o. Tadeusz Kowalski (OFMCap.). Pierwszym widocznym elementem była postawienie namiotu wojskowego jako tymczasowej świątyni, a później budowa kaplicy p.w. Św. Ojca Pio, ukończona w 2004 r., tam też odbyły się w maju święcenia kapłańskie o. Andrzeja Żylewicza (OFMCap.).
Aktualnie w pracy pomagają tu kapucyni narodowości białoruskiej: o. Aleksander Duliniec i o. Siergiej Maciu-szonek. Kapłani z zakonu Braci Mniejszych Kapucynów zamieszkali początkowo w bloku przy ul. Niro, a obecnie w zakupionym wolno stojącym domu przystosowanym do funkcji klasztoru ale znajdującym się z zupełnie innym fragmencie miasta, na terenie parafii św. Józefa w tzw. rejonie: „Lesnyje”.
Powoli skrystalizowały się plany budowy przyszłej świątyni, tym bardziej, że powstała różnica na temat samej budowy bo inne oczekiwania ma samo miasto, które oddając jeden z bardziej prestiżowych placów budowy wymaga szybkości przy budowaniu obiektu, a inne pracujący tu kapucyni, borykający się z problemem znalezienia środków finansowych na tak wielką budowle. W grudniu 2005 r. rozpoczęto wykopy pod fundamenty nowego obiektu sakralnego. W końcu 2006 r. było już całkowicie ukończone podpiwniczenie obiektu i założono strop nad amfiteatrem. Część materiału budowlanego jak cegła klinkierowa przywożono aż z Polski.
Od strony duszpasterskiej w obecnej kaplicy odprawia się w niedziele 4 Msze św. (tylko jedna po polsku), funkcjonuje tu ponad 10 kół Żywego Różańca, działa Legion Maryi, 2 koła Domowego Kościoła, Grupa AA, rozpoczyna prace Neokatechumenat i Odnowa w Duchu Świętym oraz Chór młodzieżowy.

KOŚCIÓŁ ŚW. JÓZEFA
1809-1819 – przebudowa świątyni w stylu klasycyzmu, kościół p.w. Św. Innocentego i Św. Józefa Opiekuna.
1816 – budowa nowej parafialnej świątyni p.w. Św. Józefa, usytuowanej w sąsiedztwie klasztoru OO. Dominikanów, prace prowadzone staraniem (finansowa pomoc) OO. jezuitów.
1817-1823 – przeorem o. LEON Puzyna OP
1817 – poświęcenie świątyni i misje
1820 – przejęcie przez dominikanów kościoła pojezuickiego i szkoły
1824 – przeorem o. TOMASZ Mackiewicz OP
1825 – zabranie szkoły dominikanom i przekształcenie ja pod zarząd świecki.
1827 – przeorem o. GRZEGORZ Kulikowski OP
1829-1833 – przeorem o. ALOJZY Koszko OP
1833-1843 – przeorem o. ALWERY Raczkowski OP
1833 – (29.10) w Antowilu niedaleko Orszy urodziła się bł. Celina Borzęcka (z domu Chludzińska)
1842 – w klasztorze mieszka 17 zakonników.
1846 – kasata istniejącego przy kościele klasztoru OO. Dominikanów
1849 – do parafii Orsza należały kaplice: Pohosowe, Serbjanow-ska, Zasiekle, Uscic.
1863-1864 – ks. Stefan Denisewicz (kat.)
1864 – zmiana wyglądy świątyni poprzez rozebranie 2 wieży
1868-1869 – ks. Wincenty KUCZYŃSKI (p, dz.), 1868-1869 – ks. Karol Gryniewski (w).
1869 – parafia dekanalna, liczy 1697 kat. oraz 608 kat w obsługiwanym terenie (kaplice).
1881 – parafia liczy 2082 kat., istnieje tu 1 kościół i 2 kaplice.
1909-1919 – ks. Wincenty GRASZYS (p)
1914 – parafia liczy 3300 kat., pracuje tu 2 kapłanów.
1917 - parafia liczy 3280 kat.
1919 – aresztowanie przez bolszewików proboszcza ks. Graszys.
1921-1925 – ks. Ignacy ŻOŁNIEROWICZ (p) ,
1923 – parafia dekanalna (dekanat orszański) w arch. mohylew-skiej, obsługiwano kaplice: Pohost i Mieżowa. Proboszcz dojeż-dżał także do parafii w Sienno.
1925-1928 – ks. Kazimierz SIWICKI (p)
ok. 1937 - zamknięcie świątyni (zamieniono ją na stajnie).
Ok. 1950 – dom kultury
1988/1989 – rejestracja Kościelnego Komitetu i odzyskanie świątyni przez wiernych,
1989 – (III) pierwsza liturgie Wielkanocy odprawiał ks. Aleksan-der Orczyński MIC.
1990 – całkowity zwrot kościoła wiernym
1990 – ks. Jan Wojtkiewicz (MIC)
1994-2002 – ks. Jarosław Hybza (MIC)
2002-2006 – ks. Czesław Kureczka (MIC).


Zabiały (Āąėūķöū) - p.w. Św. Jerzego.

XVIII-XIX w. – klasztor dominikanów
1716-1719 – budowa pierwszej drewnianej świątyni p.w. Św. Jerzego z fundacji Jerzego Szczyty i żony Anny Hłaskówny.
1717 – o. Ludwik Borowski OP (w)
1720 – przydzielenie przez fundatora dóbr Żabińskich na potrzeby klasztoru (2095 włók ziemi, 2252 poddanych).
1726 – fundacja klasztoru dominikańskiego.
1728-1729 – przeorem o. MATEUSZ Gutowski OP
1729-1732 – przeorem o. DAMIAN Jurkiewicz OP
1832-1736 – przeorem o. PLACYD Błażewicz OP
1736-1742 – przeorem o. ALAN Trokiennicki OP
1738 – utworzenie przy klasztorze studium filozoficznego.
1742-1745 – przeorem o. KAROL Zakrzewski OP
1744 – miejscowość na terenie parafii Druja, prawdopodobnie jest tu też kaplica lub klasztor.
1745-1746 – przeorem o. ONUFRY Kulesza OP
1747-1749 – przeorem o. REGINALD Lenartowicz OP
1749 – początek budowy murowanej świątyni, fundacja Szczyttów, wykonany wg konstrukcji architekta I. Glaubica.
1749-1750 – przeorem o. DOMINIK Mossalski OP
1752-1759 – przeorem o. REGINIUSZ Zaborowski OP
Ok. 1759 – staraniem przeora zbudowano nowe organy
1759-1764 – przeorem o. LUDWIK Hryniewicz OP
1764–1766 – przeorem o. JACEK Kozakowski OP
1766 – zakończenie budowy świątyni
1766-1769 – przeorem o. FRANCISZEK Kochański OP
1769-1773 – przeorem o. ALEKSANDER Szystowski OP
1772 – klasztor i kościół dominikanów, mieszkało tu 57 zakonników (18 kapłanów, 22 kleryków, 11 braci, 6 nowicjuszy).
1773-1774 – przeorem o. KANTY Bagiński OP
1775 – dominikanie prowadza prace duszpasterskie w parafii, na prośbę miejscowego proboszcza.
1775-1776 – przeorem o. JACEK Strumiłło OP
1776-1783 – przeorem o. ALBERT Szołucha OP
1783-1786 – przeorem o. MICHAŁ Kozłowski OP
1786-1788 - przeorem o. CZESŁAW Paprocki OP
1788-1791 – przeorem o. KAZIMIERZ Wieszczyński OP
1791-1796 – przeorem o. ALAN Kawecki OP
1796-1801 – przeorem o. ANTONI Klimaszewski OP
1801-1804 – przeorem o. MACIEJ Maguszewski OP
1804-1810 – przeorem o. FAUSTYN Ciecierski OP
1810-1816 – przeorem o. JUSTYN Sokulski OP
1816-1817 – przeorem o. REGINALD Szaniawski OP
1817-1823 – przeorem o. ANDRZEJ Juszkiewicz OP
1823-1836 – przeorem o. TOMASZ Bugień OP
1828 – w klasztorze mieszka 30 studentów teologii.
1833 – w klasztorze mieszka 12 studentów teologii i 11 filozofii.
1836-1839 – przeorem o. DONAT Ołseyko OP
1839-1844 – przeorem o. HIERONIM Bajkowski OP
1844-1845 – przełożonym o. KAJETAN Krystynowicz Op
1845-1846 – przełożonym o. ILDEFONS Sawicki
1846-1849 – przeorem o. STEFAN Drągielewski OP
1848-1849 – proboszczem o. Antoni Andruszkiewicz OP (p)
1849-1850 - przeorem o. FILIP Mokrzycki OP.
1849 - dominikanie prowadza prace duszpasterskie w parafii, i obsługują kaplice: Kniażycki, Ziabki, Szczerbinowo, Klimowszczyzna, Swołoczyn, Palzin, Tobołki, Swołnia, Kochanowicze, Czarnopol, Dedyńsk. Ponadto na terenie parafii istnieją 2 kościoły filialne w miejscowościach: Dryza i Justy-nów.
1853-1858 - przeorem o. STANISŁAW Dzięglowski OP. , parafie opiekuje się 1853-1854 - o. Ildefons Sawicki OP (c).
1854 – kaplice na terenie parafii: Justynianow, Kniażyca, Ziabki, Klimowszczyzna, Chełchowk, Tabołki, Polzino, Szczerbiankowo (cm.), Hromowszczyzna, Swołna, Drissa. Parafia liczy: 1854 r. = 4960 kat., 1856 r. = 4858 kat., 1857 r. = 4858 kat.
1858 – kasata klasztoru

XIX-XX w. – parafia i diecezjalni kapłani
1860 – parafia liczy 4159 kat
1866-1869 - proboszczem ks. Franciszek ŁYBA. , 1868-1869 – ks. Józef Leśniewski (w).
1869 – parafia liczy 3551 kat.
k. XIX w. – parafia liczy 3240 kat., kaplice: Justyjanowo, Gromoszczyce, Kniażyce, Ziabki, Klimowszczyzna, Polzyno, Szczerbinkowo.
1882 – parafia liczy 3240 kat.
1905-1919 – proboszczem ks. Antoni OŻAŁ (p, dz.)
1907 – parafia w dekanacie drysso-siebierskim.
1910 – parafia liczy 4223 kat.
1914 – parafia liczy 3020 kat.
1922-1928 – proboszczem ks. Jan WERSOCKI ,
1923 - na terenie parafii (należącej do dekanatu dryso-siebierskiego) istnieją kaplice w miejscowościach: Justynowo, Hromoszcze, Kniażyce, Ziabki, Tobolce, Borkowicz.
Klasztor Dominikanów - p.w. Św. Dominika

1670-XIX w. – kościół p.w. Św. Dominika
1670 - fundacja drewnianego klasztoru i kościoła dokonana przez kanonika wileńskiego Kazimierza Górskiego.
1773 – klasztor dominikanów prowincji litewskiej, mieszkało tu 7 zakonników (6 kapłanów i 1 brat).
1774 – przebudowa, początek budowy murowanej świątyni

1804-1865 – kościół p.w. MB Różańcowej
1804-1818 – przeorem o. DOMINIK Ciszewski OP
1804 - po pożarze odbudowano świątynie staraniem dominikanów w stylu klasycyzmu (bez wieży).
1808 – konsekracja kościoła
1820 – przejęcie po jezuitach po jezuitach kościoła parafialnego wraz z kaplicami
1824-1839 – przeorem o. GUNDYSŁAW Pawłowicz OP
1830 – przeniesienie ciała bł. Andrzeja Boboli do osobnej kaplicy (z dawnego kościoła jezuitów)
1835 – organistą br. Krzysztof Budkiewicz OP
1843-1851 – przeorem o. WACŁAW Wierzchowski OP
1851-1853 – przeorem o. ALWERY Alojzy Raczkowski OP, 1852 - o. Bartłomiej Kutowski OP
1853 – (30.10) w Rzymie dokonano beatyfikacji o. Andrzeja Boboli, nabożeństwa dziękczynne przy relikwiach pomimo protestów Rosji.
1853-1854 – przeorem o. DOMINIK Szymański OP
1854-1855 – przeorem o. WINCENTY Prasołowicz OP ,
1855 - mieszkało tu razem 14 zakonników, dominikanie prowadzili wspólne życie w klasztorze i obsługiwali okoliczne kościoły.
1857-1864 – przeorem o. ALEKSANDER Piotrowski OP
1857 – (26.07) wizytacja kanoniczna bp. W. Żylińskiego, pobranie kości z relikwii Błogosławionego
1864-1865 - przeorem o. ALEKSANDER Piotrowski OP
1864 - klasztor dominikanów został zamknięty przez carat, opiekę nad kościołem mieli prowadzić księżą diecezjalni.
1865 – przeorem o. FELIKS Zielonko OP
1865 – kasata klasztoru, mieszkało tu jeszcze 7 zakonników
1865-1949 - kościół parafialny obsługiwany przez duchownych diecezjalnych.
KURZENIEC - kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP
1539 – fundacja świątyni przez Jana Iwachno Michajłowicz , wyznaczając jednocześnie na utrzymanie trzech kapłanów 18 włók ziemi 10.000 złp.
1669 – parafia w dekanacie świrskim (Synod Sapiehy)
1673-1674 – ks. Jan MILEWSKI (p)
1674 – wizytator opisywał: „kościół drewniany, mały”.
1683 – dodatek do funduszu parafialnego czyni rodzina Wasiewiczów Kaczanowskich.

1744 - parafia w dekanacie świrskim
Na terenie parafii znajdują się kaplice w miejscowościach: Kurzeniec, Hubsk, Wileyka, Rabuń, Porsa, Kasusta, Kostyki, Kniehinin, Paszkowszczyzna, Sawin, Kulbaczyn, Turowszczyzna, Boradzin, Podhorodyszcze, Hołuby, Charewicze, Jackiewicze.

1790-1805 – proboszczem ks. Andrzej de GAUNBACH [K]
W 1781 r. parafia należy do dekanatu świrskiego i liczy 585 kat. W 1783 r. z fundacji Michała Ogińskiego powiększono uposażenie parafii o 1833 złp. Natomiast od 1798 r. parafia została włączona do diecezji mińskiej i w 1803 r. należała do dekanatu wilejskiego w tej diecezji.

1809 – zniszczenie świątyni w pożarze miasteczka

1810 – budowa drewnianej świątyni przez Sulistrowskiego
W kościele , drewnianym znajdowały się 3 ołtarze (Matki Bożej – główny i Ukrzyżowanie i św. Antoni w bocznych). Istniała tez kaplica na folwarku Horodyszcze

1842-1843 – ks. Szymon STRUMIŁŁO.
Parafia liczyła w 1842 r. 3259 katolików. Przy kościele istniał dobrze wyposażony budynek plebani, natomiast remontu wymagały budynki gospodarcze w folwarku. Parafia zaliczana była do V klasy uposażenia.
Według niektórych informacji nasępiło w 1845 r. zamkniecie kościoła i przekazanie go na cerkiew, w tym czasie parafia liczyła 1800 kat., było to do tego czasu tzw. „miasteczko kościelne”
1852 – ks. Bazyli IWANOWSKI.
Pomagał w duszpasterstwie ks. Czerniewski [w].

1856-1864 – proboszczem ks. Antoni PUZLEWICZ.
Wspomagał prace duszpasterskie w latach 1856-1860 - ks. Hipolit Punkiewicz [w], w tym czasie staraniem Adolfiny Hurczyn i parafian przeprowadzono restauracje kościoła. Parafia liczyła w 1860 r. 1683 wiernych, a na jej terenie znajdowała się kaplica w Horodyszczach. Natomiast w 1864 r. zamknięto w tym czasie kaplice w Klesinie (rozebrano ja w 1871).

1866-1872 – zabranie kościoła na cerkiew
Po zajęciu świątyni przez władze carskie i przekazaniu na potrzeby cerkwi przez jakiś czas kościół nie był jeszcze zniszczony, dopiero w 1872 dokonano poważniejszych przeróbek i przebudowy na cerkiew. Skasowana parafia katolicka została dołączona do parafii Kościeniewicze.
1928-1934 – proboszczem ks. Walenty JANKOWSKI.
Parafia liczy 490 katolików.

0k. 1950 – zamknięcie drewnianej świątyni i jej późniejsze zniszczenie
Krywicze (Źšūā³÷ū) - parafia p.w. Św. Andrzeja Apostoła


1769-1770 – fundacja klasztoru
Wraz z ufundowaniem kościoła i pozwoleniem na zbudowanie klasztoru nastąpiło w 1769 r. powierzenie parafii zakonowi trynitarzy przez abp K. Ciecieszewskiego. W niektórych źródłach rok budowy klasztoru i kościoła podano jako 1770 r. a fundatorem jest Jędrzej Ukolski (ciwun i podkomorzy trocki).

1772-1777 – rezydencja misyjna trynitarzy
W 1772 r. rezydencja liczy 4 zakonników (w tym 3 kapłanów). Natomiast w latach 1776-1777 r. trwała budowa murowanego klasztoru, z chwilą jego ukończenia podniesiono rangę placówki do prezencji. Fundatorem nowej świątyni był wspomniany już Ukulski.

1790 – proboszczem ks. Michał od Jezusa Nazareńskiego (OSST).
Proboszcz pełni także funkcje przełożonego zakonnej wspólnoty, czyli prezydent trynitarzy. W tym czasie do klasztoru przybyli zakonnicy ze skasowanego klasztoru trynitarskiego w Mielcu, przynosząc ze sobą Cudowną Figurę Pana Jezusa.
Konsekracja kościoła odbyła się w 1796 r. przez posługę bp. K. Cieszkowskiego.

1803-1804 – przełożonym o. Atanazy Tausz (OSST)
Klasztor należy od 1789 r. do dekanatu wilejskiego w diecezji mińskiej. W 1803 r. mieszka tu 6 kapłanów.

1829 – klasztor trynitarzy w mińskiej diecezji
W czasie wizytacji z 1829 r. zapisano tu obecność 4 kapłanów z zakonu trynitarzy.

1833 – rozwiązanie klasztoru trynitarzy,
Zabranie świątyni trynitarza doprowadziło do zamknięcia kościoła, później od 1837 r. pracowali tu diecezjalni kapłani. Do parafii należały kaplice: cmentarna i 2 dworskie (Krzywicze – u Chodźków oraz Kniahinin – u Koziełłów).

1843 – ks. Laurenty GIECEWICZ (OSST).
Parafia liczyła w 1842 r. 2432 osoby, a pomagał tu jako wikary: ks. Kazimierz Pacewicz.

1851-1860 – ks. Józef WYGONOWSKI.
Obsługiwano kaplice w Kniahini, Krzywiczach, Karczowatka. Parafia liczyła: 1863 r. = 1886, kat. , 1863 r. = 1986 katolików.

1866 – ks. Napoleon LUBOWICKI.
W 1864 r. decyzją władz carskich zniesiono kaplice w Klesinie.

1872 – proboszczem ks. Wienczesław ZAWADZKI (OSST).
Parafia należy do wilejskiego dekanatu i liczy: 1870 r. = 2183 kat. , 1872 r. = 2183 kat. Kaplice: Kniagin, Krzywicze, Karczowatka.

1887-1892 – ks. Franciszek SIDOROWICZ.
W 1892 r. parafia należała do dekanatu wilejskiego, liczyła 2726 kat. kaplice Kniahinin, Karczowatka, Krywicze (cm).

1893 – proboszczem ks. Stanisław BRZOZOWSKI.
1897 – proboszczem ks. Wiktor BJAŁOZOR.

1907 – proboszczem ks. Kazimierz RYBIKOWSKI.
W 1910 r. parafia liczyła 3208 kat., należały tu kaplice w miejscowościach: Kniahinin i Karczowatka.

1923-1924 – ks. Kajetan SUFRYNOWICZ

1924-1938 – ks. Józef KROPIWNICKI
W 1938 r. brak wikarego, parafia na terenie dekanatu wilejskiego, obsługiwano kaplice w miejscowości Klesin.

1970 – proboszczem ks. Walerian CHWAŁOWSKI.
1990-2000 – ks. Franciszek GRYNKIEWICZ
2003 – ks. Wiktor Szczucko

Szemietowo (Ųżģåņąāą) – parafia p.w. MB Nieustającej Pomocy

1714 – budowa drewnianej kaplicy w majątku rodu Szemietów: Szemietowie.
XVII w. – przy fundacji klasztoru karmelitańskiego trzewiczkowych w Zaświrz, właściciele tych terenów Zenowiczowie zobowiązali zakonników do utrzymywania kapelana dla tej kaplicy.
1744 – kaplica w parafii Świr
1790 – kościół kolatorski karmelitów na terenie parafii Świr.
1791 – o. Józef Kunkiewicz OCarm
1813 – remont drewnianego kościoła jako kaplicy dworskiej, z fundacji Kazimierza Sulistrowskiego, i dedykacja p.w. Wniebowstąpienia
1816 – budowa kaplicy murowanej
1819 – o. Pawlin Januszewski OCarm
1828 – (11.05) poświęcenie kościoła
1832 – po skasowaniu klasztoru karmelitów w Zaświrze opiekę nad kościołem podejmuje parafia Świr.
1863 – rozebranie kościoła (?)
1872 – kaplica w parafii świrskiej
1902 – przebudowa i powiększenie świątyni finansowana przez Bolesława Skirmunta.
1904 – (30.07) poświęcenie kościoła jako MB Nieustającej Pomocy i ustanowienie parafii przez bp. Edwarda Roppa.
1909 – jest to filialny kościół parafii Świr, proboszcz ks. Mikołajsz (?), parafia liczy 3240 osób. (*)
1910 – parafia liczy 3125 kat.
1915 – ks. Władysław Kurpis-Garbowski
1927-1928 – ks. Adolf Romecki
1928-1944 – ks. Stefan Romanowski (p)
1940-1961 – ks. Stanisław Kuczyński (w + p)
po 1961 – kościół czynny nieprzerwanie
1995-1997 - ks. Wojciech Lemański (dojazdy ze Świra)
1998-2003 - ks. Bogusław Modrzejewski (obsługiwał ze Świra)
2007-2008 – ks. Piotr Szarko
---------------
(*) Dane ze strony internetowej, gdzie spis parafii z dokumentu powstałego w 1909 r. tam wyliczono 560 domów, gdzie mieszkało 1520 kobiet i 1720 mężczyzn. Były to miejscowości: w. Pomosze I, w. Pomosze II, f. Wołczyna, w. Janiewicze, w. Nosewicze, w. Sielatki, w. Odsielatki, w. Bujki, w. Syrmież, w. Chacki, w. Niewierowicze, w. Chmyłki, w. Koncenty, w. Guski, w. Starłygi, w. Micinrnty, w. Surwiły, z. Kazimierzowo, leśń. Brozek, f. Kołodzianka, leśń. Kołodzianka, w. Kołodno, m. Kołodno, leśń. Siwkowszczyzna, w. Siwkowszczyzna, w. Kowzany, m. Antolesino, z. Rulotycha, w. Biereżnyje, w. Ostrowlany, f. Ostrowlany, w. Karakulicze, miasteczko Szemietów, w. Szlapy, w. Bałtaguzy, w. Bojarnowicze, w. Janki, w. Szemietowszczyzna
Konstantynowo k. Świra (Źąķńņąķö³ķąāą) – parafia p.w. Wnie-bowzięcia NMP


XVIII-XIX w. – drewniane świątynie

1744 – istniał tu drewniany kościół jako filia parafii w Świrze

1792 – uposażenie parafii dokonane przez Konstantego Chomińskiego

1793-1794 – budowa świątyni, i plebani. Zamiana nazwy wsi Słobudka na Konstantynów po otrzymania przywileju o miasteczku.

1812-1813 – ks. Stefan JAZONOWICZ (p)

1812 – spalenie miasteczka przez wojska napoleońskie.

Ok. 1813 – budowa kaplicy na cmentarzu staraniem ks. S. Jazonowicza



1820-1896 – murowany kościół

1820-1826 – z fundacji Włodzimierza Paszkiewicza wybudowano murowaną świątynię p.w. Wniebowzięcia NMP

1835-1836 – ks. Ignacy WEREYKO (a)

1839 – przebudowa świątyni na większy kościół.

1842 – fundusz tutejszej plebani to m.in. 5 włók ziemi.

1859-1860 – ks. Klemens NARUSZEWICZ (a)

1860 – parafia w dekanacie świrskim, liczy 775 kat.

1863-1872 – ks. Ignacy ZIELNIONKO (a)

1863 – parafia liczy 2306 kat.

1889 – ks. Bolesław OSIECKI (a)

1891-1892 – ks. Abdon ANDRZEJKOWICZ (p)

1892 – parafia w dekanacie świrskim, liczy 2808 kat.



1869-2008 – rozbudowana świątynia

1896 – rozbudowa kościoła staraniem Aleksandra i Jadwigi Chamińskich.

1910 – parafia liczy 3210 kat.

1937-1938 – ks. Piotr ŻARNOWSKI (p)

1938 – parafia w dekanacie świrskim

1940-1961 – ks. Lucjan CHMIELOWIEC

1964-1965 – ks. Czesław WYSIADŁOWSKI

1990-2006 – o. Paweł LELITO OCD (p), 2006 - o. Piotr Frosztęga OCD (w)

2001 - misje parafialne (OO. Kapucyni)

Narocz (Ķąšą÷) d. Kobylnik – parafia p.w. Św. Andrzeja Apostoła

1434 – budowa kościoła z fundacji kniazia Świrskiego.
1494 – nadania dla altarii NMP dokonał PiotrMichaiłowicz.
1540 – nadania Piotra Krzeczonowicza.
16008 – (25.07) potwierdzenie nadań przez króla Zygmunta III.
1651 – budowa kolejnej drewnianej świątyni p.w. Św. Andrzeja, fundacja Świrskiego.
1653 – podymne z plebani od 32 domów wynosiło 48 złp.
1654 – zniszczenie kościoła w wojnie moskiewskiej
1669 – parafia w dekanacie świrskim.
1673 – podymne z plebani pobierano od 17 domów.
1736 – restauracja świątyni z funduszów właściciela miasteczka Marcina Oskierki.
1744 - miejscowość ta jako Kobylnik miała parafie przynależną do dekanatu świrskiego, parafia rozciąga się na przestrzeni ponad 60 miejscowości, z których, jak można domniemywać, liczne mają własne kaplice.
1781 – parafia w dekanacie świrskim, liczy 2887 kat.
1790-1791 – ks. Ignacy Wysocki (p), 1790-1791 - ks. Józef de Blok Kan. Reg. (c).
1790 – na terenie parafii istnieje szpital z 12 ubogimi.
1859-1860 – ks. Józef Wasikiewicz (a), 1859-1860 – ks. Aleksander Tydyński (w).
1860 – parafia Kobylnik w dekanacie świrskim z kaplicą Pomosz.
1862 – pożar kościoła
1862-1863 – ks. Ludwik Minicki (p), 1863 – ks. Julian Olszewski (w)
1863 – ks. L. Mienicki odbudowywał kościół po zniszczeniach.
1871-1872 – ks. Stanisław Sulżycki (a),
1872 - parafia Kobylnik (Kobyliczki) liczy 3978 katolików.
1889 – parafia w dekanacie świrskim, kaplice w miejscowościach: Pomoszcze i Kobylnik (cm), liczy 4470 kat.
1889-1892 – ks. Antoni Grekowicz (p)
1892 – parafia liczy 4861 kat.
1897 – położenie kamienia węgielnego pod budowę murowanej świątyni, budowa kościoła staraniem ks. Ignacego Rossołowskiego i parafian.
1901 – ukończenie budowy i poświęcenie nowej neogotyckiej świątyni
1904 – konsekracja kościoła przez bp. E. Roopa
pocz. XX w. – budowa plebani
1910 – parafia liczy 4383 kat., kaplica Pomoszcz (w ruinie).
1925-1943 – ks. Kazimierz Pawłowicz (p), 1936-1938 – ks. Jan Romel (kat.)
1938 – parafia w dekanacie świrskim
po 1945 zmiana nazwy miejscowości i parafii na Narocz
po 1980 – do świątyni przyjeżdżał z nabożeństwami ks. Lucjan Pawlik (MIC) z parafii Zadoroże.
1989 – początek pracy Karmelitów Bosych.
2000-2006 - ks. Bernard Radzik OCD (p), o. Józef Synowie OCD, Br. Nikodem Kuraś, Br. Waldemar Karmazo, o. Nikodem Najmowic OCD, o. Jurij Nahodka OCD
2007 – o. Arkadiusz Kulacha OCD,
Budsław (Įóäńėą¢) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP. jako „Sanktuarium narodowe"

a. Klasztor i kościół bernardyński.

1504 – przybycie Bernardynów.
W roku 1504 z klasztoru w Wilnie wysłani zostali dwaj bracia bernardyni: o. Kasper i o. Józef Rucia, aby na ofiarowanym zakonowi fragmencie puszczy Motycko-Markowskiej [było to 6.000 morgów = 3.000 ha] prowadzić nadzór przy gospodarce leśnej. Od złożonych tu drewnianych budynków [szop i bud] prawdopodobnie powstała nazwa miejscowości: „Buda”. W krótkim czasie erygowano tu również oratorium dla potrzeb bernardyńskich zakonników, a później korzystała z tej kapliczki również okoliczna ludność.

1588 – objawienia i początki sanktuarium.
W roku 1588 miało miejsce cudowne objawienie Matki Bożej, po którym nieobecni tu od blisko trzydziestu lat bernardyni osiedlili się na nowo, już jako klasztor. [opuścili oni Budę w roku 1560 zagrożeni protestantyzmem, a powrócili w 1589]. Wtedy też kosztem sędziego oszmiańskiego Stanisława Koreywy pobudowano drewniany kościół i klasztor. Poświęcenia kościoła dokonano w 1591 r. przez posługę ks. Bp. Cypriana ze Środy OP.

1613 – sprowadzenie Obrazu, i pierwsze cuda.
W roku 1613 podarowano [przez komendarza Dołhinowskiego ks. Izaaka Sołokaj – dla tego kościoła Cudowny Obraz jaki 15 lat wcześniej z Rzymu na Litwę przywiózł magnat Jan Pac.
W 1617 r. obraz ten zasłynął tu cudami, buło to przywrócenie wzroku 5 letniemu chłopcu, późniejszemu zakonnikowi karmelickiemu o. Jozafatowi Tyszkiewiczowi.

1633 – fundatorem o. FLORIAN Kolecki OFM
Jako kustosz wileński, o. Florian Kolecki OFM ofiarował majątek po swoim zmarłym ojcu na potrzeby budowanego w Budzie kościoła i klasztoru. Wśród pracujących tu zakonników wymienia się też o. Stanisława Borkowskiego OFM. Kamień węgielny położony został w 1633 r., poświęcenia jego dokonał proboszcz parafii Soły ks. Gołębiowski (delegat bp. Wojny), w obecności wojewody połockiego Janusza Kiszki.

1643 – pierwsza murowana świątynia.
Pierwszy murowany kościół, jaki nosił tytuł Nawiedzenia NMP powstał dopiero w 1643 r.

1655-1659 – wojennych zniszczeniach
W latach wojen z Moskwą w 1656 r. było tutaj 16 zakonników. Klasztor w czasie tych walk dwukrotnie był zajęty przez wrogie wojska. Sytuacja ta doprowadziła do dewastacjo obiektu.

1660 – odbudowa powojenna
Dokonane zniszczenia nie były na tyle wielkie by doprowadzić do zaniechania kultu, i odbudowa powojenna uczyniła z niego poważny konwent (od 1661 r.).

XVIII w. – rozwój sanktuarium maryjnego.
Od pocz. XVIII w. następuje znaczy rozwój miasteczka, prawdopodobnie zbudowano nawet drugi kościół . W roku 1732 Budsław był już miasteczkiem, któremu prawa miejskie nadał król August II. Przy istniejącej tu kościelnej szkole teologicznej [teologia i retoryka dla zakonników], otwarto szkołę muzyczną jaka była pomocą w prowadzeniu kapeli, uświetniającej uroczystości liturgiczne. Istniała tu przez jakiś czas nawet bursa dla młodzieży.
W dniu 10.01.1724 r. założono przy klasztorze Konfraternie NSPJ w Budsławiu, zainicjowana przez OO. Pijarów.

1737 – gwardianem o. Ljarski OFM
Znamy nazwisko gwardiana ze sprawy orzekania o autentyczności cudu krwawienia obrazu w kaplicy dworskiej majątku Iława, obraz w dniu 11.09.1737 r. przewieziono do klasztoru i umieszczono w ołtarzy św. Franciszka. Odtąd darowany przez ziemianina Szymkiewicza odbierał kult jako cudowny wizerunek Pana Jezusa Ukrzyżowanego.
W roku 1744 klasztor znajduje się na terenie parafii Parafianów należącej do połockiego dekanatu wileńskiej diecezji. Niektóre źródła sugerują, że kościół uległ zniszczeniu przez pożar w 1767 r.

1767-1783 – budowa murowanej świątyni.
Budowa kościoła została zakończona w 1781 r., a w 1782 zakończono tynkowanie wnętrza, i po pobielaniu przygotowano świątynie do poświęcenia.
W okresie przed rozbiorami jest to dobrze obsadzona placówka zakonna, licząca w 1772 r. 25 zakonników (10 kapłanów, 9 kleryków, 6 braci) . Natomiast według wizytacji z 1782 r. mieszkało tu 10 kapłanów i 4 braci laików.

1783-1787 – konsekracja świątyni i powstanie parafii.
Nowy murowany kościół poświecono uroczyście w dniu 07.09.1783 r., przez posługę bp. F. A. Gzołskiego, sufragana trockiego. Kilka lat później w dniu 9.XII.1787 utworzono przy klasztorze parafie.

1793-1796 – reformy oświaty i lat rozbiorowych
W roku 1793 z inspiracji KEN otwarto szkołę początkową. Po włączeniu tych ziem do Rosji parafia Budsławska znalazła się od 1796 r. w nowo utworzonej diecezji mińskiej.

1799 – gwardianem o. TOMASZ Gierazański OFM.

1803-1804 – gward. o. EUZEBI Michalewicz OFM
W 1803 w klasztorze mieszka 16 kapłanów i 2 braci zakonnych.

1809-1813 – gwardianem o. PROBUS Brzoska OFM.

1817-1821 – gward. o. RAJMUND Piotrowski OFM.
W 1826 r. było tu 2415 osób. Natomiast w 1829 r. mieszkało tu 20 zakonników (8 kapłanów, 8 kleryków i 4 braci laików).

1841-1842 – gward. o. HIERONIM Budzanowski OFM.
W roku 1842 parafia liczyła 2644 wiernych , natomiast w klasztorze w 1843 r. było 10 ojców i 2 kleryków.

1843 – gward. o. FRANCISZEK Pietkiewicz OFM.
W 1843 r. mieszkało tu nadal 17 zakonników (10 kapłanów, 2 kleryków i 5 braci). Parafia należy do dekanatu wilejskiego w diecezji mińskiej.

1852 – proboszczem o. Bernard Teofil LAMPEE OFM.
W tym czasie do parafii Budsław należały filie w miejscowościach Berezówka, Motyki, Zaosin i kaplica w Budsła-wiu.

1853 – o. LEON Łukowski OFM

1855 – proboszczem o. LEON Liskowski OFM.
W 1855 mieszkało tu tylko 5 kapłanów i 1 brat zakonny.

1856-1858 – o. EUSTECHY Antoni Wołejko OFM.
Gwardianem był o. Eustach Wołłejko, jaki pozostanie tu na urzędzie przełożonego a później proboszcza parafii przez ponad 13 lat.
Obsługiwano nadal 4 kaplice (Berezówka, Motyki, Zaosin, Budsław).


b. Parafia po kasacie klasztoru.

1858-1869 – prob. o. Antoni E. WOŁEJKO (OFM).
Kasata klasztoru nastąpiła w 1858 r., parafia została oddana duchowieństwu diecezjalnemu, choć początkowo, od dnia 31.10.1858 r., prowadzili ją jeszcze mieszkający przy kościele zakonnicy bernardyńscy. W 1860 r. parafia liczyła 3044 katolików, w 1863 r. = 3073 kat. Pracowali tu ponadto: 1859-1860 - ks. Józef Buczyński (w), 1863 - ks. Wincenty Brzozowski (w).
W roku 1863 aż 5 zakonników zaangażowało się w powstanie styczniowe (byli to: gwardian o. Tadeusz Wolski, o. Mąstowicz, br. Paweł Bohdanowicz, br. Zahorski, br. Markiewicz). Represjami za to było zajęcie budynków klasztornych i zamienienie ich na koszary dla armii carskiej, jakie po zrujnowaniu rozebrano na cegłę i materiały budowlane.
W 1864 r. zamknięto kaplice w Żosinie, pozostała jeszcze filia w Motykach i Berozówce oraz kaplica w Budsławiu (cm.).

1869-1893 – proboszczem ks. Józef BUCZYŃSKI .
W 1872 jako wikarym pracował tu ks. Michał Jurewicz ponadto, w tymże 1872 r., odnotowany został jako mieszkaniec plebanii ponad siedemdziesięcioletni ks. Marcin Gryniewicz. Parafia w 1870 r. należała do wilejskiego dekanatu i liczyła 3626 kat., podobne dane w 1872 r. = 3626 kat., 1875 r. = 3626 kat., 1881 r. = 3640 kat., 1884 r. 3600 kat., 1889 r. = 3895 kat. Na jej terenie znajdowały się w 1872 r. kaplice miejscowościach: Bierezówka i Matyki, oraz w Budsławiu na cmentarzu.

1891-1892 – proboszcz ks. Józef BUCZYŃSKI.
W 1892 r. parafia należała do dekanatu wilejskiego i liczyła 3846 kat.

1895-1897 – proboszcz ks. Onufry BAŃKOWSKI.
1898 – proboszcz ks. Alojzy URBANOWICZ.

1901-1909 – proboszczem ks. Wincenty MISZKINA.
W 1904 r. parafia liczy 4533 katolików.

1909-1920 – proboszczem ks. Ludwik POGUMIRSKI.
Kościół znajdował się przy głównym placu miasta (zwanego przez starszych Budą), po zachodniej jego stronie, co roku 2 lipca na odpust przyjeżdżało wielu pielgrzymów i handlarzy na kiermasz, jaki trwał cały tydzień. Liczebność parafii w 1910 r. określano jako 4929 kat., obsługiwano filię w Berezówce i kaplica (dawniej filia) w Matykach).
Od 1916 r. w miasteczku umiejscowił się sztab 2 Armii Rosyjskiej Frontu Zachodniego, co sprzyjało otwarciu szkolnictwa białoruskiego; później w 1918 miasto zajmowali żołnierze niemieccy jacy pozwoli na kontynuacje nauczanie. Natomiast po zajęciu tego terenu przez wojsko polskie szkoła od 1919 r. nauczała po polsku.

1920-1925 – proboszczem ks. Paweł BAGIŃSKI.
W 1921 r. miejscowość liczyła 626 mieszkańców.

1925-1935 - proboszczem ks. Stanisław WERNIK.
Parafia w 1934 r. liczyła 6179 katolików, filią tej parafii była kaplica w Berezówce.

1935-1938 – prob. ks. Aleksander HANUSEWICZ.
W kolejnych latach jako wikarzy pomagali: 1935 – ks. Józef Hurko [W], 1938 – ks. Justyn Saul [W],

1939-1946 – proboszczem ks. Stanisław ŻUK.
Po wkroczeniu sowietów do Polski dnia 17.09.1939 r. walki toczył w tych okolicach formacje KOP-u, należące do baonu „Budsław”.

1946-1953 – prob. ks. Bolesław SŁODZIŃSKI.

1954-1966 - proboszczem ks. Antoni DULINIEC.
Próba powrotu tu bernardynów przez przyjazd o. Martyniana Darzyckiego (OFM), jaki chciał tu się osiedlić po powrocie z łagrów, została udaremniona przez miejscowe władze.

1974-1981 - proboszczem ks. Stanisław KUCZYŃSKI.
Kapłan ten dojeżdżał do parafii z pobliskich Olkowicz.

1981-1997 – prob. ks. Franciszek GRYNKIEWICZ.
Kapłan ten dojeżdżał z pobliskich Krywicz, i jego staraniem w latach 1991-1992 odbyła się restauracja Obrazu Matki Bożej (dokonana przez W. Łukaszewicza).
Od 1994 kościół, za specjalnym pozwoleniem papieskim, nosi tytuł Bazyliki Mniejszej.


c. Sanktuarium narodowe i klasztor bernardynów 1998-2007.

1995-1997 – wikarymi Ojcowie Bernardyni.
W grudniu 1995 r. na zaproszenie metropolity mińsko-mohylewskiego, ks. kard. Kazimierza Świątka, wyjechał do pracy na Białorusi o. Alojzy Benon Szulik OFM, a tym samym rozpoczęła się regularna obecność Bernardynów przy ich dawnym klasztorze. Początkowo, przez dwa lata, pracował o. Alojzy w parafii Krzywicze (sąsiadującej z Budsławiem), i dojeżdżał do tutejszego kościoła z posługą duszpasterską. Proboszczem parafii był nadal ks. Franciszek Grynkiewicz.
Pomagali w pracy oo. Bernardyni: 1995-1998 – o. Alojzy Benon Szulik OFM [w], 1998-2000 – o. Zenon OFM [w], o. Albert Tomiński OFM.

1997-1998 – prob. o. Jana Kapistrana Weselski OFM.
W dniu 15.08.1997 r. nastąpiło erygowanie klasztoru bernardynów w Budsławiu, proboszczem przestał być wtedy ks. F. Grynkiewicz. Dokument erygujący wspólnotę wspomniał tu jako o przynależnych do klasztoru w Budsławiu: o. Jana Kapistrana Weselskiego (p, gw, ek.), o. Leonarda Odisza OFM (proboszcz w pobliskich Olkowiczach), o. Benon Szulik OFM (w).

1997-2003 – proboszczem o. Sławomir Wetługin OFM
W 1998 r. odbyła się koronacja Cudownego Obrazu papieskimi koronami, a świątyni przysługuje tytuł sanktuarium narodowego
Parafia liczy obecnie 1300 kat., mieszkających w ponad dwudziestu wioskach.

2004-2007 – proboszczem o. Wiktor Burłaka OFM
W 2004 r. odbyła się uroczystość 500-lecia pobytu Bernardynów w Budsławiu. Natomiast w 2007 r. po raz pierwszy odbyła się (23.06-02.07) międzynarodowa wodna pielgrzymka na kajakach z Wilna do Budsławia z okazji 500-lecia początku spławu drewna z Budsławiu, jaka została podjęta przed laty celem wybudowania kościoła i klasztoru ojców bernardynów w Wilnie. Ustawiono również pamiątkowy krzyż zawierający w sobie fragmenty tego drzewa sprzed 5 wieków.
Dnia 11.11.2007 r. do Sanktuarium przybył nowy ordynariusz archidiecezji Mińsko-Mohylowskiej abp. T. Kondrusiewicz, jakiemu towarzyszył jego poprzednik kard. K. Świątek.

[materiał własny - br. Jan Fibek OFMCap]
Mosty Prawe (Ģąńņū) – parafia p.w. Św. Jana Chrzciciela

1539-XVII w. – kościół p.w. Zwiastowania NMP
1539 – erygowanie parafii, fundacja królowej Bony, p.w. Zwiastowania NMP.
1653 – podatek „podymny” z plebani dotyczy 9 złp (z 6 domów).
1669 – parafia w dekanacie różańskim (synod Sapiehy).
1673-1674 – ks. Zygmunt Sebeczycki (p)
1673 – podatek „podymne” z plebanii pobierano od 4 domów.
1674 – wizytator zaznaczył: „kościół spalony”.
XVI – nabożeństwa odprawiane w tymczasowym budynku.

1740-1960 – kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela
Ok. 1739-1740 – ks. Antoni WALICKI (p)
1740 – budowa nowej świątyni z fundacji Augusta III.
1744 – parafia należy do dekanatu Różanna, kaplice w miejscowościach: Mosty, Mikielewszczyzna, Starzynki, Daszkowcy, Zelwiany, Sciepaniszki.
Ok. 1770 – ks. Grzegorz Kniażewicz (p)
1781 – parafia w dekanacie różańskim, licząca 1010 kat.
1835-1836 – ks. Hipolit Iwanowski (p)
1859-1860 – ks. Paweł Shnatewicz (p), 1859-1860 – ks. Jan Kamiński (w).
1860 – parafia w dekanacie grodzieńskim, licząca 2073 kat., filia w Mikielowszczyźnie
1863 – ks. Andrzej CZAPOWICZ (p)
1863 – parafia liczy 1917 kat.
1871-1872 – ks. Antoni POLITOWSKI (a),
1870 - miejscowość nazywa się Mosty, filią parafii jest Mikilewszczyzna, parafia liczy 2227 kat.
1881 – parafia liczy 2476 kat.
1885-1889 – ks. Józef SOROKO (p)
1885 – przy parafii działa chór pod kierownictwem organisty Józefa Tujakowskiego (należy tu 15 mężczyzn i 15 kobiet).
1891-1892 – ks. Jan MASJULIS (p)
1892 – parafia w dekanacie grodzieńskim, liczy 3275 kat.
1904-1905 – ks. Augustyn WIESIOŁOWSKI (a)
1905 – parafia liczy 3658 kat.
1910 – parafia liczy 3588 kat.
1921-1927 – ks. Mieczysław Radziszewski
1933-1950 – ks. Marcin Wądołowski
1938 – parafia w dekanacie łunińskim
1960 - zniszczenie przez władze sowieckie drewnianego kościoła
Prużana (Ļšóęąķū) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP. [rej. Próżany].

XVI-XVIII w. – w diecezji łuckiej i łucko-brzeskiej

ok. 1500 – w dobrach założonych przez uchodźców z Prus (Prussiany), wybudowano staraniem właściciela Wacława Kościewicza pierwsza świątynie katolicka.

1522 – istnieje tu murowany kościół i funkcjonuje parafia w diecezji łuckiej. Świątynia p.w. Św. Zygmunta i św. Wacława.

1533 – odnowienie świątyni przez królowa Bonę (w tym czasie dobra te należały do niej).

1563 – uposażenie od Dymitra Sapiehy.

1588 – potwierdzenie nadań kościelnych przez Annę Jagiellonkę i przyznanie miastu praw magdeburskich, miasto liczy ok. 1000 mieszkańców.

1647 – uposażenie od króla Jana Kazimierza.

1655 – po zniszczeniach w wyniku wojen moskiewskich i szwedzkich zostało tylko 20% zabudowy miasta, prawdopodobnie wtedy też zniszczeniu uległa świątynia katolicka.

1722 – początek pracy jezuitów na terenie parafii

1744 – parafia w dekanacie szereszów, filia Dołhe.

1773 – kasata zakonu jezuitów i przejęcie opieki nad parafia przez duchowieństwo diecezji łuckiej.

1797 – parafia w dekanalna w diecezji łucko-brzeskiej, liczy 1368 kat.



XIX-XX w. – w diecezji wileńskiej

1800 – parafia dekanalna w diecezji wileńskiej

1817 – miasteczko liczy ok. 800 mieszkańców.

1835-1836 – ks. Mateusz Putwiński (p)

Ok. 1845 – zabranie murowanej świątyni na cele wojskowe.

1851 – budowa drewnianego kościoła.

1857 – budowa nowej murowanej świątyni, nie dokończonej bo w została zabrana na cerkiew w 1866 r.

1859-1863 – ks. Witali Gąsiewski (p), 1859-1860 – ks. Antoni Malewski (pref.), 1863 – ks. Aleksander Hryniewicki (w, pref.)

1860 – parafia liczy 1621 kat.

1863 – parafia liczy 1749 kat., filia Dołhe i kaplica Próżana (cm).

1863 – miasto zajęte na krótko przez powstańców (m.in. dow. Rachiński), w tym samym jednak roku niszczy je pożar.

1864 – zamknięcie fili w Dołhem.

1870 – parafia liczy 1583 kat.

1871-1872 – ks. Antoni Godziński (p, dz., kat),

1872 - parafia dekanalna w diecezji wileńskiej, liczy 1572 kat, kaplice: cmentarna i Długie.

1875 – parafia liczy 2123 kat.

1882-1883 – budowa obecnego murowanego kościoła p.w. Św. Michała Archanioła.

1884 – (08.10) konsekracja świątyni przez bp. K. Hryniewicza p.w. Św. Anny i Św. Karola Boromeusza, w czasie uroczystości bierzmowanie przyjęło ok. 5 tyś. osób.

1886 – budowa drewnianej plebani

1889-1892 – ks. Zygmunt Ciesielski (p, dz.)

1892 – parafia dekanalna, liczy 1967 kat.

1910 – parafia liczy 2040 kat., filia Dołhe, kaplice: Kuplin, Bukrabowszczyzna, Próżany (cm.).



1925-2008 – w diecezji pińskiej

1931-1939 – ks. Andrzej Niwa (Woj. Pol.)

1937-1938 – ks. Stanisław Łazar

1939 – ks. Kazimierz Świątek (w),

1944 – (17.12) aresztowanie ks. Kazimierza Świątka

1944 – zamknięcie kościoła

1946 – ks. Antoni Rojek, wyjazd do PRL

1847 - zamknięcie kościoła

1950 – przebudowa na dom kultury

1956-1957 – ks. Albert Bakinowski, przebywał tu przez pewien czas po wypuszczeni z łagrów i więzień, gdzie spędził 18 lat.

1991 – (08.12) pierwsza msza św. w „klubie” – dawnym kościele

1993 – zwrot świątyni

1998 – (14.09) rekonsekracja

1994-2006 – ks. Edward Łojek (CM)

Różana (Šóęąķū) - parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej [rej. Próżany]

XVI-XVII w. – drewniana świątynia

XVI w. – budowa świątyni z fundacji Tyszkiewiczów.

1596 – fundusz dla plebani na kościoły Różański i Łosiński potwierdził Aleksandra Tyszkiewiczowa Mikołajowa Jazłowiecka.

1617-1925 – murowany kościół w diecezji wileńskiej

1617 – fundacja murowanej świątyni przez Lwa Sapiehę, uposażenie plebani m.in. 25 włók ziemi.

1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich Rożanka wynosił 184 złp. 15 gr. (pobierany od 123 domów)

1669 – parafia dekanalna

1673-1674 – ks. bp. Aleksander Kotowski (p)

1673 – „podymne” z dóbr plebańskich pobierano od 46 do-mów.

1674 – wizytator zapisał: kościół „murowany wielki”, pracuje przy nim stały wikary.

1744 – dziekańska parafia dekanatu różany. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Różana, Majowszczyzna, Kozuli, Szeypiaki, Olszanka, Połonsk, Lrokotla, Lisowicze, Ostrow, Przewłoka, Bliżna, Jundziłowicze, Mizgiry, Witoroż, Zahalicze, Łososin, Odyncowszczyzna.

1768 – dobudowano do kościoła kaplice p.w. Św. Krzyża

Ok. 1775 – ks. Adam Kłokocki (ex SJ)

1779 – przebudowa kościoła wg projektu Jana S. Beckera

1781 – parafia dekanalna, liczy 550 kat.

1787 – dobudowano kaplice p.w. Św. Barbary

1797 – ks. Michał Moczulski (p)

1831 – skonfiskowanie majątku (m.in. miasta Różanka) Leonowi Sapieże doprowadza do zubożenia kolatora parafii.

1861 – skasowanie kaplicy Szejpiaki.

1863-1871 – ks. Jan OBOROWICZ (p), 1863 – ks. Władysław Kadłubowski (w)

1863 – parafia liczy 1006 kat., kaplice: Połońsk (1863 – ks. Franciszek Bohdanowicz).

1864 – likwidacja fili w Połońsku.

1868 – ks. Mateusz Żakowicz (w? ),

1872 – ks. Stanisław Michalski (a),

1872 - parafia w dekanacie słonimskim, liczy 1471 katolików.

1881 – parafia liczy 1184 kat.

1887 – (07.08) nagłe oberwanie chmur i wezbranie potoku zniszczyło dobytek parafian i plebanii.

1889 – ks. Zygmunt ŁAWRYNOWICZ (a)

1891-1892 – ks. Mieczysław Tanaewski (p)

1892 – parafia w dekanacie Słonimskim, liczy 1350 kat.

1886-1889 – ks. Zygmunt Lawrynowicz

1910 – parafia w dekanacie słonimskim liczy 1750 kat.

1925-2008 – w diecezji pińskiej

1956-1990 – o. Michał Woroniecki CM

1993- 2000 – ks. Janusz Pulit (CM).

Moim skromnym zdaniem nie było tu fundacji karmelitów, ale mogę sie mylić, sprawdzę to jeszcze.
br. Jan
Dominikanie - kościół p.w. Św. Michała Archanioła


1628 – fundacja klasztoru przez Zofie Ruchowską przy kościele p.w. Św. Zofii.

Pocz. XVII w. – konwent należy do prowincji ruskiej dominikanów, a uposażeniem konwentu są folwarki w miejscowościach: Czemery, Berło, Dubów, Wieloń.

1644 – przyłączenie konwentu do prowincji polskiej dominikanów.

1728 – wprowadzenie w klasztorze wykładów filozofii.

XVIII w. – w kościele istnieją kaplice z obrazami NMP „cudowny” i Imienia Jezus.

1773 – kościół i konwent dominikanów prowincji polskiej, jaki obsługiwało 10 zakonników (8 kapłanów, 2 braci laików).

1775 – przeorem o. JAN Stobiecki OP

Po 1795 – klasztor ponownie włączony do prowincji ruskiej

1831 – kościół przeznaczono na farę, (jako jedyny „wyznaczo-ny” na ocalenie przy budowie twierdzy kościół klasztorny).

1832 – kasata klasztoru.

1851 – pożar kościoła i wyniesienie Cudownego Obrazu Matki Bożej (do kościoła po bernardynkach).

1856 – zamknięcie świątyni, i przeniesienie parafii do miasta (do kościoła p.w. Podwyższenia Krzyża).

Dominikanie – p.w. Św. Dominika

1542 – fundacja świątyni przez królową Bonę.

1666 – początek osadzenia dominikanów w mieści.

1666-1676 – przełożonym o. ALEKSANDER Samuel Bielawski OP

1668 – fundacja Lukrecji Marii Kopciowej Strozzi

1676-1685 – przeorem o. JAN Tomasz Witowski OP

1678 – fundacja Stanisława Kazimierza Radziwiła.

1685 – przeorem o. STEFAN Więckowski OP

1690 - przeorem o. JAN Damascen Sokołowski OP

1693 - przeorem o. JAN Tomasz Krzyszyłowicz OP

1697 – zakończenie budowy drewnianej świątyni.

1699 - przeorem o. DOMINIK Grozłowski OP

1699-1700 - przeorem o. DANIEL Mikłaszewicz OP

1700 - przeorem o. HIPOLIT Dziewulski OP

1703 - przeorem o. BONAWENTURA Trzciński OP

1706 - przeorem o. JACEK Snopkowski OP

1709 - przeorem o. MICHAŁ Lwowicz OP

1709 – początek budowy murowanego klasztoru

1713 - przeorem o. ALBERT Jagielski OP

1719 - przeorem o. DOMINIK Nuszczyński OP

1720 – w klasztorze umieszczono nowicjat

1724 - przeorem o. JÓZEF Bonawentura Korzeniowski OP

1724 - przeorem o. MICHAŁ Lwowicz OP

1731 - przeorem o. JERZY Witeliusz OP

1738-1743 - przeorem o. GRZEGORZ Kobus OP

1744 - przeorem o. JERZY Witeliusz OP

1747 - przeorem o. KAZIMIERZ Zacharewicz OP

1747 – pożar drewnianej świątyni

1748 - przeorem o. BONAWENTURA Bystrzycki OP

1750-1753 – przeorem o. ALBERT Słotwiński OP

po 1750 – murowany kościół, fundacji Wojciecha Pusłowskiego

1753 - przeorem o. PROTAZY Derjakubowicz OP

1756 - przeorem o. EDWARD Załuski OP

1759 - przeorem o. JACEK Ligman OP

1766 - przeorem o. GABRYIEL Rautenberg OP

1768 - przeorem o. ALBERT Truchnowski OP

1775 – klasztor dominikanów prowincji ruskiej liczył 21 zakonników (16 kapłanów, 4 kleryków, 1 brat laik).

1782 – przeorem o. GRZEGORZ Koryoth OP

1783 – otwarcie studium generalnego, jakie funkcjonuje tu do 1803 r.

1789-1790 - przeorem o. DOMINIK Kostrowski OP

1789 – w klasztorze mieszka 42 zakonników.

1797 – pożar i zniszczenie kościoła

1798 – nowa murowana świątynia

1803-1804 – przeorem o. Ludwik Wyrzykowski OP

1803 – mieszka tu 9 zakonników (4 kapłanów)

1828 – pomoc finansową okazał Pusłowski („kościół Pusłowskiego”)

1829 – w klasztorze mieszka 23 zakonników (3 kapłanów, 4 kleryków, 15 nowicjuszy, 1 brat).

1740- 1843 – przeorem o. HILARION Niepokolczycki OP

1840 – w klasztorze mieszka 20 zakonników.

1845 – kasata klasztoru

1850 – zabranie świątyni na cerkiew.

po 1860 – cerkiew, tzw. „Fjedorowski sabor”

1950 – zniszczenie świątyni przez władze sowieckie

Paludowicze (Ļąėžäąā³÷ū) – p.w. Narodzenia NMP

XVI w. – dobra prawosławnego monastyru św. Jana, św. Piotra w zamku oraz św. Kosmy i Damiana w Połocku.
1582 – przekazanie przez króla Stefana Batorego majątku na uposażenie kolegium jezuickiego.
1595 – przejecie majątku przez jezuitów (17 „pustych” dymów)
1687-1688 – budowa drewnianego kościoła staraniem połockiego rektora o. Michała Bujnowskiego SJ
1725 – wymalowanie kościoła staraniem jezuitów, istniał tu dom misyjny prowadzący działalność w niedziele i święta.
1744 – miejscowość Paludowiecze wymieniona w składzie parafii połockiej w diecezji wileńskiej (istnieje tu świątynia).
1760 – otwarcie stałej misji jezuickiej.
1762-1764 – misjonarzem o. Jan Wincza SJ.
1773-1782 – proboszczem ks. Bonifacy Dąbrowski (SJ)
1781 – parafia w dekanacie połockim diecezji wileńskiej, liczy 1167 kat. , kościół drewniany p.w. Św. Józefa, plebania stara drewniana; kaplica: Tołcikowszczyzna.
1848 - na terenie parafii, należącej do dekanatu lepelskiego w archidiecezji mohylowskiej, znajdowały się kaplice w miejscowościach: Biezdziadowicze, Felski, Kawaczyzna, Swar-czyzna
XIX w. – drewniany kościół w dekanacie lepelskim (na terenie gminy Nacza)
1858 - odnowienie świątyni
1867 - zabranie kościoła na cerkiew.
Franciszkanie Konwentualni – p.w. św. Antoniego Padewskiego

1676 – fundacja Teodora Wańkowicza, starosty poduświackiego.
1772 – w klasztorze przebywało 6 kapłanów, 1 brat laik. , klasztor należy do Kustodii połockiej.
1803-1804 – gwardianem o. Andrzej Gojzewski OFMConv.
1803 – w klasztorze mieszka 5 kapłanów zakonnych.
1820 – klasztor należy do Kustodii pińskiej.
1825 – gwardianem o. Marceli Urbowicz OFMConv
1829 – w klasztorze mieszka 2 kapłanów zakonnych
Po 1940 – zniszczenie kościoła.
1945 – zlikwidowanie pozostałości po klasztorze
proszę wybaczyć pomylę, i jeśli można zastąpić opis kościoła św. Józefa opisem o kościele św. Antoniego
OO. Bernardyni – p.w. św. Józefa


1624 – fundacja Andrzeja i Halszki z Lewkowiczów Kaszewskich , starosta krasnosielski. Znajdował się w tutejszym kościele Obraz Matki Bożej czczony jako cudowny.

1630 – budowa drewnianej świątyni

1638 – zakończenie budowy drewnianego kościoła, wchodzącego w skład głównego rynku miasta.

1644 – budowa murowanej świątyni

1652 – pożar i odbudowa klasztoru

1656 – pożar kościoła w czasie wojny moskiewskiej

1740 – pożar i odbudowa świątyni.

1752 – przebudowa nadaje świątyni wygląd późnobarokowy

1765 – obsługiwano w okolicy niektóre kościoły, np. bernardyni dojeżdżali do Gródka (n/Uszą)

1772 – Mieszka tu 23 zakonników.

1803-1804 – gwardianem o. Stanisław Białopiotrowicz OFM.

1803 – w klasztorze mieszka 20 zakonników (15 kapł. i 5 braci)

1820 – w klasztorze mieszka 30 zakonników.

1835 – pożar świątyni i odbudowa

1841 – bernardyni obsługiwali w okolicy kilka świątyń, były to parafie: Berezyna (k. Bobrujska), Chromce (k. Bobrujska), Dubrowna (k. Mińska), Dukora (n/Świsłoczą), Łahojsk (n/Hajną), Szaciłki (n/Berezyną), Zawołoczyce.

1843 – o. Leon Moroz [gw]

1864 – (29.08) – konfiskata klasztoru przez władze carskie, jako tzw. kasata. W klasztorze urządzono wiezienie dla zakonników i powstańców.

1868 – kasata, ostatni gwardian o. Leon Mróz.

Ok. 1869 - w kościele urządzono cerkiew p.w. Św. Cyryla i Metodego.

1872 – zające świątyni na archiwum, a w klasztorze mieściły się koszary

1922 – vacat

po 1945 – budynki zajmowała prokuratura i komenda policji, później przejęło Państwowe Archiwum Dokumentacji Naukowo-Technicznej i Państwowe Archiwum i Muzeum Literatury i Sztuki.

2000 – zniszczenie cmentarzyku przed kościołem w czasie budowy restauracji

SS. Klaryski – Bernardynki (p.w. Św. Trójcy i Wniebowzięcia NMP.)

1630 – pojawiły się pierwsze zakonnice bernardynki, mieszkały bez kościoła
1833 – drewniany kościół fundacji Aleksandra Słuszko
1642 – fundacja klasztoru bernardynek Powstaje murowany kościół p.w. Nawiedzenia NMP
1655 –zniszczenie świątyni w czasie wojny moskiewskiej.
1670 – w klasztorze zmarła świątobliwa s. Tekla Zawiszanka
1672 – umieszczenie w kościele cudownego obrazu Matki Bożej u „Panien Zakonnych św. Franciszka”
1687 – konsekracja kościoła przez bp. M. Słupskiego
1720 – ksieni s. Apolinary Judycka
1731-1736 – spowiednikami klasztoru byli: o. Maurycy Łukasiewicz, o. Adjut Wasiłowicz, o. Andrzej Suchodolski, o. Bazyli Czerepowicz.
1720-1809 – lata przebudowy, 1751 – remont dokonany za pieniądze z tzw. „fundacji Mścisławskiej”
1803-1804 – przełożona s. Serafina Rutkowska, mieszka tu 19 sióstr.
1829 – mieszkają tu 22 zakonnice (20 profesek i 2 nowicjuszki).
1842 - klasztor liczy 20 profesek, 1 nowicjuszka, 2 aspirantki i 20 dziewcząt uczy się w internacie.
1843 – kapelanem i spowiednikiem o. Bonawentura Kwiatkowski (OFM), ponadto o. Ptolomeusz Malejewski (OFM)
1863-1864 – umieszczenie w klasztorze więzienia śledczego dla powstańców styczniowych.
1866 – kasata klasztoru
1872 - przemianowanie kościoła pobernardyńskiego na cerkiew p.w. Ducha św.
XX w. - cerkiew zostaje podniesiona do rangi soboru.
Bernardyni – p.w. św. Józefa

1624 – fundacja Andrzeja i Halszki z Lewkowiczów Kaszewskich , starosta krasnosielski. Znajdował się w tutejszym kościele Obraz Matki Bożej czczony jako cudowny.
1630 – budowa drewnianej świątyni
1638 – zakończenie budowy drewnianego kościoła, wchodzącego w skład głównego rynku miasta.
1644 – budowa murowanej świątyni
1652 – pożar i odbudowa klasztoru
1656 – pożar kościoła w czasie wojny moskiewskiej
1740 – pożar i odbudowa świątyni.
1752 – przebudowa nadaje świątyni wygląd późnobarokowy
1765 – obsługiwano w okolicy niektóre kościoły, np. bernardyni dojeżdżali do Gródka (n/Uszą)
1772 – Mieszka tu 23 zakonników.
1803-1804 – gwardianem o. Stanisław Białopiotrowicz OFM.
1803 – w klasztorze mieszka 20 zakonników (15 kapł. i 5 braci)
1820 – w klasztorze mieszka 30 zakonników.
1835 – pożar świątyni i odbudowa
1841 – bernardyni obsługiwali w okolicy kilka świątyń, były to parafie: Berezyna (k. Bobrujska), Chromce (k. Bobrujska), Dubrowna (k. Mińska), Dukora (n/Świsłoczą), Łahojsk (n/Hajną), Szaciłki (n/Berezyną), Zawołoczyce.
1843 – o. Leon Moroz OFM [gw]
1864 – (29.08) – konfiskata klasztoru przez władze carskie, jako tzw. kasata. W klasztorze urządzono wiezienie dla zakonników i powstańców.
1868 – kasata, ostatni gwardian o. Leon Mróz OFM.
Ok. 1869 - w kościele urządzono cerkiew p.w. Św. Cyryla i Metodego.
1872 – zające świątyni na archiwum, a w klasztorze mieściły się koszary
1922 – vacat
po 1945 – budynki zajmowała prokuratura i komenda policji, później przejęło Państwowe Archiwum Dokumentacji Naukowo-Technicznej i Państwowe Archiwum i Muzeum Literatury i Sztuki.
2000 – zniszczenie cmentarzyku przed kościołem w czasie budowy restauracji
Kościół i klasztor OO. Karmelitów trzewiczkowych (p.w. św. Marii Magdaleny)

1703 – fundacja klasztoru karmelitów trzewiczkowych przez Antoniego Teodora Wańkowicza, stolnika mińskiego.
1763 – fundacja murowanego kościoła i klasztoru, staraniem Michała Wałodkiewicza (starosty mińskiego – wnuk fundatora).
1774 – przy klasztorze karmelitów trzewiczkowych, należącym do litewskiej prowincji (p.w. Wszystkich Świętych) mieszka 11 zakonników.
1797 – biskup Dyderka przekazał klasztor franciszkanom.
1829 – w klasztorze mieszka 2 kapłanów zakonnych.
1832 – kasata klasztoru
1880 – zniszczenie klasztoru
OO. Benedyktyni (p.w. św. Michała Archanioła)

1700 – fundacja Anny Steckiewiczowej (chorążyny mińskiej). Była to prepozytura opactwa w Nieświeżu.
1703 – (03.09) – zapis fundacyjny.
1773 – likwidacja opactwa, ale kościół nadal klasztorny.
1803-1804 – o. Idzi Petrusewicz OSB, mieszka tu 2 kapłanów
1820 – budowa nowego drewnianego dwu wieżowego kościoła na kamiennym podmurowaniu przy ul. Kojdanowskiej.
1829 – przy drewnianej świątyni pracuje 1 kapłan zakonny.
1833 – kasata klasztoru
XIX w. – zniszczenie świątyni
Kościół i klasztor OO. Dominikanów (p.w. Św. Tomasza z Akwinu).

1605 – fundacja klasztoru przez Zofie Służczyne (wojewodzina inflancka).
1620-1640 – budowa świątyni, (ofiara rycerstwa powracającego z wyprawy moskiewskiej tzw. „kopytkowe)
1678 – kościół zatrudniał organistę , co sugeruje posiadanie tego instrumentu w świątyni.
1703-1709 – lata przebudowy
1772 – mieszka tu 13 zakonników.
1803-1804 – przeorem o. Sebastian Sipajłło OP
1803 – mieszka tu 8 zakonników (5 kapł. i 3 braci).
Pocz. XIX w. – w klasztorze Seminarium Diecezji Mińskiej
1829 – w klasztorze mieszka 17 zakonników.
1832 – (11.07) kasata klasztoru
1832 – przeniesienie do kościoła centrum parafii Św. Trójcy
1840 – likwidacja parafii i przebudowa kościoła na seminarium (wstawienie pięter w świątyni)
Po 1868- 1918 – klasztor zamieniony na koszary
1918-1919 – w klasztorze mieści się Seminarium Duchowne Diecezji Mińskiej (erygowane 10.10.1918 r., po roku przeniesione do benedyktynek.)
1918-1921 – ks. Bronisław Metody Ussas (p, dz.).
1922 – vacat
1950 (1954) – zniszczenie kościoła
Traby (Ņšąįū) – p.w. Narodzenia NMP

XV-XIX – drewniana świątynia
1410 – fundacja parafii
1534 – fundacja kościoła, Narodzenia NMP, przez Albrechta Gasztolda, wojewodę wileńskiego
1653 – podymne z plebani wynosi 58 złp. 15 gr. (naliczany od 39 domów), natomiast z altarii 6 złp. (od 4 domów).
1669 – parafia w dekanacie oszmiańskim (synod Sapiehy)
1673 – podymne z plebani naliczany od 19 domów.
1744 – parafia w dekanacie oszmiańskim; jest to „prepozytura” do której należy 15 miejscowości.
1781 – parafia w dekanacie oszmiańskim, licząca 2237 kat.
1859-1860 – ks. Leonard Dabrowski (c), 1859-1860 – ks. Piotr Markiewicz (w)
1860 – parafia w dekanacie Wiszniewskim, z filią Tankowszczyzna (ks. Tomasz Jurjewicz ).
1871-1892 – ks. Paweł Suchocki (p),
1872 - parafia liczy 4350 kat.
1892 – parafia w dekanacie wiszniewskim, liczy 3986 kat.

XIX-XX w. – murowana świątynia
1905 – budowa obecnej murowanej świątyni, przez proboszcza ks. Pawła Suchockiego
1928 – konsekracja kościoła
1937-1938 – ks. Teofil Pryszmont (p)
1938 – parafia w dekanacie wiszniewskim, obsługiwano filialny kościół w Tanikowszczyźnie
1938-1940 – ks. Wacław Rodźko (p) ,
maj 1940 - zamordowanie proboszcza ks. W. Rodżko.
1940-1943 – ks. Franciszek Cybulski (p) , wikarym był w 1940-1942 r. ks. Stanisław Zubkowicz (w) ,
Wrzesień 1942 – aresztowanie proboszcza
1942-1943 - ks. Romana Mosiewicza (a)
1943 – (12.09) zamordowanie ks. Romana Mosiewicza.
1943-1944 - ks. Piotr Wojno-Orański (p)
1945-1966 – ks. Alfons Radkiewicz,
1966 - ksiądz proboszcz został zmuszony do wyjazdu do PRL
1967-1971 – próby zamknięcia świątyni
1971-1973 – do kościoła dojeżdżał: ks. Kozłowski z Borun
1973-1983 – dojeżdżał: ks. Władysław Czerniawski z Wiszniewa
1988-1995 - ks. Antoni Jusiel, przy kościele pracował też zakrystian: Br. Bernard Bielenik OFMConv.
2006 – ks. Wiktor Subiel (p)
Łunna (Ėóķķą) – parafia p.w. Św. Anny

1546 – fundacja parafii
1669 – parafia w dekanacie wołkowyskim (Synod Sapiehy).
1744 – parafia należy do dekanatu wołkowyskiego, na terenie parafii wymieniono miejscowości: Łunna, Wola, Czerlona, Ławna, Rudziwonowce, Sućki, Minewicze, Miesięczniki, Piłki, Sruha, Ostrowo, Marcinowce, Chomicze, Masztalerze, Kucharze, Niecieczy, Zylicze, Strzelce, Kamienny most, Słowikowszczyzna, Towszyki, Siemaszkowszczyzna.
1781 – parafia w dekanacie wołkowyskim, liczy 1590 kat.
1782 – budowa dzisiejszej świątyni, fundacja króla Stanisława Augusta
1859-1860 – ks. Julian Olszewski (p)
1871-1872 - proboszczem ks. Julian Olszewski (a),
1872 - parafia w dekanacie grodzieńskim, liczy 1999 kat.
1892 – parafia w dekanacie grodzieńskim, liczy 1927 kat.
1891-1892 – ks. Kazimierz Grymaszewski
1895 – restauracja świątyni z funduszów księżnej Marii Druckiej-Lubeckiej, wg projektu Krzysztofa Niesiołowskiego.
1927-1948 – ks. Mieczysław Radziszewski
1938 – parafia dekanalna (dekanat łunieński)
1958-1982 – ks. Władysław Mączka
2000-2006 – ks. Ludwik Radomski
1685-1788 – klasztor Dominikanów
1685 – początek pracy Dominikanów
1692 – fundacja kościoła przez Kazimierza Jana Sapiehę i Krystynę z Hlebowiczów.
1773 – rezydencja dominikanów prowincji litewskiej, przy kościele p.w. NMP, mieszkało tu wtedy2 kapłanów.
1781 – kościół w dekanacie wołkowyskim.
1782 – erygowanie parafii
1788 – opuszczenie placówki przez OO Dominikanów
Mikilewszczyzna (Ģ³źåėå¢ų÷ūķą) – parafia p.w. Nawiedzenia NMP

1744 – kaplica w parafii Mosty
1823 – wybudowanie murowanej świątyni, fundacja gen. Andrzejkowicza
1826 – konsekracja świątyni
1860 – filialny kościół w parafii Mosty
1871-1872 – ks. Benedykt Sarosiek OP , kościół jest filią parafii w Mostach, w grodzieńskim dekanacie.
1911 – erygowanie samodzielnej parafii
1915-1924 – ks. Bolesław Hryniewicki (p)
1933-1939 – ks. Bolesław Korn (p)
1938 – parafia w dekanacie łunińskim
1948 – zamknięcie kościoła
1989 – zwrot kościoła dla katolików
1991-2007 – ks. Ryszard Jakubiec (p, dz.),
Wasiliszki Stare (Āąń³ė³ųź³) – parafia p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła

XV-XIX – drewniana świątynia
1485 – fundacja parafii
1673-1674 – ks. Symon Rodziewicz (p)
1674 – wizytator napisał: kościół „prostej budowy, powstały po wojnie”.
1744 – parafia w dekanacie lidzkim. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Wasiliszki, Haykowszczyzna, Bojary, Dziechciary, Rozniatycze, Wołczyny, Wołczynki, Gronofel, Kościeniew, Kozły, Boiary, Hołosewicze, Zadworzanie, Niewisza, Piaszczyna, Szostakowce, Perechody, Starodworce, Lebiodcae, Skiery.
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 3821 kat.
1862-1864 – ks. Onufry Syrwid (p), skazany na 12 lat katorgi
1870 – parafia w dekanacie raduńskim
1871-1872 – ks. Sylwester Szmygiero (p), 1872 - ks. Wincenty Rojecki , 1872 - o. Henryk Reczyński OFMConv.
1872 - parafia liczy 8100, należy do dekanatu raduńskiego.
1890 – ks. Franciszek Sokołowski, organizator budowy świątyni
1891-1892 – ks. Jan Uryn (p), 1892 – ks. Henryk Reczninskij (m)
1892 – parafia w dekanacie raduńskim, liczy 9593 kat.

XIX/XX w. murowana świątynia
1897-1905 – budowa obecnego kościoła
1905 – (29.06) konsekracja świątyni
1920-1922 – ks. Roman Mosiewicz
1929-1938 – ks. Justyn Rodźko (p)
1938 – parafia w dekanacie wasiliszki
1941 – ks. Ignacy Cyreski (p, dz.)
ks. Teofil Pryszmont
1953 – zamknięcie świątyni przez władze sowieckie.

XX/XXI w. – odrodzenie parafii
1988 – zwrot kościoła
ks. Jan Tyniec
2007 – ks. Zbigniew Dragula (CSMA),
Wasiliszki (Wasiliszki Nowe) – parafia p.w. Św. Jan Chrzciciel

1652-1658 – kościół parafialny
1652 – fundacja parafii
1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 13 złp. 15 gr. (pobierany od 9 domów).
1655 – zniszczenia wojenne
1656 – odrodzenie

1658-1769 - Klasztor Dominikanów (drewniany)
1658 – budowa drewnianego kościoła i klasztoru dla dominikanów, fundacji Marcina Dominika Limonit, sędziego ziemskiego lidzkiego.
1662 – uposażenie przez Katarzynę Frackiewiczową
1669 – parafia w dekanacie lidzkim (Synod Sapiehy).
1673 – „podymne” z dóbr plebańskich pobierane od 11 domów).

1769-1832 - Klasztor Dominikanów (murowniany)
1769 – budowa obecnej murowanej świątyni, staraniem zakonników (ze składek społecznych).
1706 – w klasztorze stacjonuje król Stanisław Leszczyński i oddziały wierne jemu
1773 – istnieje tu konwent dominikański prowincji litewskiej, w którym mieszka 11 zakonników (9 kapłanów, 2 braci).
1790 – konsekracja kościoła przez bp. Wołazackiego
1832 – kasata klasztoru
po 1833 – kościół obsługiwany przez duchowieństwo diecezjalne
XIX w. – kościół „podominikański”

ok. 1865-1918 - świątynia prawosławna
1866 – cerkiew
XIX w. – remont i przebudowa świątyni

1919-2007 – świątynia parafialna
1919 – rewindykacja kościoła przez katolików
1931-1938 – ks. Ignacy Cyraski (p, dz.)
po 1945 kościół nieprzerwanie czynny
1990-2007 – ks. Stanisław Pytel (CSMA)
Nowy Dwór (Ķīāū Äāīš) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP

1480 – erygowanie parafii
Ok. 1670 – ks. Antoni Bazyński (p)
1673-1674 – ks. Józef Rychter (w)
1673 – podatek „podymne” pobierany z 9 domów.
1674 – wizytator zanotował: kościół „prosty”, niedawno postawiony przez ks. Bazyńskiego.
1744 – parafia w dekanacie lidzkim, na terenie parafii znajdowały się miejscowości: Nowy Dwór, Ostryna, Widiwka, Kulbaczyn, Brzozowce małe, Brzozowce wielkie, Szostaki, Niepracha, Daugirdy, Głębokie, Plotki, Glinkowszczyzna, Deynerowszczyzna, Raczkowszczyzna, Nieniszka, Jachnowicze, Gawdziszki, Zamościany, Mikulin.
1749 – budowa obecnej świątyni
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 1833 kat.
1835-1836 – ks. Onufry Syrwid (a)
1859-1860 – ks. Dionizy Rajcewicz (c), 1859-1860 – ks. Adolf Korkuć (w)
1860 – parafia w dekanacie lidzkim.
1864 – ks. Jan Korzeniewski (w), represjonowany za udział w powstaniu karą śmierci.
1871-1872 – ks. Dionizy Rajcewicz (c), 1872 - ks. Alojzy Urbanowicz (w)
1872 - parafia w dekanacie lidzkim, liczy 4002 katolików, kaplica na cmentarzu.
1891-1892 – ks. Adolf Piotrowski (a)
1892 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 4994 kat.
1904-1909 – ks. Aleksander Hajduk
1918-1938 – ks. Kazimierz Cholewo (p), 1936-1938 – ks. Bronisław Słodziński (pref), 1938 – vacat. (w)
1940-1941 – ks. Piotr Siczek (w)
1948-1950 – ks. Władysław Mączka
2007 – ks. Aleksander Pietrowicz,
Lack (Ė’öź) – parafia p.w. Św. Stanisław bp.

1424 – fundacja parafii przez Stanisława i Andrzeja Prostywiłłowicz-Skinder
1652-1674 – ks. Michał BADOWSKI (p)
1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 16 złp. 15 gr. (pobierany od 11 domów).
1669 – parafia Lack z filą Jatwież w dekanacie lidzkim.
1673 – „podymne” z dóbr plebańskich pobierano od 16 domów.
1674 – wizytator napisał o kościele: „mały, prosty”
1744 – parafia w dekanacie lidzkim, filia w miejscowości Jatwiesk. Na terenie parafii wyszczególniano ponad 60 miejscowości.
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 1970 kat.
1859-1860 – ks. Józef Stanisławski (a), 1859-1860 – ks. Damazy Baniewicz (w)
1860 – parafia w dekanacie lidzkim.
1871-1872 – ks. Wilhelm Borodzicz (p), 1871-1872- ks. Adam Sokołowski (w),
1872 - parafia liczy 4005 katolików, kaplica na cmentarzu.
1873-1885 – ks. Konstanty Szyszka (p)
1891-1892 – ks. Józef Szkoc (p)
1892 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 3980 kat.
1905 – (1900-1901 ) budowa murowanej świątyni
1924-1951 – ks. Bronisław Hryniewicki (p), 1935-1938 – ks. Stanisław Nacewicz, 1936-1942 – ks. Alfons Borowski
1936-1942 – ks. Alfons Borowski , 1931-1938 – ks. Józef Szkop (em.)
1941 – ks. Piotr Siczek (2 m-ce)
1944 – ks. Alfons BOBICZ
1945-1946 – ks. Kazimierz Szaniawski.
1990-2004 – ks. Ernest Budyń, sercanin (p)
2007 - ks. Paweł Astukiewicz
Kamionka (Źąģåķźą) – parafia p.w. Św. Antoniego i Objawienia Pańskiego

1580 – fundacja parafii, przez Kacpra Kłodzińskiego
1669 – parafia w dekanacie lidzkim (Synod Sapiehy).
1673-1674 – ks. Jakub Bielski (p)
1674 – wizytator zapisał, że brak właściwego kościoła, a to co istnieje zasługuje na określenie „szopa”
1744 – parafia w dekanacie lidzkim, na jej terenie znajdowały się miejscowości: Kamionka, Skorzyki, Kłoczki, Korowicze, Piotrulowce, Oleszewicze, Jatwiesk, Zabłocie, Juszki, Worony, Wanelki, Głębokie, Pużynowce, Milkowszczyzna, Choniewicze, Zaleśna, Krzywlany, Zabłocie, Łopacicze, Zagrodniki, Ściborowszczyzna, Milowce, Seweyki, Zołobaty, Most, Rusinowce, Soroczyce, Rewki, Strzelce.
1797 – w parafialnym szpitaliku dla ubogich mieszkają 2 osoby.
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 965 kat.
1803-1812 – ks. Dominik Maszukiewicz (p, dz)
1859-1872 – ks. Ignacy Tracewski (p)
1872 – parafia w dekanacie grodzieńskm, liczy 2166 katolików, kaplica w Oleszkiewiczach.
1891-1892 – ks. Klemens Tracewski (p)
1892 – parafia w dekanacie grodzieńskim, liczy 2302 kat.
1904 – rozebranie kościoła
1907-1908 – ks. Bolesław Jarecki
1908 – budowa obecnego murowanego kościoła
1914-1916 – ks. Józef Farbotko (p),
Ok. 1916 – proboszcz wywieziony do Niemiec, zastępstwo wypełniał ks. Witold Kuźmicki z Dziembrowa.
1932-1937 – ks. Michał Aronowicz (w)
1935 – (28.07) konsekracja świątyni
1938 – parafia w dekanacie grodzieńskim
1937-1939 – ks. Michał Aronowicz (p)
1942-1943 – ks. Aleksander Sarosiek
1941-1948 – ks. Michał Aronowicz (p)
1948 – ks. Józef Kowalczuk (p)
1962-1968 – ks. Stanisław Pietrasz
1992-1994 - ks. Grasewicz
2007 - ks. Konstanty Pawlukiewicz
Iszczołna (²ų÷īėķą) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej

XVI-XVII – pierwszy drewniany kościół
1515 – erygowanie parafii, fundacja Dwojnowicza (podkomorzy lidzki)
1653 – podatek „podymne” z dóbr plebańskich wynosił 9 złp. (pobierany od 6 domów).
1669 – parafia w dekanacie lidzkim (Synod Sapiehy).
1673-1674 – ks. GROCHOWSKI (p)
1673 – „podymne” z dóbr plebańskich pobierano od 10 domów.

XVII-XVIII – druga drewniana świątynia
1674 – wizytator zapisał: kościół „prosty, po wojnie powstały”.
1708 – zniszczenie dóbr plebańskich przez Szwedów
1713 – pożar plebanii
1744 – parafia w dekanacie lidzkim. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Iszczołna, Preycy, Maciowce, Juciowce, Jawaszowiec, Kiemiany, Iszczołniany, Możeykow wielki, Możeykow mały, Ziemiance, Ogrodniczki, Wialka Wieś, Kościeniow Swierydy, Krasna wieś, Sienkowszczyzna, Kierele, Hałtuszki, Pilczuki, Zaykowszczyzna, Kozorcze, Boiary, Mała wieś, Talmowszczyzna, Korabki, Śliwowszczyzna, Girniki, Uyty, Zahały.

XVIII-XXI w. – murowana świątynia
1755 – początek budowy murowanej świątyni
1758 – zbudowanie i poświęcenie obecnej świątyni, fundacja Józefa Wahla i żony Marianny
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 1255 kat.
1790 – ks. Stanisław ŁAZIŃSKI (p)
1801-1834 – ks. Aleksy KNIKOWSKI (p)
1862-1863 – ks. Adam FALKOWSKI (p)
1863 – (25.06) proboszcz ks. A. Falkowski (p), za popieranie powstania rozstrzelany w Lidzie.
1871-1872 – ks. Konstanty REKUĆ ,
1872 - parafia liczy 2634 katolików, i należy do dekanatu raduńskiego. Kaplica Możejki (dwór).
1891-1892 – ks. Edward SWJACKIEWICZ (a)
1892 – parafia w dekanacie raduńskim, liczy 3318 kat.
1899-1902 – ks. Adam SAWICKI (p)
1913-1914 – ks. Kazimierz PAUKSZTA (p)
1914-1915 – ks. Bolesław JANOWICZ (p)
1915-1949 – ks. Bolesław KRASODOMSKI (p), 1919 – ks. Wincenty Łotarewicz, 1944-1945 - ks. Antoni Werpachowski (w)
1938 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy ok. 4000 kat.
1949-1954 – vacat (?)
1954-1967 – ks. Bolesław KRASODOMSKI (p)
1991-1997 – ks. Wincenty LISOWSKI (p)
2006-2007 – ks. Kazimierz WOJNIUSZ (p)

Dziemborowo (Dziembrów) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej


1674 – fundacja murowanego kościoła przez Eliasza Michała Rynwida (podstarosty lidzkiego) i żony Krystyny Beatę z Gróżewskich

1676 – 1699 – stacja misyjna jezuitów
1776 – podarowanie kościoła dla jezuitów z Grodna
1678 – zatwierdzenie fundacji przez króla Jana III Sobieskiego
1682-1683 – misjonarzem o. Dawid Lindykowicz SJ
1683-1689 - misjonarzem o. Tomasz Kobylański SJ
1686-1687 - misjonarzem o. Michał Kukowicz SJ,
1688-1691 - misjonarzem o. Adam Paczewski SJ
1690-1691 - misjonarzem o. Adam Waganiecki SJ
1695-1696 - misjonarzem o. Michał Filimonowicz SJ
1696 – pomnożenie fundacji, jaka miał utrzymywać odtąd dwóch kapłanów z zakonu jezuickiego
1695-1699 - misjonarzem o. Stanisław Sarnowski SJ
1696-1697 - misjonarzem o. Jan Szapiel SJ

1699-1773 – rezydencja jezuicka
1699 – podniesienie misji do rangi rezydencji
1699-1700 – superiorem o. Dawid Lindykowicz SJ
1700-1701- superiorem o. Stefan Łukaszewicz SJ
1701-1702 - superiorem o. Andrzej Molski SJ
1702-1703 - superiorem o. Paweł Lwowicz SJ
1704-1707 - superiorem o. Jan Swilewski SJ
17 07-1708 - superiorem o. Franciszek Zawistowski SJ
1709-1710 - superiorem o. Jan Chomiński SJ
1711-1714 - superiorem o. Andrzej Sielawski SJ
1714-1716 - superiorem o. Kazimierz Januszewicz SJ
1716-1721 - superiorem o. Jan Chomiński SJ
1721-1739 - superiorem o. Władysław Kasztela SJ
1740-1743 - superiorem o. Marcin Śledziewski SJ
1743-1746 - superiorem o. Stanisław Zahorski SJ
1744 – parafia w dekanacie lida, wspominana w dokumentach synodalnych.
1746-1749 - superiorem o. Antoni Idzikowski SJ
1749-1755 - superiorem o. Franciszek Karp SJ
1756 – budowa domu misyjnego, jako rezydencja dla trzech kapłanów
1756-1760 - superiorem o. Ignacy Chadziński SJ
1763-1764 - superiorem o. Michał Tracewski SJ
1766-1769 - superiorem o. Andrzej Kadłubowski SJ
1773 – kasata zakonu

1773-2008 – parafia katolicka
1773 – przekazanie misji, wraz z parafią, księżą diecezjalnym
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 421 kat.
1859-1860 – ks. Stanisław Nawsuć (a)
1860 – parafia w dekanacie lidzkim.
1862-1863 – ks. Romuald Skibiński (p)
1863 – zesłanie proboszcza ks. Skibińskiego na 8 lat katorgi w fabrykach syberyjskich za poparcie dla powstania.
1865 – świątynia zamieniona na cerkiew
1871-1872 – o. Florian Ljawnicz OFMConv.
Ok. 1870 – skasowanie parafii.
1913 – dla potrzeb katolików zbudowano kaplicę
1919 – rewindykacja kościoła przez katolików
1934-1938 – ks. Antoni Jaśkiel (p)
1938 – parafia w dekanacie wasiliskim, kaplica Dziembrów (p.w. NMP z 1913)
1945-1946 – ks. Kazimierz Szaniawski (dojazdy z Lacka)
2007 – ks. Konstanty Pawlukiewicz (dojeżdża z Kamionki).
Kościół i szkoła Pijarów – p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa i Św. Teresy z Awila

1718-1736 – w prowincji polskiej
1718 – początek pracy Pijarów w Szczuczynie
1726 – fundacją Scypionów powstało kolegium pijarskie, klasztor należy do Wiceprowincji Litewskiej.
XVIII w. – pijarzy prowadzili tu działalność misyjną w środowiskach innowierczych, m.in. o. Andrzej od św. Antoniego Karnicki SchP.

1736-1832 – w prowincji litewskiej
1736 – powstaje Prowincja Litewska do której należy klasztor w Szczuczynie
Ok. 1740 - przełożonym o. Leopold Skórzewski od Jana Chrzciciela
1755 – rektorem kolegium o. Łukasz Rosocki SchP
1761-1766 – rektorem ks. Michał Frąckiewicz SchP
1772 – istnieje tu kolegium pijarskie i kościół p.w. Św. Jerzego, mieszka w nim 16 zakonników (8 kapłanów, 6 kleryków, 2 laików).
1777 – do parafii Szczuczyn dołączono jako filialny kościół w Jatwisku.
1775-1795 – rektorem o. Joachim od Św. Józefa Kalasantego Karwowski SchP.
1784 – zmarł o. Franciszek Jarmakowski SchP
1785 – założenie przez o. Jundziłła ogrodu botanicznego
1802 – biblioteka klasztorna liczy 2751 woluminów.
1807 – rektorem kolegium ks. Jakub Falkowski.
1812-1816 – do kolegium OO. Pijarów uczęszcza Ignacy Domejko
1826-1828 – budowa obecnego kościoła, z fundacji księcia Ksawerego Druckiego-Lubeckiego
1829 – poświęcenie świątyni p.w. Imienia Jezus, i otwarcie nowego budynku szkolnego oraz plebani.
1831 – o. Andrzej Zapolski (SchP), aresztowany w czasie powstania, zmarł w więzieniu lidzkim.
1832 – kasata klasztoru pijarów i instytucji dobroczynnych (m.in. szkoły), zabranie kościoła na cerkiew.
1843 – przestała istnieć Prowincja Litewska Pijarów.

XIX – parafia katolicka
1866 – miasto liczy 1100 mieszkańców
1871-1872 – ks. Bartłomiej Lienkiewicz (a),
1872 - parafia liczy 2009 katolików i należy do lidzkiego dekanatu
1891-1892 – ks. Kazimierz Kuczewski (a)
1892 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 2335 kat.
1890 – parafia liczy 2057 kat., istniała kaplica w Jatswisku.
1907 – 6 km. od Szczuczyna w miejscowości Różanka otwarto stacje kolejową na trasie Białystok-Połock
1910-1911 – ks. Jerzy Żamejć (p)
1912 – ks. Jan Mokrzecki
1912-1926 – ks. Romuald Świrkowski (p)

XX w. – odrodzenie klasztoru pijarów
1927-1932 – praca dydaktyczna pijarów prowadzi o. Jan Borelli SChP (a)
1932-1937 – ks. Mikołaj Wagner (a)
1938 – o. Tomasz Olszówka SChP (p), 1938 – o. Władysław Berbeka SChP , 1938 – o. Sebastian Dybiec SChP
1939 – zamknięcie nauczania w Kolegium Szczuczyńskim
1944-1948 – ks. Stanisław Rojek (SChP).
1949-1962 – ks. Stanisław Pietrasz (SchP)
1959 – zamknięcie kościoła.

XX/XXI w. – odrodzenie po raz drugi
1987 – zwrot zniszczonej świątyni.
1989 – remont i rekonsekracja kościoła.
1990 – odnowienie działalności pijarskiej w Szczuczynie.
1990-2007 – ks. Kazimierz Wójciak (SCHP). Kaplica: Wojtasze.,
1991 – (14.08) – koronacja Figury Matki Bożej Fatimskiej przez Jana Pawła II (w Częstochowie)
2002-2003 – pomagali jako wikarzy: ks. Witold Petelczyc (SCHP), ks. Witali Cybulski (SCHP), ks. Witali Sierko (SCHP).
Kościół parafialny - p.w. Św. Jerzego

1436 – fundacja parafii
1500 – miasteczko własnością Radziwiłłów
1717 – erygowanie parafii
1744 – parafia w dekanacie lidzkim, na jej obszarze znajdowały się miejscowości: Szczuczyn, Szczuczynek, Boryski, Mikłasze, Dukornowszczyzna, Buywicze, Wołczki, Woźne, Wity, Możelowce, Dawludowszcztyzna, Mikołaykowszczyzna, Dorgieiowce, Sęczuki, Piotrowiczyzna, Nowosiołki, Rudkowicze, Hołownicze.
1726 – za zgodą biskupa nastąpiło przejęcie prowadzenia parafii prze OO. Pijarów
1790 – parafia Szczuczyn i filia Jatwiesk.
1797 – w parafialnym szpitaliku dla ubogich mieszkają 8 osób.
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 598 kat.
1854 – zamknięcie świątyni przez władze carskie.
1859-1860 – ks. Kajetan Pietkiewicz (c), 1859-1860 – ks. Bartłomiej Lenkiewicz (a), 1859-1860 – ks. Antoni Szuściński (w).
1860 – parafia w dekanacie lidzkim, licząca 1640 kat.
1865 – na miejscu zburzonej kaplicy katolickiej postawiono murowaną cerkiew prawosławną.
Klasztor Karmelitów trzewiczkowych - p.w. Św. Kazimierza wyznawcy w Żołudku

1680 – fundacja klasztoru przez Kazimierza Frąckiewicz
1682 – budowa klasztoru (na tzw. „Farnym Końcu”)
1684 – przeorem o. Kalikst Dziurkiewicz OCarm
1685 – potwierdzenie konstytucyjne dla nadania
1698 – przeorem o. Serapion Rzewuski OCarm
1706 – w klasztorze urządził sobie zimowa kwaterę król szwedzki Karol XII.
1717 – przeorem o. Kazimierz Dobrycki OCarm
1720 - przeorem o. Benedykt Kozłowski OCarm
1721 – przeorem o. Hilarion Jaskółkowski OCarm
1726 – przeorem o. Benedykt Markiewicz OCarm
1730 – przeorem o. Józef Bedroz OCarm
1730 – przeorem o. Placyd Gigłowski OCarm
1736-1739 – przeorem o. Benedykt Kukuliński OCarm
1739 – przeorem o. Gerard Olszewski OCarm
1748 – przeorem o. Sylwester Godowski OCarm
1754 - przeorem o. Godlewski OCarm
1755 - przeorem o. Jerzy Kurmin OCarm
1766 - przeorem o. Wawrzyniec Lewkiewicz OCarm
1770 - przeorem o. Eliasz Kurmin OCarm
1772 - przeorem o. Cyryl Stacewicz OCarm
1773 - przeorem o. January Szwabowicz OCarm
1773 - przeorem o. Wincenty Petruszewicz OCarm
1774 – konwent karmelitów trzewiczkowych prowincji litewsko-ruskiej, mieszkało w nim wtedy 11 zakonników (7 kapłanów, 2 kleryków, 2 braci laików).
1777 - przeorem o. January Szwabowicz OCarm
1781 - przeorem o. Jerzy Kurmin OCarm
1793 - przeorem o. Andrzej Mackiewicz OCarm
1807 - przeorem o. Bruno Rymgajło OCarm
1810 - przeorem o. Kornel Neyberg OCarm
1816 - przeorem o. Łukasz Doliński OCarm
1825 - przeorem o. Andrzej Liboński OCarm
1832 – kasata klasztoru
1839 – przebudowa klasztoru na szpital wojskowy
Żołudek (Ęąėóäąź) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP.

XV-XIX – drewniana świątynia parafialna
1480 – budowa pierwszej drewnianej świątyni, fundatorem król Kazimierz Jagiellończyk
1490 – fundacja parafii (na tzw. „Farnym końcu”)
1506 – zniszczenie miasta i świątyni przez tatarów
1529 – potwierdzenie funduszu dla odbudowanej parafii przez króla Zygmunta III
1669 – parafia w dekanacie lidzkim (Synod Sapiehy).
1673-1674 – ks. Andrzej BURNIEWICZ (p)
1673 – podatek „podymne” pobierany z 8 domów.
1674 – wizytator pisał: pleban „zbudował nowy kościół”.
1701 – ks. Antoni Mrokowski (p)
1702 – zamknięcie kościoła po dokonanym w nim zabójstwie na Kaczanowskim.
1738-1739 – ks. PEŃSKI (p)
1744 – parafia w dekanacie lidzkim, na jej terenie znajdują się miejscowości (może z kaplicami): Żołudek, Andruszowszczyzna, Mociewicze, Buciuły, Bielowce, Wągi, Lipiczna (oraz Villis), Wołczki.
1797 – w parafialnym szpitaliku dla ubogich mieszka 7 osób.
1781 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 5962 kat.
1790 – ks. Józef DABROWSKI (p)
1796 – do parafii należą miejscowości: Podłuże, Oczkiewicze, Chociejowszczyznę, Wołczki, Strzelicę, Brzozowiec, Czechowszczyzną, Bielowszczyznę, Krasulę, Zaleskowszczyznę, Dzierażno, Żołudek, Lipiczno, Stecelewszczyznę

XIX-XXI w. – murowana świątynia parafialna
1828 – początek budowy obecnej murowanej świątyni, fundacja Tyzenhauzów
1835 – zakończenie budowy kościoła staraniem córki fundatora – Hermencji Urusko
1853 – konsekracja kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP
1861-1864 – ks. Stanisław Iszora (w)
1863 – (08.02) w kościele odczytano manifest powstańczy , a do oddziału Narbutta jako kapelan idzie ks. Iszora; stracony 03.06.1863 r. w Wilnie za udział w sprawie powstania.
1859-1860 – ks. Józef-Kalasanty JASIŃSKI (p), 1859-1860 – ks. Augustyn Lipko (w).
1860 – parafia w dekanacie lidzkim.
1871-1872 – ks. Juliusz GOIŻEWSKI (p), 1872 - ks. Antoni Akliński (w),
1872 – parafia liczy 6214 kat., kaplica: Kraula (dwór).
1891-1898 – ks. Antoni PUZELEWICZ (a)
1892 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 8566 kat.
1897 – parafia liczy ok. 9000 kat.
1898-1907 – ks. Mateusz ŁAJEWSKI (p)
1907-1911 – ks. Bolesław SPERSKI (a)
1911 – władze carskie zmusiły do wyjazdu proboszcza ks. B. Sparskiego (wyjazd do Ameryki).
Ok. 1912 - Ks. Wiktor KOCHAŃSKI (p), 1915 – ks. Teofil Pryszmont (w)
1915 – parafia liczy ok. 11000 kat.
1920-1921 – ks. Kazimierz STALEWSKI (p), 1920-1921 – ks. Kajetan Sufrynowicz (w)
Ks. Edward MIKOŁAJUN (p)
Ks. Kazimierz KLEISNOWSKI (p)
1928 – (19.05) konsekracja kościoła przez abp R. Jałbrzykowskiego
Ks. Bolesław SERAFIN (p)
Ks. Maksymilian SAROSIEK (3 m-ce)
1937 – ks. Michał MICHNIEWICZ (p)
1937-1938 – ks. Antoni KUJAWA (p)
1938 – parafia w dekanacie lidzkim, filie: Krasula, kaplica Zaczepicze (z 1930 r.)
1939-1949 – ks. Ignacy OLSZAŃSKI, 1941 – ks. Czetwiertyński (aresztowany tutaj)
1955-1963 – ks. Ignacy Olszański
1963-1991 – ks. Piotr Bartoszewicz
1992-2007 – ks. Jan Rejszel
O. Włodzimierz Stefan PIĄTKIEWICZ (SJ), ur. 1865, zak. 1880, kapł. 1892, 1892-1902 Kraków, 1902-1904 Lwów, 1904-1906 Rzym ,1906-1908 Kraków, 1908-1912 prowincjał, 1912-1914 Kraków, 1915-1918 Stanisławów, 1920-1922 Warszawa, 1922-1923 Kraków, 1925-1933 Albertyn gdzie był superiorem i protoihumenem misji wschodniej, zm. 23.03.1933 w Albertynie. Znany pisarz teologiczny i tłumacz poezji K. Sarbiewskiego. Propagator wschodniej gałęzi zakonu jezuitów, pracującej w obrządku grecko-słowiańskim. Por.: Piętkiewicz Włodzimierz Stefan w: EJ s. 503.
Bereza Kartuska – (Į’šīēą) – krótki opis 200 lat funkcjonowania największego opactwa kartuskiego na terenie Rzeczpospolitej Obojga Narodów (1635-1834 r.).

1635-1690 – fundacja kartuzi Świętego Krzyża
1635 – nadania dla kartuzów od Kazimierza Lwa Sapiehy.[1] W tym czasie istniała tu już parafia rzymsko-katolicka (sięgająca swoim rodowodem 1471 r.[2]) i klasztor greko-katolicki (erygowany w 1618 r.)
1648 – fundacja kartuzi [3] przez Kazimierza Sapiehę[4], podkanclerzego litewskiego, w Berezie nad rzeką Jesiołdą, (jako filii kartuzi Raj Maryi w Kartuzach) nazwana Domus Sanctae Crucis; żyli tu mnisi wg reguły św. Brunona.[5]
1649 - kamień węgielny poświęcił nuncjusz bp. Jan de Torres. Była to kartuzja Św. Krzyża, wewnątrz mieściła się też kaplica św. Brunona (założyciela zakonu).
1650 – przełożonym o. Jan Hagen OCart., pierwszymi mnichami byli zakonnicy z Trewiru.[6]
1653 – zatwierdzenie fundacji Sapiehy przez sejm (nadanie okolicznych wsi i lasów). Otoczenie klasztoru sześciokątnym wałem obronnym.
1655/1656 – zniszczenia majątku w czasie wojen moskiewskich i śmierć fundatora kartuzji.
1666 – (06.06) konsekracja kościoła p.w. św. Józefa i św. Kazimierza, dokonana przez bp. A. Sapiehę, pochowano tu też fundatora Kazimierza Sapiehę (z. 1656 r.).[7]
1674 – nadania dla klasztoru od Jana III Sobieskiego m.in. prawo jarmarku
1675 – pierwszy koadiutor kartuzi Kaszubskiej o. Kasper Kochel (z niemieckiej prowincji Rheni) pomaga w utrzymaniu życia zakonnego w Berezie.
1689 – zakończenie rozbudowy klasztoru,[8] w tym czasie biblioteka klasztorna liczyła 39 rękopisów i blisko 2000 książek, ponadto istniał tu szpital, laboratorium, pałac oraz budynki gospodarcze (kuchnia, oranżeria, browar, młyn, piekarnia, stajnia, wozownia, warsztaty), a każdy z zakonników mieszkał w osobnym eremie.[9]

1700-1760 – zniszczenia w czasie wojen północnych[10]
1705-1706 – pierwsze zdobycie, i złupienie, klasztoru w czasie wojny północnej przez koalicje cara Piotra Wielkiego i króla Augusta II (stacjonuje tu garnizon 1500 dragonów rosyjskich).
1706 – (28.04) ponowne zniszczenia dokonane przez Szwedów, m.in. zabranie do niewoli 3 zakonników i udanie się na wygnanie pozostałych.[11]
1708 – kolejne zniszczenia dokonane przez wojska szwedzkie, w klasztorze pozostaje tylko 4 zakonników.[12]
1744 – parafia w dekanacie szereszów.

1768-1799 – lata rozbiorów
1768-1772 - zniszczenia w czasie konfederacji barskiej przyczyną upadku gospodarczego klasztoru.
1774 – bazylianie, z pobliskiego klasztoru greko-katolickiego, prowadzili tu szkołę.[13]
1776 - w Berezie Kartuskiej istnieje klasztor kartuzów i kościół p.w. Św. Krzyża, mieszka tu 22 zakonników (16 kapłanów, 6 braci laików); ponadto 2 kapłanów poza kartuzją.[14]
1784-1791 – prowadzona tu była szkoła dla młodzieży szlacheckiej.
1794 – przejęcie z majątku kartuzów ok. 1 miliona złp. przez T. Kościuszkę na cele powstania.[15]
1797 – parafia w dekanacie próżańskim diecezji łucko-brzeskiej, liczyła 1257 kat.[16]

1800-1834 – klasztor w diecezji wileńskiej
1803 – klasztor liczy 17 zakonników (10 kapłanów, 1 kleryk, 4 braci, 2 nowicjuszy). Klasztor posiada 1392 funduszowych „dusz męskich”, a dochód pewny wynosi 4560 rb.[17] W bibliotece klasztornej przechowywano 2510 woluminów.[18]
1812 – przemarsze wojsk w czasie wojny napoleońskiej niszczą zasobność klasztoru i gospodarstwa przyklasztornego.[19]
1814 - profesje zakonną składają o. Augustyn Pachniewski OCart.[20]
1816 – profesje zakonną składają o. Dominik Kowalski OCart.[21], o. Kazimierz Dobrowolski OCart.[22], o. Ignacy Grąkowski OCart.[23]
1818 - profesje zakonną składają o. Bonawentura Szuszkiewicz OCert.[24]
1819 – przeorem o. Oskierko OCart.[25]
1920 - profesje zakonną składa o. o. Laurenty Małyszewicz OCart.[26]
1824 - profesje zakonną składa o. Paweł Gieniusz OCart.
1830-1831 – przeorem o. Paweł Gieniusz OCart.[27]
1831 – zaangażowanie klasztoru w powstanie listopadowe (udział 8 zakonników[28]) i kasata klasztoru (wysłanie do klasztorów w miejscowościach: Horodyszcze, Nieśwież, Troki Stare, Kimbarówka, Wistycze).[29]
Ok. 1833 – przełożonym o. Gronkowski OCart.[30]
1834 – usunięcie pozostałych zakonników do klasztoru benedyktynów w Horodyszczu.

1835-1866 – parafia katolicka przy kościele poklasztornym
1848 – otwarcie tzw. „szosy brzeskiej” łączącej miasteczko z Warszawą doprowadza do rozwoju miasteczka (była tu stacja pocztowa).
1859-1860 – proboszczem ks. Kazimierz Biernacki (p), 1859-1860 – ks. Grzegorz Panuffnik (w)
1860 – parafia liczy 1885 kat.[31]
1865-1866 – częściowa rozbiórka budynków poklasztornych.
1866 – skasowanie parafii przez władze carskie i przeznaczenie świątyni na cerkiew.[32]

1869-1878 – likwidacja tego co „kartuzjańskie” i katolickie.
1869 – rozbiórka kościoła, z cegły budowano pobliskie koszary.
1870 – zniszczenie pozostałych obiektów
1878 – zmiana nazwy miejscowości na Bereza liczy 2507 mieszkańców,[33] jest ona również stacją kolejową pomiędzy Liniewem a Kosowem, mieszkający tu katolicy (po likwidacji przez władze carskie parafii) są włączeni do parafii Kossowo i Prużana.

*****************
[1] Na stronie internetowej archiwalia litewskie prezentacje dokumentów LNMMB F101-71, wśród nich jeden z 1650 r., gdzie potwierdzenie przez bp. łuckiego i brzeskiego Andrzeja Dębickiego nadań Kazimierza Lwa Sapiehy z 1635 r. jakie ten uczynił dla klasztoru kartuzów, „reguły św. Brunona w Berezie”.
[2] M. Daniluk, Bereza Kartuska, EKK T 2, kol. 283 Tam odniesienie do roku 1471 kiedy to miała miejsce fundacja kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela przez rodzinę Homszejów. Niestety w 1538 r. istniejący tu kościół, zabrali na zbór kalwini; dopiero w 1600 r. świątynią wraca do katolików, w tym czasie miasto Bereza jest własnością Radziwiłłów i dzięki ich staraniom otrzymało prawa miejskie. W 1620 r. odnotowano nadania od Lwa Sapiehy dla tutejszego kościoła, jaki w 1631 r. został konsekrowany.
[3] Nazwa zakonu pochodzi od siedziby Kartuzów w miejscowości La Grande Chartreuse pod Grenoble. Istniał zakon męski i żeński, oba o bardzo surowej regule, założony został w 1084 roku przez św. Brunona z Kolonii. W zakonie obowiązują zasady zachowywania milczenia , postu (wegetarianizm), pracy i przebywania w samotności (eremy). Każdy z klasztor kartuzów, po otoczeniu murem nazywany był kartuzją. Habit kartuza składa się z białej tuniki przepasanej pasem z białej skóry oraz z długiego szkaplerza z kapturem, splecionym na dole paskami materiału. Na Litwę kartuzi przybyli z założonego w 1380 r. k. Gdańska klasztoru (Paradisus BMV) w miejscowości Kartuzy. Zakonnicy mieszkali w dwuizbowych domkach, odseparowanych od siebie małymi ogródkami a złączonych z kościołem przez wspólny korytarz klasztorny. Posiłki spożywali samotnie, otrzymując je przez okienko przy wejściu do domku. Początkowo msze św. bywały tylko w święta obowiązujące , zaś w miarę reformowania liturgii codziennie ale sprawowane przy jednym ołtarzu, później wprowadzono msze św. prywatnie sprawowane. Zakon na przestrzeni wieków wydał 22 błogosławionych i 7 świętych. Por.; M. Daniluk, Kartuzi w: EKK T 8, kol. 915-919.
[4] Kazimierz Lew Sapieha (syn Lwa Sapiehy), ur. 1609, 1631 pisarz nadworny królewski, 1637 marszałek nadworny, 1645 podkanclerz litewski, zm. 19.01.1655 w Brześciu Litewskim.
[5] Św. Bruno z Koloni ur. ok. 1030 r., po naukach w Reims, od 1056 był tam scholastykiem, w 1084 osiadł z towarzyszami (kanonikami) w pustelni „desertum Carthusiæ” miejsce położone w Alpach Delfinackich, w 1090 r. powierzono mu obowiązki w kurii Rzymskiej, po zakończeniu tej pracy założył w Kalabrii nowa fundacje w La Torre; zm. 1101 w tym opactwie. Kanonizowany 1623 r.
[6] L. Dołżański, Dawny klasztor kartuzów w Berezie w: „Tygodnik Ilustrowany” rok 1861, str. 65, tam mowa o 24 domkach osobistych połączonych wspólnym korytarzem, i kościele miedzią krytym podzielony na dwie części dla zakonników ze stalami oraz dla parafian z ołtarzami. Całość otoczono wałami z bastionami w których otwory strzelnicze. Miejsce pod budowę klasztoru wybrana na placu gdzie dawniej stał „krzyż cudami słynący” , jaki w chwili pisania artykułu znajdował się jeszcze w kościele.
[7] Według niektórych publikacji była to świątynia wykonana wg projektu architekta D. Dżysleni.
[8] Opis życia tego zakonu na przełomie XVII/XVIII podaje J. Kitowicz: „brody noszą zapuszczone, głowy całe golą, zostawując tylko wąziuchną jak sznurek dokoła koronę. Śpiewają w chórze tonem jednostajnym jak reformaci, każdą godzinę kanoniczną odprawują z osobna i po każdej wychodzą z kościoła do swoich domków, podług rozmierzonego czasu do różnych zabaw. (…) Mszy śpiewanej nigdy nie odprawują, tylko czytaną (…) Przeor w klasztorze zawiaduje tak duchownymi, jako też doczesnymi interesami samowładnie. (…) Milczenie zachowują ustawiczne w klasztorze; nawet kiedy przechodzi jeden wedle drugiego, nie wolno mu przemówić innego słowa, tylko te dwa: "Memento mori"; konwersują jednak z sobą na migi i przez karteczki. Żeby zaś takowa samotność nie wprawiali ich w melancholią, dwa razy w tydzień wychodzą razem wszyscy na rekreacją, podczas której mają wszelką wolność mówienia i bawienia się jeden z drugim. (…) Przeor i prokurator nie mieszkają w klasztorze, ale za fortą przed klasztorem; i gdy się trafi, że który z tych dwóch gwałtowną chorobą umrze za fortą, nie chowają go w grobie communitatis, ale w osobnym, dla tych dwóch urzędników za fortą wystawionym. Przeor ma czasy pewne wchodzenia do klasztoru dla odprawiania kapituły i odebrania wiadomości o sprawach zakonników, a po odbyciu swojej powinności nie nocuje w klasztorze, ale powraca do swojej rezydencji.
[9] Najważniejszym pomieszczeniem w eremie było cubiculum, wyposażone w pojedynczą Stelle, alby umożliwić odmawianie oficjom, wszystkim zakonnikom o tej samej porze (na głos dzwonka) ale prowadzonym ze swego eremu. Ponadto: „Blisko miejsca modlitwy znajdujemy łóżko w kształcie szafy, na nim siennik obciągnięty grubym płótnem oraz wałek pod głowę. Prześcieradła i poszwy są wełniane. We wnękę okienną wbudowano mały stolik, gdzie mnich je posiłek, przynoszony w obecnych czasach z kuchni i przekazywany przez okienko wybite obok drzwi wejściowych do domku. Wreszcie, w cubiculum urządzono mały gabinet do pracy, składający się wyłącznie ze stolika, pulpitu i skromnej biblioteczki. Nieduży piecyk pozwala dogrzać się zimą.” (por.: Strona internetowa o Kartuzach).
[10] Szerzej na temat losów klasztoru: M. Popowski, Rys dziejów Kartuzji bereskiej w latach 1648-1631, „Ateneum Wileńskie” R 13/1938, s. 54-55.
[11] Por.: Z. Gloger, Encyklopedia
[12] Bereza Kartuska w: SłG T 1, s. 141
[13] O. Łatoszonek, Białoruskie Oświecenie. W samej Berezie istniał kościół unicki, a w 1774 r. postawiono nowy murowany budynek świątynny greko-katolickiej.
[14] Zakony męskie w Polsce w 1772 r. w: Materiały do Atlasu Historycznego Chrześcijaństwa w Polsce T 1, Lublin 1972 (tabela 49), gdzie publikowane są dane za rok 1776, kiedy to jeden z ojców przynależnych temu opactwu przebywał w Gidlach, a inny w Zaycensi w Austrii.
[15] M. Radwan, Zakony diecezji wileńskiej 1803-1890
[16] J. Kurczewski, Biskupstwo Wileńskie …….
[17] M. Radwan, Zakony ……
[18] H. Wyczawski, Kościelne zbiory biblioteczne… w: Dzieje teologii katolickiej w Polsce T 2 cz 1, Lublin 1975, s. 533.
[19] EKK T 8, kol. 918
[20] O. Augustyn PACHNIEWSKI (OCart), ur. 1787, zak. 1814, wg R-ben-1843 w Starych Trokach u benedyktynów.
[21] O. Dominik KOWALSKI (OCart), ur. 1791, zak. 1816, kapł. 1820, wg R-ben-1843 w Horodyszczu u benedyktynów.
[22] O. Kazimierz DOBROWOLSKI (OCart), ur. 1801, zak. 1816, kapł. 1824, wg R-ben-1843 w Horodyszczu u benedyktynów.
[23] O. Ignacy GRĄKOWSKI (OCart), ur. 1784, zak. 1816, kapł. 1820, wg R-ben-1843 w Kimbarówce u cystersów.
[24] O. Bonawentura SZUSZKIEWICZ (OCart), ur. 1787, zak. 1818, kapł. 1824, wg R-ben-1843 w Starych Trokach u benedyktynów.
[25] Opis klasztoru wg J. Niemcewicza z 1819 r. jaki podawał nazwisko przeora, (por.: Podróże historyczne po ziemiach polskich między rokiem 1811 a 1828 odbyte. według Juliana Ursyna Niemcewicza) autor szukał tu śladów po swoich przodkach, a był rozczarowany usunięciem obrazu dobrodzieja klasztoru ale wyjaśniono mu, że przestał rodzina cofnęła swoje nadania; czytamy tam również o wyglądzie klasztoru i porządku dnia w kartuzji: „stanąłem przed sławnym klasztorem księży Kartuzów. (…) Wszedłem w pierwszy dziedziniec (…), Długo chodząc, wyszedłem znów na korytarz; ten otaczał na około cały gmach czworograniasty. (…) dziś tylko jeden przełożony kapłan, dwóch drugich pojechało do synodu petersburskiego; przełożony chory tak dalece, że obcego zakonnika do odprawowania mszy trzymać musimy. Jest nas pięciu kleryków, lecz tym od lat kilku wyświęcenie wstrzymują; (…) Ostre są Ś. Brunona ustawy: o godzinie jedenastej w wieczór idą do chóru i modlą się do drugiej; z tamtą na odpoczynek; znów wstają o szóstej do kościoła i modlitwy; dalej na przemian zabawy ręczne lub medytacye; o jedenastej obiad, o szóstej wieczerza.(…) Każdy z zakonników mieszka i je osobno; w pewnych tylko dniach i godzinach schodzą się do ogrodu lub refektarza, i wtenczas rozmawiać im wolno.”
[26] O. Laurenty MAŁYSZEWICZ (OCart), ur. 1797, zak. 1820, kapł. 1924, wg R-ben-1843 w Kimbarówce u cystersów.
[27] O. Paweł GIENIUSZ (OCart), ur. 1805, zak. 1823, kapł. 1827, 1830-1831 przeor w Berezie, 1931 więziony w Grodnie, później w Horodyszczu, 1838 przeor w Starych Trokach, później kapelan w Łuninie, zm. w Łuninie 1848 r. Por. Gieniusz (Gieniung) Paweł w: EKK T 5, kol. 1063-1064. Wg R-ben-1843 = 1828 kapł., tam przebywa w klasztorze Stare Troki z funkcjami przeor i kurat.
[28] EKK T 8, ko. 919
[29] Nowy przewodnik ilustrowany po Białorusi s. 13 podaje rok 1831 jako datę likwidacji klasztoru, w innych publikacjach pojawia się data 1834 r. Sam ukaz kasacyjny wystawiony został w 1832 r., a jego wprowadzenie w życie mogło dotyczyć kilku miesięcy. Natomiast o rozesłaniu zakonników w EKK T 8, kol. 919
[30] Wg Dawny klasztor kartuzów w Berezie w: „Tygodnik Ilustrowany 1861”, tam informacja, ze po kasacie klasztoru był altarzystą w miejscowości Hrudopole.
[31] R-wil-1860
[32] J. Kurczewski, Biskupstwo ….
[33] Bereza Kartuska w: SłG T 1, s. 140-141; tam informacja, ze 1113 to wyznawcy mojżeszowi.


Opracowanie własne – br. Jan Fibek OFMCap

Szanowny Aleksandrze, w odpowiedzi na notatkę z 18.02.2008 zamieszczam dokładniejszy szkic do historii tej świątyni. Trudno dyskutować emocjami, lepiej wczytać sie w to co ukazują archiwa. Szczęść Boże - br. Jan Fibek kapucyn.
Klasztor Karmelitów Bosych[1] w Głębokim - p.w. Wniebowzięcia NMP, aktualnie Cerkiew prawosławna p.w. Narodzenia NMP

1639-1643 - fundacja świątyni i klasztoru
1639 – początki obecności karmelitów w Głębokim
1639 – (17.11) fundacja J. Korsaka dla kanoników regularnych, zatwierdzona przez króla Władysława VI dnia 24.11.1639 r.
1639 – (29.11) nowy dokument fundacyjny Józefa Korsaka wystawiony dla karmelitów.
1640 – (20.09) nowy dokument fundacyjny dla karmelitów, potwierdzony przez króla Władysława IV w dniu 20.08.1641. [2]
1641 - początek budowy klasztoru
1642 – (02.12) zrzeczenie się przez kanoników pretensji do fundacji.
1643 – przerwanie budowy klasztoru, spowodowane śmiercią fundatora, i dokończenie budowy przez zakonników z funduszów własnych.

1644-1660 – pierwsze lata fundacji
1644-1645 – przełożonym o. HIERONIM od św. Teresy[3]
1646 - osiedlenie w mieście Głębokie karmelitów w nowo wybudowanym klasztorze. Klasztor obsługiwał kaplice w miejscowościach: Łostowice, Przydoły, Wolborowicze i Janki.
1649-1652 – przełożonym o. JOZAFAT od Matki Bożej z Góry Karmel (OCD)
1650 – dla pracy wśród prawosławnych (zyskania ich dla unii) przysłany został misjonarz o. Sebastian od Wszystkich Świętych, jaki wielu ich dla katolicyzmu pozyskał. [4].
1653 – przy kaplicy w Łostowicach osiedliły się karmelitanki bose z Wilna, szukając tu przez 8 miesięcy schronienia od zarazy.
1654 – poświęcenie kościoła , prace parafialne w swoich dobrach karmelici zlecali kapłanom świeckim.
1655 – zniszczenie kościoła w czasie działań wojennych, zakonnicy schronili się w Wilnie i Warszawie

1660-1730 – odrodzenie klasztoru
1660 – powrót karmelitów do fundacji
1664-1665 – przełożonym o. JACEK od Matki Bożej(OCD)
1670 – (22.05) założenie Bractwa Św. Józefa
XVII w. – istniał w kościele otaczany kultem cudownego Obraz Matki Bożej Szkaplerznej
1725 – przeorem o. TOMASZ od św. Macieja (OCD)
1724 - klasztor Głębokie włączono do Prowincji litewskiej (św. Kazimierza), z siedzibą w Wilnie.
1727 – (15.07) przeniesiono do tego klasztoru nowicjat (z Wilna).

1730-1735 – budowa murowana świątynia
1734 – klasztor w Głębokim włączony do prowincji litewskiej p.w. Św. Kazimierza
1735 - ukończono budowę murowanej świątyni wg J. K. Glaubitza. [5] (kościół konsekrowano dnia 03.07.1735 r. przez bp. J. Ancutę).

1735-1798 – klasztor w diecezji wileńskiej
1739-1745 – przeorem o. ELIASZ od św. Teresy (OSD)
1750 – (11.02) założono przy kościele Bractwo św. Barbary
1751-1757 – przeorem o. STANISŁAW od św. Zofii (OCD)
1753 – założenie Bractwa Matki Bożej Szkaplerznej
1757 – przeorem o. AMBROŻY od św. Gabriela (OCD)
1760 – przeorem o. LUDWIK AURELIUSZ od św. Floriana (OCD)
1763-1769 – przeorem o. KAZIMIERZ od Wniebowzięcia NMP (OCD)
1763 – (10.08) cudowne zdarzenie „pocenia się statuy Chrystusa cierpiącego”[6]
1769 – przeorem o. WŁADYSŁAW od św. Dionizego (OCD)
1772 - przeorem o. AURELIUSZ od św. Kazimierza (OCD).
1772 - klasztor liczył 33 zakonników (14 kapłanów),
1782 – klasztor liczy 37 zakonników, (16 kapł., 9 kleryków, 12 braci).[7]
1795 - klasztor karmelitów, oprócz kleryków, liczył 9 kapłanów.

1789-1849 – klasztor w diecezji mińskiej
1803-1804 – przeorem o. MIKOŁAJ Budny OCD
1803 – klasztor liczy 35 kapłanów i 5 braci zakonnych.[8]
1805 – staraniem o. Mikołaja Budny OCD wybudowano na wzgórzu „Kopciówka” kościół p.w. św. Eliasza, (poświęcony 11.05.1805 r. przez bp. Dederko), w którym umieszczono „cudowną” Figurę Chrystusa w cierniowej koronie.
1812 – kwatera sztabu wojsk Napoleona umieszczona w klasztorze
1825 - klasztor liczy 21 zakonników w tym 8 kapłanów, 9 kleryków.[9]
1826 – przeorem o. BRUNO od św. Teresy (Petrykowski) OCD
1828-1829 – przeorem o. WOJCIECH od św. Anny (Pszycki) OCD [10]
1829 – mieszka tu 33 zakonników (10 kapłanów, 9 kleryków, 13 nowicjuszy, 1 brat).[11]
1830 – wizytacja biskupa, przy klasztorze w murowanym szpitalu mieszka 12 ubogich, w klasztorze biblioteka licząca 2621 woluminów.
1831-1832 – przeorem o. WŁADYSŁAW Kozakiewicz OCD
1832 – za zaangażowanie w powstanie listopadowe ukarano 5 zakonników, w tym przeora; a część klasztoru zamieniono na areszt.[12]
1834 - w klasztorze mieszka 24 zakonników (16 kapłanów, 5 kleryków, 3 braci)
1840 – w kościele istnieje 15 ołtarzy, w prezbiterium w górnej części ołtarz Matki Bożej Szkaplerznej (z dojściem od klasztornego chóru), szczególnie czczony był obraz Matki Bożej „Podchórnej” usytuowany w kaplicy przy wejściu do świątyni.
1842 – przejęcie na skarb państwa dóbr zakonnych, zakonnicy otrzymali roczną pensję (40 rubli).[13]
1843 – przeorem o. PANKRACY Kruszyński (OCD),

1849-1864 – klasztor w diecezji wileńskiej
1849 – klasztor na nowo włączony wraz z innymi parafiami i kościołami klasztornymi dekanatem dziśnieńskiego do diecezji wileńskiej.
1859-1861 – przeorem o. BARTŁOMIEJ Brydycki (OCD) [14]
1862 – kasata klasztoru (4 zakonników przeniesiono do Kamieńca Podolskiego), pozostaje tylko część zakonników.
1863-1864 – przeorem o. PANKRACY (OCD) [15]
1863 – na mocy decyzji bp. Krasińskiego kościół klasztorny jest filią parafii Głębokie i pracują przy nim nadal karmelici; wydzielona parafia liczy 840 kat., zamknięto ją w 1864 decyzją władz cywilnych.
1864 – (26.08) całkowite zamknięcie klasztoru decyzja władz carskich, jako kara za „czytanie odezwy powstańczej i odbieraniu przysiegi”.

1865-1875 - świątynia „pokarmelicka”
1864 – w klasztorze urządzono więzienie, gdzie sądy odprawiał sam gubernator Murawiew.
1865 – przejecie przez rząd carski dóbr klasztornych
Po 1865 – po rozkradzeniu sprzętów dydaktycznych przez osoby prywatne nastąpiło zdeponowanie pozostałości biblioteki klasztornej w muzeum wileńskim.
1872 – przekazanie (decyzją Urzędu Dóbr Państwa) majątku zakonnego dla Cerkwi prawosławnej, (m.in. budynki klasztorne i ok. 190 dziesięcin ziemi).[16]

1875-2008 – cerkiew prawosławna p.w. Narodzenia NMP
1875 – zmiana dedykacji, cerkiew p.w. Narodzenia Bogurodzicy
Ok. 1876 – w czasie przebudowy świątyni nastąpiło wyrzucenie z krypty fundatorskiej ciała zmarłego J. Korsaka, po dwóch dniach pochował je właściciel majątku Litowszczyzna.
1877 – (03.09) pierwsze nabożeństwo inaugurujące działalność cerkwi
XIX w. – prawosławna parafia dekanalna z 3 filialnymi cerkwiami i 2 kaplicami cmentarnymi, liczy 4348 prawosławnych.[17]
1892 – rozbiórka części klasztoru (2 skrzydła) na materiały budowlane.
Ok. 1916 – miejsce stacjonowania oddziałów wojsk rosyjskich później niemieckich
1927 – początek procesu o odzyskanie dóbr zakonnych przez karmelitów bosych, przerwany wybuchem II wojny światowej.
Do 1939 – w budynku klasztornym mieści się administracja powiatowa
1939 – zajęcie budynku klasztoru przez władze sowieckie
1941-1944 – w budynkach stacjonuje wojsko niemieckie m.in. sztab ROA (kolaboranckie wojska).[18]
Po 1945 – utrzymanie przez władze sowieckie własności świątyni jako cerkiew prawosławna, w klasztorze umieszczono mleczarnie a później archiwum.
2008 – cerkiew prawosławna – „sobór Rastwa Bogarodzicy”

*******
[1] Karmelici bosi (Ordo Carmelitarum Discalceatorum = OCD) - odłam zakonu karmelitów o surowszej regule, powstały wskutek reformy rozpoczęte przez Hiszpanów: św. Teresę z Ávila i św. Jana od Krzyża; co dało w roku 1568.r. podstawy istnienia nowej wspólnocie. Celem reformy był powrót do pierwotnej reguły i odrzucenie nadużyć, które wkradły się przez wieki. W Polsce od 1605 w klasztorze Niepokalanego Poczęcia NMP. Z podjęcia przez karmelitów odpowiedzialności za misje zrodziła się potrzeba otwierania klasztorów w terenach objętych potrzebą nawracania na katolicyzm (przy takich klasztorach misyjnych prowadzono też parafie). W 1617 utworzono samodzielną prowincje polską, a w 1734 litewską prowincja.
[2] W zapisanych majątkach pojawiają się majątki: Łastowice (wsie: Pomawsze, Saytarszczyzna, Kowale, Ledniki, Sterchowo, Słobótka, Zamszary, Jasiewicze, Zapotowska, Gowzgirdy, Zapotowie, Moysieiowicze, Szypty, Dziekciary, Zagrodników), Przydoły (wsie: Popkowicze, Michajłowo, Masniowo, Wierzbiłowska, Horodziszcze, Moscienicze), Świło, oraz lasy i jeziora a m.in. Góry Bobrowe. ZKwP s. 459.
[3] O. HIERONIM od św. Teresy (OCD), należał do pierwszej grupy karmelitów jacy przybyli na początku fundacji, zm. 08.07.1645 w Głębokim
[4] Strona internetowa Karmelitów Bosych z Krakowa
[5] B. Wanat, Zakon Karmelitów Bosych w Polsce. Klasztory Karmelitów i Karmelitanek Bosych 1605-1975, Kraków 1979 s. 462 informacja o pracy arch. Franciszka Placidiego, i ukończeniu budowli w 1735 r. (dalej skrót: ZKwP)
[6] ZKwp s. 463; tam informacja, że dnia 10 sierpnia 1763 r. odnotowano tutaj cudowne zjawisko „pocenia się statuy Chrystusa Cierpiącego umieszczonej w preparatorium chóru zakonnego”, co zapewne zwiększyło popularność klasztoru czyniąc go miejscem pielgrzymek.
[7] Por.: Wizytacja Dekanatu Połockiego w 1782, k. 106. Natomiast wg Wizytacja Dekanatu Dokszyckiego w 1796 r., k. 133 do karmelitów z Głębokiego należały w tych terenach następujące majątki: Hnieździłowo – Hnieździłowo, Rubież, Wieraciejka, Dalekie; Kruku – Kruki, Wietachmo, Kolahi, Słoboda; Korolewicze - Korolewicze, Szabany, Jasinowicze, Zamosze, Ambrosowicze, Nieścierowicze; Janki – Janki, Kościuki, Sidory, Kozino, Kuziki, Poddorcy, Osowo.
[8] Chodźko Ignacy B., Diecezja Mińska około 1830 roku. Część II – Struktury zakonne, (wyd. red. M. Radwan), Lublin 1998 (dalej DM T 2) DM T2, s. 192
[9] ZKwP s. 67
[10] O. Adelbert PSZYCKI (OCD), wg DM T2
[11] Chodźko Ignacy B., Diecezja Mińska około 1830 roku. Część I – Struktury parafialne, (wyd. red. M. Radwan), Lublin 1998 (dalej DM T 1)
[12] Pamiać. Głybocki rajon, (praca zbiorowa), Mińsk 1995, tam informacja, że po przeprowadzonej w Głębokim koncentracji wojsk powstańczych [dnia 12.V.1832 r.] jakiej dokonał Ignacy Korsak, i poniesionej trzy dni później klęsce w walnej bitwie, w mieście rozpoczęto represje, a klasztor karmelitów zamieniono na areszt. Na zsyłkę skazano 5 zakonników karmelitów (w tym 62 letniego przeora o. Władysława Kozakiewicz), proboszcza ks. Romualda Glińskiego i unickiego duchownego.
[13] Wg DM T2 do 1842 r. ekonomią klasztoru było 11 folwarków, liczących razem 67 wsi (800 dymów, 2533 poddanych, obszar ziemi: 760 włók 21 morgów i 150 prętów, 14 młynów co dawało dochodu rocznego 12785 rubli 83 kop. Dochodu). Przytacza to ZKwP s. 467
[14] R-wil-1860
[15] Imię o. Pankracy OCD znajdujemy w publikacji: K. Węglicka, Białoruskie ścieżki .., Warszawa 2006, s. 164 gdzie umieszczono zabawną anegdota, w jakiej to przybywający do Głębokiego Murawiew, który to urządzić zamierzał w klasztorze więzienie zaradzał widzenia z przeorem, gdy wie spytano „czy wezwać księdza Pankracego” odpowiedział: „Jaki on pan! Wezwać księdza Kracego”.
[16] ZKwP s. 470
[17] Głębokie w: SłG T 2, s. 600
[18] Głównodowodzącym był Władymir W. Gil-Radionow , ur. 1906 r., w 1939 r. ukończył akademie im. Frunze w stopniu podpułkownika. W 1941 naczelnik sztabu 229 strzeleckiej dywizji. Dostawszy się do niewoli rozpoczął współprace z Niemcami jako dowódca I Rosyjskiego narodowego oddziału SS „Drużynka”, od maja 1943, po uzupełnieniu stanu wojska do brygady [3.000 żołnierzy], stacjonuje w okolicy Łużek, skąd prowadził akcje przeciw partyzantce rosyjskiej, [warto pamiętać, że tylko 20% tych oddziałów stanowili jeńcy wojenni reszta to policja białoruska i zmobilizowana miejscowa ludność, a na uzbrojeniu oddziału było 5 dział o kalibrze 76 mm, 10 działek ppanc. 45 mm, 40 minomiotów i 164 karabiny maszynowe]. Przez pewien czas Radionow stacjonował w klasztorze „pokarmelickim” w Głębokim , później przeprowadzono się do Dokszyc, a żołnierzy rozkwaterowano po okolicznych wsiach, używając także do walki z partyzantami. W końcu wojny (1943 r.) Radionow podejmuje współprace z partyzantką radziecką, zginął w 1944 przy próbie wyjścia z okrążenia pod Prypierną. Por.: Pamiać Głubocki rajon.....,wyd. cyt., s. 181, E. Alejnikowa, Gil-Radionow, w: EHB T 2, s. 257; I. Kowkiel, Istoria Biełarusi, s. 256; S. Drobiazko, A. Karaszuk, Ruskaja Oswoboditielnaja Armia. Wtaraja mirawoje wojna 1939-1945, Moskwa 2000, s. 26-27
Białogruda (Įåėąćšóäą) – parafia p.w. Św. Michała Arch. [rej. Lida]

1609 – (15.02) erygowanie parafii i budowa kościoła z fundacji Jana Zawiszy (parafia wyłączona z parafii Lida i Wawiórka).
1669 – parafia w dekanacie lidzkim (Synod Sapiehy).
1673-1674 – ks. Maciej Wróblewski (p)
1674 – wizytator odnotował: kościół „piękny ale mały”.
1679 – ks. Józef RYCHTER (p)
1703 – budowa nowej świątyni p.w. NMP, wykonany staraniem Władysława Szemiot.
1719 – na terenie parafii znalazły się miejscowości: Szczytniki, Kulbaki, Olżewo, Horna, Kowale, Doynowo, Bobowcy, Bancewicze, Mochowicze, Zayki, Dalekie, Raklowce, Porzeczany, Janowlany, Molhi, Wołczyłowicze, Bielskie, Dzitwa (filia), Cybory, Nowiny, Lubory.
1723-1726 – ks. Stefan WOJCICKI (p)
1726-1731 – ks. Jakub LENKIEWICZ (kapel)
1730 – powiększenie funduszu kościelnego przez Karola Rogowskiego.
1731 – ks. Aleksander RUTSKI (p)
1735 – ks. Felicjan BŁAZEJEWICZ (p)
1737 – ks. Józef A. SOCHACKI (p)
1743 – ks. Eustachy ŁASZKIEWICZ (augustianin)
1744 – parafia w dekanacie lidzkim (nazwana: Białohrud), parafii znalazły się miejscowości: Białohrud, Nowiny, Orna, Dupczany, Tukałowszczyzna, Olszewo (Rubiki), Machowicze, Szczytniki, Kulbaki, Zayki, Bancewicze, Tarnowszczyzna, Repniki, Mosiewicze, Chadziuyki, Porzeczuny, Dzitryki.
1774 – ks. Hieronim Rutkowski (augustianin)
1773-1780 – ks. Marcin DOGIEL (c).
1781 – parafia liczy 1727 kat.; należy tu też filialny kościół w miejscowości Dylew.
1782 – ks. Crescencjusz SUMOROK (c)
1784 – ks. Michał ABRAMOWICZ (c), 1785 – ks. Ambroży (augustianin), 1786 – ks. Michał Starzeński (unita)
1790 – ks. Franciszek WYSOCKI (p), 1790 – ks. Maciej Brzozowski (c)
1790-1791 – ks. Symon PINCZYKOWSKI (p)
1791-1799 – ks. Stanisław Rola KAMIEŃSKI (c)
1796 – w skład parafii wchodzą miejscowości: Rubiki, Siewrukow¬szczyzna, Daniewszczyzna, Stara Dzitwa, Tarnowszczyzna z Białohrudem i Kulbaki.
1799 – ks. Franciszek SALMONOWICZ (c)
1803-1833 – ks. Tomasz RUTKOWSKI (p), wspomagali go: 1814 – ks. Karol Chełmiński (unita), 1815 – ks. Jan Rodkiewicz, 1817 – ks. Stanisław Naryjewski (augustianin), 1820 – ks. Cyprian Czyżewski (augustianin), 1822 – ks. Symon Brodawski (augustianin), 1824 – ks. Alexis Dobejko (augustianin), 1826 – ks. Jacek Skobielow (pijar),
1836 – ks. Prosper DIAKSZEWICZ (a)
1843-1846 – ks. Józef KULESZA (a)
1845 – parafia liczy 1692 kat.
1850-1860 – ks. Klemens LINKIM (c)
1860 – parafia liczy 1492 kat.
1850 – budowa nowej drewnianej kaplicy staraniem ks. Linkim
1860-1862 – ks. Bernard PETRUSEWICZ
1862 – ks. Józef STRZAŁKOWSKI
1871-1885 – ks. Walerian PIOTROWSKI (p),
1872 - parafia liczy 1872 kat. należy do dekanatu lidzkiego.
1891-1892 – ks. Józef DEKSHIS (p)
1892 – wybudowanie nowej plebani
1892 – parafia w dekanacie świrskim, liczy 1942 kat.
1902-1908 – ks. Kazimierz STALEWSKI (p)
1903 – początek starań o budowę nowego kościoła
1908 – zakończenie budowy obecnej murowanej świątyni i konsekracja p.w. Św. Michała Archanioła.
1910 – parafia liczy 2300 kat.
1924-1938 – ks. Stefan Horodko (p)
1938 – parafia w dekanacie lidzkim, kaplica Mochowicze (z 1930), Kurhan (XX. Salezjanie - 1935)
2006-2007 – ks. Ryszard Parczak, kaplice: Dzitwa
Rohotna (Šąćīņķą) – parafia p.w. Św. Aniołów Stróżów

1400 – fundacja parafii

1669 – parafia w dekanacie Słonimskim (Synod Sapiehy).

1673-1674 – ks. Marcin Willer (p)

1673 – podymne z plebani pobierano od 6 domów.

1674 – według wizytacji: kościół „nowobudowany, drewniany”.

1744 – parafia w dekanacie słonimskim, na terenie parafii znalazły się miejscowości: Rohotna, Horka, Ładzinki, Szostaki, Sowozdziaki, Siolinowszczyzna, Kibinie, Dudzicze, Pużewicze, Statkowszczyzna, Jatwież, Zykiewicze, Nowosiołki, Mayłowszcyzna, Sierplewicze, Miłaszewicze, Chorobrowicze, Horodki.

1781 – parafia Rohotna w dekanacie Słonimskim liczy 980 kat.

1790 – ks. Ignacy Obrępalski (p), 1790 – ks. Czernik (alt.).

1840 – budowa murowanej świątyni

1835-1836 – ks. Ignacy Duszakiewicz (c)

1866 – skasowanie kościoła przez władze carkie i przyłaczenie parafii do Zdziacioła.

1937-1939 – ks. Jan Goj (p)

1939-1940 – po aresztowaniu przez sowietów proboszcza ks. J. Goja obsługę prowadzili kapłani ze Zdziacioła.

1940-1943 – ks. Antoni Werepachowski.

1947 – zamknięcie kościoła

1988 – zwrot kościoła wiernym i jego odbudowa

1989 – (02.10) poświęcenie świątyni

2006 – ks. Michał Steckiewicz

Dziatłowo (Äē’ņėąāą) – parafia p.w. Wniebowzięcie NMP

XV-XVI w. – drewniana świątynia

XV w. – erygowanie parafii, i uposażenie przez króla Kazimierza Jagiellończyka

1570 – przy istniejącym już kościele parafialnym, powstaje szpitala - fundacja Konstantego Ostrowskiego



1624-2008 – murowana świątynia

1624 – fundacja kościoła ze środków Lwa Sapiehy, początek budowy murowanej świątyni

1646 – konsekracja kościoła, parafia w dekanacie słonimskim „Zdziacioł = Dzięcioł”

1653 – podymne z plebani od 44 domów wynosiło 66 złp.

1669 – parafia w dekanacie Słonimskim (Synod Sapiehy).

1673 – podymne z plebani pobierano od 18 domów.

1673-1674 – ks. Krzysztof Chmieliński (p)

1674 – ponowna konsekracja po odbudowie ze zniszczeń wojennych, murowanej światyni, dokonana w czasie wizytacji.
ok. 1730 – ks. TURCZYNOWICZ (p)

1743 – początek odnowienie wnętrza świątyni zniszczonej w czasie pożaru miasta

1744 – parafia w dekanacie Słonimskim, na jej terenie znalazły się miejscowości: Zdzięcioł, Więzowiec, Jawor, Zukowszczyzna, Zybartowszczyzna, Janowszczyzna, Mirowszczyzna, Wesoły Dwor, Nakryszki, Gierniki, Piaskowce, Piaskowce, Korytnica, Nowohorodowicze, Giezgały, Korszaki, Ochonowo, Boćkiewicze, Hołowle, Narbutowicze, Wołowniki, Ruda.

1750 - prace restauracyjne wykonane wg projektu arch. A. Osikiewicza, z funduszów Mikołaja Radziwiłła i jego żony Barbary z Zawiszów.

1751 – konsekracja kościoła.

1781 – parafia w dekanacie Słonimskim licząca 3504 kat.

1790-1791 – ks. Ignacy Pieńczykowski (p), 1790 – ks. Romuald Xżarowski (alt), 1790 – ks. Mikołaj Żmijowski (alt), 1790 – ks. Ignacy Lecnisewicz (w), 1790 – ks. Stanisław Ulatowski (w), 1790 – ks. Piotr Kolenda (c).

1835-1836 – ks. Antoni JARMOŁOWICZ (c)

1868 – ks. Adolf KORKUĆ (p), 1868-1872 – ks. Antoni Bogdanowicz (w)

1871 - parafia w słonimskim dekanacie, licząca 7690 kat., kaplice: Dziatłowo i Orlińsk cm.

1872 – ks. Jan ZALEWSKI (p, dz.), 1877 – ks. Antoni Walczukiewicz (w).

1891-1892 – ks. Adam PLESKACZEWSKI (a)

1892 – parafia w dekanacie słonimskim, liczy 8024 kat.

1910-1921 – ks. Antoni WALENTYNOWICZ (p), 1910-1915 – ks. Adolf Ołdziejewski (w), 1919 – ks. Aleksander Hanusewicz (w)

1927-1928 – ks. Zygmunt Żejdis (w), 1927-1929 – ks. Józef Kowalczuk (w), 1929-1930 – ks. Antoni Twarowski (pref.), 1930 – ks. Wiktor Goliński (w), 1927-1932 – ks. Mikołaj Wagner (w),

1931-1938 – ks. Józef SAWICKI (p, dz.), 1935-1936 – ks. Wiktor Goliński , 1937-1938 – ks. Antoni Bańkowski (w), 1938-1940 – ks. Antoni Warpachowski (w).

1938 – parafia dekanalna , kaplice: Dziatłowo i Orlin

2004 – miasto liczy ponad 8000 mieszkańców

2007 – ks. Kazimierz MURAWA (p)

Łukonica – parafia p.w. Św. Michała Archanioła

1505 – fundacja parafii, budowa drewnianej świątyni

1653 – podymne z plebani od 1 domu wynosiło 1 złp. 15 gr.

1669 – parafia w dekanacie różańskim

1673 – podymne z plebani pobierano od 1 domu.

1674 – wizytator określał: „kościół stary drewniany”, była to filia parafii Zelwa.

1744 – parafia w dekanacie różański, na terenie parafii znalazły się miejscowości (może i kaplice): Łukonice, Hołynka, Klimowicze, Ostrow, Rakowica, Hola, Narkowszczyzna, Derkowszczyzna, Niza, Jahnieszyce, Rzepnicze, Bayki, Jarniew, Jeziernica, Krolewsczyzna, Pletenicze, Malatycze, Pustoboty, Stara wieś, Trakt Pławskich, Wieciewicze, Moszki.

1781 - parafia w dekanacie różańskim, liczy 1237 kat.

1782 – budowa obecnego murowanego, barokowego kościoła

1835-1836 – ks. Józef Zalewski (c)

1865-1866 – opieka proboszcza z Dereczyna ks. S. Lubatyńskiego.

1866 – skasowanie parafii przez władze carskie.

1920 – parafia w dekanacie słonimskim

1921 – ks. Józef Hermanowicz

1923-1925 – ks. Jan Żuk

1925-1927 – ks.

1927-1930 – ks. Jan Żuk

1930-1936 – ks. Bolesław Gudejka (p)

1935 – (30.08) konsekracja świątyni przez abp. R. Jałbrzykowskiego.

1936-1939 – ks. Henryk Drahel

1938 – parafia w dekanacie słonimskim

1990 – zwrot świątyni jako ruina, bez dachów

1991-1994 – remont kościoła, Msze św. odprawiane w klubie wsi Hałynka. Dojeżdżali: o. Witold Żelwietro OFMCap, o. Andrzej Dezor OFMCap.

1994 – dnia 29.09 rekonsekracja światyni

2006 – ks. Aleksander Brejwo (dojazdy z Dereczyna)

Dudy (Äóäū) – parafia p.w. Narodzenia NMP

1608 – erygowanie parafii
1653 – podymne z plebani wynosi 6 złp. (naliczany od 4 domów).
1669 – parafia w dekanacie raduńskim (synod Sapiehy)
1673-1674 – ks. Horbaczewski (p)
1673 – była to filialna parafia Iwia o czym świadczy wspólne płacenie podatku „podymne” (od 20 domów).
1674 – wizytator zaznaczył: „kościół drewniany”.
1712 – budowa świątyni z fundacji Chodkiewicza
1744 – filia w parafii Iwie.
1772 – budowa obecnej drewnianej świątyni, z fundacji Hieronima i Barbary Zieńkiewicza.
1781 – poświęcenie przez bp. T. Zieńkowicza.
1790 – parafia w dekanacie raduńskim.
1790-1791 – ks. Roch Łaniewski (p), 1790-1791 – ks. Tomasz Szaniewski (c).
1797 – przy parafii istnieje szpitalik, w którym mieszka 6 osób.
1859-1860 – ks. Hieronim Bielawski (f)
1860 – filialny kościół parafii Iwie.
1872 – ks. Bernard Jezierski (OSST) , filia parafii Iwie, liczy licząca 3061 katolików, kaplica: Jamołtowicze i na cmentarzu.
Ok. 1880 – filialny kościół w parafii Iwie liczy 2784 kat.
1892 – ks. Kazimierz Olszewski (f)
1903-1905 – ks. Józef Ostrejko (f)
1908 – odbudowa świątyni
1932-1945 – ks. Piotr Milkiewicz (p)
1938 – parafia w dekanacie wiszniewskim, kaplica w miejscowości Koziewicze.
1959 – zamknięcie kościoła przez władze sowiecka (skład).
1983 – zwrot świątyni
1990 – odbudowa kościoła
2006-2007 – ks. Dymitr Urbanowicz
Geranony (Ćåšąķøķū) – parafia p.w. Św. Mikołaja bp.

1411 – fundacja parafii, p.w. Zwiastowania NMP i Św. Piotra i Pawła.

1529 – fundacja świątyni przez Olbrachta Gasztołd, wojewodę wileńskiego, i kanclerz WKL.

1610 – ks. Stanisław Kiszka (p)

1640 - ks. Franciszek Dołmat-Isajkowski (p)

1653 – podymne z plebani i folwarku wynosi 156 złp. (naliczany od 104 dymów).

1669 – parafia w dekanacie raduńskim (synod Sapiehy).

1730-1740 – w miejscowości istnieje szkoła OO. Pijarów

1744 – parafia w dekanacie raduńskim, na terenie parafii odnotowano miejscowości: Gieranony, Łuszniew, Opita, Zakrzewszczyzna, Zyle, Tułanka, Czechy, Tryszoki, Koczany, Nowianka, Jagieły, Mikszewicza, Kulnie, Doynowa, Raubowicze, Jaducie, Kozary, Sloski, Mielechy, Kuzmicze, Suraż, Nowianka, Ryndziuny.

1779 – remont kościoła po pożarze dokonany kosztem Jana Poczobuta (m.in. przekształcenie fasady i wmurowanie nowego ołtarza).

1781 – parafia w dekanacie raduńskim, liczy 2134 katolików, (w szkole uczy się kilka dzieci).

1790-1791 – ks. Nikodem Puzyna (p), 1790-1791 – ks. Piotr Frankowski (ex jezuita), 1790-1791 – ks. Tomasz Markowski (c),

1790-1791 – ks. Józef Michalski (c).

1797 – w szpitaliku parafialnym mieszka „4 dziadów i 5 bab”

1859-1860 – ks. Kazimierz Bojarzyński (c), 1859-1860 – ks. Zygmunt Francesson (w). ks. Stanisław Piotrowicz (w)

1860 – parafia w dekanacie Wiszniew, 5490 kat., filia Dziewiniszki (ks. Jan Kaczanowski), kaplica Berdowszczyzna.

1871 – przebudowa świątyni i jej poświęcenie

1872 – ks. Franciszek Wojciechowski (p), parafia w dekanacie wiszniewskim, liczy 3019 katolików, a obsługiwana jest też kaplica Bierdowszczyzna. Należy tu też filia w Dziewianiszkach, gdzie pracuje ks. Ignacy Pietraszewski, filia liczy 3754 katolików. Ponadto funkcjonuje kaplica w miejscowości Bierdowszczyzna.

1883 – dobudowano kruchtę

1891 – budowa dzwonnicy.

1891-1892 – ks. Walerian Piotrowski (p)

1892 – parafia w dekanacie wiszniewskim, liczy 3370 kat., należy tu filia Dziewieniszki i kaplica Berdowszczyzna.

1937-1938 – ks. Leonard Czerniak (p)

1939 – parafia w dekanacie bieniakońskim, liczy w 1939 r. = 2725 kat.

1939-1940 – ks. Bolesław Martynalis

1940 – (m-c IV) aresztowano proboszcza (w czasie wojny przyjeżdżali: ks. Apolinary Zubalewicz z Bieniakoń i ks. Pujdak z Lidy).

1945-1965 – ks. Michał Żołudziewicz (p)

2003-2006 – ks. Ryszard Czajka TChr

2006-2007 – ks. Andrzej Łysy (TChr).

Ekimań (Żź³ģąķü) – p.w. Św. Jana Chrzciciela

XVI – dobra prawosławnego monasteru św. Spasa, położone na wyspie pośrodku rzeki Dźwina, istnieje tu cerkiew p.w. Św. Joachima i Św. Anny od której nazwę wzięła miejscowość.
1552 – istnieje tu 269 domów mieszczan.

1582-1773 – majątek jezuicki i świątynia katolicka
1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego dla kolegium jezuickiego w Połocku, i przejęcie ich na własność po sporach sadowych w roku 1588.
1600 – otwarcie przez jezuitów szkoły parafialnej, prowadzonej przez wynajmowanego bakałarzą
1626-1624 – misjonarzem o. Marcin Krasodębski SJ
1631-1637 – misjonarzem o. Maciej Drobnius SJ
1633 – przeniesienie tu Kolegium połockiego (po pożarze Połocka)
1638-1639 – misjonarzem o. Wawrzyniec Jabłoński SJ
1641-1645 – misjonarzem o. Wojciech Skrodzki SJ
1647-1649 – misjonarzem o. Wojciech Illicz SJ
1655 – zniszczenie świątyni w czasie najazdu moskiewskiego
1676 – odbudowa kościoła, staraniem o. Mikołaja Ślaskiego SJ
1682 – kolejne przeniesienie Kolegium połockiego
1687 – budowa nowego „ośmiokątnego” kościoła staraniem o. Michała Bójnowskiego SJ
1723 – odnowienie ośmiokątnej świątyni.
1728 – otwarcie cegielni, jaka produkowała materiał budowlany dla kościoła i kolegium w Połocku.
1734 – budowa nowej świątyni, p.w. Św. Jana Chrzciciela.
1750 – kolejne przeniesienie tu Kolegium połockiego (po pożarze miasta)
1763-1766 – prefektem kościoła o. Ignacy Doretti SJ
1773 – kasata zakonu i przejęcie majątku jezuickiego przez skarb państwa (majątek posiadał 141 poddanych i dawał 7178 złp. rocznego dochodu), dzierżawił go później Biszping płacąc czynsz 7000 złp.

XVIII – parafia katolicka
1781-1782 – ks. Tymoteusz Zobkowski SJ (p)*
1781 – parafia Ekimanja w dekanacie połockim, diecezja wileńska, licząca 975 kat. ; filialne kościoły: Kazimierzowo (pojezuicki), Chołchło (pojezuicki), Druczany, oraz kaplice w miejscowościach: Howla (u Zienkiewicza), Rudnia (u Bohomolca), Bezdziedowicze (u Obrepalskiego).
1782 – Parafia graniczy z Rukszenicą (4 mile), Paludowiczami (3 mile), Kubliczami (9 mil), Zahaciem (9 mil).
1818 – budowa drewnianej kaplicy. **
1848 – Ekimań majątkiem Bielikowiczów
1851 – zamknięcie kaplicy.
XIX – miasteczko zaludnione przeważnie przez Żydów, istniała cerkiew prawosławna a dobra pojezuickie były własnością Malczewskich a później Iwanowa.

XX/XXI - współczesność
Ok. 1930 – budowa sowieckich umocnień (DOT i warsztaty czołgów), i zniszczenie pozostałości po majątku jezuickim
2006 – dwie miejscowości Ekiman – 1 (pozostałość miasteczka) i Ekiman – 2 (pozostałość majątku) położone pomiędzy Nowopołockiem a Połockiem.
*IAW sygn. 694-1-3487 - Wizytacja Dekanatu Połockiego w 1782 r.
**Ekimań (1) w: SłG T 2, s. 324
Prawdopodobnie to kaplica w parafii Uła, odnalazłem zapisy w schematyzmach mohylewskich:1869 r. kaplica w miejscowości Lachowicze na terenie parafii Ułła.
1919 r. kaplica w miejscowości Ljachow, parafia Ułła.
Nacza - kaplica rzymsko-katolicka, wcześniej do 1839 r. mogła być unicka.
W 1849 r. był to filialny kościół w parafii Zahacie, dekanat lepelski. W 1855 r. ponownie wystepuje jako filialny kościół w parafii Zahacie, wikarym był tu o. Benedykt Zdzitowiecki OP . Kolejne wzmianki dotyczą lat: 1869 , 1882, 1905 kiedy była to kaplica w parafii Zahacie.
SŁOBODA
Trudne do okreslenia dane podaje Synod wileński z 1744 r., jaki do kaplic rzymsko-katolickiej parafii zalicza, Zamosze i Słobodę. Co do unickiego pochodzenia budowli, to wiadomo, iż w 1808 r. na tym terenie znajdowała sie w miejscowości Słobodka cerkiew (por. GAB sygn. 1781-32-147, k. 14); natomiast co do pracujacych tu duchownych, wiadomo że w 1827 r. liturgię prowadził tu ks. Dominik Chrucki.
W XVII -XIX w. był tu klasztor greko-katolicki OO. Bazylianów, w kosciele przechowywany był Cudowny Obraz Matki Bożej. W roku
1772 mieszkało tu 8 zakonników; po 1833 został przejety przez prawosławnych mnichów.
Jezuici - p.w. Św. Michała i Św. Józefa

XVII w. – pierwsze osiedlenie jezuitów
1614 – fundacja króla Zygmunta III
1655 – zniszczenie

1690-1711 – stacja misyjna jezuitów
1690 – ponowna fundacja klasztoru, podjęta jako uchwała sejmiku szlachty w Mścisławie
1693 – budowa drewnianej świątyni wyposażony przez Augustyna Konstantynowicza w cudowny obraz Matki Bożej Bolesnej (z Kłodzinia)
1691-1697 – superiorem o. Michał Jakonowicz SJ
1697-1701 - superiorem o. Jan Srzedziński SJ
1701-1703 - superiorem o. Jan Kulesza SJ
1703-1704 - superiorem o. Michał Jakonowicz SJ
1704-1706 - superiorem o. Jan Szapiell SJ
1706-1708 - superiorem o. Maksym Głowicz SJ
1707 – budowa nowej drewnianej świątyni
1708-1709 - superiorem o. Krzysztof Schultz SJ
1708 – zniszczenie misji przez wojska szwedzkie
1709-1712 - superiorem o. Jan Szapiell SJ
1711 – odbudowa staraniem Władysława Dziahilewicz

1711-1779 – rezydencja jezuicka
1712-1714 - superiorem o. Władysław Dziahilewicz SJ
1714-1717 - superiorem o. Hieronim Czerński SJ
1717-1720 - superiorem o. Mikołaj Krasnodębski SJ
1720-1725 - superiorem o. Karol Orzeszko SJ
1725-1727 - superiorem o. Jan Illinicz SJ
1727-1733 - superiorem o. Jan Nowomiejski SJ
1730 – przebudowa i położenie kamienia węgielnego pod budowę świątyni p.w. Św. Michała Archanioła.
1733-1738 - superiorem o. Michał Rudnicki SJ
1738-1741 - superiorem o. Wojciech Ryokur SJ
1741-1742 - superiorem o. Ludwik Hołownia SJ
1742-1746 - superiorem o. Michał Szyrma SJ
1746-1755 - superiorem o. Józef Brzozowski SJ
XVIII w. – parafia z kościołami filialnymi: Chołobin, Horodko (z 1749 r.), Kadzino, Klimowicz, Kulikowo, Łozowica (z 1752), Rasna (z 1777), Starodub, Szumiacze.
1755-1760 - superiorem o. Emanuel Rousselt SJ
1760 - superiorem o. Bernard Śliwowski SJ
1761-1766 - superiorem o. Józef Biernacki SJ
1764 – poczatek budowy nowej murowanej rezydencji
1766-1768 - superiorem o. Jakub Gołębiewski SJ
1768-1771 - superiorem o. Mikołaj Hryniewicki SJ
1771-1773 - superiorem o. Andrzej Berent SJ
1772 - rezydencja jezuitów liczy 18 zakonników w tym 7 kapłanów.

1779-1820 – kolegium jezuickie
1783 – rektorem o. Jan Schwartz SJ
1783-1803 - rektorem o. Maciej Strusiński SJ
1779 – zakończenie rozbudowy kolegium
1803-1806 - rektorem o. Wojciech Obrąpalski SJ
1806-1810 - rektorem o. Maciej Olędzki SJ
1810-1814 - rektorem o. Wincenty Tywankiewicz SJ
1814-1819 - rektorem o. Wincenty Rypiński SJ
1819-1820 - rektorem o. Józef Przysiecki SJ
1820 – opuszczenie klasztoru przez jezuitów

XIX-XX w. – świątynia „pojezuicka”
1832 – przebudowa kościoła na sobór prawosławny
1998 – remont budynku z przeznaczeniem na muzeum
2000 - w kolegium umieszczone internat i szkołę dla głuchoniemych

Kosciół i klasztor Karmelitów trzewiczkowych - p.w. Wniebowzięcia NMP

1614 – pierwsze nadania od Waleriana Dębińskiego
1618 – osiedlenie się OO. Karmelitów
1620 – fundacja świątyni przez Karola Jakuba Madalińskiego
1654 – budowa murowanej świątyni (obok Góry Zamkowej)
1746-1750 – przebudowa wg arch. J. K. Glaubitza
1772 - konwent karmelitów trzewiczkowych liczył 12 zakonników (w tym 8 kapłanów).
1832 – kasata klasztoru karmelitów
Kaplica w miejscowości Cichowce wymieniana jest w 1849 r. na terenie parafii p.w. Św. Michała Archanioła w Witebsku; w 1905 r. kaplica w miejscowosci Cichówka nalezy już do parafii p.w. Św. Barbary w Witebsku, wspomina ja jeszcze katalog z 1926 r.
Pelikany (Ļåė³źąķū) – parafia p.w. Św. Jakub Apostoła [rej. Brasławski]


pocz. XVII w. – istniało tu miasteczko Pelikany z parafią katolicką


1631-1773 – stacja misyjna jezuitów.

1631 – ofiarowanie jezuitom przez o. Szymona Maffon SJ swoich dóbr dziedzicznych Pelikany

1652 – przebywa tu nowicjat jezuitów z Wilna

1669 – parafia pelikany w dekanacie Brasławskim (Synod Sapiehy).

1714 – budowa kościoła p.w. Zesłania Ducha Świętego.

1743-1753 – misjonarzem o. Tadeusz Kublicki SJ

1744 – kaplica na terenie parafii Brasław.

1756-1757 – misjonarzem o. Piotr Bewert SJ

1763-1767 – misjonarzem o. Tadeusz Kublicki SJ

1767-1768 – misjonarzem o. Jerzy Łabanowski SJ

1768-1770 - misjonarzem o. Mikołaj Rymdeyko SJ

1770-1772 - misjonarzem o. Tadeusz Monkowicz SJ

1772 – misja jezuicka p.w. Św. Ducha (1 kapłan)

1773-1774 - misjonarzem o. Adam Szołkowski SJ

1773 – kasata zakonu i przejecie dóbr przez władzę świecką (w 1781 czynsz ok. 10 tyś złp).




1774-1989 – parafia w diecezji wileńskiej i żmudzkiej.
1781 – parafia w dekanacie brasławskim diecezji wileńskiej, liczy 1480 kat.

1790 – ks. Kazimierz Thomaszewicz (p)

1876-1880 – ks. Karol Jawgiel (p), parafia w dekanacie nowo-aleksandrowskim diecezji żmudzka, liczy 3491 kat., kaplica: Osaniszki (p.w. Ukrzyżowania Pana Jezusa z 1835 r.)

1902-1906 – budowa nowej świątyni w stylu neogotyckim

1906 – (08.04) konsekracja kościoła przez bp. G. Cyrtowt

Ok. 1920 - ks. Hipolit Malinowski



1925-1989 - parafia katolicka w archidiecezji wileńskiej

1936-1938 – ks. Jan Rudziński (p),

1938 – parafia w dekanacie Brasławskim, obsługiwano kaplice: Pelikany i Staroworzyszcze

1938-1939 - ks. Jan Skardyński (p)

I-IX.1939 – ks. Bolesław Zabłudowski.

1939-1941 – bł. ks. Mieczysław Bohatkiewicz (a).

1941-1948 – ks. Stanisław Bohatkiewicz,

1949-1990 – we władaniu miejscowego kołchozu, budynek świątyni przeznaczony na skład pasz i nawozów



1991-1999 - parafia w diecezji mińskiej i archidiecezji mińsko-mohyl.
1994 – (29.06.) rekonsekracja świątyni przez abp. K. Świątka

1995 – misje parafialne



1999-2008 - parafia w diecezji witebskiej
2000-2004 – ks. Zenon Szcząchor (MS),

2004 – parafia w dekanacie Brasławskim, obejmuje swoim zasięgiem miejscowości: Wajniunce, Obołany, Gawrany, Murmiszki, Macieliszki, Szałakuni, Dworczyni, Rozalinowo, Biełaja, Jasieniszki, Kupiszki, Świernaliszki, Iłgajce, Łatoczki, Siestrence. Istnieją tu kaplice w miejscowościach: Jasieniszki, Łotoczki, Szałakundzie, Misiancy.

Opsa (Īļńą) – parafia p.w. Św. Jana Chrzciciela [rej. Brasław]


1500 – pierwsza fundacja parafii

1669 – parafia w dekanacie brasławskim (synod Sapiehy)

1676 – budowa drewnianego kościoła staraniem hr. Ciechanowickiej

1744 – filialny kościół parafii w Bacławiu. Na obszarze parafii znajdują się miejscowości: Opsa, Uhor, Puży, Skuriaty, Bołądzie, Łukowszczyzna, Ołbieniow, Łuka, Dundziowszczyzna, Eysaie, Dubrowka, Bohinia, Kucelowszczyzna, Drusiewicze, Bieluny, Łanince, Zaborniki, Narucie, Dalekie, Maciesze, Aywidowicze, Rymasze, Miedziuki, Jakowicze, Jakowicze, Ogrodniki, Kiemiany, Kupczele, Ratkuny, Jurginiszki, Wielikiany, Komorowszczyzna, Plikiszki, Zwiryna, Masiule, Dukiele, Szołtenie, Borowiki, Olochny, Kumpinie, Aydymany, Pużewicze, Pietkunowszczyzna, Bortkuny, Rozowo, Doble, Domasze, Ausiuciewicze, Poszcze, Chrusta, Zwirble, Usiany, Mackiany, Kruki, Buża, Miekiany, Iłany. W wielu z nich istnieją kaplice.

1768 – budowa nowej świątyni, staraniem H. Ciechanowieckiej

1781 – parafia w dekanacie brasławskim, liczy 1821 kat.

1790 – ks. Józef Baranowski (c) (filialista brasławski)

1835-1836 – ks. Stanisław Kolęda (p)

1866-1880 – ks. Antoni Jacewicz

1880 – kościół filialny w parafii Brasław, dekanat nowo-aleksandrowski diecezja teleszańska.

1886 – pożar niszczy budynek kościelny

1887 – budowa nowej neogotyckiej świątyni, staraniem Felicjana Broel-Platera.

1925-1935 – ks. Dionizy Zacharzewski

1928 – pożar dachu i wieży

1938 – parafia w dekanacie Brasławskim na terenie diecezji wileńskiej

1938-1939 – ks. Michał Szymankiewicz (p)

1939 – ks. Piotr Błażejewicz (p)

1939-1940 – ks. Wacław Zaborowski, 1940 – o. Alfons Czyżewski SJ .

1940-1949 – ks. Kazimierz Tomkowicz

1949-1990 - kościół wykorzystywany jako magazyn przez miejscowy kołchoz

1990 – (20.09) rekonsekracja świątyni, przez bp. T. Kondrusiewicza

1991 – misje parafialne

1991 – (13.10) wizytacja biskupia abp. K. Świątka.

1992-2000 – ks. Krzysztof Miękina,

2000-2007 ks. Edward Achramowicz

2004 – parafia w dekanacie Brasławskim, obejmuje swoim zasięgiem miejscowości: Opsa, Miedziuki, Jurowicze, Jakobicze, Kupczeli, Dołbi, Petkuniszki, Adamianiszki, Zaborniki. Kaplice w miejscowosciach: Kupczele, Zaborniki
Ikaźń (²źąēķü) - parafia p.w. Ciała i Krwi Pańskiej. [rej. Brasław]


1501-1795 - diecezja wileńska

1501 - budowa kościoła p.w. Św. Ducha z indultu pap. Aleksandra VI fundacji dokonywał Jan Sapieha.

1593 – ks. Stanisław Alexeiewicz

1596 – ks. Stanisław Jadeciusz

1653 – podatek „podymne” od dochodów parafii wynosi 40 złp 15 gr. (od 25 domów).

1669 – parafia w dekanacie Brasławskim (wg synodu Sapiehy)

1673 – podatek „podymne” od dochodów parafii i filii Pohost płacono z 21 domów.

1744 – parafia w dekanacie bracławskim. Obszar parafii dotyczy miejscowości: Ikaźń, Zaprudzie, Buczewicze, Widziany, Łopiany, Sudniki, Zamosze, Nowa wieś, Niewierowce, Zaborze, Okolsk, Mielowce, Mielowce, Rudawy, Ruxie, Podhayce, Maciesze, Zawiersk, Zawiersk, Kowale, Kowale, Czerniowce, Petkuny, Baranowszczyzna, Rodziewszczyzna, Jaucerowszczyzna, Niwniki, Gaydziele, Gaydziele, Kapśnie, Korzenniki, Ratkuny, Swiderszczyzna, Dziedzinko, Dziedzino, Podziawy, Zatyszki, Smułki, Ukle, Zianowo, Zaynowo, Szewlany, Jody, Rysiewicze, Lewankowicze, Petkuny, Wisiaty, Isakowce, (w wielu z nich są pewnie kaplice).

1781 – parafia w dekanacie Brasławskim, liczy 4915 kat.



1795-1798 - diecezja Inflancka

1792-1798 – ks. Zygmunt Łostowicki (p, dz.)

1798-1849 – Diecezja mińska

1798 – parafia w dekanacie dziśnieńskim diecezji mińskiej.

1798-1804 – ks. Zygmunt Łastowiski (p)

Ok. 1800 – spalenie się kościoła.

1803-1804 – ks. Jan Czapulewicz (w), 1803-1804 – ks. Wincenty Błażewicz.

1812 – spalenie kościoła w czasie wojny napoleońskiej

1814 – odbudowa świątyni.

1843 – ks. Aleksander Mirski (p), ks. Adam Kulawiec. Filialny kościół w Nawłoku był obsługiwany przez ks. Kazimierza Mieszkowskiego.



1849-1925 – Diecezja wileńska

1856 - ks. Michał Piotrowicz [w], obsługiwano kaplice: Borodzienicze, Podziawy i Bohin, parafia liczyła 3739 katolików.

1860 – parafia w dekanacie dziśnieńskim

1860-1867 – ks. Laurenty Zieniewicz, 1859-1860 – ks. Franciszek Jaworowski [w]; 1872 – ks. Jan Świrski (p). Kaplice: Borodzienicze, Podziawy (cm). Parafia liczyła 8447 kat.

1876 – ks. Paweł Romanowski (w)

1893 – ks. Mawr Iwaszkiewicz (p), ks. Antoni Panacewicz [w].

1897 – ks. Filip Budwid; w 1897 r. parafia liczy 12.213 katolików, a kaplica w Borodzienicze.

1900-1904 – ks. Stanisław Romanowski (p)

1901-1905 – (1905-1912 ) budowa nowej murowanej świątyni

1912-1920 – ks. Michał Buklarewicz (p)



1925-1989 – archidiecezja wileńska

1927-1928 – ks. Jan Sławiński (p)

1935-1939 – ks. Jan Zawistowski (p), w 1938 parafia liczy 3464 kat., brak obsadzenia na etacie wikarego, natomiast nieco później: 1939 – bł. ks. Władysław Maćkowiak (w)

1940-1942 – bł. ks. Władysław Maćkowiak (p) , 1941-1942 – bł. ks. Stanisław Pyrtek (pref).
1944-1950 – ks. Józef Frąckiewicz (p).

1948 - zamknięcie kościoła i przeznaczenie go na skład zbożowy i materiałów budowlanych



1989-1991 – Diecezja mińska

1989 – zarejestrowanie parafii p.w. Bożego Ciała

07.10.1990 – oddanie świątyni do użytku wiernym.



1991-1999 - Archidiecezja mińsko-mohylewska

1995 – kościół obsługiwany przez ks. Edwarda Achramowicza, proboszcza ze Słobudki.

1999-2007 – Diecezja witebska

2001-2004 – ks. Dariusz Kubica (SDS)

2004 – parafia w dekanacie Brasławskim, obejmuje swoim zasięgiem miejscowości: Ikaźń, Cilewce, Suturowszczyzna, Słoboda, Sosnówka, Reuty, Koleśniki, Samujły, Czklia, Zapruzany, Biewszczyzna, Sudniki, Inowo, Ikaziański Dwór, Mielewce, Łopiany, Zaprudzie, Borowe, Ukla, Zapolewszczyzna, Koncinówka, Gierasimowo, Staryki, Księżypole.
Brasław (Įšąńėą¢) – parafia p.w. Narodzenia NMP

1388-1849 - Diecezja wileńska
Pocz. XV w. - fundacja parafii na Górze Zamkowej przez Wojciecha Manwida (zm. 1422 r.)
1424 – przebudowa świątyni.
Ok. 1490 – zniszczenie świątyni przez pożar, i odbudowa
1500 – potwierdzenie przez księcia Aleksandra Jagiellończyka przywilejów nadanych brasławskiemu kościołowi parafialnemu p.w. NMP
1653 - „podymne” z dochodów parafii płacono od 56 domów (84 złp.)
1661 – spalenie miasteczka i kościoła przez wojska moskiewskie.
1669 – parafia w dekanacie Brasławskim (synod Sapiehy)
1673 – „podymne” z dochodów zubożałej parafii płacono tylko od 4 domów.
1676 – w czasie wizytacji bp. M. Słuckiego kościół nie był w pełności odbudowany.
1677 – po zniszczeniach wojennych odbudowano świątynię.
1744 – parafia dekanalna w diecezji wileńskiej, posiadała filie w Belmontach i Opsie. Na terenie parafii istniały miejscowości (kaplice?): Arcimowicze, Szarkiszki, Pelikany, Mielunce, Woyniuny, Obolikszty, Szałnokundzie, Dworzyszcze, Szauliszki, Macieliszki, Juciszki, Podruksze.
1777 – przy kościele istnieje parafialna szkoła.
1781 – parafia w dekanacie Brasławskim diecezji wileńskiej, liczy 2640 kat.
1790 – ks. Piotr TOCZYŁOWSKI (p) , 1790 - ks. Witkiewicz (c), 1790 - ks. Marcel Wróblewski – kapelan dworu Pohoszcza.
1794 – (11.05) po podpaleniu miasta przez Rosjan doszło do spalenia kościoła, nabożeństwa przeniesiono do unickiej cerkwi, a później przystosowano do tego osobny drewniany budynek.
1798 – parafia liczy 11135 katolików, istnieją na jej terenie filialne kościoły w Opsie, Belmontach, Plusach oraz kaplica w Pochoszczy.
1818-1834 – ks. Ignacy NOWICKI (p)
1824-1826 - budowa nowej świątyni, na placu po dawnym zamku.
1835-1836 – ks. Piotr DOWGIŁŁOWICZ (c)

1849-1924 - Diecezja żmudzka
1849-1868 – ks. Piotr DOWGIŁŁOWICZ (p)
1849 – dołączenie parafii do żmudzkiej diecezji.
1863 – ks. Rajuniec (skazany na zesłanie z pomoc powstaniu).
1867-1868 - ks. Jerzy Zubrzycki (w).
1869-1880 – ks. Józef NONIEWICZ (p), 1877-1880 – ks. Dominik Biełłowicz (w).
1876 – budowa nowej plebani, parafie wizytuje bp. A. Biereśniewicz.
1878 - w tym czasie parafia liczy 14717 kat.
1880 – parafia w dekanacie nowo-aleksandrowskim, diecezja żmudzkiej, liczy 14738 kat.; filie: Belmonty, Opsa, Plusy; kaplice: Belmonty, Łogoszcza.
1893 - wizytacja bp. M. Paliunek,
1894 – ks. Piotr DAWGIŁOWICZ (p, dz.); początek przebudowy świątyni.
1897 – ks. Franciszek BIRUTOWICZ (p), zakończenie powiększania obecnego kamiennego kościoła.
1906 – (06) konsekracja kościoła przez bp. Kacper Cyrtaut, sufragan żmudzki.
1915 – wizytacja bp. F. Korwicz
1920-1924 – w składzie brasławskiego generalnego dekanatu żmudzkiej diecezji

1925-1989 - Archidiecezja wileńska
1925 – w diecezji wileńskiej, zakupiono nowe dzwony do świątyni.
1927 – wizytacja abp. R. Jałbrzykowskiego.
1928 – parafia liczy 6917 katolików (mieszkających w ponad stu miejscowościach).
1930 – elektryfikacja kościoła
1931-1932 – ks. Hieronim Olszewski (w), 1932-1934 – ks. Piotr Wojno-Orański (w),
1933-1942 – ks. Mieczysław AKREJĆ (p); pomagali w pracy: 1936-1938 – ks. Aleksander Hanusewicz (w), 1936-1938 – ks. Jan Wysocki (w), 1938 – ks. Antoni Szubzda (kat.).
1938 - parafia liczyła 5846 kat., obsługiwano kaplice Orzechowo i tworzono parafie Urbany.
1939 - parafia liczy powyżej 7000 kat.
1942 - Niemcy zamordowali proboszcza ks. M. Akrejć
1949 – (11.10) zamknięcie kościoła, z przeznaczeniem na magazyn zboża
1952 – (24.10) zwrot kościoła wiernym
1945 - o. Franciszek Świątek SJ,
1955-1958 – ks. Antoni SZUBZDA (p)
1959-1967 - ks. Jan ZAWISTOWSKI (p)
1967-1986 – ks. Czesław WILCZYŃSKI (p), 1981 – początek remontu kościoła
1986-1988 – ks. Henryk OKOŁOTOWICZ (p)

1989-1999 – Diecezja mińska i Archidiecezja mińsko-mohylewska
1988-1993 - ks. Franciszek KISIEL (p)
1991 – wizytacja abp. K. Świątka.
1994-1997 - Ks. Stefan PROKURAT SDS (p), 1996-1997 - ks. Leszek Witwicki SDS (w)
1994 – misje parafialne
1997-1999 – ks. Leszek WITWICKI SDS (p, dz.)

1999-2008 – w diecezji witebskiej.
1999-2008 – ks. Leszek WITWICKI SDS (p, dz.),
2000 – ustanowienie Sanktuarium Matki Bożej Królowej Jezior
2004 - ks. Tadeusz Kochanowicze SDS (w), 2005 - ks. Andrzej Kaliciak SDS (w).
2004 - parafia obejmuje obszarem swoim miejscowości: Brasław, Nadbrzeże, Bużany, Jemilianiszki, Zajeleńce, Majszuli, Dypki, Wiaski, Ratkuny, Rozewo, Subociszki, Gierczany, Bratnia Góra, Kiszkieliszki, Wieze, Uszeniszki, Wielikiance, Kruki, Zybki, Żwirbli, Bielany, Miekiany, Marianpole, Krasnosielce, Puzyry, Kalenkiszki, Jelno, Zaraczcze, Usiany, Zazony, Strusto, Murarze, Antonowce, Plebance, Pietuszki, Litowszczyzna, Szawury, Rubiez, Żwiryni, Łapki.
2006 – (09.04) nawiedzenie Sanktuarium przez nuncjusza abp. M. Widović
Hermaniszki (Ćåšģąķ³ųź³) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej

1559-1886 – drewniany kościół

1559 – fundacja pierwszej świątyni

1653 – podymne z plebani naliczany od 38 domów, podlegało to proboszczowi wileńskiemu.

1669 – parafia w dekanacie raduńskim (synod Sapiehy)

1673 – podymne z plebani naliczany od 1 domu.

1686 – budowa drewnianego kościoła z fundacji bp. Brzostowskiego

1744 – parafia w dekanacie raduńskim, filialny kościół w miejscowości Błoto (Weranów). Na terenie parafii znajdowały się miejscowości: Hermaniszki, Romaszkance, Porubiszki, Woycieszany, Doynowa, Ogrodniki, Szymkowszczyzna, Polipnica, Kondraciszki, Bogatkowszczyzna, Pożyżmie Nobilium, Doynowka, Abramowszczyzna, Pieciuny, Kuchareycie, Sobolewsczyzna, Duciszki, Ziazie, Kołodzieżyki, Łoszaki, Kowalewszczyzna, Jundziliszki, Bartoszuny, Tusomance, Dowkszany, Błażańce, Milunce.

1781 – parafia w dekanacie raduńskim, liczy 1502 kat.

1859-1860 – ks. Jan Andrzejewski (a)

1860 – parafia w dekanacie lidzkim, liczy 1666 kat.

1871-1872 – ks. Kazimierz Biront (p),

1872 - parafia liczyła 2007 kat.



1909-2008 – murowana świątynia

1886 – początek budowy obecnej murowanej świątyni

1909 – poświęcenie świątyni

1936-1938- ks. Bolesław Hermanowicz (p)

1938 – parafia w dekanacie bieniakońskim

1938-1939 – ks. Aleksander Pieślak,

1935-1938 – ks. Wiktor Judycki (kat)

1943 – ks. Bolesław Hermanowicz

1965 – zamknięcie świątyni

1997 - zwrot kościoła wiernym.

1999-2008 - ks. Andrzej Witek SAC (p), ks. Wacław Sutkowski SAC

2000 – (17.06) poświęcenie świątyni przez bp. A. Dziemianko

2006-2008 – ks. Aleksander Stawiecki SAC (w).

STANKÓW (Stańków) - p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP

1688 – budowa kościoła p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP, fundacji Teodora Łukomskiego.


XVIII - karmelici


1774 - kościół i klasztor karmelitów trzewiczkowych prowincji litewskiej, kościół p.w. Poczęcia NMP, w jakim mieszkało 12 zakonników (8 kapłanów, 2 kleryków, 2 braci).


1863-1909 – ks. Leonard Burnicki (p),


1865 - proboszcz zapłacił 4,46 rubla kary „odszkodowania” za powstanie.


1869 – w parafii istnieją cztery drewniane kaplice: Styricka (z 1750 r.), Łopacka (z 1862 r. ), Tołoczyn (z 1778 r.), Markowszczyzna (z 1813 r.),


Ok. 1880 – parafia w dekanacie witebskim liczy 1601 kat.


1894-1895 – ks. Franciszek Koc


1895- istniały tu nadal kaplice: Łopacka, Styricka, Tołoczin, Markopszin.


1907 – początek budowy nowej murowanej świątyni (staraniem ks. L. Burnickiego).


1909 - parafia nazywa się Stanki, istnieje tu też kaplica Łopacka


1909-1928 – ks. Ignacy Szukiel (p)


1912 – ukończenie budowy nowego, neogotyckiego kościoła


1913 – konsekracja świątyni, stary kościół rozebrano na budynki plebanijne. Ok. 1914 r. parafia liczy 2054 kat.


1923 – parafia w dekanacie witebskim, kaplica drewniana w miejscowości Łopack.

TADULINO - w 1773 r. istniał tu klasztor grko-katolicki, należący do bazylianów prowincji litewskiej, kościół p.w. Narodzenia NMP, i klasztor gdzie mieszkało 5 kapłanów. Po kasacie ok. 1836 r. klasztor został prawosławnym, w 1909 r. istniał tu żeński Uspieński monastyr
w 1803 i 1843 r. katalogi diecezji mińskiej podają kościół rzymsko-katolicki w miejscowości BOBOWNIA, parafia nalezała do dekanatu słuckiego.
W 1803 i 1843 znajdujemy odniesienia do koscioła Zawiszyn jako filialnej parafii Okołowa, ale to w borysowskim dekanacie diecezji mińskiej, czyli dziś w rejonie łahojski. Czy to ta sama miejscowość?
HROZOWO (Hrozów), w latach 1803-1804 – proboszczem był ks. Alan Marcinkiewicz (por. Diecezja Mińska ok. 1830 r.), była to parafia katolicka w dekanacie słuckim diecezji mińskiej. Natomiast w latach 1842-1843 duszpasterzował tu ks. Michał Mołczanowicz (pełnił urzad kurata), nadal była to parafia w dekanacie słuckim diecezji mińskiej.
W 1771 r. w klasztorze bazyliańskim p.w. Narodzenia NMP w miejsowosci Lady mieszkało 7 zakonników, klasztor należał do prowincji litewskiej OO. Bazylianów.
BÓBR - kosciół p.w. Imienia NMP i Św. Józefa, 1669 r. wspomnienie parafii w dekanacie witebskim, natomiast w 1744 r. nalezały do obszaru parafii miejscowości: Bobr, Krupka, Szerniewicze, Szczawry, Chociuchow, Chołopienicze, Hapanowicze, Panskie, Szerniewo, Prudziny, Trościanka, Trościanka, Wieczerzanka, Leszczanka, Hlinik, Polesie, Awchuty, Pelany, Moczuliszcze, Pysacz. W 1849 r. była to parafia w dekanacie orszańskim. W 1923 r. proboszczem był tu ks. Antoni Maczuk.
1765 r. zbudowano tu kościół, w 1800 r. dołączono go do parafii w Ziembinie, i w 1843 r. był tu jeszcze filialny kościół w parafii Ziembin.
RADOML w 1774 r. istnieje tu klasztor (rezydencja) karmelitów trzewiczkowych z prowincji litewskiej, kościół p.w. Św. Michała Archanioła, mieszka w nim 4 zakonników (3 kapłanów, 1 brat laik).
1744 r. istniała tu parafia Rasna należąca do dekanatu orszańskiego w diecezji wileńskiej. Od 1747 r. istnieje tu również misja jezuicka podległa kolegium w Mścisławiu. Całkiem możliwe, że parafie prowadzili wtedy kapłani diecezjalni (lub OO. Dominikanie), gdyz w 1751 buduje sie nowy drewniany kościół (filia dominikanów). Poczatkowo jezuici utrzymywali tu jednego lub dwu misjonarzy (w 1771 r. było tu 2 kapłanów). Samodzielna parafie przy klasztorze jezuickim erygowano w 1777 r., prowadzono przy tej światyni działalność parafialną dla okolicznej ludności wyznania rzymsko-katolickiego (w 1796 r. parafia liczyła 710 katolików, udzielono w tym roku 15 chrztów i wyspowiadano 795 osób). W 1804 r. pożar zniszczył drewnianą światynie, nabozeństwa odprawiano w zastepczym budynku natomiast w latach 1812-1819 wybudowano nowy murowany kościół p.w. Św. Kazimierza. OO Jezuici pracowali tu do 1820 r. (do wygnania z Rosji). W 1849 jest to parafia katolicka w dekanacie czausowskim na terenie archidiecezji mohylewskiej. Kościół istnieje w spisie z 1923 r., choć bez obsady proboszczowskiej
W 1744 r. istniała tu parafia Radoml, na terenie dekanatu orszańskiego w diecezji wileńskiej.
Nieco później w 1849 r. parafia ta funkcjonowała w dekanacie czausowskim archidiecezji mohylewskiej, na terenie parafii istniała kaplica w miejscowości: Horowce
MALATYCZE, czyba to ta sama miejscowość, gdzie w 1774 r. istniał klasztor (konwent) prowincji ruskiej dominikanów, ale tam był kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej, mieszka tu 3 kapłanów zakonnych. Natomiast w latach 1799-1802 r. w Malatyczach uczyniono miejsce przebywania dla abp. Siestrzeńcewicza w czasie jego „zesłania” przez cara Pawła I. Nie wiem czy to te same miejscowośći?
Dworzyszcze – kaplica p.w. MB Różańcowej

1569 – bp. Protasewicz nadał majątek (4 tyś ha) na utrzymanie kolegium akademickiego w Wilnie
1586 – zbudowanie misji jezuickiej w oparciu wieś Mieluny
1591 – drewniana kaplica z fundacji ks. Garciasa Alabianusa SJ (rektor Kolegium Wileńskiego)
1669 – parafia w dekanacie raduńskim (synod Sapiehy)
1680 – odnowienie świątyni
1729 – przy kościele zamieszkał na stałe kapłan, jakim był misjonarz jezuicki.
1744 – filia parafii Trokiele
1770 – odbudowanie przez jezuitów kościoła p.w. Matki Bożej Różańcowej
1772 – na terenie parafii istnieje misja jezuicka przy kościele mieszka 1 kapłan.
1860 – fundacja nowej kaplicy przez Aleksandra Wolskiego, właściciela Dworzyszcz, w kościele przechowywano obraz Matki Bożej Różańcowej w srebrnej szacie.
Po 1939 – zniszczenie kaplicy
Trudno mi odnaleźć w spisie z 1772 r. klasztoru dominikanów w Bielicy, istnieje taki ale w witebskim województwie. Znajdujemy natomiast klasztor dominikanów w miejscowosci Jelna w 1773 r. mieszkało tam 11 zakonników a kościół poświęcono MB Rózańcowej.
Przepraszam jeśli wprowadzam jakieś błędy.
Mikulin – [rej. Tołoczyn]

1704 – przyjęcie fundacji przez bernardynów od M. Ogińskiego.
1704 – gwardianem o. Karol Hryniewicz
1710 – erygowanie parafii przy klasztorze
1744 – parafia w dekanacie witebskim, należą tu miejscowości (kaplice?): Mikulin, Serebrynka, Zaolsze, Stanisławow, Czarnorucze, Łożno, Uno, Wieloszkowicze, Warszawa, Rudnia, Leszno, Lubawicze.
1773 - klasztor bernardynów prowincji litewskiej, mieszka tu 7 zakonników (5 kapłanów i 2 braci laików).
1832 – kasata klasztoru bernardynów
1849 – parafia Mikulino Rudnia w dekanacie orszańskim, istnieją tu kaplice: Krotowsza, Michayłowo, Una, Czrnorucze, Zaolsze, Zielone, Rubieżnica.

TOŁOCZTN - OO Bazylianie – p.w. Opieki NMP

1769 – fundacja klasztoru przez Sanguszków
1773 – w klasztorze mieszka 3 zakonników
1779 – kościół bazyliański (cerkiew Pokrowska)
1804-1807 - pracują tu OO. Bazylianie, prowadzący nawet szkołę o powiatowym znaczeniu
1839 – kasata klasztoru
1840 – cerkiew prawosławna
Zacharnicze (Zacharewicze)


XVI – dobra prawosławnego monasteru ihumeńskiego św. Spasa i św. Kosmy i Damiana w Połocku

1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego, dla potrzeb kolegium jezuickiego

1641 – powiększenie majątku przez nadanie Bazylego Tukowicza jaki wymienił je na majątek Tobołki.

XVII w. – istnieje tu świątynia.

1717-1720 – budowa nowej świątyni staraniem rektora o. Krzysztofa Gorzwiłło.

1820 – likwidacja majątku wraz z wygnaniem jezuitów z Rosji

SUCHANOWICZE - w 1773 r. była to misja w miejscowości Suchowicze, kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej, w klasztorze należącym do litewskiej prowincji bazylianów mieszka 5 kapłanów.
W 1797 r. istniała tu parafii rzymsko-katolicka położona na terenie dekanatu brzeskiego w diecezji łucko-brzeskiej, liczebność 288 katolików (dane wg: J. Kurczewski Biskupstwo Wileńskie)
W 1522 r. powstała tu pierwsza światynia, od 1722-1773 istniała tu tez stacja misyjna jezuitów, w 1866 budowany (od 1857 r.) nowy murowany kościół został zabrany na cerkiew.
KRZYWOSZYN - kościół rzymsko-katolicki i cerkiew prawosławna.


XVI-XVII w. – sanktuarium maryjne i misja jezuitów

1587 – dobra Krzywoszyn ofiarował jezuitom Radziwiłł na uposażenie kolegium w Nieświeżu

XVII w. – stacja misyjna jezuitów na terenie parafii Lipsk

1670 – miejsce pielgrzymkowe przy łaskami słynącym obrazie NMP (zawieszony na drzewie świerkowym)

1672 – komisja teologiczna z bp. Słupskim bada cudowność zjawisk

1673-1674 – misjonarzem o. Kazimierz Obrąpalski SJ

1678-1679 – misjonarzem o. Krystian Giergens SJ



1680-1730 – drewniana świątynia w misji jezuickiej

1680 – budowa drewnianej świątyni postawionej staraniem jezuitów.

1681-1684 – o. Andrzej Jarecik SJ (mis.), 1681-1682 – o. Szymon Beliński SJ (mis.), 1684-1686 – o. Mikołaj Kozłowski SJ (mis.), 1687-1689 – o. Mikołaj Lipiński SJ (mis.), 1689-1695 – o. Krzysztof Nieborowski SJ (mis.), 1695-1696 – o. Krzysztof Schutz SJ (mis.), 1697-1699 – o. Arnold Ciechanowicz SJ (mis.), 1700-1701 – o. Maciej Czapraski SJ (mis.), 1701-1702 – o. Jan Szapiel SJ (mis.), 1703-1705 – o. Krzysztof Nieborowski SJ (mis.), 1705-1709 – o. Teodor Piszczański SJ (mis.), 1709-1710 – o. Tomasz Koźlaski SJ (mis.), 1710-1711 – o. Krzysztof Nieborowski SJ (mis.), 1712-1714 – o. Franciszek Faszczewski SJ (mis.), 1714-1716 – o. Jan Kuszelewski SJ (mis.), 1716-1719 – o. Władysław Kasztela SJ (mis.), 1719-1720 – o. Piotr Olszewski SJ (mis.), 1720-1724 – o. Wawrzyniec Mikołajewicz SJ (mis.), 1724-1725 – o. Kazimierz Siennicki SJ (mis.), 1726-1727 – o. Antoni Puczyński SJ (mis.), 1728-1731 – o. Michał Wilimowicz SJ (mis.),



1730-1773 – murowana świątynia w misji jezuickiej

1730 – budowa murowanej świątyni p.w. NMP

1732-1733 – o. Józef Lewkowicz SJ (mis.), 1733-1735 – o. Wojciech Zaleski SJ (mis.), 1735-1737 – o. Adam Szymkowski SJ (mis.), 1737-1739 – o. Stanisław Giedroyć SJ (mis.), 1740-1741 – o. Paweł Steckiewicz SJ (mis.), 1741-1743 – o. Antoni Idzikowski SJ (mis.), 1743-1754 – o. Adam Szymkowski SJ (mis.), 1754-1755 – o. Antoni Barszczewicz SJ (mis.), 1756-1757 – o. Benedykt Dochtorowicz SJ (mis.), 1757-1758 – o. Józef Drużyłowski SJ (mis.), 1759-1769 – o. Feliks Trzeciak SJ (mis.), 1770-1771 – o. Torpes Leszczyński SJ (mis.), 1771-1772 – o. Wojciech Osiejowski SJ (mis.), 1772-1773 – o. Michał Ilmiński SJ (mis.).

1773 – po kasacie zakonu jezuitów majątek powraca do Radziwiłłów



1774-1863 – filialny kościół w parafii Lipsk

XVIII-XIX w. – sanktuarium maryjne i parafia prowadzona przez kapłanów diecezjalnych

1781 – parafia w dekanacie Słonimskim, liczy 1496 kat.

1830 – budowa nowej świątyni

1863 – zabranie kościoła na cerkiew



1863- – cerkiew prawosławna

1863-1869 – przebudowa świątyni na cerkiew

2000 – cerkiew prawosławna p.w. Św. Trójcy

1775 – kościół p.w. Nawiedzenia NMP i św. Szczepana, klasztor dominikanów prowincji ruskiej, gdzie mieszka 2 kapłanów.
Pińsk-Leszcz - p.w. Narodzenia NMP

XVI w. – klasztor ortodoksyjny

1603 – klasztor unicki bazylianów

1772 – klasztor i cerkiew obsługuje 6 zakonników.

1839 – kasata bazylianów

1774 r. w Drohiczynie Poleskim istnieje fundacja franciszkanów konwentualnych przy kościele p.w. Św. Franciszka z Asyżu, mieszka tu wtedy 8 zakonników (5 kapłanów, 3 braci laików). Klasztor należy do Kustodii Grodzieńskiej
W XVI w. wioska Błoty była majatkiem funduszowym parafii rzym-katolickiej w Kobryniu. Od 1606 był to fundusz kolegium jezuickiego w Łucku, z czasem zakonnicy wybudowali tu dom misyjny i otwoarzyli kaplice. W XVII-XVIII w. w domu misyjnym zamieszkiwali jezuiccy misjonarze, m.in.:

1746-1747 – misjonarzem o. Dominik Bukowiecki SJ,

1747-1748 - misjonarzem o. Franciszek Schorsik SJ

1748-1749 - misjonarzem o. Szymon Lorencki SJ

1749-1750 - misjonarzem o. Łukasz Lgocki SJ

1750-1751 - misjonarzem o. Jan Pepłowski SJ

1751-1753 - misjonarzem o. Marcin Brzeźiński SJ

1753-1754 - misjonarzem o. Maciej Pakosławski SJ

1754-1755 - misjonarzem o. Grzegorz Bogdanowicz SJ

Była tu kaplica rzymsko-katolicka na terenie parafii Wołkołata; wspominają ją schematyzmy z lat: 1852, 1863, 1936. Nazwa miejsowości podawana różnie: Teresdeor, Teresin Dwór.
Zaświr (Ēąńā³š) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej

1697 – pierwsze informacje o obecności karmelitów w miejscowości Zaświrz.

1709 – początki klasztoru karmelitańskiego w Zaświrze

1713-1714 – fundacja i budowa klasztoru karmelitów trzewiczkowych przez Krzysztofa i Jadwigę Zenowiczów

1714 – poświęcenie kościele p.w. Trójcy Przenajświętszej i Nawiedzenia NMP

1744 – klasztor na terenie parafii Świr, miejscowość nazywa się Zaświrz.

1766 – konsekracja świątyni przez bp. T. Zienkowicze.

1772 – w klasztorze mieszka 13 zakonników (8 kapłanów)

po 1833 - kasata klasztoru

1859-1860 – przeorem o. Franciszek Soroko OCD

1863-1864 – przeorem o. Józef Juchnowicz (OCD)

1865 – cerkiew

1920 – rewindykacja kościoła i ocalałej części klasztoru

1925-1926 – ks. Konstanty Stepowicz

1932-1938 – ks. Serafin Zapaśnik (p)

1938 – parafia w dekanacie świrskim

1994-1997 – ks. Wojciech Lemański

1997-2003 - ks. Bogusław Modrzejewski

2003-2006 – ks. Piotr Szarko

1681 - fundacja klasztoru i kościoła dominikańskiego p.w. Trójcy Przenajświetszej przez Andrzeja Potockiego.

1775 - klasztor w prowincji ruskiej dominikanów, mieszka tu 3 kapłnów zakonnych.
Buchowicze – p.w. Wniebowzięcia NMP

1674 – fundacja klasztoru dominikańskiego przez Kazimierza z Puchały Puchalski i Teodora.

1775 – w klasztorze, przynależnym ruskiej prowincji dominikanów, mieszka 6 kapłanów zakonnych.

1797 – klasztor na terenie dekanatu kobryńskiego w diecezji łucko-brzeskiej.

Kościeniewicze (Źąńö’ķåā³÷ū) – parafia p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP.


1652 – majątek jezuicki

Majątek Kościeniewicze został zapisane dla zakonu jezuitów przez członka tego zgromadzenia o. Pawła Laskowskiego SJ w 1652 r. W późniejszym czasie dobra przezywały trudny okres w czasie wojen moskiewskich. Nie wiadomo nic pewnego na temat fundacji w tym czasie jakieś świątyni.



1662 – budowa drewnianej świątyni św. Ignacego.

Po otworzeniu w Kościeniewiczach stacji jezuickiej misyjnej, przystąpiono też do prac przy budowie świątyni. W tym czasie misjonarzem był: 1664-1665 - o. Stanisław Tarnowski SJ,



1669 – parafia w dekanacie świrskim

Synod Sapiehy w 1669 r. wymienia ten kościół w spisie parafii dekanatu świrskiego. W tym czasie pracują przy kościele jako misjonarze: 1676-1677 – o. Jan Gołębiowski SJ, 1686-1687 – o. Jan Krzyżanowski SJ, 1687-1688 – o. Jan Laskowski SJ.



1690 – proboszczem ks. Franciszek KUCZEWICZ (SJ).

W 1744 r. parafia ta należała do dekanatu Świr.


1763 – budowa kamiennej świątyni.

Staraniem rektora grodzieńskiego o. Kazimierz Wazgird SJ buduje się nową kamienną świątynie p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP. Ołtarz główny malował o. Fryderyk Obst SJ. W latach budowy świątyni: 1763-1764 misjonarzem jest tu o. Felicjan Sulistrowski SJ.



1773 – po kasacie zakonu

Jeszcze w 1772 r. jest to misja jezuicka obsługiwana przez jednego kapłana. 1780 r. dokonano konsekracji świątyni. Natomiast dobra jezuickie przeszły na własność Aleksandra Horaina, który w 1781 r. płacił tytułem czynszu rocznego 8500 złp.



1780-1788 – proboszczem ks. Kazimierz NARUSZEWICZ ,

Proboszcz jest określany jako: „ex. Jezuita (scholastyk)”; wspomagali go w tym czasie w pracy parafialnej następujący kapłani: ks. Prałat. Smuleszski, [P] oraz ks. Wawrzyniec Pobiedziński [K]. Parafia w 1781 r. należy nadal do dekanatu świrskiego i liczy 1406 kat.



1798 – parafia w dekanacie wilejskim diecezji mińskiej

1803-1804 – proboszczem ks. Jerzy ŻUKOWSKI.

1843 – proboszczem ks. Hieronim PIOTROWICZ.

1852 – proboszczem ks. Szymon CZARNICKI.

1856-1860 – proboszczem ks. Wincenty DZIERWANOWSKI.

W 1860 wikarym jest ks. Mikołaj Kasperewicz, parafia liczy 3200 katolików.

1864-1865 – administratorem ks. Józef JUSTYNOWICZ.

1867 – proboszczem ks. Franciszek JAWOROWSKI.

Parafia 1867 r. liczy 4068 katolików.



1872 – proboszczem ks. Aleksander LJUDOWICZ.

Inni zamieszkali na terenie parafii kapłani to: ks. Hieronim Piotrowicz, ks. Kazimierz Pacewicz (obsługiwał kaplice Karolin).


1893 – proboszczem ks. Antoni AUDYCKI.

Obsługiwano kaplice w miejscowościach: Serwecz, Kulbaczyn, Kowjenjewo i Horodyszcze. Parafia liczy w 1893 r. 4965 katolików.


1897 – proboszczem ks. Mieczysław TANAJEWSKI

Parafia liczy 5126 katolików.



1907 – proboszczem ks. Jan KRZYWICKI.

1934-1942 – proboszczem ks. Antoni ŻEMŁO

1946-1983 – ks. Stanisław ŻUK


1989-2002 - proboszczem ks. Zygmunt OBARTUCH.

1991 r. poświecono plebanie w Kościeniewiczach i intronizowano figurę Matki Bożej Fatimskiej w głównym ołtarzu, dokonał tego ks. bp. A. Kaszkiewicz.

2002-2005 – ks. Andrzej JARKOWIEC

Bereza (Į’šīēą) - parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej

XV-XVII w. – początki parafii katolickiej
1471 – fundacja kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela przez rodzinę Homszejów
1538 – istniejący tu kościół, zabrali na zbór kalwini
1600 – świątynią wraca do katolików, miasto Bereza (jest własnością Radziwiłów) otrzymało prawa miejskie.
1620 – nadania o Lwa Sapiehy dla kościoła

1646-1834 - klasztor kartuzów
1648 – fundacja kartuzi przez Kazimierza Sapiehę, podkanclerzego litewskiego w Berezie nad rzeką Jesiołdą, jako filii kartuzi Raj Maryi w Kartuzach.
1649 - kamień węgielny poświęcił nuncjusz bp. Jan de Torres. Była to kartuzja Św. Krzyża, wewnątrz mieściła się też kaplica św. Brunona (założyciela zakonu).
1653 – zatwierdzenie fundacji Sapiehy przez sejm (nadanie okolicznych wsi i lasów).
1666 – (06.06) konsekracja kościoła p.w. św. Józefa i św. Kazimierza, dokonana przez bp. A. Sapiehe.
1674 – nadania dla klasztoru od Jana III Sobieskiego m.in. prawo jarmarku
1675 – pierwszy koadiutor kartuzi Kaszubskiej o. Kasper Kochel (z niemieckiej prowincji Rheni) pomaga w utrzymaniu życia zakonnego w Berezie.
1689 – zakończenie rozbudowy klasztoru. Biblioteka klasztorna liczyła 39 rękopisów i blisko 2000 książek, ponadto istniał tu szpital, laboratorium, pałac oraz budynki gospodarcze (kuchnia, oranżeria, browar, młyn, piekarnia, stajnia, wozownia, warsztaty).
1706 – pierwsze zdobycie klasztoru w czasie wojny północnej (stacjonuje tu garnizon 1500 dragonów).
1708 – ponowne zniszczenia przez Szwedów.
1744 – parafia w dekanacie szereszów.
1771 - w Berezie Kartuskiej istnieje klasztor kartuzów i kościół p.w. Św. Krzyża, mieszka tu 22 zakonników (16 kapłanów).
1772 - zniszczenia w czasie konfederacji barskiej przyczyną upadku gospodarczego klasztoru.
1774 – bazylianie prowadzili tu szkołę.
1784-1791 – prowadzona tu była szkoła dla młodzieży szlacheckiej.
1797 – parafia w dekanacie prózańskim diecezji łucko-brzeskiej, liczyła 1257 kat.
1831 – kasata klasztoru.

1835-1870 – kościół poklasztorny
1859-1860 – ks. Kazimierz Biernacki (p), 1859-1860 – ks. Grzegorz Panuffnik (w)
1860 – parafia liczy 1885 kat.
1865-1866 – rozbiórka budynków poklasztornych.
1868-1870 – rozbiórka kościoła, z cegły budowano pobliskie koszary.
Sielec (Ń’ėåö) – parafia p.w. Św. Wawrzyńca

1744 – parafia w dekanacie szereszów
1797 – parafia w dekanacie prózańskim diecezji łucko-brzeskiej, liczyła 1634 kat.
1835-1836 – ks. Erazmus Korsak (c)
1859-1860 – ks. Romuald Ciołkiewicz (a)
1860 – parafia liczy 1998 kat.
1872 – kaplica na cmentarzu należy do parafii Siehniewicze dekanatu próżany
1912 – budowa obecnej, neogotyckiej świątyni (trójnawowa)
2000 – ks. Włodzimierz Mozolewski SAC
OLSZEWO:

1669 – parafia w dekanacie różańskim
1744 – parafia w dekanacie rózańskim, na terenie parafii znajdowały się miejscowości: Olszewo, Sokołow, Tabulicze, Chrysa, Stryhin, Zdzitow, Pieski, Woytowe sioło, Niwi, Sowin, Sporow, Niwki, Kosieniew.
1781 – parafia w dekanacie różańskim, liczy 197 kat.
1835-1836 – ks. Wincenty Szpilewski (p)
1836 – parafia w dekanacie Słonimskim.
w 1773 r. był to klasztor p.w. Zwiastowania NMP należący do prowincji litewskiej OO. Dominikanów) liczył 13 zakonników (8 kapłanów, 3 kleryków i 2 braci laików)
W spisach diecezji mińskiej istnieje informacja o funkcjonowaniu tu parafii w miejscowości Starczyce (dekanat słucki) przynajmiej w latach 1800-1872 r. Pracowali tu jako proboszczowie: 1803-1804 – ks. Bonawentura Piotrowicz, 1843 - o. Melchior Wolski (OP), 1871-1872 - ks. Józef Wojewódzki. W 1826 r. nastapiło odnowienie drewnianej świątyni, jaka stanowiła filialny kościół parafii Słuck i w tym czasie parafia liczyła 745 osób katolickiego wyznania.

3. Cimkowicze [rej. Kopyl]

1647 – nadanie nowego funduszu i budowa kolejnej drewnianej świątyni przez Lwa Sapiehe

W 1653 podatek „podymne” z plebani wynosił 52 złp. 15 gr. (pobierano go od 35 domów).

1669 – parafia w dekanacie bobrujskim (synod Sapiehy)

1676 – zapis funduszu dokonany przez Hilarego Połubińskiego.

1669 – parafia w dekanacie bobrujskim

1744 – parafia w dekanacie bobrujskim, na jej terenie znalazły się miejscowości: Cimkowicze, Bystrzyca, Suchowczyce, Januszki, Nowosiołki, Buczacin, Siemieżow, Kijowicze, Molerany, Urwiec, Jodczyce, Ilewicze, Puzow, Sawicze, Łozowicze, Radkow, Skiepiowo, Raiowka, Rudna.

1781 – parafia w dekanacie bobrujskim diecezji wileńskiej, licząca 691 kat.

1803-1804 – ks. Kazimierz Mickiewicz (p), 1803-1804 – ks. Jan Stacewicz (w), 1803-1804 – ks. Krescenty Smorik (w)

1803 – parafia w dekanacie słuckim diecezji mińskiej

1842 - parafia liczy 2021 kat., jest to drewniany kościół, a parafia graniczyła z kopylska słucką i klecką.

1842-1843 – ks. Jan Dąbrowski (p), 1843 - o. Kajetan Huryn OSB (w)

1871-1872 – ks. Józef Tołwiński (c)

Zestawienie diecezji wileńskiej z 1781 r. (por. J. Kurczewski, Biskupstwo Wileński) podaje w dekanacie wołkowyskim kościół katolicki w Łopiennicy, bez podania liczebności więc możliwe, iż była to fundacja zakonna.
Wierejki – parafia p.w. Imienia Maryi
1840 – budowa i konsekracja kościoła

1859-1860 – ks. Kazimierz Kontrym (f)

1860 – filialny kościół na terenie parafii Repla w dekanacie wołkowyskim.

1921-1927 – ks. Albin Horba (p)

1927-1929 – ks. Edward Ceran

1929-1938 – ks. Bolesław Hryniewiecki (p)

1952 – zamknięcie świątyni

1990 – odbudowa kościoła

2006-2007 – ks. Walerian Lisowski

Dominikanie - p.w. Zwiastowania NMP

1683 – fundacja klasztoru dominikanów przez Stanisława Kazimierza Radziwiłła

1685 – uposażenie fundacji przez Bułhaków i Sanguszków

1772 - klasztor i kościół obsługuje 6 zakonników (5 kapłanów).

1795 – przy klasztorze istnieje szkoła, (w tymże roku uczyło się tu 10 synów szlachty)

1829 – mieszka w klasztorze 4 kapłanów zakonnych.

1832 – kasata klasztoru

po 1864 - kościół przekazano na cerkiew

po II wojnie światowej był tu warsztat mechaniczny.

1994 - przekazanie świątyni prawosławnym, w dawnym klasztorze umieszczono internat

Dziedziłowicze – parafia p.w. Serca Jezusowego

1744 – miejscowość Dziedziłowicze na terenie parafii Chotajewicze dekanatu radaszkowickiego (możliwe istnienie drewnianej kaplicy).

1794 – budowa świątyni (kościół zbudowany był z drzewa brusowego na podmurowaniu)

1798 - poświęcenie kościoła. Filią tej parafii była kaplica w Mściżu zbudowana przy dworze Marszałka Śliźnia. Fundator tego kościoła przekazał też dla potrzeb plebani wiele cennych książek [w dokumencie z 1807 r. widnieje zestawienie 48 książek, w większości tytuły poczytnych kazań i dzieł teologicznych].

1803-1804 – ks. Jacek Linhard (p), 1803-1804 – ks. Bruno Lewicki (w)

1809 - wizytacja podawała, że w tym czasie parafia liczyła 857 katolików , z czego zdolnych do sakramen-tów było 734 osoby.

1810 – ks. Gabriel Zychowski (p).

1842-1843 – o. Hipolit Płonkowski OFMConv (p), 1842-1843 – ks. Rafał Jabłecki (OP) wikary w Mściżu,

1870 – ks. Marcin Hryniewicz (a)

1872-1874 – ks. Cyprian Syrpowicz (a), parafia w dekanacie borysowskim liczy 2779 kat.

1878-1882 – ks. Ignacy Radziwiłło (a)

1882-1892 – vacat;

1896 - vacat

1899-1905 – ks. Jan Jankiewicz (a)

1905-1922 – ks. Franciszek Wyleżyński (p)

1907 - parafia liczyła 3000 wiernych; kaplica w Chatajewiczach i Msciżu,

1912 – parafia liczy 2140 katolików, i posiada kaplice w Mściżu.

Po 1945 – zniszczenie świątyni

po 1990 – wioski dawnej parafii Dziedziłowicze włączono w obszar parafii Ziembin i odprawiane tu były nabożeństwa przez ks. Józefa Pietuszko MIC z Borysowa

Ziembin (Ēżģį³ķ) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP

1640-1832 – klasztor dominikanów i parafia

1640 – fundacja kościoła dokonana przez Adama i Marjanne z Tyszkiewiczów Sakowiczów dla dominikanów prowincji ruskiej. Istniał tu drewniany klasztor.

1669 – parafia w dekanacie rodoszkowicze

1744 – parafia w dekanacie Radaszkowicze, na jej terenie znalazły się kaplice w miejscowościach: Ziembin, Szkuplin, Korsakowicze, Zamość, Budzienicze, Mściż, Chelmowka, Brod, Otrub, Hancewicze, Czmielewicze, Zacień.

1763 – fundacja od Chreptowiczów na budowę murowanego kościoła

1766 – budowa murowanego klasztoru

1772 – konwent dominikański p.w. Ducha św. liczył 3 kapłanów

1798-1799 – budowa nowego kościoła

1800 – dołączono do parafii, od parafii Borysów, kościół filialny w Kryczynie (z 1765 r.)

1803 – przeorem o. Wenanty Chyliński OP (4 kapłanów i 1 brat)

1809 - (15.08) konsekracja kościoła przez bp. K. Dederko, p.w. Wniebowzięcia NMP

1812 – zniszczenie kościoła i klasztoru w czasie wojen napoleońskich

1812-1813 – o. Wenanty Chylnicki OP (w)

1828 – budowa nowych organów na chórze

1829 – w klasztorze mieszka 3 kapłanów dominikańskich

1832 – (12.08) kasata klasztoru dominikanów



1840-2007 – parafia w mińskiej diecezji
1840 – parafia w dekanacie borysowskim, liczy 1283 kat.

1843 – o. Wincenty Tomaszewicz OP (c, sup.), ks. Wincenty Puczyński (w), parafia liczy 1242 kat., filialny kościół w miejscowości Krzczyn – vacat

1844 – remont kościoła (m.in. nowy gont na dachu)

1867-1870 – ks. K. Klaunowski, jaki nie wprowadził „trebników”, za co został zwolniony

1871-1872 – ks. Jan Kleinowski (c),

1872 - parafia liczy 1017 kat.

1877 – nastąpiło rozebranie resztek budynków klasztornych oraz rozbudowa plebani.

1896 – vacat

1898 – ks. Antoni Adamowicz

1903 – remont świątyni

1907 – parafia liczy 2000 katolików

1912 – parafia liczy 1500 katolików

1922 – vacat

Po 1945 – zniszczenie świątyni

2000-2008 – ks. Józef Pietuszko (MIC)

Borysów (Įąšūńą¢ ) – parafia p.w. Narodzenia NMP.

1642 – (13.09.) fundacja kościoła przez króla Władysława IV
1645 – wybudowanie kościoła przez Adama Kazanowskiego, starostę borysowskiego
1653 – podatek podymne z plebani wynosił 135 złp. (z 90 domów).
Ok. 1655 – zniszczenia w czasie wojny moskiewskiej
1669 – parafia w dekanacie witebskim (synod Sapiehy)
1673 – podatek podymne z plebani wyliczano z 52 domów.
1744 – parafia w dekanacie borysowskim. Na terenie parafii znalazły się miejscowości (może nawet z kaplicami): Borysów, Kryczyn, Wesołow, Nieżyce, Sielce, Rudne sioło, Bohdanow, Masiowszczyzna, Chociucow, Szaury, Nacza, Łosznica, Lubotowszczyzna, Draży, Brodowka.
1798 – parafia dekanalna w diecezji mińskiej
1803-1804 – ks. Onufry Gzowski (p), 1803-1804 – ks. Ignacy Giedroyć (w), 1803-1804 – ks. Jan Dacewicz (w).
1805 – (15.08) poświęcenie kamienia węgielnego nowej murowanej świątyni.
Ok. 1820 – ks. Antoni Wołłowicz (c)
1832 – konsekracja świątyni
1836-1837 – dobudowa wieży
1843 – o. Mateusz Janczewski OP (c), o. Benedykt Olszewski OP (w), parafia liczy 2953 katolików. Kaplice: cmentarz – drewniana kaplica na Kalwarii, Bojary, Swoboda – dwór, Nowosiółki, Lubartowszczyna, Łozina. Istniał tu szpital, szkoła parafialna (73 uczniów).
1870-1872 – ks. Ferdynand Sęczkowski
1872-1877 – ks. Józef Piotrowski (p), ks. Antoni Markiewicz (w).
1900 – pożar niszczy wnętrze świątyni
1907 - parafia liczy ok. 5000 katolików, obsługiwano kaplice w Kalwarii, Lubartowszczyzna, Łazoinie
1912 – parafia liczy 8080 kat., obsługiwane są 4 kaplice
1915-1920 – ks. Józef Żemojtuk (w)
1917 – ks. Ignacy Skorupka (w)
1921-1922 – vacat
1923-1933 – ks. Adolf Krzywicki (p) , po 1922 – ks. Feliks Kasperowicz .
1937 – zamknięcie świątyni, przeznaczenie na kino i salę sportową
1941 – (X/XI) z posługa przybywa bł. Ks. Henryk Hlebowicz (zamordowany dnia 09.11.1941 r. pod Borysowem)
1956-1960 – ks. Wiktor Szutowicz
1989 – zwrot kościoła
1990-2008– ks. Józef Pietuszko MIC (p), 1992-1994 – ks. Jarosław Hybza MIC (w)
1672 – ōóķäąöū’ źąńüöøėó ńüā. ßēżļą i źė’ųņąšó źąšģżė³ņą¢, Ąäąģ i Ąėüęįżņą
Ķąšįóņū
1679 – ļąęąš ó ćīšąäēå, źė’ųņąš ēćąšż¢
1772 – ó źė’ųņąšū 14 ēąźīķüķiźą¢ (8 źąļėąķą¢)
1832 – öąšńźi’ ¢ėąäū ēąźšāąžöü źė’ųņąš i ļåšåäąžöü źąńüöøė ļąä óķi’öźóž
öąšźāó
1888 – ó źė’ųņąšū šąēģåų÷ąķū źėžį i źišą¢ķiöņāą ćąšķiēīķó
1908 – źąńüöøė šąēąįšąķū, öżćėą āūźąšūńņąķą ļšū įóäą¢ķiöņāå źąēąšģ
Widze (Ā³äēū) – parafia p.w. Narodzenia NMP

XV w. – kościół i klasztor bernardynów
1481 - fundacja kościoła p.w. Narodzenia NMP dla OO. Bernardynów z Wilna, dokonana przez właścicieli Widz: Cwietka i Hanusza Dowgirdowiczów.
1498 - uposażenie parafii przez bp. Wojciecha Tabora

XVI-XVIII – drewniana świątynia parafialna w diecezji wileńskiej
1517 - parafia stanowi część uposażenia biskupów wileńskich, tzw. „dobra stołowe”.
1524 – miasteczko wraz z kościelnymi dobrami zostaje sprzedane Gasztołdowi.
1601 – proboszczem ks. Paweł MALISZEWSKI
? - Ks. Jan Wierciński, ? - ks. Piotr Czernik.
1656 – zniszczenia w czasie wojen moskiewskich
1717 – proboszcz ks. NARBUTOWICZ
1729 – proboszcz ks. DONAT
1744 – parafia w dekanacie bracławskim, z filialnymi kościołami w miejscowościach: Mejkszty, Przydrujsk, Hryszkowszczyzna. Kaplice w miejscowościach: Widze, Macelewicze, Stołpowszczyzna, Jursze, Buczany, Podruksze, Podzisna, Janow, Nowydwor.
1754-1763 – przy kościele parafialnym pracuje trzech misjonarzy jezuickich.
k. XVIII w – ks. Benedykt Makowelski
k. XVIII w. ks. Tomasz Zdanowicz
1790 – proboszczem ks. Brokard RYMOWICZ OCD od Wszystkich SS, ks. Kornel Neyberk OCD [w].

XVIII-XIX – drewniana świątynia parafialna w diecezji żmudzkiej
1794 – miasteczko powiatowe, aż do 1837 r. (czyli od spalenia Brasławia do przeniesienia administracji do Jezioros = Nowoaleksandrowska)
1797 – ks. Franciszek STECEWICZ
1797-1808 – ks. Kazimierz STABROWSKI, 1800-1803 – ks. Rafał Podhajski (w*) , 1800-1803 – ks. Wojciech Chmielewski (w), 1800-1803 – ks. Dominik Myszkowski (w*), 1800-1803 – ks. Franciszek Stankiewicz, 1800-1803 – ks. Feliks Giecewicz, 1800-1803 – ks. Wojciech Chmielewski (w*), 1803 – ks. Andrzej Pawlikowski, 1803 – ks. Jan Daniewicz, 1803 – ks. Szymon Markiewicz (pref),
1808 – ks. Kazimierz ZABŁOCKI, 1808 – ks. Łukasz Janowski, 1808 – ks. Aleksander Sturczyn,
1812 – w mięście stacjonują główne siły wojsk rosyjskich, później napoleońskich co przyczynia się do zubożenia miejscowości, zwłaszcza po spaleniu ponad 100 domów przez Rosjan w czasie odwrotu Wielkiej Armii.
1813-1816 – ks. Klemens ZABŁOCKI
1816 – manifestacja patriotyczna w czasie pogrzebu gen-majora Aleksandra Wawrzeckiego
1830 – ks. Adam DMOCHOWSKI
1835 – (24.08) zniszczenia miasta w wyniku pożaru zahamowują jego dalszy rozwój jako powiatu.
1840 – ks. Antoni WISKIT, 1846-1848 – ks. Tadeusz Karło, 1848 – ks. Wincenty Górski, 1848 – ks. Klemens Za-błocki,
1861-1864 – proboszczem ks. JUZUMOWICZ , 1863 – ks. Justyn Zahorski (w)
1860 - miasteczko liczy 248 domów i zamieszkuje je 3498 katolików (prawosławnych tylko ok. 40 osób).
1865-1889 – proboszczem ks. Franciszek LANDSBERG ,
1872 – powiększenie świątyni staraniem parafian
1872 – ks. Pietkiewicz, 1877-1880 – ks. Adam Purwiński (w), 1879-1880 – ks. Franciszek Waszkiewicz (w).
1879 – parafia w dekanacie nowo-aleksandrowski diecezja teleszańska, liczy 12992 kat.; kaplice Gryszkowicze i Widze (drewniana z 1824 r. p.w. Ukrzyżowania Pana Jezusa, z fundacji Aleksandrowicza).
1889 - proboszczem ks. PACEWICZ
1895 – proboszczem ks. Aleksander RODOWICZ, kaplica w Widzach i Hryszkowszczyzna

XX-XXI w. – murowana świątynia parafialna w diecezji żmudzkiej
1914 - budowa nowego kościoła, projekt L. Witan-Dubiejkowski, z fundacji Nawlan Mitawskiej
1915 - zniszczenie świątyni w wyniku działań wojennych
1916 – odbudowa i wyposażenie wnętrza

1925-1989 – w archidiecezji wileńskiej
1925-1926 – proboszczem ks. SŁAPSZIS
1926-1943 – proboszczem ks. Dominik AMANKOWICZ
Wikarymi byli tu kolejno: 1926-1927 – ks. Wincenty Borsuk (w), 1928-1929 – ks. Zygmunt Żejdis (w), 1929 – ks. Giedymin Pilicki (w), 1934-1936 – ks. Bolesław Zabłudowski (w), 1936-1938 – ks. Stanisław Bohatkiewicz (w, kat.), 1936-1937 – ks. Piotr Podejko (w), 1934-1938 – ks. Bolesław Federowicz (w), 1938-1941 – ks. Stanisła Matyszczyk (w), 1939-1940 – ks. Kazimierz Pukienan (w), 1939-1941 – ks. Adam Szabunia (w),
1943-1945 – proboszczem ks. Stanisław SZCZEMIRSKI.
1945 – proboszczem ks. Zenon GIRIAT (świadczył doraźną pomoc, ale nie mieszkał tu na stałe)
1949-1950 – proboszczem ks. NOWICKI
1950 - nastąpiło zamkniecie kościoła z przeznaczeniem na skład lnu, następnie przekazano obiekt szkole na salę gimnastyczną.

1989-1999 – diecezja mińska i archidiecezja mińsko-mohylewska
1989 - oddanie kościoła wiernym i poświęcenie kościoła
1989-1992 – proboszczem ks. Piotr ULICKI (z Litwy)
1995-1999 – proboszczem ks. Kazimierz GWOZDOWICZ, odbudowa kościoła, remont wnętrza, budowa ołtarzy i pokrycie blachą 1 wieży.

1999-2008 – diecezja witebska
1999-2000 – proboszczem ks. Kazimierz GWOZDOWICZ
2000 – misje parafialne: OO. Kapucyni
2000-2004 – proboszczem ks. Alfred PIECHOTA (MS), 2003-2004 – ks. Andrzej Boczar MS (w),
2004 – parafia w dekanacie brasławskim z kaplicą w miejscowości: Buczany. Na terenie parafii znalazły się miej-scowości: Widze, Oszkoragi, Błażyszki, Biciuny, Czarny, Zaścianek, Ejcmany, Gureli, Grusztaliszki, Hermanowsz-czyzna, Karpiszki, Jakszty, Klipy, Łajbuny, Majoryszki, Nowa Wieś, Pakulnia, Sekły, Wajniuny, Żałabiszki, Żda-czeli, Maniuki, Biały Zascianek, Nowinka, Podruszka, Rawkieta, Widziszki, Leampol, Widze – Ławczyńskie, Trab-szy, Buczany, Koziany, Morozówka, Dubrówka, Stawrowo, Pasternaki, Badziuny, Czarnoziemie, Niwarancy, Ha-kjany, Sawejki.
2004 – misje parafialne, zaś dnia 27.06.2004, przy licznym udziale biskupów, świętowano tu 65 rocznice święceń kapłańskich kard. Świątka.

Ponadto istniały tu kościoły Jezuitów p.w. Narodzenia NMP (1754-1867), rozebrany juz po kasacie zakonu, oraz klasztor Kanoników Regularnych (1676-1832) jacy prowadzili tu szkołę.
Dereczyn (Äē’šż÷ūķ) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP


XVII w. - kościół parafialny

1618 – fundacja parafii

1629-1832 – klasztor dominikanów

1629 – fundacja klasztoru dominikanów przez Konstantego Połubińskiego i Zofie z Sapiehów

1647 – klasztor w Litewskiej Prowincji p.w. św. Anioła Stróża.

1710-1715 – misjonarzem i kaznodzieją o. Jerzy Kossakowski OP

1744 – parafia w dekanacie różański, na terenie parafii wymieniono blisko 40 miejscowości.

1772 – kościół i klasztor Dominikanów p.w. Wniebowzięcia NMP, mieszka tu 29 zakonników (13 kapłanów). Zachowały się z tego okresu wydane drukiem kazania.

1786 – upiększenie otoczenia świątyni przy okazji budowy rezydencji Sapiehów nazywanej tu „Małym Wersalem”.

1831-1832 – kasata klasztoru i konfiskata majątków kościelnych, a klasztor oraz pałac zajęto na koszary wojskowe.



1833-1888 – świątynia podominikańska

1834 – świątynia parafialna (nie wiadomo czy nie pracował tu jeszcze któryś z dawnych dominikanów).

Po 1864 – przejęcie przez prawosławnych dóbr kościelnych, jak też innych obiektów parafii debreczyńskiej (na terenie parafii istniały kiedyś kościoły katolickie w miejscowości Kończyn (odległy 2 wiorsty) i Szczara (20 wiorst), jakie też zostały przero-bione na cerkwie).

1865 – rozpoczęto budowę cerkwi Przemienienia, z wykorzysta-niem podatków katolików jako tzw. „odszkodowanie za powsta-nie”

1865-1866 – ks. Stanisław Lubatyński (p)

1867 – spalenie się chóru i wieży kościelnej, co stało się pretekstem do likwidacji parafii.

1872 – brak kościoła, najbliższa świątynia w Pieski, Krzemienica, Słonim.

1888 - zburzono całkowicie kościół dominikański, cegłę wykupili Żydzi na materiał budowlany.

1906 – opuszczenie klasztoru przez wojsko (budynek w stanie ruiny bez świątyni).

1906-1989 – neogotycka świątynia

1906 – otworzenie parafii, liczącej 1205 katolików , i przygotowanie do budowy kościoła, zbudowano drewnianą kaplicę, ale miejsce pod budowę musiało być zupełnie nowe, nie na dawnych fundamentach kościoła klasztornego.

1906-1910 – ks. Adam Abramowicz (p)

1911-1913 – budowa obecnej murowanej świątyni i murowanej plebani, powstanie kółek kształcenia w j. polskim

1920 – parafia w dekanacie słonimskim

1936-1938 – ks. Władysław Kaszyc (p)

1938 – parafia w dekanacie Słonimskim, kaplica w Łobzowie (w budowie)

1947 – ks. Jan Mianowski (dojeżdżał z Zelwy)

1951 – zamknięcie kościoła

Po 1960 – zniszczenie kościoła przy użytkowaniu go przez kołchoz



1990-2008 – czas odrodzenia

1990 – zwrot świątyni (bez dachów, w plebani masarnia)

1991-1993 – odbudowanie kościoła z fundacji p. Kerchnera (z Francji), małżonka urodzonej tu Ireny z Żukowskich (zm. 1989 r. w Paryżu).

1990-1994 – o. Witold Żelwietro OFMCap (p)

1993 – (15.08) rekonsekracja świątyni dokonana przez ks. Bp. A. Kaszkiewicza

1996-2000 – ks. Józef Failer (p), przy kościele otworzono punkt caritasu, służący pomocą materialną od katolików z Niemiec.

2006-2008 – ks. Aleksander Brejwo, kaplica Stare Sioło (z 1997 r.).

Ihumeń – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża

XVII w. – dobra biskupa wileńskiego, możliwe ze istniała tu też kaplica dla potrzeb należących do majątku włościan

1669 – wzmianka o kościele katolickim

1794 – przejęcie dóbr na skarb państwa, miejscowość na terenie parafii Śmiłowice.

1799 – staraniem Misjonarzy ze Śmiłowicz wybudowano drewniany kościół (3 ołtarze w głównym duża figura Ukrzyżowanego)

1800 – (15.11) konsekracja świątyni

1812 – fundacja szpitala przez Marianne Kulikowska

1842 – parafia w dekanacie ihumeńskim, liczy 704 osoby

1843 – ks. Dominik Ławcewicz (a), 1843 – ks. Stefan Charliński (w)

1872 – Józef Bjertowicz (p), ks. Dominik Ławcewicz

1872 - parafia liczy 2536 kat., kaplice: Śmiłowicka cm., Ubielska

1916-1918 – ks. Adam Lisowski

1922-1928 – ks. Jan Maciejowski

Po 1930 – zniszczenie świątyni

Po 1998 - rejestracja Kościelnego Komitetu

2000-2006 – ks. Mieczysław Łabiak (dojazd z Maryna Gorka)

2007 – o. Władysław Lazar (z Maryna Gorka)

Śmiłowicze – p.w. Św. Wincentego (?)

1747 – fundacja Misjonarzy św. Wincentego a`Paulo, od Marcybelli z Ogińskich

1772 – parafia misyjna, w klasztorze mieszka 9 zakonników (8 kapłanów), zakonnicy prowadzili w okolicy misje ludowe.

1784 – powierzenie parafii Misjonarzom, był tu kaplica w Ihumeniu

1794 – klasztor w nowo utworzonej Prowincji Litewskiej.

1806 – zabroniono nawracać prawosławnych co zamknęło działalność misyjną zgromadzenia.

ok. 1825 - w szkole kształci się 22 uczniów (dane z wizytacji)

1833 – kasata klasztoru Misjonarzy

1842 – parafia w dekanacie ihumeńskim liczy 4751 kat., filialne kościoły w Ihumeniu, Dukor, Turzec, Zajameczno, Ubiel, Śmiłowicze cm.

1843 – o. Doroteus Smigielski (c, dz.) ex. bazylianin, 1843 – o. Urban Karpowicz OFMConv. (w), 1843 – o. Mateusz Okrasimski OFMConv. (w). Filialne kościoły w Dukorze i Zajameczna (wikary: 1843 – ks. Ferdynand Januszkiewicz)

1870 – zabranie kościoła i likwidacja parafii

1872 – kaplica katolicka na cmentarzu w parafii Ihumeńskiej

1922 - vacat

Obolce – parafia p.w. Świętego Imienia Maryi

XIV-XVIII w. – parafia w diecezji witebskiej
1387 – budowa pierwszego na „Białej Rusi” kościoła powstającego z fundacji króla Władysława Jagiełło
1397 – fundacja parafii przez Władysława Jagiełłę.
1619 – utworzenie Archidiakonatu Białoruskiego w Obolcach
1744 – parafia w dekanacie orszańskim, na jej terenie znajdowały się miejscowości (kaplice?): Niekłudow, Janowo, Wieyno, Boboiedowo. Bohdanow, Komorowo, Purplew, Waśniwo, Dziemiękow, Mieciukow, Wielkiesioło, Owsieiow, Brunki, Papin, Borek, Ziemkowicze, Horodek, Horbaczow, Leszowo, Widzinicze, Budźki, Uświeyka, Sokolnia, Miezowo, Poźniakow, Siekierzyn, Lemnica, Rasno, Woronin, Malinniki, Szepietowo, Kuźmin, Maciuki.

XIX-XX w. – parafia w archidiecezji mohylewskiej
1809-1810 – ks. Antoni Majewski (c, kan.)
1809 – przebudowa drewnianej świątyni
1848 – likwidacja Archidiakonatu Białoruskiego
1868 – pozbawienie praw parafialnych przez cofniecie pozwolenia na pobyt księdza, jest to filia parafii Tałoczyn.
Ok. 1885 - kościół znajdował się 1 km od miasta w miejscowości Stare Obolce i był filią parafii Tałoczyn
1893-1894 – ks. Żawryd (p)
1894 - (VI) odbyła się wizytacja bp. F. Symona, udzielono sakramentu bierzmowania.
1910-1917 – ks. Franciszek Cybulski (p)
1917 – proboszcz ks. F. Cybulski został przez rząd carski za pracę religijną skazany na twierdze dlatego opuścił parafie i został kapelanem wojskowym.
1923 – vacat, parafia na terenie dekanatu orszańskiego, liczy ok. 920 wiernych.
1925-1928 – ks. Władysław Żołnierowicz (p)
1905 – odrodzenie parafii rzymsko-katolickiej w Uszaczu nastąpiło po ukazie tolerancyjnym, kiedy pozwolono na zarejestrowanie filialnej parafii dla Sieliszcza, i otworzono drewnianą kaplicę w miasteczku (Cerkiew prawosławna zabrała bowiem dawny kościół parafialny p.w. św. Hieronima). W 1908 r. parafianie otrzymali pozwolenie na budowę nowej świątyni. Głównymi ofiarodawcami budowy byli Reut (ofiarował cały swój majątek ok. 14.000 rubli) i Iwaszewska. Ok. 1000 rubli wypłaciły też władze rosyjskie (równowartość dwu rocznych uposarzeń proboszczowskich jako odszkodowanie za zajete dobra kościelne).



1910 – proboszczem ks. Bronisław KIEŁBASA.

W 1911 r. drewniany budynek kaplicy uległ spaleniu, a nabożeństwa powoli przeniosły się do murowanego obiektu.



1911-1913 – proboszczem ks. Longinus SZYLIŃSKI.

W tym czasie Uszacze nie występuje jako samodzielna jednostka administracji kościelnej ale określa się ją jako filie parafii Sieliszcze.



Od 1913 – proboszczem ks. Piotr BORKOWSKI.

W 1914 r. nabożeństwa odprawiane były już we wnętrzu świątyni, a do kościoła dobudowywano dwie gotyckie wieże. Parafia liczyła ok. 1600 katolików a na jej terenie znajdowało się 13 szlacheckich majątków.



1919-1926 – proboszczem ks. Józef BORODZIULA.


1940-1941 – opieka proboszcza z Porozowa

Od wkroczenia wojsk sowieckich na tereny Polski w 1939 r. proboszcz parafii Porozowo ks. Czesław Matusiewicz rozpoczął regularne dojeżdżanie do sąsiadujących z jego terem parafii, m.in. Uszacza.


1998-2000 – proboszczem ks. Mieczysław JANCZYSZYN.


2000-2002 – proboszczem ks. Marat KOZŁOWSKI.


2002-2005 – proboszczem ks. Jerzy MAJKA

1678 – fundacja bazylianów (p.w. Wniebowzięcia NMP.)

W 1672 r. miasteczkiem zarządzał Dawid Radzimiński-Franckiewicz, który ufundował w 1678 r. klasztor dla bazylianów. Uposażenie cerkwi dokonało się przez zapisy kolejnego właściciela miasteczka – stolnika połockiego wraz z żoną Elżbietą Gutkowską. W cerkwi umieszczony był cudowny obraz Matki Bożej.



1833 – kasata bazylianów.

W czasie kasaty mieszkało tu 5 zakonników, a prowadzona przez ojców greko-katolicka parafia liczyła 875 parafian.

Kościół i klasztor dominikański w Uszaczy


1716 – fundacja dominikanów (kościół p.w. św. Hieronima).

W 1716 r. dokonała się fundacja kościoła i klasztoru dominikanów, jakiego ofiarodawca był Hieronim Żaba, podwojewodzica połockiego.

W 1787 r. wybudowano nowy piętrowy klasztor, w tym murowanym budynku znalazło się tez miejsce na szkołę, jaka dnia 17.IX.1791 r., w ramach reform podjętych przez KEN, z parafialnej szkoły przy klasztorze Dominikanów zamieniono na podwydziałowa.



1833-1866 – proboszczem ks. Wincenty MIENICKI

Przez ten ponad trzydziestoletni okres pracy w parafii ks. W. Mienickiego współpracowało z nim kilku kapłanów pełniących funkcje wikarych, byli to do roku 1854 kolejno: 1834 –ks. Jakub Paczewski [w],
1848-1849 –ks. Józef Stackiewicz [w], 1852 – ks. Leopold Kuczewski [w], 1854 –ks. Kazimierz Wołczawski [w].
W roku 1854 obsługiwano kaplice: Orzechów i Krupnica. Proboszczem nadal jest ks. W. Mienicki, natomiast w kolejnych latach pracowali tu jako wikarzy: 1862-1863 –ks. Jan Hryniewicz [w], 1862-1863 – o. Pius Kosiński OP [w], 1866 – ks. Feliks Steckiewicz [w].



W tych latach następnych przybyło kaplic na terenie parafii i tak w1862 r. obsługiwano kościoły i kaplice w miejscowościach: Krupicze, Woroń, Susza, Orzechowo. Nieco później doszła jeszcze jedna kiedy proboszcz ks. Mienicki poświęcił, bez zgody władzy cywilnej, kaplice w Uchwiszczy [kościół p.w. św. Tadeusza, fundacji Arkadiusza Łudzińskiego z 1861 r.], za co ukarano go karami pieniężnymi.



Nie były to jedyne opłaty na cele popierania przez carat prawosławia, gdyż nieco później w 1865 r., jako odszkodowanie za powstanie styczniowe, razem z innymi kapłanami zapłacił on z kościoła „daninę” w wysokości 1 % [5 rubli.], przeznaczona na odbudowe szkód powstałych po powstaniu styczniowym.



1868 – proboszczem ks. Nikodem WOROWSKI.

Wikarym w tym czasie [1868 r.] jest ks. Jan Sabbas.

1868 – zabranie kościoła na cerkiew.

Dnia 11.VII.1868 r. nastąpiło zabranie kościoła przez prawosławnych.

Postawy (Ļąńņąāū) – parafia p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Antoniego Padewskiego


1. drewniany kościół parafialny – p.w. Opieki NMP

XVI w.-1798 – w diecezji wileńskiej
1516 – pierwsza fundacja dokonana przez Jana Deszport Zenowicza
1522 – wybudowanie i poświęcenie świątyni staraniem Zenowiczów
ok. 1660 - spalenie się kościoła w pożarze miasteczka
1744 – parafia w dekanacie świrskim, na jej terenie znalazły się 55 miejscowości. [były to: Rusaki, Cielaki, Dziewietnie, Kozki, Wasiliny, Wołocki, Antuchy, Soroki, Siwce, Czorty, Czople, Kaduszki, Wołozyno, Przewoźniki, Czerenki, Barany, Męczeniata, Karsiewicze, Sawicze, Karyłowicze, Wołki, Michnicze, Lipnickie, Poharcy, Cuszyłow, Pachowki, Juchnowo, Zabłocie, Kubarki, Firkowszczyzna, Lesanowo, Suniakowo, Mankowicze, Soroczyn, Hłodowo, Dołha Pacowska, Batwołowszczyzna, Szabanowo, Paraski, Dołża, Pazdziurki, Jankowicze, Dziaski, Szyrki, Aułasy, Romelki, Ptaszniki, Symonki, Burwiakow, Kuszyce, Lipniki, Woroniec, Piotrowszczyzna, Łaskiszki, Heybowszczyzna].
1760 – wybudowanie kolejnej świątyni , poświęconej p.w. Opieki Maryi Panny, św. Mikołaja i św. Jerzego. Przy kościele istniał szpital zbudowany przez ks. Andrzeja Szczęsnego (proboszcza Postaw), natomiast na utrzymanie parafii ks. Władysław Sławski (proboszcza Postaw) zapisał 1640 złp.
ok. 1780 - ks. Józef Brożyński przy wsparciu rodziny Tyzenhauzów dokonuje gruntownego remontu świątyni. 1789-1792 – ks. Antoni Szulc (kan. dz.)
1790 – parafia w dekanacie świrskim

1798-1849 – diecezja mińska
1842 - parafia dekanatu nadwilejskiego w diecezji mińskiej, liczyła 2588 kat.
1842-1843 – ks. Hieronim Sobolewski (c), 1842 – ks. Franciszek Leilon (w), 1843 - kapłan OP (w).

1849-XIX w. – diecezja wileńska
1871 – parafia dekanatu nadwilejskiego w diecezji wileńskiej, kaplice w miejscowościach: Kubarki, Mankowicze. Parafia liczyła 2542 kat.
1872 – ks. Józef Wasjery (p),
1886 – parafia liczy 2814 kat. starania o budowę murowanej świątyni



2. murowany kościół parafialny - p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Antoniego Padewskiego

XIX w. – 1925 – diecezja wileńska
1897-1904 – budowa nowej murowanej świątyni (wg projektu arch. A. Gajbla), zbudowanej na placu po kościele i klasztorze franciszkańskim
1915 – zniszczenie budowli w czasie I wojny światowej
1920 - odbudowa
1924-1925 – ks. Wacław Nurkowski

1925-1989 – archidiecezja wileńska
1935-1942 – ks. Bolesław Maciejewski (p) , 1938-1944 – ks. Jan Romejko (w), 1937-1940 – ks. Roman Mosiewicz (kat.). 1938 – obsługiwano kaplice: Mańkowicze, Krupole (z 1935 p.w. św. Jana Chrzciciela)
1942 – ks. Aleksander Grabowski (w, p),
1943 – ks. Michniewicz (dz.)
ok. 1950 – zabranie kościoła
1988 – zwrot świątyni

1989-1999 – diecezja mińska i archidiecezja mińsko-mohylewska
1989-1994 – ks. Jan Szutkiewicz
1994-1999 – ks. Zbigniew Bojar (SCJ)
1994 – misje, prowadzili OO. Kapucyni.

1999-2008 – diecezja witebska
1999-2003 – ks. Krzysztof Siłkowski (SCJ),
2003-2007 – ks. Andrzej Wozniak (SCJ) , wikarzy 2004: ks. Jerzy Wilk SCJ, ks. Artur Mitelniczuk SCJ





3. Franciszkanie konwentualni – p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP i Św. Franciszka z Asyżu

1616-1617 – fundacja klasztoru przez Stanisława i Annę z Sienkiewiczów Biegańskich (sekr. król.)
1618 – w kościele były 2 głosowe organy
1640 – budowa murowanego klasztoru
1772 – w klasztorze mieszka 9 zakonników (6 kapłanów), klasztor należy do kustodii kowieńskiej
1820 – klasztor należy do kustodii pińskiej.
1830 – istniał tu 9 głosowy instrument organowy.
1832 – kasata klasztoru
1897 – na miejscu zniszczonych budynków poklasztornych przygotowano plac pod budowę nowej świątyni parafialnej.
Podświle (Ļąäńā³ėėå) – parafia p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa

1924 – budowa koszar i miasteczka wojskowego dla KOP-u, przez jakiś czas nabożeństwa odprawiano prze kapelana wojskowego w koszarach.
1930 - budowa drewnianej świątyni
Ok. 1934 - ks. Michał Bobryk (dojeżdżał z Bobruszczyzny)
1937 - utworzenie samodzielnej parafii
1938-1939 - ks. Bronisław Słodziński (p)
1940-1942 – ks. Jan Mokrzecki (p)
Po 1945 – zamknięcie kościoła przez władze sowieckie, włączenie parafian do Zadoroża (ks. Lityński)
1946 - przebudowa świątyni na klub, a później był to magazyn kołchozowy
1984 - zburzenie budynku i przekazanie na opał.
1985-2000 - ks. Lucjan Pawlik MIC (z Zadoroża)
1990 – postawienie krzyża i rejestracja Kościelnego Komitetu
Ok. 1995 - wykupienie sklepu na kaplice.
2000 – początek budowy nowego kościoła
2004-2005 - ks. Jerzy Borowniow.
Zadoroże (Ēąäąšīęęą) - parafia p.w. Najświętszej Maryi Panny Łaskawej

XVII-XIX w. – drewniany kościół
1601 – zatwierdzenie funduszu parafialnego przez króla Zygmunta III
1733 – budowa nowej świątyni p.w. NMP Łaskawej
1744 – parafia w dekanacie połockim, z filialnym kościołem w Proszkowie. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Zadoroże, Walerianow, Łużki, Ulino, Tupiczyn, Czerniewicze, Błoszniki, Mohiłki, Prozorki, Zarębkowo, Starosiele, Dołha, Borowe, Pliso, Hatowszczyzna, Sawickie, Porzecze, Wołkowo, Choniakowo, Starzynki, Sanniki, Dużki, Horki, Bohuszewicze, Nurkowszczyzna, Sieleżnowo, Szepielow, Mniuta.
1789-1792 – ks. Bazyli Federowicz (p, dz.).
1781 - parafia należy do dekanatu połockiego, liczyła 1213 kat., w szkole parafialnej uczyło się 9 uczniów.
1843 – ks. Józef Lełłowicz (p), ks. Ignacy Stołyhwa OP (w), ks. Jakub Kryścio (m). Kaplice: Łużki (dwór), Ulim, Baldów, Parafia liczy 3884 kat. (zamieszkałych w 440 domach).
1871 – ks. Kazimierz Meszkowski (m)
1872 – ks. Stanisław Niemiro (a); filie: Borysowiczy, kapl. Krukowszczyzna, Zadoroże (cm.)
1902 – pożar świątyni

XX-XXI w. – murowana świątynia
1901-1910 – ks. Antoni Walentynowicz
1907-1910 – budowa nowej murowanej świątyni (wymiary: 44x26x20 metra),
1910 – (26.10) poświęcenie kościoła przez ks. Antoniego Walentynowicza i usunięcie proboszcza przez władze carskie.
1925 – ks. Franciszek Romejko (p)
1938 – ks. Zygmunt Siekierko (a)
1950-1956 – ks. Jan Litwiński
1985-2003 – ks. Lucjan Pawlik MIC , obsługiwano kaplice: Proszkowo (p.w. św. Rafała).
1998 – misje parafialne
2004-2007 – ks. Piotr Bernacki MIC
Bazylianie w Berezweczu – p.w. Narodzenia NMP

1637 – fundacja kościoła dla bazylianów dokonana przez Józefa Korsaka
1643 – drewniany klasztor dla mnichów bazyliańskich
1756-1767 – przebudowa kościoła wg projektu J. K. Glaubitza
1772 – monastyr bazyliański, w diecezji płockiej, gdzie mieszka 19 zakonników, (15 kapłanów).
1779 – otwarcie nowicjatu bazyliańskiego
1782 – założenie 6 klasowej szkoły dla młodzieży szlacheckiej
1839 – likwidacja unii greko-katolickiej przez carat, i przejecie majątków zakonnych przez prawosławnych.
1840-1919 – świątynia i klasztor w użytkowaniu Cerkwi prawosławnej.
1919 – odzyskanie kościoła przez katolików
1920-1939 – kościół garnizonowy, przy koszarach KOP
1939-1941 – więzienie NKWD gdzie przetrzymywano Polaków i Białorusinów
1941 – (25.06) w marszu śmierci sowieci zamordowali więźniów Berezwecza
1941-1944 – koszary i więzienie niemieckie dla jeńców sowieckich [zamordowano tu ok. 27000 ludzi ludności Białoruskiej i Polaków, m.in. zamordowano tu dnia04.03.1942 r.: bł. ks. Mieczysława Bohatkiewicz, bł. ks. Władysława Maćkowiak, bł. ks. Stanisława Pyrtek].
1944 – wyzwolenie obozu i zbudowanie w klasztorze sowieckiego więzienia o zaostrzonym rygorze.
1970 – wysadzenie świątyni przy użyciu materiałów wybuchowych
2000 – pozostałe po bazylianach budynki klasztorne zajmowane są przez więzienie.
Prozoroki (Ļšąēąšīź³) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP

XVII-XIX w. – drewniany kościół i klasztor Franciszkanów konwentualnych
1677 – fundacja klasztoru dla franciszkanów konwentualnych dokonana przez Szczytów
1698 - budowa nowej drewnianej świątyni z fundacji Justyna Szczyta
Ok. 1715 - spalenie budynków
1721 - fundacja nowego kościoła i klasztoru przez Pawła Korsaka
1772 – w klasztorze franciszkańskim p.w. Św. Ludwika mieszka 7 zakonników (4 kapł.), klasztor należy do kustodii kowieńskiej.
1797 - ustanowienie parafii przy kościele klasztornym
1820 – klasztor w kustodii pińskiej.
1832 - kasata klasztoru
1833 - przy klasztornym kościele parafie prowadza księża diecezjalni

XIX w. – kościół parafialny (pofranciszkański)
1843 – o. Józef Wassery (OFMConv), parafia w 1842 r. liczyła 4228 kat.
1872 – ks. Leopold Kozakiewicz (a); kaplice: Ostrow, Prozoroki (cm.), parafia liczyła 4026.
1892 - w wyniku pożaru spaleniu ulega cała kościelna zabudowa
1893 - początek odbudowy drewnianej świątyni

XIX-XX w. – murowany kościół parafialny (do zamknięcia)
1897 – (04.03) poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę murowanej świątyni
1899-1907 - ks. Dominik Druktejna (budowniczy świątyni)
1907 – (14.10) konsekracja
1936-1938 – ks. Stanisław Ostaniszewski (p, v-dz.), 1938 – ks. Stanisław Fiedorczuk (pref.)
1938-1939 – ks. Mikołaj Tepper
1950 - zamkniecie kościoła i aresztowanie proboszcza ks. Warszaw

XX/XXI w. – odrodzenie parafii
1998 - zwrot kościoła
1990 – poświęcenie kościoła przez ks. Lucjana Pawlika (MIC)
1990-1991 - ks. Eugeniusz Huk
1991-1994 – ks. Robert Krzywicki
1994-1996 – ks. Lucjan Pawlik MIC
1996-2000 – ks. Kazimierz Okuszko
2003-2005 - ks. Jerzy Zygmuntowski
Kościół parafialny – p.w. Najświętszej Trójcy

1628-1764 – drewniany kościół.

1628 - fundacja przez J. Korsaka, wojewody mścisławskiego, pierwszego drewnianego kościoła

1674 – „kościół spalony przez nieprzyjaciela, jeszcze nie odbudowany”
ok. 1680 – budowa nowej drewnianej świątyni

1744 – parafia w dekanacie połockim, w diecezji wileńskiej. Granice parafii określono miejscowościami: Głębokie, Szrabaie, Zurowuiowo, Łowce, Strockie, Szuniewicze, Butwiłowszczyzna, Zuki, Soroki, Wołkowszczyzna, Kowalewszczyzna, Hołubicze, Iwanowszczyzna, Zołnierzewszczyza, Zaborze, Kołątaiowszczyzna, Samowszczyzna, Dzierkowszczyzna, Koraby, Udział, Michalce, Litowszczyzna, Dziechciary, Sudniki, Mereckie, Piotrowskie, Zalesie, Jezierce, Ginki, Kasztelanowszczyzna. W wielu z nich znajdują się kaplice.



1764-1798 - świątynia parafialna w wileńskiej i inflanckiej diecezji

1764-1782 - budowa nowej murowanej świątyni, staraniem ks. JASZCZÓŁKA (1768 r.)

1782 – zakończenie budowy świątyni przez ks. Michała Federowicz.

1782 - ks. Michał FEDEROWICZ ustanowił tu Altarie, druga ufundował ks. Kazimierz Sznurki.

1783 – konsekracja świątyni przez bp. P. Toczyłowski

1795-1798 – Głębokie należy do dokszyckiego dekanatu w Inflanckiej diecezji, w 1796 r. parafia liczy 2451 kat. Pracuje tu 3 kapłanów (w wieku: 67, 44, 28 lat).



1798 -1849 – parafia w mińskiej diecezji

1812 - kościół zajęty przez wojska napoleońskie na skład żywności

1820-1826 - remont kościoła prowadzi proboszcz ks. Mateusza CIEŚLAKIEWICZ

1842 - parafia liczy 5455 kat.

1843 - ks. Ksawery MICKIEWICZ (dz.), wikarymi karmelici, oraz ks. Bartłomiej Kruszyński, filia w Obierce.

1855-1856 – ks. Pankracy KRUSZYŃSKI (p)



1849-1925 – parafia w wileńskiej diecezji

1864-1865 – ks. Aleksander Januszkiewicz (w)

1872 – ks. Bolesław KULIKOWSKI.

Kaplice: Wincentowo (dom), Dimitrowszczyzna (cm). Parafia liczyła 4363 kat.
1902-1908 – przebudowa świątyni (wg projektu arch. J. Zaro lub A. Dubowika).



1925-1989 – parafia w archidiecezji wileńskiej

1924-1951 – ks. Antoni ZIENKIEWICZ (p, dz.), 1926-1927 – ks. Michał Dolinkiewicz (w), 1926-1927 – ks. Józef Woźny (w), 1936-1937 – ks. Stefan Dobrowolski , 1939-1942 – ks. Jan Grabowski (w), 1941-1943 – ks. Piotr Bartoszewicz (w), 1943-1946 – ks. Bronisław Słodziński (w), 1945 – ks. Kazimierz Grzegorczyk SDB (w).

1951-1985 – ks. Józef FRĄCKIEWICZ (p), 1952-1958 – ks. Franciszek Perko (w)

1983-1989 - Ks. Władysław ZAWALNIUK



1989-2007 – w diecezji mińskiej, mińsko mohylewskiej i witebskiej

1990-1998 - Ks. Cyryl KLIMOWICZ (aż do powołania na biskupa)

1999-2002 – ks. Krzysztof WITWICKI

2003-2004 – ks. Krzysztof MIKOŁAJCZYK

2004-2005 – ks. Andrzej TRACZYK (p), 2004 - dn. Andrzej Tawruk



Na terenie parafii istnieją kaplice w miejscowościach: Tomasze i Petrykowi (dom emerytów)
Prozoroki (Ļšąēąšīź³) – kościół klasztorny (OFMConv), a od końca XVIII w. również parafia p.w. Wniebowzięcia NMP

XVII-XIX w. – drewniany kościół i klasztor Franciszkanów konwentualnych
1677 – fundacja klasztoru dla franciszkanów konwentualnych dokonana przez Szczytów
1698 - budowa nowej drewnianej świątyni z fundacji Justyna Szczyta
Ok. 1715 - spalenie budynków
1721 - fundacja nowego kościoła i klasztoru przez Pawła Korsaka
1772 – w klasztorze franciszkańskim p.w. Św. Ludwika mieszka 7 zakonników (4 kapł.), klasztor należy do kustodii kowieńskiej.
1797 - ustanowienie parafii przy kościele klasztornym
1820 – klasztor w kustodii pińskiej.
1832 - kasata klasztoru
1833 - przy klasztornym kościele parafie prowadza księża diecezjalni

XIX w. – kościół parafialny (pofranciszkański)
1843 – o. Józef Wassery (OFMConv), parafia w 1842 r. liczyła 4228 kat.
1872 – ks. Leopold Kozakiewicz (a); kaplice: Ostrow, Prozoroki (cm.), parafia liczyła 4026.
1892 - w wyniku pożaru spaleniu ulega cała kościelna zabudowa
1893 - początek odbudowy drewnianej świątyni
Uwaga: Klasztor był własnośćią Franciszkanów konwentualnych - skrót: OFMConv. Tytuł kościoła w 1772 r. to jednak p.w. Wniebowziecia NMP, choć wewnatrz znajdował się obraz Narodzenia NMP.

Przepraszam za błędy; proszę o poprawienie może zatępując takim tekstem:
Franciszkanie Konwentualni (Stara Oszmiana) – p.w. Św. Ducha, później p.w. Wniebowzięcia NMP

1505 – przy kościele p.w. Św. Ducha pracują sprowadzeni tu przez króla Aleksandra Jagiellończyka, który przekazał im część Starej Oszmiany.
XVI w. - zbudowano drewniany klasztor.
1598 – klasztor należy do kustodii wileńskiej
1625 – klasztor w prowincji rusko-litewskiej p.w. św. Antoniego (kustodia wileńska)
1655 – zniszczenie kościoła przez szwedzkie wojsko.
1665 - odbudowa świątyni z fundacji testamentowej bp. Jana Dowgiałło Zawiszy (biskup wileński),
1772 - istniał tu klasztor i kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, z 6 zakonnikami (5 kapłanów), należący do Prowincji Litewskiej (kustodia wileńska).
1820 – klasztor w kustodii wileńskiej prowincji Litewsko-Ruskiej
1822 – po pożarze drewnianej świątyni zbudowano nowy murowany kościół.
1845 – likwidacja klasztoru, kościół zamieniony na miejski magazyn
1938 – kościół i klasztor franciszkanów w zarządzie proboszcza Oszmiany
2000 – ruiny świątyni
Dominikanie - kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej

1667 – z fundacji Andrzeja Poczobuta Odolańskiego i Doroty z Oborskich postawiono kościół p.w. Św. Trójcy i pobudowano klasztor dla dominikanów.

1772 - w klasztorze mieszkało 9 zakonników (7 kapłanów).

1831 – o. Bartłomiej Jasiński OP z tutejszego klasztoru jest kapelanem powstańczym. Rzeź ludności w kościele dokonana przez żołnierzy carskich pod dow. Wierszelina (ok. 500 ofiar).

1850 – likwidacja klasztoru.

1872 – zburzenie świątyni, i postawienie w tym miejscu cerkwi prawosławnej. Staraniem proboszcza ks. Sajkowskiego z drewnianych elementów po klasztorze zbudowano na cmentarzu kaplice.


Franciszkanie (Stara Oszmiana) – p.w. Św. Ducha

1505 – przy kościele p.w. Św. Ducha pracują sprowadzeni tu przez króla Aleksandra Jagiellończyka, który przekazał im część Starej Oszmiany. Zbudowano murowany kościół i drewniany klasztor.

1665 – zniszczenie kościoła przez szwedzkie wojsko. Odbudowa z fundacji testamentowej bp. Jana Dowgiało Zawiszy (biskup wileński), prawdopodobnie już jako kościół p.w. Św. Franciszka.

1772 - istniał tu klasztor i kościół p.w. Św. Franciszka z Asyżu, z 6 zakonnikami (5 kapłanów).

1822 – po pożarze drewnianej świątyni zbudowano nowy murowany kościół.

1845 – likwidacja klasztoru, kościół zamieniony na miejski magazyn

1938 – kościół i klasztor franciszkanów w zarządzie proboszcza Oszmiany
Brygidki – Zwiastowania NMP

1642-1890 – klasztor sióstr brygidek

1634 – początek starań o osiedlenie zakonnic

1636 – fundacja klasztoru brygidek (na tzw. jurydyce brygidek)

1642 – budowa murowanego klasztoru i drewnianej świątyni, fundacja Krzysztofa i Aleksandry z Sobieskich Wiesiołowskich, była to filia klasztoru w Lublinie.

1648 - do wnętrza kościoła wykonano cyk l 8 obrazów z życia św. Brygidy, dzieło J. Sztettera.

1647 – zatwierdzenie fundacji przez Sejm.

Ok. 1649 – początek budowy nowej murowanej świątyni (w stylu renesansu lubelskiego).

1651 – konsekracja murowanej świątyni p.w. Zwiastowania NMP.

1740 – przyodzianie cudownego obrazu Matki Bożej Messyńskiej (z poł. XVII w.) srebrną sukienką.

XVIII-XIX w. – w klasztorze istnieje miejsce odosobnienie dla kobiet „złoczyńców”, jakie zsyłały tu władze miejskie (np. w 1827 r. umieszczono tu siostry dekabrysty Rukawicza).

1855 – kapelanem o. Bonawentura Tomaszewski OP

1872 – kapelanem ks. Leonard Powiat

1879 – z Łucka, po likwidacji tamtejszego klasztoru brygidek, przywieziono 4 siostry zakonne

1913 – mieszkało tu jeszcze 5 zakonnic brygidzkich gdy do klasztoru sprowadziły się SS. Nazaretanki.



1914-2007 – klasztor sióstr nazaretanek

1914 – włączenie się sióstr Nazaretanek w proces edukacji

1919 – klasztor przekazano SS. Nazaretankom, które do 1939 r. prowadził tu koedukacyjną szkołę powszechną. Kapelanem sióstr są kolejno:

1923-1926 – ks. Tomasz Kaliński, 1932 – ks. Franciszek Hryniewicz (spowiednik)

1935-1943 – ks. Justyn Skokowski , rozstrzelany w Nałmowiczach w 1943 r.

Po 1945 – ks. Piotr Boryk

1947-1948 – ks. Józef Kowalczuk

1948-1950 – kapelanem ks. Michał Aronowicz.

1950 – zamknięty klasztor i kościół został zamieniono na szpital psychiatryczny, siostry przeniosły się do klasztoru pobernardyńskiego, gdzie zaprosił je dotychczasowy kapelan ks. M. Aronowicz.

1990 – oddany i rekonstruowany kościół stał się parafialnym

1991 – zwrot klasztoru po likwidacji szpitala.

2008 – przy kościele pracują SS. Nazaretanki



Uwaga: Zakon Najświętszego Zbawiciela – Ordo Sanctae Brigittae, Ordo Santissimo Salvatoris (OSSalv), później nazywany od założycielki Brygidkami. Założony w 1370 przez szwedzką szlachciankę Brygidę z Ulfssasy (1303-1373), kanonizowanej w 1391. Na terenie polski klasztor otworzono w Gdańsku (1395) i w Lublinie (po 1411), ten drugi jako wotum za bitwę grunwaldzką, był klasztorem macierzystym dla fundacji grodzieńskiej.
Bernardynki – p.w. Narodzenia NMP

1617 – fundacja klasztoru przez Wosiłowicza

1619 – przydzielenie ziemi na klasztor przez Janusza Skumin Tyszkiewicza, fundacje zatwierdził król Zygmunt III, ta fundacja położona była nieopodal klasztoru bernardynów, (bliżej mostu na Niemnie).

1621 – otwarcie klasztoru, jako fundacji Lwa Sapiehy i rodziny Scypinów, drewniany kościół konsekrowano p.w. Matki Bożej z Ara Coeli.

1650-1651 – przebudowa kościoła z funduszów Kazimierza Sapiehy,

1651 - (21.11) zmiana dedykacji świątyni p.w. Narodzenia NMP.

1655 – zniszczenie kościoła i spustoszenie klasztoru przez Moskali

1656 – odbudowa klasztoru (po spaleniu miasta).

1693 – w klasztorze mieszka 20 zakonnic.

1725 – w klasztorze mieszka 21 zakonnic

1807 – przełożoną s. Karolina Mirska (przybyła tu z konwentu w Kownie).

1808-1828 – przy klasztorze prowadzona jest szkoła z konwiktem dla dziewcząt.

1843 – klasztor oddany pod jurysdykcje biskupa wileńskiego.

1854 – kasata klasztoru i zamienienie budynku na monastyr prawosławny.

1921 – mieszkały tu mniszki prawosławne

CHOCIMLA – p.w. NMP


1848 – kaplica parafii p.w. Św. Michała w Witebsku

1890 - kaplica parafii p.w. Św. Barbary w Witebsku

1905 - kaplica parafii p.w. Św. Barbary w Witebsku

1926 - kaplica parafii p.w. Św. Barbary w Witebsku
REMNI – p.w. Św. Piotra i Pawła (rej. Gorodok)

1799 – kościół filialny parafii Newel

1869 – kościół filialny parafii Wieliż

1905 – kościół filialny parafii Wieliż

1917-1920 – ks. Julian Wroński (ponieważ brak było możliwości dotarcia tu proboszcza przed 1920 r., parafia była nieobsadzona, choć faktycznie przydzielono jej kapłana)

1923 – kościół filialny parafii Wieliż

2000 – ruina drewnianego kościoła na terenie rejonu Gorodok

Mam niejasne przeczucie, że istniała w tym terenie, w miejscowości Sokoliszcze (Sokolniki) katolicka parafia p.w. Imienia Maryi. Wspomina się o niej w 1744 r. kiedy jest to filia parafii Newel (diecezji smoleńskiej).
Nieco później w taki mterenie pojawiają się OO. Jezuici mający również klasztor w miejscowości Sokolniki (pow. newelski).





Jezuici - klasztor Sokolniki (pow. newelski), gdyż w 1734 r. powstała tu stacja misyjna kolegium w Płocku, [pracowali tu m.in: 1737-1739 – misjonarzem o. Józef Krasowski SJ
1752-1755 – prefektem w szkole o. Cyprian Zdanowicz SJ
1756-1757 – misjonarzem o. Antoni Sutocki SJ
1757-1758 - misjonarzem o. Jakub Gołebiowski SJ
1762-1763 – misjonarzem o. Antoni Sutocki SJ,
1762-1763 – misjonarzem o. Dominik Brzeziński SJ
1763-1766 - misjonarzem o. Antoni Sutocki SJ
1767-1769 – misjonarzem o. Dominik Brzeziński SJ.] I jesli to jet to samo miejsce to w roku 1722 mamy tu OO. Franciszkanów w klasztorze o nazwie Sokolniki; mieszka 7 zakonników (6 kapłanów).
Miejscowość była wspominana również w 1923 r., jako parafia katolicka ale bez stałego duszpasterza.
Justynianów - p.w. Trójcy Przenajświętszej

1848 – istnieje tu murowany kościół p.w. Św. Trójcy, filia parafii Zabiały


1923 – filialna kaplica parafii Zabiały, obsługiwał ją ks. Jan Wersocki

Saria (Ńąš'’) – parafia p.w. NMP

1744 – miejscowość na terenie parafii Druja, prawdopodobnie jest tu też kaplica.

1796 – konsekracja świątyni, (przez bp S. Bogusz-Siestrzeńcewicza) - kaplica pałacowa u Łopacińskich.

1852 – budowa nowej świątyni z fundacji Ignacego Łopacińskiego, projekt Gustawa Schecht w stylu neogotyku.

1854 – oratorium na terenie parafii Rosicy.

1857 – konsekracja świątyni p.w. Maryi.

1865 – zabranie kościoła na cerkiew.

po 1930 – zarekwirowanie budynku na magazyn przez władze komunistyczne.

1970 – remonty przeprowadzane przez państwo.

1989 – przekazanie przez władze ZSRR budynku kościoła na cerkiew prawosławną, pomimo protestów katolików.

1992 – wioska na terenie odrodzonej parafii w Wierchniedźwińsku

1993 – ks. Władysław Pietrajtis (z Mior), dojazdy kolędowe do katolików.

1994-1997 – o. Klaudiusz Pryzmont OFMCap (z Wierchniedźwińska) odprawianie Mszy św. w domach

1997-2008 – o. Tomasz Juńczyk OFMCap.

Szarytki – Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia

1759 – fundacja klasztoru dokonana przez wdowę po Janie Hylzen Konstancję z Platerów . Powstały wtedy również budynki szpitalne (przytułek)

1928-1929 – przebudowa obiektu

Oświeja (Ąńāå’) – parafia p.w. Św. Marii Magdaleny (rej. Wierchniedwińsk)

1689-1758 – stacja misyjna Jezuitów

1689 – założenie stacji misyjnej przez OO. Jezuitów, prawdopodobnie z fundacji Sapiehów.

1689-1691 – misjonarzem o. Szymon Ebert SJ

1691-1693 - misjonarzem o. Marcin Kozłowski SJ

1693-1694 - misjonarzem o. Arnold Ciechanowicz SJ

1694-1695 - misjonarzem o. Stanisław Sebastianowicz SJ

1695-1696 - misjonarzem o. Wawrzyniec Kuczborski SJ

1744 – miejscowość na terenie parafii Druja, prawdopodobnie jest tu też kaplica.

1748-1752 - misjonarzami o. Stanisław Bohdziej SJ, 1749 -1752 - o. Stanisław Karwacki SJ

1750-1751 - misjonarzem o. Marcin Grzybowski SJ

1751-1755 – misjonarzami: o. Jan Bułhak SJ i o. Andrzej Haugrundt SJ

1756-1758 - misjonarzem o. Antoni Jurecki SJ

1765-1836 – klasztor XX Misjonarzy

1765 – fundacja klasztoru dla Misjonarzy od Jana Augustyna Hylzen, wojewody mińskiego.

1782 – budowa murowanej świątyni p.w. Trójcy Przenajświętszej

1783 – powierzenie obsługi parafii Misjonarzom, parafia liczy ok. 3100 kat.

1786 – Hylzenowie zapisali dobra Oświeja dla Józefa Szadurskiego, z obowiązkiem utrzymania tu szkół prowadzonych przez Dominikanów.

1836 – kasata klasztoru Misjonarzy, przekazanie funduszy na gimnazjum witebskie

1837-2008 – parafia katolicka

1854 – parafia obsługuje Oratoria: u Szadurskich i w Kochanowiczach

1869 – parafia z kaplicami w miejscowościach: Swolna, Kochanowicze, Oświeja cm.

1909 - ks. Zygmunt Tabor

1923 – vacat, należały do parafii kaplice: Swolna (cm), Kochanowicze

1937 – zniszczenie kościoła

1941- bł. Antoni Leszczewicz MIC

2002-2004 – ks. Piotr Sroka (p)

Bigosowo (Į³ćīńąāą) – parafia p.w. Świętej Trójcy

XIX w. – kaplica wchodzącą w skład zabudowań dworskich, należącej niegdyś do Nitosławskich
1854 – kaplica na terenie parafii Rosica
1923 - była tu kaplica parafii Rosicy, obsługiwał ją ks. Piotr Kapusta (z Rosicy).
1992 – rejestracja wspólnoty katolickiej parafii
2002-2004 – ks. Piotr Sroka MIC (p), wybudowano wieże do budynku przeznaczonego na kościół.
Baliny (Įąė³ķū) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej.

1854 - była to kaplica na terenie parafii Rosicy, gdzie w (odległości 17 km. od kościoła parafialnego) majątku Bonisławskich wzniesiono na potrzeby dworu murowaną świątynie p.w. Trójcy Przenajświętszej .
1869 – kaplica w parafii Rosica
Ok. 1910 – budowa murowanej kaplicy (fundacja Łopacińskich)
1923 - ks. Piotr Kapusta (dojeżdżał z Rosicy)
1992 – zarejestrowanie miejscowości jako samodzielnej parafia katolickiej.
2001-2004 - ks. Piotr Sroka (MIC). Do parafio należą wioski: Cińkowce, Baliny, Czuryłowo, Grygoriewszczyzna, Nowiki.
Nie jestem pewien czy to ta Walówka, ale w 1685 odbyła się fundacja kościoła dla dominikanów dokonana przez Stefana Kucza w Walówce. Wiatomo równięż, że w tym klasztorze p.w. Trójcy Przenajświetszej w roku 1772 mieszka 6 zakonników (w tym 5 kapłanów). Oczywiście los był okrutny i już w roku 1832 nastąpiła kasata klasztoru, a później represje wobec katolików i w ok. 1833 zrobiono ze światyni cerkiew prawosławna. Nieco później w 1845 r. dokonano przebudowy bryły architektonicznej i świątynia została pozbawiona wieży.
Dworzec – parafia p.w. Boże Ciało

1516 – budowa pierwszego drewnianego kościoła, w dobrach (miasteczku) rodziny Kiezgaiłów
1744 – parafia w dekanacie słonimskim, z filia Nowojelnia. Bo parafii Dworzec należały miejscowości: Dworzec, Oziorany, Kołodzieżniki, Nowoielna, Połonka, Ciecieyki, Litaworce, Wiedrowicze, Pronikowszczyzna, Rybołowy, Siemionowicze, Krzemienica, Obelkowicze, Piaskowszczyzna, Kuliki, Tarasowicze, Połubeczki, Sudzki, Repki, Borowiki, Piotrasze, Zychowicze, Słowikowszczyzna, Korniewicze, Ciecieyki, Krzemienica, Pronkowszczyzna.
1792 – ks. Wawrzyniec Glindzicz (c, dz., kan.)
1872 – o. Karol Soroczyński (a), parafia w dekanacie słonimskim, liczącą 2231 kat., kaplica Dworzec cm.
Ruda Jaworska – parafia p.w. Św. Józef

1744 – na terenie parafii Zdzięcioł istnieją wioski: Ruda oraz Jawor (możliwe, że istniały tu kaplica).
1935 – proboszcz Skrundzi ks. Michał Dalinkiewicz rozpoczyna organizowanie parafii, wioski wydzielono z parafii Zdziacioł.
1936 – budowa drewnianego kościoła
1937 – (10.08) konsekracja świątyni przez abp. R. Jałbrzykowskiego
1938 – w administracji proboszcza ze Zdziacioła
1940 – zamknięcie kościoła
1989 – zwrot świątyni
1989-2000 – o. Witold Żelwietro OFMCap (ze Słonimia)
2006 – ks. Kazimierz Murawa SDB (z Działowa)
Worończa – parafia p.w. Św. Anny [rej. Korelicze]

1749 – początek stacji misyjna jezuitów podległe kolegium w Nowogródku (fundacja Kazimierza Niesiołowskiego, kasztelana smoleńskiego i jego żony Teofili de Reas)
1750 – wyposażenie kościoła i domu misyjnego
1750-1760 – superiorem o. Andrzej Morawski SJ, wspomagał: 1749-1760 –o. Paweł Gołębiowski SJ (misjonarz)
1763-1764 – superiorem o. Władysław Gołaszewski SJ
1766-1767 – superiorem o. Józef Baka SJ
1767-1771 - superiorem o. Paweł Gołębiowski SJ
1771-1772 – superiorem o. Adam Rakowski SJ
1772 – w misji jezuickiej mieszka 3 kapłanów
1772-1773 – superiorem o. Michał Przeradowski SJ
1773 – kasata zakonu jezuitów i likwidacja misji.
1781 – budowa murowanego kościoła
1872 – ks. Ustin Kodz (a), parafia liczy 2149 kat, kaplice: Sierbsckaja, Tuhanowicka
1922 – ks. Aleksander Łatkowski, kaplice: cmentarz, Tuchanowicze (z 1851r. ), Kozłowicze (z 1810 r.), Serwecz (z 1851 r.).
1995 – odbudowa
2006-2007 - ks. Janusz Witowski OSPE (w Koreliczach)
Walówka – p.w. Trójcy Najświętszej [rej. Nowogródek]

1685 – fundacja kościoła dla dominikanów dokonana przez Stefana Kucza
1772 – w klasztorze mieszka 6 zakonników (5 kapłanów)
1832 – kasata klasztoru
ok. 1833 – cerkiew prawosławna
1845 – przebudowa świątyni i rozebranie wieży
1870 – kolejna przebudowa
Nowy Pohost (Ķīāū Ļąćīńņ) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej


XV-XVI w. – miejscowość w parafii Ikaźń.

Nazwa Pohost wskazuje na terytorium związane z Kościołem, czasem kaplicą na cmentarzu grzebalnym, ale nie wiadomo dokładnie kiedy zbudowano tu pierwszą świątynie. Natomiast o kwestiach własności wiadomo, że od 1499 r. dobra Pohost należały do rodziny Sapiehów, jaka weszła w ich posiadanie w wyniku nadania króla Aleksandra. Później spotykamy tu w jako właścicieli: 1517 - Pawła Sapiehę, 1556 – Annę Prońską, 1566 – Mikołaja Siniawskiego, 1593 – Lwa Sapiehę.



1593-1798 – w diecezji wileńskiej

Ok. 1593 – kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej.

1593-1594 - proboszcz ks. Stanisław ALEKSIJEWICZ

1593 – (16.07) zapis fundacyjny dokonany przez Lwa Sapiehę, pozwala na stworzenie parafii.

1596 – (28.05) potwierdzenie zapisu fundacyjnego dokonane przez król Zygmunt III.

? – proboszczem ks. Stanisław JODECJUSZ

1654 – spalenie świątyni w czasie wojen moskiewskich

1656 – odbudowa kościoła

1717 – kościół filialny parafii Ikaźń w dekanacie bracławskim.

1744 – parafia w dekanacie bracławskim. Parafia w Pohoście ma 2 filialne kościoły, w miejscowościach: Stefanowo i Szarkowszczyzna. Ponadto na obszarze parafii podano 9 miejscowości (może z kaplicami?): Pohost, Czackowszczyzna, Wuszowce, Kupczelowo, Holeniszewo, Surowce, Szarkow, Dzikcieiewki, Dwór Kaczanowski.

1750 - istniała też drewniana kaplica dworska w majątku Stefanowo (p.w. Św. Michała).

1765 - staraniem kolatora St. Burzyńskiego, kasztelana smoleńskiego przy pomocy proboszcza z Ikaźni wybudowano nowy drewniany kościół.

1766-1776 – proboszczem ks. PIEŚLAK

1776 - faktyczne erygowanie parafii dekretem bp. Masalskiego, w kościele w ołtarzu głównym umieszczony był obraz Trójcy Przenajświętszej.

? – proboszczem ks. Franciszek ŻABA

1770 – budowa na terenie parafii murowanego kaplicy w miejscowości Szarkowszczyzna, z fundacji Jana N. Łopacińskiego (starosta mści sławski)



1798-1849 – w diecezji mińskiej

? – proboszczem ks. Felicjan ZALESKI

1826-1827 – proboszczem ks. Jakub ŁASTOWSKI, zainstalowano nowe ołtarze i organy 9 głosowe.

1842-1849 - proboszczem ks. Jan SZYRYNA (p, dz.), pomagali w pracy jako wikarzy: 1843 - ks. Józef Knistofft (w), 1843 - ks. Prot Sutkiewicz OFM (w), parafia w 1842 r. liczy 3907 katolików.



1849-1925 – w diecezji wileńskiej

1849-1865 - proboszczem ks. Jan SZYRY/bNA (p, dz.), w 1859 r. staraniem proboszcza powiększono kościół. Do obszaru parafii w poł. XIX w. zaliczano: 2 miasteczka, 30 dworów i ponad 150 wsi. Wikarymi byli: ks. Egidiusz Czapiński (w), 1864-1865 - ks. Alojzy Konopacki (w). Obsługiwano kaplice w miejscowościach: Stefanowo, Szarkowszczyzna, Zaborze.

1865-1871 – proboszczem ks. Alojzy KONOPACKI

1871-1873 – proboszczem ks. Felicjan DOWBOR , w 1872 r. istnieją tu kaplice: Szarkowszczyzna, Stefanowo, Pohost (cm.). Parafia liczyła 3299 kat.

1873-1897 - proboszczem ks. Alojzy URBANOWICZ

1897-1903 - proboszczem ks. Julian KARPOWICZ

1903-1906 – proboszczem ks. Feliks MINIGIS

1906-1908 – proboszczem ks. Stanisław SIWICKI

1908-1912 – proboszczem ks. Józef MARCINKIEWICZ

1912-1915 – proboszczem ks. Jan ŻYWICKI

1915-1917 – proboszczem ks. Ksawery BOBROWISK

1917-1923 - proboszczem ks. Bolesław SZYŁKO, 1920 – ks. Jan Żuk (w), jaki w czasie rekonwalescencji chorobowych proboszcza jego obowiązki.

1921-1923 – proboszczem ks. Jan ŻUK

1923-1925 – proboszczem ks. Jan SŁAWIŃSKI




1925-1989 – w archidiecezji wileńskiej

1925-1927 – proboszczem ks. Jan SŁAWIŃSKI

1927-1937 – proboszczem ks. Kazimierz MACKIEWICZ, 1932-1934 – ks. Stanisław Krygielski OFMCap (w). Do parafii Nowy Pohost w 1931 r. należało blisko 150 miejscowości

1937-1949 – proboszczem ks. Józef INGIELEWICZ , 1938 - brak wikarego, a parafia liczy 4444 katolików i obsługiwana jest kaplica w Stefanowie.

1949 – (03.07) aresztowanie proboszcza, pod zarzutem że w latach II wojny proboszcz działał w konspiracji AK - razem z Organistą i Zakrystianem), i skazanie na 10 lat katorgi.

1949 – zamknięcie świątyni przez władze sowieckie, i przeznaczenie na skład zboża a później salę sportową.

1954 – ks. Józef INGIELEWICZ, mieszkał na terenie parafii (po odbyciu 5 lat łagrów), później wyjechał do Ostrowca.



1989-1999 – w diecezji mińskiej i archidiecezji mińsko-mohylewskiej

1989 – odzyskanie świątyni przez wiernych. W pracach remontowych udzielała się cała społeczność, pod kierunkiem majstrów : Cz. Kurłowicz, J. Stawickiego, P. Murawskiego, A. Opałko.

1990 – (15.05) poświęcenia kościoła przez bp. E. Kisiel ( bp. T. Kondrusiewicz, bp. E. Ozorowski).

1990-1997 – proboszczem ks. Bernard MARIAŃSKI (COr), na terenie parafii pracują SS. Serafitki.

1994 - misje parafialne prowadzą OO. Kapucyni.

1998-1999 - proboszczem ks. Zdzisław PIETRASZEWSKI

Teren parafii obejmuje ponad 30 miejscowości.



1999-2007 – w diecezji witebskiej

1999-2000 - proboszczem ks. Zdzisław PIETRASZEWSKI

2001-2006 - proboszczem ks. Walerian STANKIEWICZ

Kaplica w: Bilgudziach (p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP), Wołkowszczyźnie.

Miory (Ģøšū) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP i Św. Jozafata Kuncewicza BM.

1641-1728 – pierwotny drewniany kościół
1641 - budowa kościoła (p.w. Wniebowzięcia NMP) z fundacji księcia Sebastiana Świętopełka-Mirskiego.
1693 – ofiarowanie dodatkowego funduszu dla parafii przez właścicieli miejscowości
1694 – filialny kościół w Leszczycowie powstały staraniem ks. Ludwika Mirskiego
1728-1832 – parafie prowadzą Kanonicy Regularni
1744 – parafia w dekanacie bracławskim; obszar parafii określały miejscowości: Miory, Sieliszcze, Podhaycze, Osinowka, Szandukowo, Marcinowce, Bukowce, Zahore, Zubrowo, Roże, Popkow, Gierwiaty, Błaszki, Psiczkowszczyzna, Masiowce, Maciuki, Podielce, Perszele, Pleyki, Pietraciki, Moskalanki, Rusaczki, Szczołno, Krzyczewicze, Dziedzinek. W wielu z nich istniały kaplice.
1781 - powiększenie drewnianej świątyni.
1790 – ks. Ludwik Mirski (p) ks. Tomasz Łukiewicz (c)
1822-1823 – ks. Jan Klimczewski (p),
1823-1843 – ks. Grzegorz Czapulewicz, w 1825 r. kościół drewniany na podmurówce ceglanej, kryty gontem na wieżach blacha miedziana. Pomagali: 1843 - ks. Sylwester Pankiewicz (w). Kaplice: Kamieńpol, Święta Woda, Miory, Kociłowo, Szczawno. Liczebność parafii w 1842 r. wynosiła 3410 kat.
ADRES:
Parafia p.w. Św. Antoniego Padewskiego
211070 Tołoczyn, ul. Lenina 50 (tel.: 8(02136)21731
Tałoczyn (Ņąėū÷ūķ) – parafia p.w. Narodzenia NMP

1604 - z fundacji Lwa Sapiehy wybudowano tu kościół, a jego uposażenie pozwoliło na utrzymanie szkoły i szpitala dla chorych.
1744 – parafia w dekanacie orszańskim, na jej terenie znajdowały się miejscowości: Tołoczyn, Zahorodzie, Ozierce, Czereska, Isaykowka, Łachwa, Niećwiecka, Zabłocie, Zurawle, Przewłoczne, Kamionka, Stayki, Podberezie, Siwiec, Krzywa, Powścikow, Bahrynow, Woroncewicze, Wołkowicze, Zaykowszczyzna, Chałupinka, Okławpow, Rozboyne, Lesne, Kruhła, Koziebrodzie, Orawka, Orawa, Druck, Pankiewicze, Choroliszcze, Zalesie, Monastyry, Koczewicze, Słuwienie, Daukuty, Jelany, Malawka, Trześcianka, Hostynicze, Jewłachy, Budowka, Płoskie, Hawaryszki, Chmielowka, Borsuczyn, Kostki, Suszcze, Nowosiołki, Zamosze, Czarnorusze, Zapole, Sielec, Suchaczewo, Porzecze, Prudziec, Niemiry, Skawiszki, Konopielczyce.
1810 – ks. Daniel Wilczyński (kan. Inf.)
Ks. Groński
1818 – budowa kościoła
Ks. Jan Radziwon (p)
1853 - budowa kościoła p.w. Św. Antoniego (trzynawowy, neogotycki).
1893-1894 – ks. Strzegomski (p), w czerwcu 1894 odbyła się wizytacja bp. F. Symona.
1906-1907 – ks. Julian Groński (p)
1917 – parafia należy do dekanatu sienno i liczy 3200 kat.
1923 – ks. Józef Worsław, na terenie parafii istniały kaplice: Tałoczyn na cmentarzu oraz w miejscowości Janow.
1925-1933 – ks. Jan Borowik
1993 - (06.04) zwrot świątyni przez władze komunistyczne
1993-1994 - ks. Józef Pietuszko (MIC), ks. Wojciech Sokołowski MIC
1994-2000 - proboszczem ks. Jarosław Hybza (MIC)
2000-2003 - proboszczem ks. Krzysztof Mikołajczyk, Ks. Henryk Dobruk
2003-2004 – ks. Piotr Kubiki SAC Pomagają SS. Serafitki.
2007 – ks. Stanisław Waszkiewicz
Mieździce (dawny pow. lepelski)

XVI – dwa dobra prawosławnego manasteru św. Spasa w Ihumeniu, położone nad rzeką Ulanką.
1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego dla kolegium jezuickiego w Połocku
XVI – istnieje tu kaplica katolicka
1726 – budowa świątyni p.w. św. Piotra i Pawła
1747 – przebudowa kościoła (od fundamentów)
1773 – kasata zakonu, dobra Mieżdzice wraz z miejscowościami Karpiennicze, Olszanica przechodzą na skarb państwa (114 osoby).
5. Ekimań

XVI – dobra prawosławnego manasteru św. Spasa, położone na wyspie pośrodku rzeki Dźwina
1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego dla kolegium jezuickiego w Połocku
1600 – otwarcie przez jezuitów szkoły parafialnej
1633 – przeniesienie tu kolegium połockiego (po pożarze miasta)
1682 – kolejne przeniesienie kolegium połockiego
1723 – budowa ośmiokątnej świątyni
1734 – budowa nowej świątyni
1750 – kolejne przeniesienie tu kolegium połockiego (po pożarze miasta)
1773 – kasata majątku
Jurewicze (Jurgewicze)


1622 – jezuici na drodze wymiany przejmują tutejszy majątek przeznaczając go na potrzeby kolegium w Połocku

XVII – istnieje tu kościół utrzymywany przez jezuitów, zorganizowana jest przy nim parafia greko-kat.

1741-1742 – budowa nowej świątyni

1743 – konsekracja kościoła (nadal parafia grek-kat.)

1780 – zabranie majątku po usunięciu jezuitów w Rosji

2. Biała

1694 – majątek jezuicki nowicjatu w Wilnie
1696 – majątek jezuicki kolegium w Połocku, należny do folwarku Liwo
1727 – budowa świątyni p.w. św. Tadeusza
1820 – wraz z wygnaniem jezuitów z Rosji nastąpiło przejęcie dóbr przez skarb państwa
9. Kazimierzowo (Kazimierzów)

1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego
XVI w. – istnieje tu drewniany kościół
1674 – budowa świątyni p.w. św. Kazimierz
1702 – budowa nowego kościoła, istnieje tu tez dom dla misjonarzy
1728-1734 – budowa murowanej świątyni p.w. św. Stanisława Kostki
1773 – kasata zakonu i likwidacja majątku kościelnego
ZASKÓRKI – p.w. Świętej Trójcy.

1744 – kaplica w połockiej parafii.
W zestawieniu dokonanym w 1744 r. miejscowość Zaskorki umieszczona została na terenie parafii połockie, i niewykluczone, że był tu wtedy kaplica.

1792 – budowa murowanego kościoła.
Fundatorem kościoła był Trajan Korsak. Z opisów świątyni wynika, że wewnątrz znajdowały się trzy ołtarze, w głównym czczona jako cudowna figura Pana Jezusa Nazareńskiego.
Jeszcze w 1848 r. na terenie parafii istniały kaplice w miejscowościach: Krasny-Roh, Wielitowce.

1852 – proboszczem ks. Kazimierz BOCZKOWSKI.
Obsługiwano te same dwie, wspomniane wyżej, kaplice.

1865-1869 – proboszczem ks. Hieronim MONTWIŁŁO.
W roku 1869 obsługiwano kaplice w Krasny-Rog, Woronice, Weleżówka, parafia liczyła 1146 katolików.

1891-1892 – proboszczem ks. Karol SZABUNIA.
Parafia liczy w tym czasie 1332 katolików. Obsługiwane są kaplice w miejscowościach: Krasny Roh, Woronice, Wieliżska.

1892-1893 – proboszczem ks. Antoni SZYMONOWICZ.
Proboszcz został zesłany do klasztoru w Agłonie na kilkumiesięczny karny pobyt (tzw. „pokuta”).

1894-1899 – proboszczem ks. Michał BIELSKI.
W 1899 r. parafia liczyła 1335 osób. Kaplice w parafii istniały w miejscowościach Krasny Róg, Woronicze, Wieliżówka.

1906-1909 – proboszczem ks. Józef IBIŃSKI.
W roku 1907 parafia liczyła 1356 osób. Proboszcz odremontował kościół zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz, ogrodził cmentarz.

1910-1912 – proboszczem ks. SAMULEWICZ
Kościół w głównym ołtarzu miał figurę Pana Jezusa Nazarejskiego (kult taki rozpowszechniali trynitarze). Plebania drewniana. Remonty ostatnie dotyczyły organów i budowy ołtarza. Kaplica w Waroniczach (nad rzeką Uszą), Krasny Rog, Wieliżajka. Parafia liczy 1604 kat.

1918-1923 – proboszczem ks. – Paweł MEDŻYS.
Na terenie parafii znajdowała się kaplica p.w. Św. Wincentego w miejscowości Woronecz.

1924-1925 – proboszczem ks. Paweł KAZIUNAS.
Turowla (misja jezuicka 1582-1773 r.)

XVI – dobra prawosławnego manasteru Spas w Połocku
1582 – nadanie fundacyjne króla Stefana Batorego
1686 – budowa drewnianej świątyni (staraniem jezuitów i miejscowej szlachty)
1701 – zniszczenie majątku przez wojska saskie
1759-1760 – budowa nowej świątyni; istniał tu też dom misjonarzy
1773 – kasata zakonu (majątek liczy 119), dobra przechodzą na skarb państwa.
e. Kościół p.w. Grobu Pańskiego
1786-1787 – budowa murowanej świątyni na terenie folwarku Spas
1787 – konsekracja kościoła przez bp. J. Benisławskiego
1812 – pochowanie na cmentarzu przykościelnym żołnierzy francuskich
b. Kościół - p.w. Św. Franciszka Ksawerego
1679 – budowa drewnianej świątyni przy rynku połockim
1683 – zniszczenie świątyni przez pożar
1720 – budowa nowego kościoła
1754 – częściowe zniszczenie świątyni przez pożar
Klasztor Jezuitów – kościół p.w.

1580-1598 – kolegium na zamku połockim
1580 – założenie przez króla Stefana Batorego kolegium jezuickiego w Połocku, i mianowanie pierwszym rektorem ks. Piotra Skargę SJ. Kolegium umieszczono na terenie zamku a zakonnicy duszpasterzowali przy kościele p.w. św. Piotra i Pawła.
1582 - fundacja klasztoru i kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP
1582-1586 – rektorem o. Piotr Skarga SJ
1586-1592 - rektorem o. Stanisław Włoszek SJ
1595-1599 - rektorem o. Adam Jacobi SJ

1598-1748 – drewniane kolegium na podzamczu
1599-1600 - rektorem o. Wojciech Przewodziszewski SJ
1600-1605 - rektorem o. Mochał Slubowski SJ
1605-1606 - rektorem o. Walenty Mathiae SJ
1609-1620 - rektorem o. Adam Jacobi SJ
1618-1620 – retorykę wykłada tu poeta łaciński Maciej Sarbiewski
1620-1625 – rektorem o. Szymon Błonensis SJ
1625-1630 - rektorem o. Stanisław Kosiński SJ
1630-1633 - rektorem o. Jakub Lachowski SJ
1633-1634 – wicerektorem o. Jan Kędzierzawski SJ
1635-1638 - rektorem o. Wojciech Slaski SJ
1638-1640 - rektorem o. Jerzy Hoffman SJ
1640-1642 - rektorem o. Andrzej Bruchman SJ
1642-1647 - rektorem o. Stanisław Kosiński SJ
1647-1649 - rektorem o. Jakub Ugolski SJ
1649-1651 - rektorem o. Zygmunt Lauxmin SJ
1651-1652 - rektorem o. Szymon Jordan SJ
1652 - rektorem o. Augustyn Jaguza SJ
1652-1655 - rektorem o. Stanisław Przygocki SJ
1663-1667 – superiorem o. Mikołaj Slaski SJ
1667-1670 - rektorem o. Mikołaj Slaski SJ
1670-1673 - rektorem o. Daniel Butwiłł SJ
1673-1675 - rektorem o. Kazimierz Kojałowicz SJ
1675-1677 - rektorem o. Mikołaj Slaski SJ
1677-1680 - rektorem o. Stefan Dyzewski SJ
1680-1683 - rektorem o. Marcin Nieścierowicz SJ
1683-1688 - rektorem o. Michał Bujnowski SJ
1688-1691 - rektorem o. Andrzej Wyrwicz SJ
1691-1697 - rektorem o. Kazimierz Bielski SJ
1697-1700 - rektorem o. Mikołaj Zewełło SJ
1700-1703 - rektorem o. Jan Marcelli SJ
1703-1708 – rektorem o. Kazimierz Bielski SJ,
1705 - kolegium zwiedzał car Piotr I.
1708-1709 – wicerektorem o. Matelekowski SJ
1709-1710 - rektorem o. Maciej Karski SJ
1710-1713 - rektorem o. Krzysztof Eynarowicz SJ
1713-1717 - rektorem o. Jakub Wołodkowicz SJ
1717-1720 - rektorem o. Krzysztof Gorzwiłło SJ
1720-1727 - rektorem o. Wojciech Bohuszewicz SJ
1727-1731 - rektorem o. Stanisław Sokulski SJ
1731-1735 - rektorem o. Antoni Misztołd SJ
1735-1740 - rektorem o. Stanisław Sokulski SJ
1740-1743 - rektorem o. Antoni Chądzyński SJ
1743-1746 - rektorem o. Aleksander Morikoni SJ

1748-1810 – kolegium murowane
1746-1752 - rektorem o. Paweł Stryjeński SJ
1747 – początek prac przy budowie murowanego kolegium, wznoszonego pod kierunkiem br. Jakuba Ruoff SJ .
1752-1756 - rektorem o. Franciszek Grzymała SJ
1756-1760 - rektorem o. Jerzy Sulistrowski SJ
1760-1766 - rektorem o. Aleksander Szukiewicz SJ
1766-1770 - rektorem o. Walery Paczkowski SJ
1770-1782 - rektorem o. Stanisław Czerniewicz SJ
1772 - mieszkało tu 96 zakonników (27 kapłanów).
1782-1786 - rektorem o. Gabriel Lenkiewicz SJ
1786-1799 - rektorem o. Franciszek Kareu SJ
1799-1803 - rektorem o. Hieronim Wichert SJ
1803-1805 – wicerektorem o. Kazimierz Ostrowski SJ
1805-1814 – rektorem o. Antoni Lustyg SJ
1807 – sprowadzenie relikwii bł. Andrzeja Boboli

1812-1820 – Akademia Połocka
1812 – (15.06) ustanowiono tu Połocką Akademie Jezuitów, z biblioteka liczącą ok. 40 tomów.
1814-1817 – rektorem o. Antoni Landers SJ
1818 – liczba studentów w Akademii wynosiła 524, a licząc z podległymi w terenie placówkami było to ok. 3000 uczniów. Wydawano czasopismo „miesięcznik Połocki”.
1817-1820 – rektorem o. Rajmund Brzozowski SJ
1820 - po likwidacji uczelni jezuickiej oddano bibliotekę i drukarnie dla zakonu Pijarów.

1821-1964 – pojezuicka świątynia
1830 – przeniesienie trumny z relikwiami bł. Andrzeja Boboli do kościoła dominikanów.
XIX w. – przebudowa kościoła na cerkiew.
1942 – o. Antoni Światopełek Mirski SJ prowadzi tu prace duszpasterskie, także wśród prawosławnych.
Po 1945 – szpital wojskowy w budynkach dawnego kolegium
1964 – wysadzenie kościoła, i zabudowa placu
Jezuici (obecnie katedra) – p.w. Imienia Maryi

1631 – fundacja kolegium przez Pawła Sanguszko
1656-1657 – superiorem o. Łukasz Załuski SJ
1656 – fundacja kościoła przez Hieronima Sanguszko, wojewodę mińskiego

1657-1686 – stacja misyjna, zależna od kolegium w Nieświeżu
1657-1662 - superiorem o. Paweł Idzikowski SJ
1668-1672 - superiorem o. Andrzej Zieniewicz SJ
1672-1674 - superiorem o. Mikołaj Ziernicki SJ
1674-1677 - superiorem o. Jan Portanti SJ
1677-1681 - superiorem o. Piotr Łukaszewicz SJ
1681-1683 - superiorem o. Krzysztof Krzyżewicz SJ
1683-1685 - superiorem o. Jan Łukaszewicz SJ
1683 – ustawa sejmowa pozwoliła jezuitom na prowadzenie w Mińsku szkoły.

1686-1714 – rezydencja jezuicka
1685-1688 - superiorem o. Aleksander Frezer SJ
1688-1691 – superiorem o. Jan Bielski SJ
1691-1694 – superiorem o. Wojciech Dzieniszewski SJ
1694-1697 – superiorem o. Michał Bronisz SJ
1697-1701 – superiorem o. Cyprian Kunowski SJ
1700 – (31.07) początek budowy murowanej świątyni, kosztem bp. Hieronima Sanguszki.
1701-1704 – superiorem o. Kazimierz Gnatowski SJ
1704-1714 – superiorem o. Antoni Brzostowski SJ
1710 – (16.03) konsekracja świątyni przez bp. K. Brzostowskiego
1714 – ofiarowanie przez Krzysztofa Zawisze (wojewody mińskiego) relikwii św. Felicjana

1714-1773 – kolegium jezuickie
1714-1717 – rektorem o. Antoni Brzostowski SJ
1715 – założenie Bractwa Św. Barbary
1716 – przebudowa budynku „starego kościoła” na kolegium
1717-1724 – rektorem o. Jakub Wołodkiewicz SJ
1723 – początek budowy nowego kolegium
1724-1727 – rektorem o. Jan Nowosielski SJ
1727-1728 – rektorem o. Kazimierz Frąckiewicz SJ
1728-1729 – rektorem o. Józef Rudomina SJ
1729-1732 – rektorem o. Antoni Chadzyński SJ
1731 – dobudowanie 2 wieży i przyozdobienie w 1732 r. wielkim „zegarem gdańskim”
1732-1735 – rektorem o. Ludwik Skorulski SJ
1735-1736 – rektorem o. Teodat Ramułt SJ
1736-1737 – rektorem o. Michał Bartoszewski SJ
1737-1740 – rektorem o. Antoni Woyniłowicz SJ
1739 – dobudowa wieży do budynku kolegium
1740-1741 – rektorem o. Jan Zrzelski SJ
1741-1748 – rektorem o. Jan Wołodkowicz SJ
1748-1749 – rektorem o. Antoni Chądzyński SJ
1749-1752 – rektorem o. Franciszek Ogiński SJ
1753-1757 – rektorem o. Kazimierz Juraha SJ
1758-1763 – rektorem o. Romuald Woyniłowicz SJ
1763-1766 – rektorem o. Antoni Borkowski SJ
1766-1770 – rektorem o. Adam Abramowicz SJ
1770-1771 – rektorem o. Aleksander Szukiewicz SJ
1771-1773 – rektorem o. Franciszek Lubowicki SJ
1772 – mieszkało to 20 zakonników. W tymże 1772 r. wprowadzono Bractwo Opatrzności Bożej.
1773 – po kasacie zakonu, kościół był parafialną świątynią

1774-1803 – szkoła KEN i budynki gimnazjalne
1774 - kolegium przemianowano na szkolę podwydziałową (uczy tu 17 byłych jezuitów).
1792 – zamknięcie szkoły KEN
1793 – przebudowa budynku kolegium na dom gubernatora
1796 – zniszczenie przez pożar kościoła
1798 – kościół zostaje katedra diecezji mińskiej
1799 – zajęcie gmachu kolegium na urzędy państwowe
1803 - była to gimnazjum klasyczne (z językiem polskim jako wykładowy)
Bernardyni – p.w. Św. Antoniego

1661-1832 – klasztor bernardynów
1661 – fundacja Samuela Oskierki, sędziego mozyrskiego
1734 – drewniany kościół p.w. Św. Antoniego
1772 – mieszka tu 7 zakonników (4 kapłanów)
1812 – pożar i zniszczenie świątyni
1820 – nowa świątynią o ceglanej konstrukcji budowli
1830-1831 – gwardianem o. Adjutus Pawłowski, zaangażowany w Powstanie
1832 – kasata klasztoru

1833-1970 - filialny i parafialny kościół „pobernardyński”.
1843 – vacat, kościół istniał bez rektora
1865 – nastąpiło przeniesienie tu z kościoła farnego parafii, w kościele przechowywano Cudowny Obraz MB z Horodyszcza od benedyktynów
1872 – ks. Stanisław Lempicki (p), 1872 – ks. Ildefons Romanowski (w), 1872 – ks. Adam Tyszkiewicz (z), 1872 – o. Aleksander Krupski OFM .
1872 - parafia liczy 4065 kat., filia Urzecze (z 3 kaplicami), kaplice: Słuck cm. Wołoczyńska, Wisznicz.
Kościół i kolegium Jezuicikie – p.w. Św. Ducha

1664-1665 – misjonarzem o. Andrzej Zaniewicz SJ z Nieświeża

1689-1704 – stacja misyjna z Nieświeża
1689-1694 – misjonarzem o. Jan Andreae SJ
1692 – zapis funduszowy Katarzyny Bokszanki i Jana Słońskiego pozwala na otwarcie placówki misyjnej
1695-1696 – misjonarzem o. Jan Mikucki SJ
1696-1697 - misjonarzem o. Jan Preuschoff SJ
1697 – budowa drewnianej kaplicy p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP (w zaułku na Podwalu)
1697-1701 - misjonarzem o. Szymon Braun SJ i 1699-1701 - misjonarzem o. Jan Szapiell SJ
1698 – otwarcie szkoły (gramatyka)
1701-1702 - misjonarzem o. Jakub Wołodkowicz SJ
1701-1704 – superiorem o. Michał Braun SJ
1702 – powiększenie zakresu szkoły (poetyka)
1703 – powiększenie kaplicy, z fundacji Stanisława Leszczyńskiego, stolnika kamienieckiego
1704 – poświęcenie kościoła

1704-1715 – rezydencja jezuicka
1704-1707 – superiorem o. Eustachy Reischer SJ
1704 – otwarcie pełnej szkoły (retoryka)
1706 – ofiarowanie jezuitom na potrzeby szkoły majatków.
1707-1711 – superiorem o. Marcin Przeradowski SJ
1710 – początek budowy klasztoru (adaptacja dworu Kłockich na Zarzeczu)
1711-1714 – superiorem o. Stanisław Złotnikiewicz SJ
1714-1715 – wicerektorem o. Jerzy Engell SJ
1714 – Budowa kościoła p.w. Świętej Trójcy przy kolegium na Zarzeczu
1715 – poświecenie świątyni

1715-1773 – kolegium jezuickie
1715-1718 – rektorem o. Jerzy Engell SJ
1715 – przeniesienie kolegium do klasztoru na Zarzeczu (w dawnej rezydencji konwikt)
1718-1721 - rektorem o. Hieronim Kłokocki SJ
1720 – budowa nowego drewnianego kościoła p.w. Świętego Ducha
1721-1722 – wicerektorem o. Mikołaj Grabowski SJ
1722-1725 - rektorem o. Antoni Kiersnicki SJ
1725-1728 - rektorem o. Jan Poźniakowski SJ
1727 – konsekracja kościoła p.w. Świętej Trójcy na Zarzeczu
1728-1731 - rektorem o. Michał Paunicz SJ
1731-1735 - rektorem o. Józef Bombek SJ
1735-1739 - rektorem o. Jan Poszakowski SJ
1739-1742 - rektorem o. Kazimierz Brzozowski SJ
1742-1748 - rektorem o. Franciszek Buczyński SJ
1748-1759 - rektorem o. Józef Obrąpalski SJ
1759-1764 - rektorem o. Mikołaj Trzebnicki SJ
1762 – otwarcie apteki
1764-1767 - rektorem o. Kazimierz Borkowski SJ
1767-1768 - rektorem o. Mikołaj Kuczewski SJ
1768-1772 - rektorem o. Maciej Miłoszewski SJ
1772 – kościół i klasztor, mieszka tu 29 zakonników (10 kapłanów).
1772-1773 - rektorem o. Stefan Nojszewski SJ

1773-1804 – kościół pojezuicki i szkoła średnia
1773 – kasata zakonu
1775 – szkoła średnia KEN w której uczy 8 byłych jezuitów
1782 – rozebranie drewnianej świątyni p.w. Świętego Ducha
1804 – pożar niszczy budynki kolegium i kościoła p.w. Świętej Trójcy na Zarzeczu
Dom rekolekcyjny (III probacja) – kościół p.w. Św. Michała Archanioła

1582-1613 – świątynia Św. Rafała i Św. Michała
1593 – budowa kościoła ku czci św. Rafała, na najwyższym wzniesieniu za miastem z fundacji Radziwiłła Sierotki, jako wypełnienie zobowiązań z 1582 r.
1596 – konsekracja ołtarza p.w. Św. Rafała
1600 – zmiana dedykacji na Św. Michała

1614-1773 – klasztor jezuitów
1614 – fundacja kolegium jezuickiego przez Karola Chodkiewicz, umiejscowiona na Górze Anielskiej
1616-1629 – budowa obszernego kościoła, dla którego dawna kapliczka stanowi prezbiterium, kościół obudowano murem z 10 kaplicami dla uczczenia chórów anielskich.
1635 – poświęcenie 3 ołtarzy ku czci trzech Archaniołów
1675 – budowa klasztoru

1686-1760 – dom III probacji
1688-1691 – rektorem o. Andrzej Rybski SJ
1691-1694 – rektorem o. Andrzej Domajewicz SJ
1695-1697 - rektorem o. Marcin Kołakowski SJ
1697-1699 - rektorem o. Jan Łukaszewicz SJ
1699-1702 - rektorem o. Jan Schwang SJ
1702-1705 - rektorem o. Tomasz Łącki SJ
1705-1709 - rektorem o. Aleksander Kasztela SJ
1709-1712 - rektorem o. Maciej Miłuński SJ
1712-1716 - rektorem o. Jan Bielski SJ
1716-1717 – wicerektorem o. Jan Łukaszewicz SJ
1717-1722 - rektorem o. Wojciech Daniszewski SJ
1720-1732 – początek budowy nowego klasztoru (arch. K. Zdanowicza)
1722-1725 - rektorem o. Jan Jabłoński SJ
1725-1728 - rektorem o. Fabian Bartold SJ
1728-1731 - rektorem o. Jan Pozniakowski SJ
1731-1735 - rektorem o. Mikołaj Czarzasty SJ
1735-1738 - rektorem o. Antoni Misztołd SJ
1738-1741 - rektorem o. Franciszek Skłodowski SJ
1741-1745 - rektorem o. Jan Zrzelski SJ
1745-1748 - rektorem o. Franciszek Skłodowski SJ
1748-1752 - rektorem o. Feliks Wierzbicki SJ
1752-1753 - rektorem o. Franciszek Skłodowski SJ
1753-1756 - rektorem o. Tomasz Sidorowicz SJ
1756-1758 - rektorem o. Franciszek Ogiński SJ
1759-1760 - rektorem o. Antoni Loupia SJ

1760-1773 – dom nowicjatu
1760-1763 - rektorem o. Marcin Kurzeniecki SJ
1763-1766 - rektorem o. Wincenty Przyborowski SJ
1766-1770 - rektorem o. Marcin Kurzeniecki SJ
1770-1771 - rektorem o. Józef Mirzyński SJ
1771-1773 - rektorem o. Gabriel Śnitko SJ
1772 – mieszka tu 42 zakonników (4 kapłanów i 23 kleryków)
1773 – kasata klasztoru

XVIII-XX w. – desakralizacja świątyni
1830 – kościół zniszczony służył za skład materiałów wojskowych.
Poł. XIX w. – rozebranie wieży kościelnej
2000 – zachowały się tylko fragmenty fundamentów
Bernardyni - p.w. Św. Antoniego z Padwy

1687 – przybycie zakonników do miasta i pierwsze zabiegi fundatora o budowę klasztoru
1696 - fundacja Teodora Rzewuskiego (łowczy rzeczyński) i Michała Pietuckiego (podczaszego rzeczyckiego).
1702 – drewniany kościół, i klasztor w randze rezydencji
1705 – erygowanie konwentu
1707-1710 – gwardianem o. Dominik Kulbanowicz
po 1710 – gwardianem o. Karol Łukszyn, w klasztorze umieszczono kopie obrazu Matki Bożej Budsławskiej
1759-1764 – gwardianem o. Augustyn Najkowski
1767 – gwardianem o. Augustyn Najkowski
1772 - konwent bernardynów liczył 6 zakonników w tym 4 kapłanów.
1808 – założenie szkoły parafialnej przy klasztorze (1809 = 8 uczniów).
1864 – (02.12) kasata klasztoru, zakonników wywieziono do Mińska i Kretyngi,
1864-1865 - Przy kościele pracuje 2 kapłanów a parafia liczy ok. 2000 kat.
1865 – (21.11) zamknięcie kościoła i przeznaczenie go na archiwum. Cudowny obraz św. Antoniego oddano do katedry.
Jezuici - p.w. Aniołów Stróżów, Judy Tadeusza i Franciszka Ksawerego

1673 – początek fundacji (przy Farze), sprowadzeni przez ks. J. Zdanowicza, kanonika smoleńskiego; zakonnicy prowadzili pracę w kaplicy p.w. Św. Józefa dobudowanej do parafialnego kościoła. Początkowo był to jeden kapłan z Orszy, a później dwóch misjonarzy.

1680-1749 – rezydencja jezuicka (do zniszczenie pożarem)
1673-1697 – superiorem o. Maksym Głowicz SJ
1682 – zamieszkanie jezuitów w kamienicy na śródmieściu
1684 – otwarcie kaplicy p.w. Św. Franciszka Ksawerego i Aniołów Stróżów (przy kamienicy)
1687 – budowa kościoła przy ul. Szkłowskiej
1697-1705 - superiorem o. Paweł Rodziewicz SJ
1699 – początek budowy nowej murowanej świątyni
1705-1709 - superiorem o. Piotr Puzyna SJ
1708 – spalenie drewnianej świątyni przez kozaków
1709-1713 - superiorem o. Krzysztof Schultz SJ
1713-1714 - superiorem o. Paweł Rodziewicz SJ
1714-1718 - superiorem o. Piotr Krzeczetowski
1718-1726 - superiorem o. Jan Nowomiejski SJ
1726-1727 - superiorem o. Michał Hintz SJ
1727-1731 - superiorem o. Jan Nowosielski SJ
1731-1733 - superiorem o. Piotr Truchonowicz SJ
1733-1734 - superiorem o. Jan Przywłocki SJ
1734-1735 – wicesuperiorem o. Hilary Dąbrowski SJ
1735-1737 - superiorem o. Jan Przewłocki SJ
1737-1738 – wicesuperiorem o .Michał Bartoszewski SJ
1738-1740 - superiorem o. Michał Rudnicki SJ
1740 - superiorem o. Jan Wołodkowicz SJ
1740-1743 - superiorem o. Andrzej Żułtowski SJ
1743-1746 - superiorem o. Józef Brzozowski SJ
1746-1749 - superiorem o. Michał Szyrma SJ
1748 – pożar niszczy część rezydencji, w tym wyposażenie kościoła

1749-1779 – rezydencja jezuicka (po odbudowie)
1749-1762 - superiorem o. Józef Nowacki SJ
1762-1764 - superiorem o. Damazy Marchocki SJ
1764-1766 - superiorem o. Piotr Zieliński SJ
1766-1768 - superiorem o. Mikołaj Hryniewicki SJ
1768-1770 - superiorem o. Wojciech Czajkowski SJ
1770-1772 - superiorem o. Michał Kruszewski SJ
1772 - rezydencja jezuitów liczyła 17 zakonników w tym 8 kapłanów.
1772-1786 - superiorem o. Hieronim Wichert SJ
1785 – położenie nowej marmurowej posadzki w kościele i budowa nowego chóru

1779-1820 – kolegium jezuickie
1786-1793 – rektorem o. Kajetan Gieryk SJ
1789 – w zestawieniu duszpasterskim za ten rok wspomniano o wysłuchaniu 3912 spowiedzi i wygłoszeniu 276 kazań. W tym czasie wprowadzono trzydniowe rekolekcje dla inteligencji.
1793-1802 – rektorem o. Antoni Lustyg SJ
1802-1803 – rektorem o. Jakub Rogaliński SJ
1803-1806 – rektorem o. Wincenty Tywankiewicz SJ
1806-1810 – rektorem o. Józef Mikułowski SJ
1810-1813 – rektorem o. Jan Lubsiewicz SJ
1813-1819 – rektorem o. Jan Korsak SJ
1819 – biblioteka liczy ok. 5000 woluminów
1819-1820 – rektorem o. Dezydery Richardot SJ
1820 – wydalenie jezuitów z Rosji.
1833 – kościół zabrany katolikom

XIX-XX w. – cerkiew prawosławna
1834 – przebudowa świątyni na cerkiew
1950 – zniszczenie przez komunistów
Klasztor Mariawitek

1737 – fundacja Sióstr Życia Mary (Mariawitki) dokonana przez właściciela miasta księcia Albrychta Radziwiła.
1773 - zamieszkały tu też zakonnice wypędzone z Bobrujska.
1843 – katalog potwierdza istnienie klasztoru, kapelanem jest ks. Jan Klonowski.
1850 – kasata klasztoru mariawitek.

Hłusk (Ćėóńź) – parafia p.w. Św. Anny

Klasztor bernardynów

1662 – fundacja drewnianego kościoła p.w. Św. Antoniego z Padwy i klasztoru bernardyńskiego, dokonana staraniem Aleksandra Połubińskiego (marszałek wielki lit.).
1667 – zatwierdzenie fundacji przez sejm.
1677 – zakończenie budowy nowego, murowanego kościoła p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Joachima, przy kościele istnieje parafia.
XVIII w – w kościele przechowywano jako Sudowny obraz Matki Bozej. Zakonnicy obsługiwali parafie i filialne kaplice w miejscowościach: Borosowszczyzna, Dworzec, Ratutycze, Ustercha, Zawołoczyce.
1744 – parafia Hłusk w dekanacie bobrujskim, na jej terenie znajdowały się miejscowości: Hłusk, Kościeysk, Iwanoszczewicze, Rudobielka, Porzecze, Kosarzyce, Łaskowicze Stawkowicze, Kolczyce, Wolnica, Krynki, Korytno, Dorohy, Minkowicze, Dworzec, Hłusza, Horodek.
1772 - w klasztorze bernardynów (p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP) mieszka 7 zakonników (4 kapł.).
1781 – powstanie szkoły parafialnej przy klasztorze bernardynów (1790 r. = 15 uczniów).
1798 – parafia w diecezji mińskiej.
1832 – kasata klasztoru przez władze carskie.
1842 – parafia w dekanacie bobrujskim, istniał kościół po franciszkanach obserwantach jako parafialny
1843 – ks. Jan Klonowski (c, dz), 1843- ks. Leon Nowicki (w), parafia liczy 1210 katolików, Kaplice: Hłusk (p.w. Św. Antoniego), Hłusk cmentarz, Borysowszczyzna, Dworzec, Uścierchy,
Klasztor Jezuitów (pierwsza parafialna świątynia)

1623-1630 – stacja misyjna podległa kolegium w Nieświeżu
1623 – w istniejącej tu twierdzy założyli swoja stacje misyjną jezuici dojeżdżając za zgoda wojewody Piotra z Tryzny do tego miejsca z klasztoru w Nieświeżu
1625 – zatwierdzenie fundacji przez króla Zygmunta III
1627 – powierzenie obsługi parafialnego kościoła oraz zlecenie wypraw misyjnych.
1630 – budowa kościoła,

1630-1651 – rezydencja jezuicka
1631-1633 – superiorem św. Andrzej Bobola SJ.
1631 – rezydencja podległa Nieświeżowi
1633-1637 – superiorem o. Marcin Rydzewski SJ
1645-1648 - superiorem o. Stanisław Ostrożański SJ
1648-1651 - superiorem o. Jan Szyłpa SJ
1651 – w czasie najazdu kozackiego pożar niszczy kościół

1652-1681 – misja jezuicka (z prawami rezydencji)
1652-1681 - spustoszenie klasztoru, w kolejnych latach rezydencja praktycznie nie istniała, choć mianowano dla niej przełożonych, i tak: 1652-1653 – o. Marcjan Woliński SJ, 1653-1654 – o. Samuel Markiewicz SJ, 1654-1655 – o. Paweł Idźkowski SJ, 1658-1660 – o. Marcjan Woliński SJ, 1660-1661 – o. Bartłomiej Ożarowski SJ

1681-1773 – rezydencja jezuicka
1681 – erygowanie klasztoru i otworzono szkołę dla klas niższych.
1682 - superiorem o. Piotr Łukaszewicz SJ
1682-1687 - superiorem o. Mikołaj Mroczkowski SJ
1686 – powstała przychodnia lekarska
1687-1690 - superiorem o. Stanisław Siemiradzki SJ
1690-1694 - superiorem o. Mikołaj Mroczkowski SJ
1694-1697 - superiorem o. Jerzy Podolec SJ
1697-1700 - superiorem o. Aleksander Przanowski SJ
1700-1703 - superiorem o. Kazimierz Bohdanowicz SJ
1703-1706 - superiorem o. Michał Bronisz SJ
1705 – powiększenie klas szkolnych (dodano retorykę)
1706-1709 - superiorem o. Cyprian Kunowski SJ
1707 – zamknięcie szkoły z powodu wojny północnej
1709-1712 - superiorem o. Michał Kukowicz SJ
1712-1717 - superiorem o. Jerzy Sakowicz SJ
1717-1718 - superiorem o. Jan Skirmunt SJ
1718-1727 - superiorem o. Jan Dobrzycki SJ
1725 – ponowne wznowienie szkoły
1727-1729 - superiorem o. Antoni Dernałowicz SJ
1729-1730 - superiorem o. Karol Orzeszko SJ
1730-1734 - superiorem o. Józef Skarzyński SJ
1732 – początek budowa nowej kamiennej świątyni (z fundacji Franciszka Dernałowicza).
1734-1737 - superiorem o. Walery Kryński SJ
1737-1742 - superiorem o. Michał Szyrma SJ
1737 - otwarcie bursy muzycznej
1738 – otwarcie apteki
1742-1747 - superiorem o. Ignacy Izdebski SJ
1744 – parafia dekanalna – dekanat bobrujski w diecezji wileńskiej. Na terenie parafii wyszczególniono miejscowości: Bobroysk, Kisielewicze, Osow, Baranowicze, Durynicze, Hołynka, Paniuszkiewicze, Niesieta, Bacewicze, Lubonicze, Ochocicze, Dziemianowszczyzna, Jasny las, Rynia, Michalew, Bortniki, Doboszna, Zylicze, Charłapowicze, Filipkowicze, Nadzieykowicze, Ciehinicze, Dworzec, Popowce, Krasny brzeg, Stepy, Bielcz, Słoboda Kazimierzowska, Omelna, Turki, Bircza, Piotrowicze, Horbaczewicze, Chołuy, Wiaz, Wiazownica, Lady, Kamienicze, Zarnowki, Hrauka, Łapicze.
1743 – konsekracja świątyni parafialnej p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP, przez bp. M. Zimkowicza.
1747 – konsekracja świątyni jezuickiej p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła (projekt T. Żebrowskiego)
1747-1757 - superiorem o. Aleksander Bykowski SJ
1757-1759 - superiorem o. Franciszek Bilewicz SJ
1759-1765 - superiorem o. Aleksander Osiejewicz SJ
1765-1768 - superiorem o. Michał Kraszewski SJ
1768-1771 - superiorem o. Jakub Gołębiewski SJ
1770 – otwarcie konwiktu, istniał do kasaty w 1773 r.
1771-1773 - superiorem o. Jan Szantyr SJ
1772 – klasztor jezuicki (dom III probacji), mieszka tu 19 zakonników (11 kapłanów)

1773 – przejęcie prowadzenia parafii przez duchowieństwo diecezji wileńskiej
1775 – szkoła podwydziałowa KEN, uczy tu 7 ex jezuitów.
1798 – w diecezji mińskiej
pocz. XIX w. – budowa twierdzy umieszcza murowaną świątynie wewnątrz obwarowań.
Szkłów (Ųźėī¢) – parafia p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła

XVII w. – zbór kalwiński fundacji Chodkiewicza przekazano na kościół katolicki
1744 – parafia w dekanacie orszańskim. Na terenie parafii znalazły się miejscowości: Szkłów, Ułanowicze, Trośnia, Błaszczyn, Owczynianki, Staryszkłow, Bobreyka, Kamienne Ławy, Czeczulinka, Karasie, Zaroce, Trośna, Hołowczyn, Zakrzewsk, Gutowsk, Kopyś.
1849 – budowa kościoła p.w. Św. Piotra i Pawła
1914-1920 – ks. Stanisław Jaroszewicz (p)
1917 r. parafia liczy 1620 kat.
1923 – ks. Antoni Jarmołowicz (p)
1925 – ks. Eugeniusz Królikowski (p)
po 1930 – magazyn i szpital
1990 – oddanie świątyni katolikom
2000 - Ks. Aleksander Bohdanowicz (p)



Klasztor Dominikanów - p.w. Św. Tomasza z Akwenu

1619 – fundacja Aleksandra Chodkiewicza
1772 – klasztor dominikanów, 22 zakonników (14 kapłanów).
Faszczówka (Ōąų÷ą¢źą) – parafia p.w. Nawiedzenia NMP

1616-1708 – majątek jezuicki i kościół zakonny (do zniszczeń moskiewskich)
1616 – ofiarowanie przez króla Zygmunta III na potrzeby fundacji kolegium w Orszy
1651 – misje prowadza tu o. Wojciech Dębski SJ i o. Marcin Karpecki SJ (z kolegium w Orszy)
1684-1685 – misjonarzem o. Jan Laskowski SJ
1686-1687 - misjonarzem o. Marcin Filochowski SJ
1687-1688 - misjonarzem o. Stanisław Chylewicz SJ
1691-1692 - misjonarzem o. Jan Piotrowski SJ
1692 – budowa drewnianej świątyni (staraniem rektora jezuitów w Orszy – o. Samuela Kościukiewicza SJ)
1695-1696 - misjonarzem o. Andrzej Strzeszewski SJ
1696-1697 - misjonarzem o. Stefan Wyszyński SJ
1698-1699 - misjonarzem o. Michał Jakonowicz SJ
1701-1703 - misjonarzem o. Jan Piotrowski SJ
1702-1706 - misjonarzem o. Stanisław Chylewicz SJ
1704-1710 - misjonarzem o. Jan Szpakowski SJ
1708 – ograbienie świątyni przez wojska moskiewski

1708-1754 – majątek jezuicki i kościół zakonny (do konsekracji nowej świątyni)
1710-1713 - misjonarzem o. Kazimierz Matelakowski SJ
1713-1718 - misjonarzem o. Jan Szpakowski SJ
1718-1720 - misjonarzem o. Franciszek Faszczewski SJ
1720-1721 - misjonarzem o. Mikołaj Krasnodębski SJ
1721-1722 - misjonarzem o. Jerzy Antoniewicz SJ
1722-1725 - misjonarzem o. Jan Szpakowski SJ
1726-1727 - misjonarzem o. Rafał Chlusowicz SJ
1727-1729 - misjonarzem o. Wawrzyniec Gintowt SJ
1730-1744 - misjonarzem o. Eustachy Bazylewicz SJ
1733-1734 - misjonarzem o. Kazimierz Godlewski SJ
1734-1738 - misjonarzem o. Jan Dabrowski SJ
1736-1739 - misjonarzem o. Józef Szabłowski SJ
1738 – początek budowy murowanej świątyni
1738-1739 - misjonarzem o. Jan Legnikowski SJ
1740-1741 – misjonarzami: o. Jan Ruszewski SJ, o. Józef Lipiński SJ, o. Ignacy Chludziński SJ.
1741-1743 – misjonarzami: o. Adam Ruszczycki SJ, o. Grzegorz Winkler SJ
1744 – kościół filialny parafii Orsza
1744-1745 – misjonarzami: o. Franciszek Kwitowski SJ, o. Adam Ruszczyzki SJ,
1744-1747 – misjonarzami: o. Józef Drużyłowicz SJ, o. Józef Kassowski SJ
1745-1746 - misjonarzem o. Kazimierz Słoński SJ
1746-1747 - misjonarzem o. Józef Szabłowski SJ
1747-1748 – misjonarzami: o. Jan Dzierżek SJ, o. Jakub Gołębiowski SJ, o. Marcin Konarzewski SJ
1749-1751 – misjonarzami: o. Józef Szabłowski SJ, o. Hilary Dąbrowski SJ, o. Leon Wiszowaty SJ
1748-1758 – misjonarzami: o. Wiktor Szczucki SJ, o. Jan Bohdanowicz SJ
1751-1753 – misjonarzem: o. Michał Kaczanowski SJ
1753-1754 - misjonarzem o. Jan Michałowski SJ
1754 – zakończenie budowy murowanej świątyni (staraniem rektora z Orszy – o. Antoniego Bykowskiego SJ), w kościele trwał kult Obrazu Matki Bożej i przechowywano tu relikwie św. Symplicjana.

1754-1773 – majątek jezuicki i kościół zakonny (do kasaty zakonu)
1754-1755 - misjonarzem o. Joachim Kamiński SJ
1756-1757 – misjonarzami: o. Antoni Bierdasz SJ, o. Jan Świacki SJ
1757-1758 - misjonarzem o. Jan Michałowski SJ
1757-1769 - misjonarzem o. Leon Wiszowaty SJ
1760-1761 – misjonarzami: o. Jan Bohdanowicz SJ, o. Michał Łomiński SJ
1762-1763 - misjonarzem o. Franciszek Dziwłowicz SJ,
1762-1765 - misjonarzem o. Antoni Idzikowski SJ
1764-1765 – misjonarzami: o. Franciszek Kareu SJ, o. Jan Chodźkiewicz SJ
1765-1766 - misjonarzem o. Tomasz Godlewski SJ
1767-1773 - misjonarzem o. Cyprian Zdanowicz SJ
1768-1769 - misjonarzem o. Ignacy Galiński SJ
1770-1772 - misjonarzem o. Wawrzyniec Kniazewicz SJ
1770-1773 - misjonarzem o. Stanisław Wierciechowski SJ
1772 – kościół p.w. Nawiedzenia NMP obsługiwało 2 jezuitów.
1773 – kasata zakonu

1776-1820 – parafia obsługiwana przez jezuitów
1776 – erygowanie samodzielnej parafii oraz fundacja klasztoru dla jezuitów dokonana przez Czartoryskich (mieszkało tu zazwyczaj 2-3 zakonników).
1783-1794 - misjonarzem o. Stefan Olechnowicz SJ
1787-1798 - misjonarzem o. Józef Reutt SJ
1789-1807 - misjonarzem o. Andrzej Żebrowski SJ
1794-1799 - misjonarzem o. Józef Perkowski SJ
1796 – parafia liczy ok. 3000 kat.
1798-1802 - misjonarzem o. Ignacy Kozłowski SJ
1802-1806 - misjonarzem o. Ignacy Chlidziński SJ
1805-1807 - operariuszem o. Alojzy Soroka SJ
1807-1810 - misjonarzem o. Erazm Jałoza SJ
1810-1815 - operariuszem o. Alojzy Soroka SJ
1813-1816 - misjonarzem o. Szymon Okuszko SJ
1817-1818 – superiorem o. Alojzy Soroka SJ
1819-1820 - superiorem o. Alojzy Soroka SJ

1822-1967 – kościół parafialny
1822 – przekazanie prowadzenia parafii diecezjalnemu duchowieństwu
1923 – ks. Aleksander Sak, kaplice: Ugły, Kurdrzew.
1928 – ks. Albin Szaciło
1935 – ks. Piotr Janukiewicz, aresztowanie proboszcza i kradzież przez bolszewików Obrazu Matki Bożej
1941-1944 – przyjazdy księdza ze Szkłowa
1967 – zniszczenie kościoła poprzez wysadzenie murów dynamitem

1989-2008 – w diecezji mińskiej i mińsko-mohylewskiej
1989 – o. Janusz Skęczek OP
1993 – ks. Jan Wojtkiewicz MIC, ks. Czesław Kureczko MIC
2000 - Ks. Aleksander Bogdanowicz
Bychów (Įūõą¢) - parafia p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła

1619-1848 – klasztor Kanoników Lateranejskich

1619 – fundacja drewnianej świątyni p.w. Św. Kazimierza, przez Chodkiewiczów

1620 – sprowadzenie Kanoników Lateranejskich

1765 – fundacja świątyni p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP przez Sapiehów.

1744 – parafia w dekanacie orszański, Na terenie parafii znajdowały się miejscowości: Bychow, Nowy Buchow, Chomicze, Szmaki, Jazwa, Jamna, Kletno, Wiony, Worodziec, Łubianka, Turki, Sielec, Hłucki, Kamionka, Nizowka, Honow, Lutkow, Haustow, Suszczow, Studzianka, Mostok, Barkałabow, Niakanowicze, Zbuszyn, Łuczyce, Taymanow.

1773 – w klasztorze Kanoników Regularnych p.w. Św. Kazimierza, mieszkało 10 zakonników.

1810 – ks. Wojciech Włochowicz (p, dz.) kanonik regul.

1810 – parafia w dekanacie bychowskim

1808-1835 – w klasztorze kanoników mieszka 9 lub 8 zakonników

1845 – w klasztorze kanoników pracuje już tylko 2 kapłanów

1848 – kasata klasztoru kanoników.



XX/XXI w. – parafia diecezjalna

1907-1911 – ks. Piotr Janukowicze (p)

1912-1914 – ks. Antoni Racewicz

1917 – poświęcenie kopca ku czci Tadeusza Kościuszki (8 m), zbudowanego prze polskich żołnierzy.

1923-1928 – ks. Witold Tomaszewski

1995-2000 - Ks. Roman Foksiński

Świetłogorsk (Ńāåņėąćīšńź) – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Św. [rej. Świetłagorski]

Szaciłki (dziś dzielnica Świetłagorska)

1634-1773 – misja jezuicka rezydencji bobrujskiej

1638 - w miejscowości Szaciłki ofiarowana jezuitom przez Piotra Sulatyckiego.

XVII - zbudowano drewnianą świątynię i założono stacje misyjną .

1650 –zbudowanie drewnianego kościoła dla potrzeb misja jezuitów z Bobrujska

1773 – kasata zakonu i zabranie funduszy na skarb państwa.



1774-1939 – drewniana świątynia parafialna

1812 – spalenie świątyni w czasie wojen napoleońskich.

1818 – budowa nowej świątyni p.w. Świętego Krzyża.

1936 – zamknięcie kościoła przez władze komunistyczne.

1939 – rozebranie świątyni i pozostawienie terenu na cmentarz



Swietłogorsk


1990 – (21.08) rejestracja parafii

1992 – budowa kościoła

1993-2002 – ks. Jan Salomon

1997 – (06.09) poświęcenie kościoła przez kard. K. Świątka.

2005-2007 – ks. Tadeusz Samorek

Turów (kościół rzymsko-katolicki 1630-1773)

1630-1654 – stacja misyjna kolegium w Ostrogu

1630 – fundacja dla Jezuitów dokonana przez Annę Chodkiewiczowi,

1330-1631 – misjonarzem o. Jan Smętnius SJ i 1630-1635 – o. Jan Borek SJ

1630 - wybudowano kościół i dom dla misjonarzy funkcjonuje tu misja jezuicka podległa klasztorowi w Ostrogu

1630-1635 – misjonarzami: o. Jan Kadłubowski SJ i 1633-1634 – o. Jan Smentus SJ

1638-1639 - misjonarzem o. Jan Smentus SJ

1638-1642 - misjonarzem o. Szymon Dębowski SJ

1641-1643 - misjonarzem o. Marcin Łysakowski SJ

1642-1649 - misjonarzem o. Tomasz Skarzyński SJ i 1745-1747 - misjonarzem o. Świętosław Rudnicki SJ

1647-1648 - misjonarzem o. Mikołaj Meleszko SJ

1648 – kozacy niszczą misje jezuicką

1648-1653 - misjonarzem o. Leon Orzeł SJ i 1652-1653 - misjonarzem o. Aleksander Kruczkowski SJ

1653-1654 - misjonarzem o. Michał Meleszko SJ i 1753-1754 - misjonarzem o. Jan Kiedrzyński SJ



Poł. XVII w. – czas zniszczeń i odbudowy

1655 – kolejne zniszczenia świątyni przez wojska moskiewskie

1660 – budowa kościoła na ruinach dawnego zamku, pracuje tu od dwóch do trzech misjonarzy.



1701-1773 – misja kolegium w Pińsku

1701-1702 – superiorem o. Marcin Eliaszewicz SJ

1701 – misja jezuicka podległa klasztorowi w Pińsku, czasem misjonarze obsługiwano też stacje w Śniatyniu

1702-1703 - superiorem o. Jan Preuschoff

1703-1704 - superiorem o. Adam Paczewski SJ

1704-1705 - superiorem o. Cyprian Kunowski SJ

1705-1711 - superiorem o. Jerzy Antoniewicz SJ

1711-1712 - superiorem o. Józef Rypiński SJ

1724-1730 - superiorem o. Piotr Olszewski SJ

1730-1731 - superiorem o. Michał Godebski SJ

1731-1733 - superiorem o. Jan Dawidowicz SJ

1733-1735 - superiorem o. Karol Szmurło SJ

1735-1739 - superiorem o. Antoni Pietrzykowski SJ

1740-1742 - superiorem o. Józef Oziębłowski SJ

1742-1746 - superiorem o. Michał Sienkowski SJ

1749-1751 - superiorem o. Joachim Kamiński SJ

1751-1755 - superiorem o. Józef Korycki SJ

1762-1766 - superiorem o. Antoni Sucharebski SJ

1770-1773 - superiorem o. Antoni Sucharebski SJ

1772 - mieszka tu 2 kapłanów jezuickich.



Po 1773 – kościół pojezuicki

1872 – filia parafii Dawidgorodek, dekanat piński (obsługiwał: ks. Julian Wierzejski)

Jurewicze (Jurowice).

Miejscowość Jurewicze położona jest obok miasta Mozyr, na terenie dzisiejszej obłasci gomelskiej, aktualnie wchodzi w skład diecezji pińskiej. W 1843 parafia Jurewicze należała do dekanatu rzeczyckiego. Opisując odległości w XIX w. zaznaczano, że parafialny kościół w Jurewiczach położony jest 23 wiorsty o Mozyrza, 19 od kościoła w Kimbarówce i 35 od Chojnika oraz ok. 50 wiorst od parafialnej świątyni Ostrochladowicze.



A. Fundacja i parafia prowadzona przez OO Jezuitów [1681-1773].

1673 – początki kultu Cudownego Obrazu Matki Bożej.

Początkowo była to misja jezuicka, przy której w 1673 r. o. Marcin Turawski (TJ) misjonarz ludowy zbudował na miejscu dawnego zamku drewnianą kaplice, dla obrazu Matki Bożej Łaskawej [rzekomo przywieziony tam z twierdzy Kudak] , a obok niej powstał dom dla kapłanów.





1681 – drewniany kościół i dom dla misjonarzy

Przy istniejącym kościele jezuici rozpoczęli w 1681 r. budowę klasztoru. Dobre uposażenie fundacji, a później umiejętne propagowanie przez zakonników kultu maryjnego dało tu początek miasteczka służącego dla pielgrzymów odwiedzających Cudowny Obraz Matki Bożej.

Historia wspomina, że trzykrotnie wznoszono tu była drewniana świątynia, powstająca na nowo do życia po kolejnych zniszczeniach.



1713-1720 – superiorem o. Stanisław BOBIATYŃSKI (TJ).

1720-1723 – superiorem o. Franciszek KAMIŃSKI (TJ).

1723-1727 – superiorem o. Albert JANKOWSKI (TJ).

W roku 1726 rozpoczęto wznoszenie murowanych budynków kościelnych – świątyni i domu misyjnego, całość ukończono dopiero w 1748 r.

1727-1728 – superiorem o. Urban GALSZTYN (TJ).

1728-1729 – superiorem o. Jan BOHATKO (TJ).

1729-1730 – superiorem o. Urban GOLSZTYN (TJ).

1730-1732 – superiorem o. Tomasz KOLWOWSKI (TJ).

1732-1733 – superiorem o. Adam WIELOCKI (TJ).

1733-1736 – superiorem o. Adam GAŁĄZKOWSKI (TJ).

1736-1751 – superiorem o. Franciszek KOLERT (TJ).

W 1744 r. była to kościół w parafii Mozyr. Nieco później staraniem przełożonego o. Korert, wzniesiono w 1746 r. nowy murowany kościół p.w. Nawiedzenia NMP. Była to 3 nawowa świątynia z 2 wieżową fasadą. Konsekracji świątyni dokonał w tymże roku bp. F. Kowieński.



1751-1758 – superiorem o. Jan KARPOWSKI (TJ).

Od 1754 r. misja jezuicka uzyskawszy status rezydencji rozpoczęła starania o pozwolenie na prowadzenie szkoły, nieco później w 1756 otworzono tu bursę dla uczniów.

1758-1762 – superiorem o. Paweł MYCKIEWICZ (TJ).

W 1760 r. zakonnicy z Jurewicz podjęli się obsługi kościoła w pobliskiej Wołodarce , z czasem otworzyli tam samodzielna misje.

1762-1765 – superiorem o. Ignacy DMIECIŃSKI (TJ).

W tym czasie prowadzone były stacje misyjne w miejscowościach: Biała Cerkiew, Brahin , Mozyrz, Wołodarka.

1765-1770 – superiorem o. Andrzej GRĄDZKI (TJ).

1770-1771 – superiorem o. Jerzy BOCHEN (TJ).

1771-1773 – superiorem o. Józef ŁUCKI (TJ).

W roku 1772 klasztor jezuicki liczył 13 zakonników (8 kapłanów, 2 kleryków i 3 braci zakonnych). W 1778 r. otwarto kolegium.

W roku 1777 r. OO. Kapucyni przeprowadzili tu kilkunastodniowe misje w czasie których 518 osób, dawnych katolików siłą wprowadzonych do prawosławia wróciło do jedności z Kościołem katolickim.




B. Parafia prowadzona przez Polską Prowincje Kapucynów [1781-1788 ].

1781-1784 – przełożonym o. Mariofil MACHAYSKI (OFMCap).

Fundacja ofiarowana została kapucynom w 1781 r. przez ks. Franciszka Kandyda Ossolińskiego biskupa kijowskiego, był to, jak wspomniano wcześniej, dawny klasztor pojezuicki i kościół p.w. Narodzenia NMP, spełniający role sanktuarium maryjnego, bo przechowywano w nim cudowny obraz. Początkowo mieszkało tu pięciu braci.



1784-1786 – przełożonym o. Maurycy KRÓLICKI (OFMCap).

Kapucyni prowadza przy sanktuarium regularną prace parafialną, teren parafii był dosyć rozległy, obejmował 5 miast i 32 wioski.

1786-1788 – przełożonym o. Kosma ŻUCHOWICZ (OFMCap).

Niemożliwość zachowywania zakonnego ubóstwa [potrzeba było utrzymywać konie, gospodarstwo i służbę kościelną], stała się powodem, że kapucyni zrezygnowali z prowadzenia tego miejsca . Wcześniej jednak w latach 1781-1784 przeprowadzili udane misje rekolekcyjne na Wołyniu i Ukrainie. Według oficjalnych informacji właśnie w 1788 r. kapucyni mieli by odejść z Jurewicz.



C. Inne zakony i likwidacja parafii [1788-1866).

a. 1788-1800 – Zakon Kaznodziejski.

Po odejściu jezuitów, (jacy przenieśli się w głąb Rosji, gdzie nie odczytano jeszcze dokumentów kasacyjnych zakonu, np. do Połocka gdzie prowadzili Kolegium), parafie powierzono dominikanom, jacy pracowali tu ok. trzynastu lat.



b. 1800-1844 – Bernardyni

1800-1801 – przełożonym o. CZARNIAWSKI (OFM).

Po odejściu dominikanów, od 1800 r. biskup miński J. Dederko osiedlił tu bernardynów.

1801-1802 – przełożonym o. KONCEWICZ (OFM).

1802-1811 – przełożonym o. Domicjan BUŁHAREWSKI (OFM).



1811-1814 – przełożonym o. Telesfor LEBĘDOWSKI (OFM).


1814-1818 – przełożonym o. Felicjan SZWEDEROWICZ (OFM).


1818-1822 – przełożonym o. Jan TYSZKA (OFM).

W roku 1819 dach kościoła został pokryty blachą.


1822-1825 – przełożonym o. Justyn WILCZEWSKI (OFM).


1825-1826 – przełożonym o. Polikarp HERMANN (OFM).


1826-1827 – przełożonym o. Zygmunt TWOROWSKI (OFM).


1827-1828 – przełożonym o. Wincenty JAZDOWSKI (OFM).

1833 – kasata klasztoru

Zakonnicy pracowali do 1832 r., kiedy to na mocy ukazu carskiego klasztor skasowano, a kościół zamknięto. Życie parafii do 1840 r. skupiało się przy cmentarnej kaplicy.



c. 1840-1864 – sanktuarium diecezjalne.

1843 – proboszczem o. Antoni RODZIEWICZ (OFM)

Po wielu staraniach w 1840 r. ponownie przekazano na potrzeby parafii katolickiej kościół, jaki do 1842 r. pełnił funkcję świątyni parafialnej. W 1843 r. proboszczem był tu jeszcze zakonnik bernardyński: o. Antoni Rodziewicz (OFM), a obowiązki wikarego spełniał ks. Stanisław Gordziejewski.



1860-1865 – proboszczem ks. Hugon GRODECKI.

Licząc się z możliwością zagarnięcia sanktuarium przez prawosławnych, ostatni proboszcz, ks. Grodecki postarał się o namalowanie kopii cudownego obrazu, jaki umieścił też w głównym ołtarzu, a oryginał schowano. Dzięki staraniu rodziny Kieniewiczów słynący łaskami Obraz wywieziono do Krakowa [kościół p.w. św. Barbary].

Zamknięcie świątyni nastąpiło dnia 27.11.1864 r., mimo, że jeszcze w tym roku obliczano liczebność parafii jako 1077 katolików. Początkowo wierni gromadzili się przy kaplicy, ale i ta świątynię odebrano katolikom w dniu 15.07.1865 r.



d. Cerkiew prawosławna (1865-1917 r.)

1865-1866 –zamienienie kościół na budynek cerkiewny.

Starania miejscowego duchowieństwa i władzy rosyjskiej doprowadziły do zamienienia tej świątyni na cerkiew. Konsekracja odbyła się w dniu 08.09.1865 jako cerkiew Narodzenia NMP.

W 1872 r. brak informacji o kościele w Jurewiczach, na terenie rozległego dekanatu morzysko-rzeczyckiego czynnych były tylko 5 parafii i 17 kaplic.



f. W zarządzie komunistycznej władzy (1918-1989 r.)

W 1919 r. władza sowiecka umieszcza w klasztorze szpital i dom dziecka. Złe eksploatowanie obiektu, czas wojny, i inne trudne dziś do ustalenia okoliczności, doprowadzają, że w 1980 r. obiekt jest ruina. W 1992 r. przekazano klasztor mniszkom prawosławnym.



g. W czasach odrodzenia religijnego (1990-2007 r.)

W 1996 zawaliła się pierwsza część dachu w nieremontowanej świątyni, w 2000 r. była ona zupełnie pozbawiona więzi dachowej i niszczała. Opiekę nad mieszkającymi w okolicy katolikami spełnia ks. Józef Dziekański.

Rogaczew (Šąćą÷ī¢) – parafia p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP [rej. Rogaczowski]

1741-1750 – jezuicka stacja misyjna kolegium w Bobrujsku

1741-1742 – misjonarzem o. Michał Kaczanowski SJ

1742-1743 – misjonarzem o. Józef Krassowski SJ

1743-1744 – misjonarzem o. Stanisław Giedroyć SJ

1744-1747 – misjonarzem o. Mikołaj Hryniewicki SJ

1747-1749 – misjonarzem o. Kazimierz Godlewski SJ

1749-1750 – misjonarzem o. Józef Staszkiewicz SJ

XIX w. – neogotycka świątynia

1911-1913 – wybudowano tu kościół w stylu neogotyckim

- ks. Zygmunt Chodasowski

1918 – ks. Stanisław Wojna

1923 – ks. Ignacy Bernatowicz, kaplica Dworzec (drewniany kościół p.w. Św. Jana).

Ok. 1930 – zamknięcie świątyni i przeznaczenie na piekarnię.

XX/XXI w. – odrodzenie religijne

2000-2007 – ks. Leonard Okołotowicz

Rzeczyca (Šż÷ūöą) – parafia p.w. Trójcy Przenajświętszej [rej. Rzeczycki]

XIV/XVI w. - o pierwszej świątyni


Miasto było wzmiankowane po raz pierwszy w 1213, obok znajdował się obronny zamek (zniszczony w czasie najazdu moskiewskiego 1654 r.), możliwe, że w tym początkowym okresie obok cerkwi prawosławnej zaistniał tu tez kościół katolicki zwłaszcza że w 1511 król Zygmunt Stary nadał miastu prawa magdeburskie (potwierdzone w 1561 i 1596 r.). Zniszczenie kościoła mogło nastąpić w 1648-1649 r. kiedy gospodarzyli w mieście kozacy.



1634-1835 – kościół i klasztor dominikanów p.w. Św. Trójcy.

1634 – fundacja Aleksandra Słuszko dla dominikanów, potwierdzona przez króla Władysława IV

XVII w. – wybudowanie drewnianego kościoła i klasztoru i prowadzenie przez dominikanów parafii.

1744 – parafia w dekanacie bobrujskim, na jej terenie znajdowały się miejscowości: Rzeczyca, Chełmecz, Czobołowicze, Hłybowo, Demechi, Horywody, Swiridowicze, Zaspa, Berezowka, Hościwil, Lewosze.

1772 – w klasztorze dominikańskim mieszka 4 zakonników (3 kapł.)

1798 – parafia w diecezji mińskiej.

1835 - kasata klasztoru dominikanów



1836-1863 – parafia w kościele podominikańskim.

1842 – parafia liczy 2026 katolików (197 domów). Kaplica na cmentarzu.

1843 – o. Antoni Urbikowski (c), ks. Kazimierz Krassowski (w).

1862 – pożar drewnianego kościoła p.w. Św. Trójcy

1863 – początek budowy nowej świątyni murowanej – niedokończonej.

1868 – filie w Łojowie, Zaśnie i Bierozówce oraz kaplica w Hniliszczu.

1872 – ks. Walerian Ignatowicz (a), 1872 – ks. Józef Szymkiewicz (w), filia w Łojewie, kaplice: Rzeczyca cm., Łojew.

1885 – parafia należy do dekanatu morzysko-rzeczyckiego i liczy 1022 kat. , nabożeństwa odbywają się w domu prywatnym, filialny kościół tej parafii to Łojów.

1893 – zniszczenie świątyni (cerkiew?)



1896 – 2007 – neogotycka świątynia

1896 – początek budowy murowanego kościoła (neogotyckiego).

1902-1904 – ks. Franciszek Wyleżyński (w)

1903 – (01.06) poświęcenie nowego kościoła

1922 – ks. Karol Łupinowicz, dekanat morzysko-rzeczycki.

1932 – zamkniecie kościoła i przeznaczenie na skład, muzeum i bar piwny.

1990 – w obiekcie sakralnym kawiarnia i muzeum

1999 – (03.09) odzyskanie świątyni

1998-2007 – ks. Grzegorz Chudek

Chalcz (d. pow. homelski)

1730-1773 – stacja misyjna jezuitów (rezydencji w Bobrujsku)

1729-1732 – superiorem o. Antoni Dernatowicz SJ

1731 – z fundacji Kazimierza i Antoniego Chaleckich powstaje w tej miejscowości dom misyjny dla jezuitów i kościół przy którym pracuje dwóch kapłanów.

1732-1733 - superiorem o. Kazimierz Bogucki SJ

1733-1735 - superiorem o. Paweł Murzynowicz SJ

1735-1741 - superiorem o. Adam Ruszczycki SJ

1738 – Jan Żaba funduje uposażenie dla trzeciego kapłana z zakonu jezuitów jaki ma pracować w Turczynie

1741-1751 - superiorem o. Kazimierz Terlecki SJ

1751-1752 - superiorem o. Jakub Gołębiewski SJ

1752-1753 - superiorem o. Jakub Mierzwiński SJ

1756-1771 - superiorem o. Mikołaj Leonowicz SJ

1771-1772 - superiorem o. Marcin Strusiński SJ

1772-1773 - superiorem o. Feliks Trzeciak SJ



1773-1820 – stacja misyjna jezuitów (kolegium w Mohylewie)

1783-1799 – superiorem o. Mikołaj Leonowicz SJ,

1796 – na terenie parafii wysłuchano 416 spowiedzi i udzielono 5 chrztów, natomiast misjonarzami byli w tym czasie: 1784-1801 – o. Tomasz Olszewski SJ, 1797-1803 – o. Jan Woyszwiłło SJ,

1803-1806 – superiorem o. Franciszek Borowski SJ

1810 – na terenie parafii wysłuchano 1283 spowiedzi i udzielono 2 chrztów, natomiast misjonarzami byli w tym czasie: 1803-1806 – o. Jan Chomicki SJ, 1811-1820 – o. Karol Żułkiewski SJ, 1810-1816 – o. Jan Chomicki SJ

1813-1817 – superiorem o. Jan Marcinkiewicz SJ


BRAHIŃ - misja jezuicka.

1750 – fundacja kościoła przez Katarzyne Zamojską

XVIII – fundacja domu dla misjonarzy jezuickich

1770 – misja jezuicka podległa rezydencji jezuickiej w Jurewiczach

1773 – kasata zakonu
Ostrohladowicze

1626 – fundacja pierwszej świątyni przez Charlińskich

1744 – parafia w dekanacie owruckim diecezji kijowskiej.

1789 – parafia w diecezji mińskiej

1805 – budowa nowej świątyni staraniem proboszcza ks. Józefa Korsak.

1842 – parafia w dekanacie rzeczyckim, liczy 2593 katolików. Należały do parafii filie: Bramin i Chełmach (obsługiwane przez o. Marcina Stołyhwo OP) oraz filie Chojnik i Wielkibor (obsługiwane przez o. Łukasza Pióro OP)

1843 – ks. Franciszek Poźniak (c), ks. Józef Gadejko (w)

1872 – ks. Julian Rutkowski, parafia w dekanacie rzeczysko-mozyrskim, liczy 2656 kat.

Lelczyce – (Ėåėü÷ūöū) parafia p.w. N. Serca Pana Jezusa i MB. Fatimskiej [rej. Lelczyce]

1744 – kaplica w parafii Babicze, filialnej Mozyrza

1909 – fundacja drewnianego kościoła przez Feliksa Tyszkiewicza

1909-1910 – ks. Kazimierz Dowgiałowicz (p)

1912-1913 – ks. Jan Żawryt (p)

1913 – konsekracja świątyni przez abp. W. Kluczyńskiego.

1922 – vacat, dekanat morzysko-rzeczycki.

Po 1922 – zamknięcie kościoła przez władze sowieckie, przeznaczenie na magazyn.

1943 – spalenie się kościoła

1990-1997 – ks. Zbigniew Bojar

1990 – rejestracja parafii

1991 – początek budowy kościoła

1998 – (04.09) konsekracja świątyni przez kard. K. Świątka.

2000-2007 - Ks. Witold Myszona

Czeczersk n/Sożem - p.w. Świętej Trójcy

XV w. – miasto własnością Jagiellonów (możliwość istnienia pierwszej kaplicy katolickiej).

1744 – kaplica na terenie parafii Homel.

1744-1820 – stacja misyjna jezuitów

1744 – założenie stacji misyjnej przez jezuitów z kolegium w Mohylewie.

1753-1754 – misjonarzem o. Józef Illinicz SJ

Ok. 1754 – przyłączenie stacji misyjnej do fundacji Beckelmana.

1754-1761 – misjonarzem o. Jan Chodźkiewicz SJ

1759-1769 – misjonarzem o. Jan Bohdanowicz SJ

1767-1769 – misjonarzem o. Józef Illinicz SJ

1768-1773 – misjonarzem o. Szymon Terlecki SJ

1777 – erygowanie samodzielnej parafii (bp. A. Siestrzeńczewicz).

1783-1786 – superiorem o. Jan Bohdanowicz SJ

1784 – budowa nowego murowanego kościoła finansowana przez gen. gubernatora Zachariasza Czernyszewa.

1787-1792 - superiorem o. Jan Lemprecht SJ

1787 – przy kościele pracuje 2 jezuickich kapłanów.

1788 – otwarcie szkoły parafialnej (uczy 1 jezuita i 1 nauczyciel świecki).

1796 – parafia liczy 769 kat. , spowiedzi 1120, chrzty 24.

1802 – w szkole uczy się 44 uczniów.

1806-1809 - superiorem o. Klemens Szpak SJ

1806 – zamknięcie szkoły.

1810-1815 - superiorem o. Wincenty Górski SJ

1810 – z rocznych wyliczeń wynika, że spowiedzi odbyło się 2750, chrztów 92.

1815-1820 - superiorem o. Andrzej Lewonowicz SJ

1820 – wygnanie jezuitów z Rosji.



XIX-XX w. – parafia diecezjalna

1880 – parafia w dekanacie homelskim, licząca 1926 kat.

1910 – istnieje tu drewniany kościół

1910-1911 – ks. Piotr Baronowski (p)

1917 - parafia w dekanacie homelskim, liczyła 1810 kat.

1918-1934 – ks. Albin Szaciłło (p)

1923 - do parafii należały kaplice: Onaszki, Łukowskie-Popławy, Rudnia-Niesimkowska, Rudnia-Bartłomiejowska.

Jezuici – p.w. Św. Stanisława

1630-1638 – rezydencja jezuitów

1630 – w domu wystawionym przez Michała Jelskiego zorganizowano pierwszy klasztor jezuicki.

1631 – budowa drewnianej świątyni p.w. św. Jerzego na przedmieściu Leszcz

1632-1633 – superiorem o. Marcin Krasnodębski SJ

1632 – otwarcie kolegium z fundacji Alberta Radziwiłła

1633-1637 – superiorem o. Wojciech Plocensis SJ

1635 – zatwierdzenie fundacji przez sejm

1635 – budowa szkoły w prywatnym domu udostępnionym z funduszy Albrechta Stanisława Radziwiłła

1636 – początek budowy murowanej świątyni p.w. św. Stanisława

1637-1638 – wicerektorem o. Stanisław Tomisławski SJ



1638-1655 – kolegium jezuickie (do wojen moskiewskich)

1638-1641 – rektorem o. Andrzej Wołowicz SJ

1638 – otwarcie kolegium (początkowo w budynku Jagielskiego)

1641-1645 – rektorem o. Paweł Giwoyna SJ

1645-1648 - rektorem o. Szymon Ugniewski SJ

1647 – konsekracja świątyni św. Stanisława przez bp. M. Krasickiego

1648 – spalenie kolegium (dach i wnętrze kościoła) w czasie najazdu kozaków

1648-1651 - rektorem o. Stanisław Tomisławski SJ

1651-1654 - rektorem o. Andrzej Wołłowicz SJ

1651– początek prac przy budowie nowego, murowanego 2 piętrowego, budynku kolegium.

1652-1657 – mieszkał tu św. Andrzej Bobola

1654-1655 - wicerektorem o. Maciej Łężyński SJ

1655 – zniszczenie kolegium i kościoła przez wojska moskiewskie i kozackie



1656-1700 – kolegium jezuickie (po odbudowie z wojen „Potopu”)

1656-1657 – odbudowa kolegium i kościoła

1657 - rektorem o. Jan Rościszewski SJ

1658 - rektorem o. Andrzej Wołłowicz SJ

1658-1662 - rektorem o. Szymon Wdziekoński SJ

1662-1666 - rektorem o. Andrzej Grużewski SJ

1666-1669 - rektorem o. Stanisław Tupik SJ

1669-1672 - rektorem o. Maciej Starzyński SJ

1672-1675 - rektorem o. Jan Odachowski SJ

1675-1678 - rektorem o. Michał Telszewski SJ

1675 – zakończenie budowy budynku kolegium.

1678-1681 - rektorem o. Marcin Kołakowski SJ

1681-1685 - rektorem o. Władysław Drzewiecki SJ

1685-1688 - rektorem o. Maciej Lisowski SJ

1688-1691 - rektorem o. Stefan Dyżewski SJ

1691-1693 - rektorem o. Jan Łukaszewicz SJ

1693-1696 - rektorem o. Maciej Przeradowski SJ

1696-1699 - rektorem o. Maciej Miłuński SJ

1669-1700- wicerektorem o. Maciej Godebski SJ



1702-1773 – kolegium jezuickie (sanktuarium bł. Andrzeja Boboli)

1700-1703 - rektorem o. Maciej Godebski SJ

1702 – podniesienie trumny Św. Andrzeja w klasztornym kościele

1703-1707 - rektorem o. Władysław Narewicz SJ

1707-1710 - rektorem o. Aleksander Jeleński SJ

1710-1713 - rektorem o. Wojciech Dzieniszewski SJ

1713-1716 - rektorem o. Wincenty Szypiłło SJ

1716-1717 - rektorem o. Mikołaj Znamirowski SJ

1717-1718 - rektorem o. Mikołaj Jeleński SJ

1718-1723 - rektorem o. Jan Tomaszewski SJ

1720 – mieszka tu ok. 70 zakonników (w tym: 10 profesorów).

1723-1724 - rektorem o. Stanisław Skorulski SJ

1724-1729 - rektorem o. Mikołaj Czarżasty SJ

1729-1732 - rektorem o. Kazimierz Brzozowski SJ

1732-1735 - rektorem o. Adam Minkiewicz SJ

1735-1739 - rektorem o. Kazimierz Brzozowski SJ

1739-1742 - rektorem o. Ignacy Wilkinowicz SJ

1742-1745 - rektorem o. Jan Porzecki SJ

1745-1748 - rektorem o. Kazimierz Brzozowski SJ

1748-1750 - rektorem o. Franciszek Baczyński SJ

1750-1756 - rektorem o. Ignacy Wilkinowicz SJ

1756-1759 - rektorem o. Feliks Wierzbicki SJ

1759-1760 - wicerektorem o. Piotr Zieliński SJ

1760 – początek przebudowy świątyni

1760-1763 - rektorem o. Ignacy Petrycy SJ

1763-1766 - rektorem o. Aleksander Szukiewicz SJ

1766-1770 - rektorem o. Adam Szyrma SJ

1770-1773 - rektorem o. Mikołaj Trzebnicki SJ
1772 – kolegium jezuickie p.w. Św. Stanisława biskupa liczy 56 zakonników (19 kapłanów).

1773 – kasata klasztoru



1773-1786 – szkoła KEN i „kościół szkolny”

1773 – utworzenie szkoły świeckiej, w jakiej naucza kilku ex. Jezuitów (8 zakonników)

1780-1786 – budynek kolegium pustoszeje i jest powoli rozgrabiany, np. biblioteka została przeznaczana dla szkół podwydziałowych



1786-1795 - kościół i klasztor unicki

1786 – przeznaczenie kościoła na katedrę dla biskupa unickiego

1787 – w budynku kolegium umieścili się bazylianie

1790 – dokończenie budowy świątyni

1795 – dołączenie klasztoru bazyliańskiego do prawosławia



1795-1919 – cerkiew Narodzenia Bogurodzicy

1795 – zajęcie obiektu przez prawosławnych zmiana dedykacji świątyni

1800 – oddanie świątyni na monastyr prawosławny (Bogojawleński)

1807 – pożar klasztoru

1808 – wywiezienie relikwii bł. Andrzeja Boboli

1836 – podniesienie świątyni do rangi soboru prawosławnego

1837-1847 – przebudowa klasztoru

1875-1882 – przebudowa na prawosławną szkołę



1919-1940 – klasztor (kolegium) jezuitów

1919 – (31.07) powrót jezuitów

1919-1922 – wicesuperiorem o. Ignacy Mieloch SJ ,

1920 - w pierwszym okresie istnienia klasztoru jezuici prowadzili tu kapelanie wojskową i szpitalną ponadto udzielali rekolekcji; pracowali tu m.in.: 1922- o. Andrzej Czarnota SJ (kat), 1922- o. Jan Pytlowany SJ,

1922-1923 - wicesuperiorem o. Paweł Stepek SJ

1923-1925 – wicerektorem o. Bogusław Mączka SJ

1925-1929 – rektorem o. Bogusław Mączka SJ

1929-1931 – rektorem o. Telesfor Kowalski SJ

1931-1936 – rektorem o. Józef Pachucki SJ

1936-1939 – rektorem o. Paulin Zabdyr SJ

Ponadto w okresie przedwojennym pracowali tu jako nauczyciele m.in.: 1923-1924 i 1929-1936 – o. Paulin Zabdyr SJ, 1931-1933 – o. Telesfor Kowalski SJ, 1935-1939 – o. Edmund Roszak SJ

1937 – przeniesienie z Kalisza nowicjatu Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej

1939 – po wkroczeniu do Pińska wojsk radzieckich (20.09) nastąpiło częściowe zniszczenie kościoła (brak 1 wieży)



XX/XXI w. – w użytkowaniu i dewastacji miasta

1956 – wysadzenie kościoła i rozebranie ogrodzenia klasztornego

1995 – umieszczenie w budynku kolegium Muzeum Polesia

Klasztor Bernardynów – p.w. Św. Anny

1498-1563 – klasztor na Zapłociu

1498 – fundacja klasztoru (na „Zapłociu” czyli przedmieściu Połocka), w widłach rzek Dźwiny i Płoty dokonana przez Aleksandra Jagiellończyka, wielkiego księcia WLK.

1498-1512 – gwardianem o. Leon z Łańcuta.

1504 – zatwierdzenie fundacji.

1562-1563 – gwardianem o. Paweł. W 1563 r. w wyniku działań wojennych doszło do spalenia klasztoru i zamordowania 5 braci: o. Adama, o. Pawła (gwardiana), o. Dominika, o. Marka, br. Wacława; reszta zakonnej wspólnoty ratowała się ucieczką.



1696-1832 – klasztor na Słobódce

1696 - fundacja klasztoru i kościoła p.w. Św. Anny, położonego przed miastem od strony zachodniej.

1758 – budowa nowych murowanych obiektów klasztornych.

1772 - było tu 21 zakonników (10 kapłanów, 6 kleryków, 5 braci). Istniała tu szkoła filozoficzna.

1804 – gwardianem o. Antoni Ukrusz. Stan klasztoru wynosił 20 zakonników (17 kapłanów), wśród nich o. Feliks Matuszewski (magister studentów).

1830 – klasztor liczy tylko 8 zakonników.

1832 - zamknięto klasztor Bernardynów (na Zadźwiniu).




Klasztor Franciszkanów konwentualnych - p.w. Św. Antoniego Padewskiego
1648 – fundacja, przez Dominika Michała Służkę, klasztoru dla franciszkanów konwentualnych.

1772 – była to siedziba Kustodii połockiej, mieszkało tu 12 zakonników (9 kapłanów).

1778 – budowa nowego murowanego klasztoru.

1833 - zlikwidowano klasztor franciszkanów (przez kilkanaście lat istniał jeszcze kościół), a klasztor przekazano prawosławnym.

1861 – zniszczenie świątyni w wyniku pożaru.

GAB sygn. 1781-27-244, k. 8-9 – zaludnienie parafii rzymsko-katolickiej w Dokszycach w 1795 r.

Podział wg własności, gdzie w poszczególnych majątkach wymieniono liczbę mieszkających tam wtedy katolików. Użyto skróty: m – miasteczko, mj. –majątek, d – dwór, w – wieś, f - folwark.

1. Dokszyce [472 katolików] = m. Dokszyce - Skarbowe Jego Imperatorskiej Mości – 318 osób, m. Dokszyce - Jurydyka plebańska – 46 osób, d. Dokszyce - Hutorowicza – 44 osoby; d. Dokszyce - Miłaszewicza – 25 osób; m. Dokszyce - Słobódka Hutorowicza – 59 osób .
2. Miłaszewicza [69 katolików] = w. Domasze – 18 osób; w. Torgunt – 19 osób; w. Truzy – 8 osób; w. Wołosadka – 10 osób; w. Pierenosy – 8 osób; w. Plitnica – 6 osób.
3. Hutorowicza [109 katolików] = d. Borsuki – 46 osób; w. Podomchy – 12 osób; w. Wielkie – 24 osoby; w. Karpatowka – 7 osób; w. Czohabaszy – 9 osób; w. Stadolniki – 3 osoby; f. Powarki – 8 osób.
4. Książąt Radziwiłów [1067 katolików] = d. Porpliszcze – 15 osób; mj. Porpliszcze – 211 osób; z. Różowka – 23 osoby; z. Szyszłowo – 20 osób; z. Markowszczyzna – 16 osób; z. Chrawie – 45 osób; z. Chrule – 19 osób; w. Piotrowicze – 26 osób; w. Wołodzki – 67 osób; w. Kozły – 70 osób; w. Czeczuk – 81 osób; w. Litowce – 44 osoby; w. Skuducie – 67 osób ; w. Szantary – 59 osób; w. Rosino – 37 osób; w. Żołnierowicze – 25 osób; w. Pierełoje – 23 osoby ; w. Ostrowszie – 59 osób; w. Masłowicze – 30 osób; z. Siabrynia – 22 osoby ; z. Pianica – 14 osób ; z. Churoszaiel – 13 osób ; z. Krawszyno – 12 osób; z. Żułowka – 12 osób; w. Osimowki – 46 osób.
5. Marszałek Zenowicz [43 katolików] = d. Januszew – 43 osoby.
6. Zenowicz Podkomorzy [181 katolików] = d. Zamosze – 28 osób ; mj. Zamosze – 89 osób; w. Małatonie – 12 osób; w. Klepica – 18 osób; w. Sarzałkowskie – 18 osób; w. Babicze – 16 osób.
7. Hutorowicza Pisarza [164 katolików] = d. Hnieździłowo – 39 osób; w. Sieliszcze – 15 osób; w. Otrubek – 8 osób; w. Puchalskie – 13 osób; f. Zarucze – 8 osób; w. Hnieździłowo – 81 osób.
8. Plebania Dokszycka [48 katolików] = f. Turki – 14 osób; w. Turki – 13 osób; w. Olchówka – 21 osób.
9. Dawne majątki Karmelitów [141 katolików] = w. Hnieździłowo – 34 osoby; w. Dalekie – 10 osób; f. Kruki – 17 osób; f. Janki – 11 osób; w. Wietachmo – 8 osób; w. Kolahi – 6 osób; w. Osowo – 13 osób; d. Olborowicze – 14 osób; m. Olborowicze – 25 osób.
10. Mackiewicza Starosty [65 katolików] = d. Janowo – 28 osób; w. Komaje – 13 osób; w. Jeziernica – 15 osób; w. Świnno – 9 osób.
11. Drabowskich [29 katolików] = f. Jeziernica – 19 osób; w. Pieczińce – 10 osób.
12. Podbipiętów [11 katolików] = f. Świnno, w. Świnno – 11 osób.
13. Hrebnickich [34 katolików] = d. Dziedzino, w. Dziedzino – 34 osoby.
14. Józefowicza [14 katolików] = d. Tumiłowicze – 4 osoby; m. Tumiłowicze – 10 osób .
15. Kosińskich [24 katolików] = d. Roznowka, w. Roznowka – 16 osób; f. Dworzec – 8 osób.
16. Koryczowskiego Sędzi [33 katolików] = d. Bierestowce – 17 osób; w. Dabrunie – 16 osób
17. Koruczowicza [38 katolików] = d. Niebyszyn, w. Niebyszyn – 38 osób.
18. Chmielewskiego [54 katolików] = d. Witunicze – 27 osób; w. Witunicze – 27 osób.
19. Łuncewicza [12 katolików] = f. Dziechciary – 12 osób.
20. Łuncewicza Ignacego [16 katolików] = f. Wienowszczyzna – 16 osób.
21. Mikołajewa [10 katolików] = z. Olchówka – 10 osób.

Lida Fara – parafia p.w. Podwyższenia Krzyża

1366 – XV w. – parafia prowadzona przez franciszkanów.

1381 – nadanie majątku Plebance dla potrzeb kościoła w Lidzie, dokonany przez Jagiełłę
1387 – budowa pierwszej drewnianej świątyni, nadania od króla Jagiełły
1392 – spalenie drewnianej świątyni w czasie walk z krzyżakami
1397 – budowa kolejnej świątyni, poświęconej przez bp. Andrzeja
1409 – zniszczenie kościoła w czasie najazdu smoleńskiego
1406-1416 – odbudowa kościoła p.w. NMP, Wszystkich Świętych i Św. Krzyża
1414 – przywileje dla kościoła wystawił król Władysław Jagiełło
1434 – zniszczenie dóbr kościelnych w czasie najazdu Świdrygajłły

XV w. – 1765 – drewniana fara.

1450 – na terenie parafii lidzkiej powstał filialny kościół w Krupie
1460 – nowa fundacja parafii, proboszczem ks. STAGNIEW (p)
1554 – ks. Jan z Donatowa (p)
1559-1560 – proboszczem ks. Jan Andrzejewicz (bp. Łucki i Brzeski)
1580 – proboszczem ks. Jan JUSZCZYŃSKI (p)
1622 – proboszczem ks. Jan Chryzostom ROGNIATOWSKI (p)
1644 – fundacja altaria
1650 – proboszczem ks. Adam LIPNICKI (p, dz.)
1657 – proboszczem ks. Marcin DŁUŻNIEWSKI (p)
1659 – po zdobyciu miasta przez moskali kościół został zniszczony.
1662 – proboszczem ks. Ignacy REBERT (p)
1688 – proboszczem ks. Stanisław WIDMUND WIDYMOWSKI (p)
1700 – proboszczem ks. Jan DOWGIERD (p)
1738 – proboszczem ks. Piotr STROKOWSKI (p)
1744 – parafia w dekanalna, kościoły filialne w: Kirjanowcach, Krupa, Ostrów. [na terenie parafii lidzkiej znalazły sie miejscowości: Skierkowo, Tatarce, Berdowka Murata, Berdowka dwory, Białundzie, Stecki, Dokudow, Douhoie sieło, Zabłocie, Pagawie, Piotry, Łuczki, Chwilanowce, Cieszki, Siamsy, Onaczki, Korniłki, Misury, Pogawie, Perepeczyce, Prydybayłowszczyzna, Kaczanowo, Klepsowszczyzna, Podbrzeźnie, Nowickie, Prydybały, Jaskowce, Nieszykowszczyzna, Plebance, Dworczany, Mielki, Kopaczele, Kiełby, Jundziłowszczyzna, Reklowce, Olżewo, Cybory, Deynowo, Zapola, Łozowka, Wierzchlida, Czechowce, Ciaby, Barany, Kotyszki, Postawszczyzna, Roślaki, Choruzance, Krupa, Sukurcze, Ostrow, Ryłowce, Ryłowce, Jeusiewicze, Jancewicze, Kozicze, Krupa, Purście, Czerniki, Worniszki małe i wielkie, Ołtuszki, Smołaki].
1747 – proboszczem ks. Michał ZIENKIEWICZ (bp. Wileński) ,
1760 – proboszczem ks. Stanisław BOGUSZ SIESTRZEŃCEWICZ (p)
ok. 1763 – proboszczem ks. Kazimierz ANCUTA
1765 – rozebranie drewnianego kościoła farnego i przekazanie materiału budowlanego na cerkiew unicką p.w. Zmartwychwstania Pańskiego.

1765-1918 – barokowa fara, (do końca I wojny światowej)
1765-1780 - proboszczem ks. Antoni EJSMONT
1766-1770 – budowa obecnej murowanej świątyni.
1781 – parafia liczy 5662 kat.
1783-1795 – proboszczem ks. Kazimierz NARBUTT (p, dz.), wikarymi OO. Karmelici
1795-1801 – proboszczem ks. Wincenty NARBUTT (p, dz.)
1797 – budowa nowego cmentarza parafialnego
1821 – pożar świątyni, w czasie odbudowy rozebrano 2 wieże z przedniej elewacji.
1826 – proboszczem ks. RACZYŃSKI (p)
1830-1831 – proboszczem ks. Wincenty LIŃKIEŃ (p)
1831 - ks. ŁOCZA, przyjmował przysięgę od jeńców polskich z oddziałów rosyjskich.
1863 – (13.06) egzekucja w Lidzie ks. Bartłomieja Falkowskiego (proboszcza parafii Iszczołna)
1872 – proboszczem ks. Bronisław BARANOWICZE (p), wikarzy: 1872 - ks. Siemion Wałuszewski (w), 1872 - ks. Józef Wielżewski (w), 1872 - ks. Julian Kołontaj (w), w 1872 r. parafia liczy 9892 kat., obsługiwano kaplice: Czechowice i Pierepeczcyce.
1877-1878 – ks. Ignacy Radziwiłło (w)
1888-1905 – proboszczem ks. Józef SIENKIEWICZ (p, dz) , 1900 – ks. Ostryjko (w), 1901 – ks. Krzysztofie (w), 1903-1904 – ks. Albert Stecki (w) , 1912-1915 – ks. Bolesław Krasnodomski (w), 1914-1915 – ks. Witold Kuźmicki (w), 1917-1918 – ks. Antoni Pacynko (m)

1919-1944 – barokowa fara (po I wojnie światowej)
1919 – proboszczem ks. Aleksander CHODYKO (a)
1921-1929 – ks. Władysław Kisiel (kat.), 1923-1924 – ks. Jan Kondrata (w) , 1928 – ks. Zygmunt Dobrski 1922 - ks. Władysław Żebrowski
1928 – konsekracja świątyni
1929-1935 – proboszczem ks. Hipolit BOJARUŃCA (p, dz), 1928 – ks. Józef Bilewski (w)
1939 – ks. Leongusz Kasperek
1943 – zamordowano ks. Stanisława Śnigłockiego (w). 1943 – o. Alfons Czyżewski (SJ)

1945-2007 – parafia fara (po II wojnie światowej)
1947-1951 - proboszczem o. Marian CZABANOWSKI (SChP) (p)
1946-1996 - proboszczem o. Stanisław ROJEK (SChP) , ok. 1998 - ks. Grzegorz Książek (SChP)
1988 – nawiedzenie kościoła przez kard. J. Glempa
2000 – OO. Pijarzy przekazują parafię diecezji
2002 - proboszczem ks. Józef BOGDZIEWICZ (p)
2006 – ks. Witold Sidorka
2007 – proboszczem ks. Włodzimierz HULAJ (p), ks. Aleksander Bakłażec (w), ks. Jerzy Grycko (ISChP), 2007 – ks. Witali Sidorka (w).
XVI-XIX w. – drewniana świątynia p.w. Św. Hieronima w Kobryniu.

1513 – budowa kościoła p.w. Św. Hieronima, była tu też Altaria św. Anny

1532 – własność królowej Bony (możliwość uposażenia na kościół)

1589 – miasto na prawach magdeburskich co potwierdzało by funkcjonowanie tu struktur parafialnych.

1711 – w wyniku epidemii wymiera połowa mieszkańców miasta

1744 – parafia w dekanacie szereszowskim, diecezji łuckiej

1766 – w wyniku zniszczeń i wojennych i epidemii Kobryń pozbawiono praw miejskich.

1798 – Kobryń, i cały dekanat kobryński, włączono do diecezji wileńskiej

1812 – zniszczenie świątyni

Bernardyni - kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela

1605 – (03.07) z fundacji Marcina Szyszkowskiego, biskupa łuckiego, wybudowano kościół p.w. Św. Doroty, a klasztor dla bernardynów umieszczono w drewniany dworze biskupim, stojącym obok świątyni.

Pocz. XVII w. – uposażenie wydzielone przez Jana Galijskiego i Lwa Sapiehę

1617 – pożar kościoła i budowa nowej świątyni p.w. Św. Anny, z zasobów Hieronima Chodkiewicza.

1623 – budowa murowanej świątyni p.w. Św. Jana Chrzciciela i Św. Anny z fundacji Jana Galijskiego. W klasztorze istniała apteka. Budowle uszkodzono w 1656 r. podczas budowy umocnień.

1660 – spalenie kościoła przez wojska moskiewskie. Zamordowano w czasie Mszy św. o. Stanisława i 4 innych bernardynów.

k. XVII w. odbudowa kościoła, w jego architekturze zastosowano najnowsze rozwiązania zdobnicze.

1706 – gwardianem o. Jan Koniński OFM.

1772 - klasztor liczy 13 zakonników, w tym 9 kapłanów.

1781 – budowa murowanego klasztoru

1831 – przy budowie twierdzy klasztor i kościół przerobiono na siedzibę korpusu kadetów.

1832 – kasata klasztoru.

Augustianie – kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej

1411 – fundacja wielkiego księcia Witolda.

1672 - przebudowa

1772 - w klasztorze augustianów eremitów mieszka 13 zakonników (8 kapłanów).

1831 - przy budowie twierdzy brzeskiej w kościele umieszczono siedzibę fortecznych inżynierów.

1832 – kasata klasztoru.

Jezuici - p.w. Imienia Jezus i Św. Kazimierza

1623 – pierwsza fundacja Sapiehy

1653-1659 – druga świątynia

1772 – istniało tu kolegium, w klasztorze mieszkało23 zakonników (12 kapłanów).

1773 – kasata zakonu jezuitów i przejęcie kolegium przez bazylianów

1798-1830 – istniało tu seminarium prowadzone przez księży diecezjalnych

1805-1808 – po pożarze fary kościół spełnia funkcje świątyni parafialnej

1831 – przy budowie twierdzy kościół przerobiono na dom dla komendanta twierdzy.

XIX w. – zamiana świątyni na cerkiew

Klasztor i kościół jezuitów - p.w. św. Józefa.

Pocz. XVII w. – sprowadzenie jezuitów do Witebska. Początkowo zakonnicy pracowali przy kościele farnym jako wspomagający prace proboszcza duszpasterze.
1637-1643 – przełożonym misji i domu o. Wilhelm Buccius SJ
1641 – erygowanie domu zakonnego
1637 – początek nauki w kolegium tzw. „Smoleńszczyźnie,”
1643-1644 – superiorem o. Andrzej Dębisk SJ.
1644-1646 – superiorem o. Stanisław Molenda SJ.
1646-1648 – superiorem o. Stanisław Mieczkowski.
1649 - wybudowanie własnego kościół p.w. Św. Józefa.
1652-1654 – superiorem o. Szymon Sokolniki SJ.
1654 - w czasie wojen moskiewskich została świątynia zamieniona na cerkiew św. Aleksego.
1654-1655 – superiorem o. Wojciech Debiński SJ.
1667-1668 – superiorem o. Marcin Gawłowicki SJ.
1667 - dopiero po zakończeniu działań wojennych można było odzyskać dawna własność, i kościół ten został odnowiony (1668 r.) oraz przebudowano go na klasztor p.w. Św. Ksawerego.
1668-1670 – superiorem o. Jan Karnicki SJ.
1670-1675 – superiorem o. Walenty Hermanowski SJ.
1672 - wewnątrz świątyni umieszczono ołtarz poświęcony bł. Jozefatowi,
1675-1680 – superiorem o. Władysław Dzewiecki SJ.
1680-1685 – superiorem o. Samuel Kościukowicz SJ.
1685-1689 – superiorem o. Stefan Wysocki SJ.
1689-1692 – superiorem o. Walenty Hermanowski SJ.
1692-1695 – superiorem o. Cyprian Kunowski SJ.
1695-1698 – superiorem o. Benedykt Bykowski SJ.
1698-1701 – superiorem o. Aleksander Chludziński.
1701-1704 – superiorem o. Andrzej Sieklucki SJ.
1704-1709 – superiorem o. Wojciech Dzieniszewski SJ.
1708 – kościół został spalony przez wojska rosyjskie.
1709-1713 - superiorem o. Wojciech Bohuszewicz SJ.
1709 – odbudowa kościoła jako drewniany.
1713-1716 – superiorem o. Maciej Kownacki SJ.
1716-1727 – superiorem o. Stanisław Dybkowski SJ.
1716-1731 wystawiono murowaną świątynie.
1727-1731 – superiorem o. Michał Kaczanowski SJ.
1731-1735 – superiorem o. Jan Illinicz SJ.
1735-1738 – superiorem o. Jan Porzeczki SJ.
1738-1741 – superiorem o. Antoni Misztold SJ.
1741-1743 – superiorem o. Jan Barszcz SJ
1743-1746 – superiorem o. Feliks Wierzbicki SJ.
1746-1749 – superiorem o. Franciszek Ogiński SJ.
1749-1750 – superiorem o. Antoni Chadzyński SJ.
1750-1753 – superiorem o. Jan Milicz SJ.
1753-1754 – superiorem o. Stanisław Żaba SJ.
1759-1763 – superiorem o. Maciej Zubowski SJ.
1765 - kolejny raz kościół odbudowywany po pożarze.
1763-1766 – superiorem o. Mikołaj Trzebnicki SJ.
1766-1772 – superiorem o. Stefan Noyszewski SJ.
1772-1784 i 1784-1795 – superiorem o. Kazimierz Przestrzelski SJ.
1795-1798 – superiorem o. Franciszek Jurewicz SJ.
1798-1802 – superiorem o. Ludwik Rzewuski SJ.
1800-1801 - kościół otrzymał nowy wystrój ołtarzy
1802-1805 – superiorem o. Jan Łastowski SJ
1805-1809 – superiorem o. Jan Zaranek SJ
1809-1813 – superiorem o. Ignacy Brzozowski SJ
1813-1817 – superiorem o. Jan Zarnek SJ
1817-1820 – superiorem o. Jan Marcinkiewicz SJ.

Świątynia greko-katolicka i sobór prawosławny.
1820 – przejęcie świątyni przez greko-katolików
1822 - katedra unicka
1839 – kościół podzielił los innych świątyń greko-kat. i zrobiono w nim cerkiew prawosławną p.w. Św. Mikołaja.
1863 – świątynia została katedrę prawosławnej diecezji, i zamieszkał przy niej biskup.
1957 – zniszczenie budynku świątyni

Klasztor i kościół Dominikanów - p.w. św. Michała Archanioła.

1640 – początek obecności dominikanów w Witebsku
1682 - fundacja klasztoru
1682 – w kościele istnieją organy, grywa na nich o. Rajmund Maruszkiewicz OP
1772 - konwent ten należał do prowincji ruskiej p.w. św. Jacka, i liczył 6 zakonników.
1796 - przebudowa
1832 – kasata klasztoru, w klasztorze urządzono koszary dla garnizonu wojskowego.
Po 1833 - przez jakiś czas pracowali tu kapłani diecezjalni (możliwe, że ex. Dominikanie)
1848 - na terenie tej parafii obsługiwano następujące kaplice: Andronowicze, Drukow, Koromidy, Cho-cim, Łuczyn Wielidzicze, Horodnie, Czernica, Leontów, Dymaniw Widreje, Cichowce, Kobylin.
1852-1854 – ks. Antoni Szamański (p),
1858-1859 ks. Antoni Ankudowicz [w].
1868 - kościół uległ później spaleniu i został rozebrany.
KUBLICZE. - parafia p.w. Zwiastowania NMP.

1642 – fundacja parafii.
Dokument fundacyjny dotyczy dnia 20.V.1642 r. Nieco później w 1669 r. parafia Kublicze wspomniana została w składzie diecezji wileńskiej i zaliczona do dekanatu połockiego

1700 – proboszczem ks. Jan PIENCARZ.
Wiadomości o stanie parafii zachowały się bardzo dobrze w dokumencie wizytacyjnym z 1700 r. Był to drewniany kościół i wyznaczona była przy nim Altaria.

1744 – parafia z Altariami.
Kolejne informacje pochodzą z roku 1744, kiedy taż parafia Kublicze, w dalszym ciągu wymieniana jest w dekanacie połockim, ale tym razem z istniejącymi przy niej 2 altariami.
Obszar parafii określono miejscowościami: Kublicze, Szostowo, Prozorki, Plino, Psuja, Faszczowo, Starosiele, Dziwniki, Peredoły, Suszyn, Swiło, Błoszniki, Janow, Zerszczenicze, Korowayno, Robynicze, Sołoniewicze, Nacza, Orzechowno, Sieliszcze, Bielakowszczyzna, Plino, Suszyn, Uchwiszcze, Mienica, Czorcze, Poule, Sorzowo, Komorowszczyzna, Newelszczyzna, Dowmontowszczyzna, Szudziłowicze, Czerepowszczyzna, Dolce, Pyszno, Osieciszcze, Domzerzycze, Berezyna, gdzie tez znajdowały się kaplice lub klasztorne kościoły (np. we wspomnianym Berezyno, Sieliszczu, Prozorokach).

1765-1773 – proboszczem ks. Feliks Tobiański.
Nazwisko proboszcza poznajemy z dokumentacji urzędów sufragana i oficjała, jakie tenże kapłan, był biskupem pomocniczym dla diecezji wileńskiej a jednocześnie proboszczem Kublicz i zakonnikiem. Należało by ustalić jak godził te wszystkie obowiązki.
W 1782 r. wspomina sytuacje parafii dokument wizytacji Dekanatu Połockiego, gdzie m.in. mowa o tym, że jakoby na jej terenie znajdowały się osoby zajmujące się „gusłami”.

1849-1852 – proboszczem ks. Wincenty SZYMANKOWSKI.
W dalszym ciągu przy parafii istnieją dwie altarie, wygląda więc na to, że nie wszystkie fundusze przejęło państwo i nadal było źródło dla utrzymania dodatkowych kapłanów. Jednym z kapelanów - altarystów był ks. Sylwester Stefanowicz.

1852 - proboszczem ks. Franciszek KOSIŃSKI.
Administratorowi tej parafii pomagał w tym czasie nadal jako wikary ks. Sylwester Stefenowski .

1852-1862 – proboszczem ks. STECKIEWICZ.
W 1862 r. wikarym był ks. Adam Krowiński, a dawny proboszcz ks. Wincenty Szymanowski mansjonarzem.

1863-1868 – proboszczem ks. Jan JAKUBOWSKI.
W 1863 r. wikarym był ks. Wincenty Szymanowski i ks. Aleksander Przelaskowski. Później w 1867 ks. Jan Sztropp.

1867 – zabranie kościoła na cerkiew.
Niestety dnia 22.XI.1867 r. nastąpiło zabranie kościoła na cerkiew prawosławną.

1906-1926 – proboszczem ks. Paweł KARPOWICZ.
Kapłan ten dojeżdżał z Lepiela.


kościół w Pojezierzu był dosyć starą budowlą, a fundatorami tej powstałej w 1750 r. świątyni byli Jan i Dorota z Rekscjów. Przez późniejsze lata zaliczano go jako filialny obiekt parafii Nieporota. Czasem nazywano tą miejscowość Podozierze.
BIESZANKOWICZE – kościół parafialny p.w. św. Kazimierza i św. Rafała.

XVII w. – pierwsza świątynia.
Prawdopodobnie w 1634 r. lub nieco później [1650 r. ], rozpoczęto budowę pierwszego drewnianego kościoła, fundowanego przez Kazimierza Sapiehę, jaki postarał się też o magdeburskie prawa dla miejscowości. Później miasteczko należało do innego, szczycącego się katolickim pochodzeniem, rodu: Ogińskich.

1774 – parafia w dekanacie witebskim
Przedstawiony w spisie Synodu 1744 r. obszar parafii dotyczy miejscowości: Biesienkowicze (pisanych też jako Biczenkowicze), Boczeykow, Starzynki, Dawidkowicze, Swiecza, Dzienisionki, Strzyżewo, Dołosce, Słoszczenica, Buia, Lachowszczyzna, Puhacze, Pleskunowo, Swicin, Osowiec, Wierzchow, Swiatowka, Komki, Zabole, Sanniki, Krzywin, Budniki, Łuhinowicze, Zaharadzie, Roszczynin, Rubież. Można by przypuszczać, że chodzi też o kaplice istniejące w tych miejscowościach, czy miejsca kultu.

Koniec XVIII w. – nowa świątynia.
1785 – fundacja nowego drewnianego kościoła p.w. św. Kazimierza postawiona staraniem Nestora Ljaskowskiego [może to kapłan]. W 1786 r. magnat M. Ogiński podarował to miasteczko kanclerzowi WKL Joachimowi Chreptowiczowi (w rękach tego rodu pozostało do k. XIX w.).

1810 – ks. Mateusz ROHOZO.
Proboszcz pełnił w tym czasie obowiązki dziekana siennieńskiego i nosił tytuł kanonika smoleńskiego.

do 1848 – proboszczem ks. Andrzej ZRANICKI.
W 1849 r. obsługiwano kaplice: Wodopoje i Horni.

1848-1849 – proboszczem ks. Jan JAKUBOWSKI [W].
Pełnił tu wcześniej urząd wikarego, a po śmierci proboszcza prawdopodobnie wypełniał obowiązki administratora parafii.

1852-1876 – proboszczem ks. Romuald KIERSNOWSKI.
Pomagał w pracy na terenie parafii w latach 1852 jako wikary ks. Jan Jakubowski , a później w 1854 – ks. Ignacy Narwojsz, w 1855 – o. Pius Kosiński OP , następnie w latach 1862-1876 r. – ks. Piotr Łabanowski. W tym czasie obsługiwano kaplice [w 1869 r.]: Wodopole, Bezdziedołowicze, Swaratczyzna, Stołyżniki [p.w. św. Antoniego]. W roku 1866 parafia liczyła 714 katolików, natomiast w ramach represji za powstanie styczniowe, jako podatek od majątku parafii, zapłacono tu w 1865 r. 7 rubli.
Koniec pobytu tego proboszcza w parafii wiąże się z datą 1876 r., podawanym w wielu opracowaniach jako początek prac przy budowa nowego, również drewnianego, kościoła p.w. św. Kazimierza królewicza i św. Rafała Archanioła.

1880 – proboszczem ks. Wiktor SIENICKI.

1882-1899 – proboszczem ks. Mikołaj BOGDANOWICZ.
W roku 1893 obsługiwano kaplice w Wodopole i oratorium w Boczajkowiczach. W roku 1891 parafia liczyła 1050 katolików, parę lat później w 1899 r. było tu 1001 katolików.

1898-1904 – proboszczem ks. Jakub WALINCEWICZ.

1907 – proboszczem ks. Stanisław PRZYBYŁOWICZ.
W 1908 r. parafia liczyła 1092 katolików. Natomiast samo miasteczko liczące ok. 5.000 mieszkańców w ¾ zamieszkiwali żydzi. Drewniany kościół miał 4 ołtarze.

1908-1919 – proboszczem ks. Stanisław CYBULEWICZ.
W roku 1910 należały tu kaplice: Wodopoje u p. Spasowskiego, Boczajkowicze u p. Ciechowskiego, Czaszniki.

1919-1920 - proboszczem ks. Józef BORODZIULA.
Wspomnienia samego kapłana mówią nam o jego pobycie w tej miejscowości, prawdopodobnie w tym czasie obsługiwał także inne kościoły w okolicy.

1923 – vacat.
Parafia w tym czasie nie ma obsady personalnej, ale znajduje się pod opieką ks. Stanisława Cybulewicza, jaki mieszkał wtedy przy kościele w Ule.

1927 – proboszczem ks. Józef BORODZIULA.
Kościół istniał jeszcze po aresztowaniu ks. Borodziuli, a w 60-tych latach XX w., został zburzony.

1997-2000 – proboszczem ks. Mieczysław JANCZYSZYN.
Po wojennych represjach i likwidacji wspólnoty katolickiej na tym terenie w wyniku systematycznej ateizacji, z problemem odrodzenia parafii zmierzył się dopiero ks. Mieczysław Janczyszyn, jaki doprowadził do rejestracji Kościelnego Komitetu i wznowienia nabożeństw katolickich poprzez odprawianie liturgii w domach prywatnych.

2000-2001 – proboszczem ks. Kazimierz GWOZDOWICZ.
Kapłan ten zamieszkał w domu na peryferiach miasteczka, a w samej miejscowości rozpoczęła prace wspólnota sióstr Urszulanek, jaka zamieszkały w bloku obok szkoły, co ułatwiało prowadzenie katechizacji.
Parafia została zarejestrowana dnia 10.08.2000 r. Na początku adoptowano do celów kultu stary drewniany budynek mieszkalny, i odprawiano w nim niedzielne i świąteczne msze św., przed nim ustawiono drewniany ozdobny „litewski krzyż”.

2001-2003 – proboszczem ks. Aliech BUTKIEWICZ.
Na potrzeby kościelne wykupiono nowy budynek, tym razem bardziej w centrum (na przeciw cerkwi), a obok zamieszkały SS. Urszulanki.

2003-2004 – proboszczem ks. Paweł SAMSONOW.
Zatwierdzono projekt nowo budowanej świątyni, i wstępnie wyznaczono miejsce budowy.

2004-2005 - proboszczem ks. Ignacy SANITO.

2005-2006 – ks. Edward NARDOWSKI.

2006-2007 – ks. Sławomir SAMKOWWICZ

UŁŁA – parafia p.w. Św. Trójcy. [dawniej: Św. Łukasza lub Św. Ducha ].


XVI – początki chrześcijańskiej świątyni przy warowni obronnej.
W XVI w. funkcjonowało tu miasteczko przynależne rodom Kiszków, a później Żabów, przy nim to ok. 1558 r. rozpoczęto budowę obronnego zamku, jaki istniał tu najwyżej do 1667 r. Z powodu braku dokumentów na temat pierwszej fundacji świątyni (nie wiadomo jakiej: prawosławnej czy katolickiej?) nazwiemy ja umownie chrześcijańską, bo jedno nie ulega wątpliwości zarówno Kiszkowie jak i Żaby to rody słynne z fundacji świątyń (choć w przypadku tych pierwszych, w pewnym okresie mógł być to nawet być zbór protestancki).

1669 – budowa kościoła p.w. św. Łukasza.
W 1669 r. na terenie miasteczka, lub jak chcą inne źródła na placu po zrujnowanym w wojnach zamku, rozpoczęto budowa drewnianego kościoła p.w. św. Łukasza. Fundatorami miał by być Eustachy Łukomlski.

1678 – osiedlenie zakonu Dominikanów.
Nieco później w 1678 r. powstała też fundacja dominikańskiego klasztoru i kościoła p.w. Świętego Ducha, na fundamentach dawnego zamku na półwyspie przy połączeniu rzek Uły i Dźwiny. Była to tzw. „rezydencja” zależna od klasztoru w Czasznikach.

1744 – kaplica w parafii Połock
Dokument synodalny z 1744 r. rysując podział diecezji na dekanaty i parafie umieszcza na terenie połockiej parafii miejscowość Utta (może błąd w przepisaniu i chodzi o Ułła). Świadczyć to może o istnieniu tu kościoła czy kaplicy zakonnej.

1752-1758 – stacja misyjna kolegium jezuickiego z Witebska.
W tym czasie prowadził tu duszpasterstwo dojazdowe misjonarz jezuicki o. Michał Kaczanowski TJ, jaki do roku 1758 dojeżdżał z Witebska.

1782 – likwidacja klasztoru przez Dominikanów.
Jeszcze w 1772 r. przy klasztorze dominikańskim (Św. Ducha i Ofiarowania NMP.) mieszkało 4 kapłanów. W tym czasie miasteczko Uła liczy (w poł. XVII w.) 187 domów zasiedlonych przez ok. 600 osób. Niestety po 1782 r., z powodu zabranie uposażeń majątkowych (przez rodzinę fundatorską: Przysieckich), które stanowiły własność funduszową klasztoru dominikanów, powstały trudności ekonomiczne jakie przyczynią się do likwidacji tej placówki przez zarząd Prowincji Dominikanów. Natomiast w wyniku II rozbioru Rzeczpospolitej znalazło się miasteczko od 1793 r. na terenie Rosji.

1800 – odrodzenie parafii św. Ducha.
Dopiero w 1800 r. nastąpiła odbudowa parafii św. Ducha [fundatorem był tym razem Ignacy Reut – marszałek lepielski, który wznowił dotacje dla kościoła]. Rok później wszystko pozwoliło na tzw. „demembracja parafii”, jaka oficjalnie została ogłoszona dnia 15.VII.1801 r. przez ks. prałata Stanisława Szantyra (z woli ks. abp. Siostrzeńcewicza).

1801-1808 – proboszczem ks. Franciszek Ksawery WEJŁŁO.

1808-1811 – proboszczem ks. Antoni LATKOWSKI.

1811-1819 - proboszczem ks. Karol ZUBRZYCKI.

1819-1820 – proboszczem ks. Antoni SUSZYŃSKI.

1821-1822 – proboszczem ks. Jan ALCHIMOWICZ.

1822-1826 – proboszczem ks. Jerzy SZYMAŃSKI.

1826-1830 – proboszczem ks. Paweł WIKIEROWICZ.

1830 – proboszczem ks. Jan KUCZYŃSKI.

1834 – proboszczem ks. GAŁECKI (dziekan) i ks. SULŻYCKI.
W latach: 1840-1843 r. mieściła się w tej miejscowości kapelania bernardyńska, w Ule funkcje administratorów parafii albo posługę wikarych spełniali więc Bracia Mniejsi.

1843 – likwidacja majątku kościelnego.
W roku 1841 na terenie parafii znajdują się kaplice w miejscowościach: Nikołajew, Obol, Niezhołow, Puliczierz. Władze carskie zabrały uposażenia kościelne wyznaczając tylko dla proboszcza niewielka pensje roczna.

Do 1848 – proboszczem ks. Jan KUCZYŃSKI.
Przez dłuższy czas był tu proboszczem ks. Jana Kuczyński gdyż odnajdujemy zapisy o pracy tego kapłana [R-moh-1849], jaki według zapisów wieku 60 lat zmarł w poprzednim roku w Ule.
W pracy parafialnej pomagali ponadto inni kapłani i tak: w 1848 r. – ks. Franciszek Al. Raczkowski a później w 1849 r., wikarym był zakonnik ks. Angelus Tortyłło [OFM obserwant]. W roku 1852 brak wikarego.

1848-1854 – proboszczem ks. Gabryiel ONOSZKO.
Obsługiwano w tym czasie [1848 r.] nieco mniejszy obszar bo tylko kaplice w miejscowościach: Niezhołów, Teklinwil, Obol. Spornym jest natomiast czas urzędowania jako proboszcza ks. G. Onoszko, niektóre informacje mówią nawet o roku 1844. W 1854 r. wikarym jest o. Piotr Werpechowski OP, prawdopodobnie po rozwiązaniu któregoś z okolicznych klasztorów (może Chatajewicze) otrzymał prawo do pracy w Ule. W 1853 r. rozpoczęto budowę murowanej świątyni.

1855 – proboszczem o. Piotr WARPECHOWSKI OP.
Nie wiele wiemy na temat jego osoby, poza tym że zajął miejsce proboszcza po odejściu ks. Onoszko.

1856-1863 – proboszczem ks. Szymon JAKUSIEWICZ.
Wspomagał go w pracy jako wikary od 1857 r. ks. Jerzy Motuz, jaki znacząco włączył się w trwającą w latach 1853-1864 budowę nowego kościoła. Dalej w posłudze duszpasterskiej pomagali: 1862 – ks. Michał Bielski [w], 1863-1864 - ks. Szymon Missiuno [w].

1864-1878 – proboszczem ks. Jerzy MOTUZA.
W 1864 r. zakończono budowę murowanej świątyni, przez kolejne lata w pracy duszpasterskiej nowemu proboszczowi pomagali: 1866 - ks. Kazimierz Radziszewski [w], 1868 - ks. Konstanty Iwaszkiewicz [w], 1871 - ks. Jan Bugien [w].
Obsługiwano w tym czasie [1869 r.] kaplice w: Szlaszczennice, Niezhołowo, Teklinwill, Obol, Lachowo, Połnozierze.
W 1873 r. widzimy już nowy podział administracji, bo obsługiwano nieco mniej kaplic, i tak były to: Obol, Niezgołów, Teklenwil (cm.), Liachów. W tym roku nie ma też księdza wikarego w parafii.

1878-1886 – proboszczem ks. Franciszek BALTUNOWICZ.
1882 r. pożar poczynił spustoszenia w kościele, spaliły się sklepienia, dach, organy i inne cenne rzeczy wyposażenia. W 1886 r. na terenie parafii istniały kaplice w Niezhołowie, Teklinwil, Obol, Lachowo.
W roku 1889 pożar miasteczka, w jakim spaliły się 2 cerkwie i 287 domów.

1893-1894 – proboszczem ks. Józef ZELWO
Są to kolejne lata odbudowy kościoła. Natomiast nazwisko proboszcza wiadome jest z wspomnienia o jego śmierci.

1894-1902 – proboszczem ks. Jan BUŁŁO.
1896 r. nastąpiło poświęcenie nowej świątyni przez posługę bp. Franciszka Symon. Obsługiwano wtedy dodatkowo kaplice w miejscowościach: Puljeziero, (z 1800 r.), Nizgałowo, Teklinwil, Obol, Lachow (z 1863 r.). Parafia liczyła w 1896 r. aż 5115 katolików,. a liczba ta wciąż wzrastała i za trzy lata podano już o 349 osób więcej.

1903-1906 – proboszczem ks. Augustyn JUCHNO.
W roku 1905 parafia liczyła 5865 katolików. Proboszcz nauczał religii w Kordońskiej szkole.

1907 – proboszczem ks. Jan KONOPACKI.

1908-1909 – proboszczem ks. Władysław MIRŻWIŃSKI.
Początkowo jest tu dwóch kapłanów, bo pomaga: 1909 – ks. Bronisław Kalwaso (w)

1909 – proboszczem ks. Walerian MACKIEWICZ.

1910 – proboszczem ks. PILECKI.
W 1910 r. obsługiwano na terenie parafii kaplice w miejscowościach: Niezgaljewo, Tekliwil, Obol, Ljachow, Puljeziero.

1911-1914 – proboszczem ks. Antoni KOZŁOWSKI.
W tym czasie, np. w 1911 r., parafia liczy 5865 katolików. Wiosną 1914 r. rozpoczęto prace remontowe, finansowane z opodatkowania parafian. W dalszym ciągu na terenie parafii istniało kilka kaplic.

1919 – proboszczem ks. Józef BORODZIULA.
Proboszcz pochodził z tej samej parafii, było mu więc łatwiej prowadzić rozległą prace duszpasterską, w oparciu o miejscowych ludzi bo w tym czasie administrował kilka okolicznych kościołów.

1923-1937 – proboszczem ks. Stanisław CYBULEWICZ.
12 sierpnia 1936 r. kościół przez władze bolszewickie zajęty został pod skład ziarna i wtedy nastąpiło czasowe aresztowanie proboszcza. Później był krótko na wolności [mieszkał w Ule jeszcze 22.I.1937 r.]. Według innych informacji został aresztowany ponownie 22.IX.1937. i kilka dni później zamordowany.

1937 – 1944 – bez kapłana.
W latach 1941-1944 r. tereny te okupowane były przez wojska Niemieckie, dając jednocześnie choć małą namiastkę „odwilży religijnej”, kiedy to nie prześladowano już za zbiorowe modlitwy w domach. Możliwe było wtedy nawiązanie kontaktu z duchownymi jacy z przybyli z obszaru diecezji wileńskiej podjęli akcje misyjne na terenach diecezji mohylewskiej, jakie od dwudziestu paru lat poddawane były działalności zorganizowanej ateizacji i bezbożności.

1944-1989 – w ateistycznym państwie ZSRR.
Czas jaki nastał po powrocie w te tereny administracji sowieckiej charakteryzował się licznymi represjami wobec postaw religijnych i doprowadził do całkowitego zrujnowania kościoła zamieniając go na klub dla okolicznej ludności a po zdewastowaniu obiektu stał się po prostu „śmietnikiem”.

1990 – 2000 – proboszczem ks. Mieczysław JANCZYSZYN.
Po zarejestrowaniu wspólnoty religijnej, jako parafii p.w. Św. Trójcy nastąpiło 14.VII.1992 r., wtedy też staraniem mieszkającego w Lepielu proboszcza rozpoczęto odbudowe zniszczonej świątyni. Poświęcenie kościoła miało miejsce w dniu 18.09.1999 r. W pracy katechetycznej pomagało zgromadzenie sióstr Zmartwychwstanek, zwłaszcza s. Zofia Raczyło i s. Barbara.

2000 –2001 – proboszczem ks. Kazimierz GWOZDOWICZ.
Proboszcz zamieszkał w rejonowym mieście Bieszankowicze i z tego miejsca dojeżdżał co niedziele do Ułły. Ponadto odprawiano Msze św. w kaplicach położonej na cmentarzach miejscowości: Szodziki, Nikołajewo i Buboli (ta ostatnia tylko na pogrzeby).

2001-2003 – proboszczem ks. Alech BUDKIEWICZ.
Proboszcz nadal mieszka w Bieszankowiczach, a na terenie parafii powstaje nowa kaplica w Kordonie oraz dalej obsługiwane są kapliczki Buboli i Nikołajewie.

2003-2004 – proboszczem ks. Paweł SAMSONOW.
Dojazdy proboszcza prowadzone były z rejonowych Bieszankowicz gdzie mieszkał on sam jak i wspomagające prace duszpasterskie w parafii siostry ze Zgromadzenie Urszulanek.

2004-2005 – proboszczem ks. Ignacy SANUTA.
Częste zmiany duchownych nie sprzyjają pracy duszpasterskiej ale mimo to można zaobserwować integracje wśród najmłodszej części parafii objętej przez regularną katechizacje prowadzoną staraniem sióstr urszulanek.

LEPEL - kościół p.w. Św. Kazimierza królewicza [dawniej: parafia p.w. Podwyższenia Krzyża].

XV/XVI w. – dobra kościelne w diecezji wileńskiej.
Już w roku 1439 znajdujemy wspomnienie o miejscowości Leplu jako dobrach kościelnych (rzymsko-katolickich), nadanych przez księcia Michała Kiejsutowicza dla duchownych z Witebska, ale nic nie mamy dokładnych wskazań by znajdowały się tu również obiekty sakralne. Wiadomo natomiast, o odkupieniu tych dóbr w 1589 od Kapituły wileńskiej przez ród Sapiehów, jak też o wydaniu w 1594 r. dokumentu w jakim, jego właściciel Lew Sapieha, nadał w 1609 r. bernardynkom z Wilna majątek w Lepielu.
W 1602 papież Klemens VIII pozwala na podporządkowanie znajdującego się w Lepielu kościoła i klasztoru opiece biskupa wileńskiego.

1604 – fundacja katolickiej parafii.
Para lat później, razem z powstającym w 1604 r. miasteczkiem Lepiel, dokonano fundacja dla kościoła p.w. św. Kazimierza. Ofiarodawcą majątku był ten sam Lew Sapieha, jaki uczynił zapis na dokumencie podpisanym dnia 6.VIII.1604 r. Tam też użyto sformułowania, że „zbudował” kościół co mogło by przesunąć datę budowy nieco wcześniej.
Wspomniany wyżej zapis fundacyjny, dwa lata później, w dniu 8.VIII.1606 r., otrzymała aprobatę króla Zygmunta III.

1609-1610 – proboszczem ks. Jan BUJWIDOWICZ.
Nazwisko znane z nadania jakim Sapieha obdarzył ww. plebana wsią (sioło) Ładno, wraz z poddanymi, przeznaczając dochód z tych włości na użytek plebani lepielskiej.
W 1617 r. zatwierdzono, dokonany wcześniej akt darowizny, dla wileńskich bernardynek, jakim było przekazywanie dochodów z miasteczek Lepiel Stary i Nowy, a także z wiosek lub majatków: Stai, Lepiel, Biełoje, Worona, Zalesie, Słabada, Ziarnica, Żeżlina, Powsin.

1663 – proboszczem ks. Mateusz Kazimierz STANKIEWICZ.
To właśnie za tego proboszcz obdarowany został kościół lepielski przez bernardynki Cudownym Obrazem Matki Bożej, czyniąc jednocześnie z miejscowej świątyni sanktuarium maryjne o lokalnym znaczeniu.
Dobra kościelne w Lepielu nie należały wcale do małych ,bo jeszcze w 1653 r. płacono tu tzw. Podymnego podatku z 446 dymów. Oczywiście tak wielkie bogactwo stało się problemem przy wojnie Moskiewskiej i dostało się łupem żołnierzy, prawdopodobnie ucierpiał wtedy i kościół w miasteczku.
W tym czasie w cerkwi greko-katolickiej „urząd obrządku Ruskiego w plebanij Lepielskiej” sprawowali kapłani z rodu Kozarków.

Ok. 1700 – proboszczem ks. Paweł CHARLICKI.
Na podstawie dokumentów wizytacji wiadomo, że kościół posiadał 5 ołtarzy w tym tytularny p.w. św. Kazimierza . O późniejszych latach wiemy, że w 1746 r. odbywały się w tej miejscowości wielkie misje religijne, czego znakiem był umieszczony za miastem, w miejscu zebrania ludności, krzyż misyjny.

1744 – parafia w dekanacie połockim
Według dokumentów Synodu z 1744 r. obszar parafii zawierał się pomiędzy miejscowościami: Lepel (Lepl), Woroń, Zary, Kamień, Hubin, Babcz, Ładośno, Zezin, Porzecze, Ostrowno, Czeresowo, Niesin, Kościanka, Paule, Ciapin, Czerce, Horeczewicze, Swada, Anoszki, Hory, Dolce, Korewicze, Horodzieniec, Okolnik, Wiszenki, Zaiezierze, Białe, Uroda, Susza, Nizhołow, Szleszczenica, Zalesie, Korobaiewszczyzna, Raduń, Motyryn, Bielaki, Rudnia, Werebki, Niedźwiadowka, Zakaliwie, Puciłkowicze, Dąbzerzece, Starzynki, Zabłocie, Zawidzicze, Starobin. Prawdopodobnie w każdym z nich istniała kaplica katolicka.

1769-1771 – proboszczem ks. Stanisław UNGIER.
Po I rozbiorze Rzeczpospolitej miasteczko znalazło się w strefie nadgranicznej z Rosja. Całkiem możliwe, że w tym czasie plebanem jest jeszcze ks. Ugier, lecz brak na tą hipotezę potwierdzeń w znanych nam dokumentach. Do 1774 r. urzędował w Leplu konsystorz okręgowy białoruski.
W latach reorganizacji szkolnictwa po skasowaniu zakonu jezuitów, zachowały się zapisy z dokonanej przez KEN wizytacji szkół na Litwie według której, do istniejącej tu szkoły parafialnej, uczęszczało w 1777 r. 4 mieszczańskie dzieci, zaś nieco później w 1781 r. w tej szkole uczyło się 2 szlacheckich dzieci i 8 mieszczańskich.

1779 – pożar świątyni.
Bardzo tragiczny okazał się dzień 8. IX.1779 r., kiedy to w pożarze spaleniu uległa pierwsza drewniana świątynia parafii Lepel, wypada zastanowić się gdzie odbywały się nabożeństwa, skoro budowę nowego kościoła podjęto dopiero za ponad dwadzieścia lat .

1782 – ks. Eliasz POŹNIAK [proboszcz Staro Lepelski].
Z tego też czasu znane nam jest jeszcze jedno nazwisko duchownego z Lepiela Starego a mianowicie ks. Teodora Hutorowicza [proboszcz Lepla Nowego, trudno tylko ustalić czy nie jest tu mowa o duchownym greko katolickim. Dla ścisłości warto dodać, że odbyta w tym czasie wizytacja dekanatu nie podawała parafii Lepiel, a tylko wspominała o sąsiedztwie Kublicz z parafia Lepiel. W 1793 r. miasteczko znalazło się w granicach Rosji, a w 1805 nadano mu status miasteczka powiatowego.

1805 – konsekracja nowej świątyni.
Dopiero ok. 1805 r. można mówić o postawieniu budowli nowego kościoła w zbudowanej na nowo miejscowości nazwanej teraz: Lepiel Zawadzicki. W 1810 r. dziekanem lepielskim był ks. Antoni Latkowski, jaki mieszkał w Lucinem. W roku 1812 miasto wraz z przemarszami wojsk doznało także tragedii spalenia, co uszczupliło jego znaczenie do roli małego powiatowego miasteczka.

1830-1831 – w czasie powstania listopadowego.
Prawdopodobnym jest włączenie się okolicy w powstanie przeciw Rosji carskiej, bo jak informują opracowania historyczne w samym mieście miało miejsce zaciąganie się do wojska, kiedy to w VI.1830 r. ok. 2000 kosynierów i 100 strzelców oraz 100 jezdnych przeszło z pobliskich Łużek przez Lepiel do Kamienia i Boczajkowa, grupą żołnierzy dowodził Ignacy Odachowski.

1833 – proboszczem ks. Józef MIKOSZEJ.
W nocy z dnia 27/28.IV.1833 r. w pożarze zniszczeniu ulega druga drewniana świątynia, ta strata zmusiła proboszcza, by nabożeństwa przeniesiono do plebani.
Prawdopodobnie przez jakiś czas wspomagała parafie wspólnota greko-katolicka, gdzie też udawać się mogli na większe uroczystości także katolicy. Niestety już w 1834 r. nastąpiła kasata bazylianów w Leplu i decyzja caratu doprowadziła nie tylko do pozbawienia pomocy katolików ale przede wszystkim przejęcie greko katolickiej parafii przez prawosławnych. Warto pamiętać, że wspomniana parafia greko-katolicka liczyła wtedy 1408 wiernych, związanych wcześniej z Rzymem. W 1839 r. wg niektórych danych aż 1963 unitów dołączyło do łacińskiego kościoła.
W latach 1837-1841 na terenie parafii mieszka Jan Czeczot (filomata) odbywający tu resztę kary zesłańcze.

1841-1849 – proboszczem ks. Paweł WIKIEROWICZ.
W roku 1849 jako wikary i kapelan szkolny pracował tu ks. Tomasz Sinciłło. Parafia była nadal bardzo rozległa bo w tym czasie na terenie parafii obsługiwano kaplice: Mieżdzye, Pyszno, Paule , Luciszcze, Lepel.

1852 – proboszczem ks. Feliks LECZYŃSKI.
W 1852 r. parafia liczy 1719 katolików, wikarym w tym czasie jest ks. Jan Dzierwnowski, natomiast obowiązki kapelana szkolnego pełnił w 1852 r. ks. Józef Steckiewicz. Kaplice obsługiwane na terenie parafii to: Mieżdzyja, Pyszno, Paule, Luciszcze, Lepel.
Wszystko wskazuje, że w końcu w samej miejscowości Lepiel udało się w 1853 r. zbudować z domu plebanijnego kościół, który później został gruntownie poprawiony, co dokonane było jak wspomną późniejsze zapisy: „staraniem Malczewskiego w 1857” roku. Natomiast w innych opracowaniach jest to tylko rok położenia kamienia węgielnego pod budowę nowej świątyni.

1862-1864 – proboszczem ks. Leonard KRAZEWSKI .
Wikarymi lub wspomagającymi prace duszpasterską kapłanami na terenie parafii w tym czasie są tu:
1861-1862 – ks. Kajetan Piotrowski (m), 1862-1863 – ks. Antoni Srowgiewicz (w), 1862-1864 – ks. Jan Wojtkowski (pref). Później nie wyznaczano już katechetów, bo w 1865 r. została zlikwidowana szkoła podstawowa (pięcioklasowa) jak też szkoła techniczna (gdzie nauczali inżynierowie zarządzający kanałem).
W ramach podejmowanej przez nich pracy duszpasterskiej np. w 1862 r. obsługiwane są: filialny kościół Woroń, i trzy kaplice: Zawadzicze, Pyszno, Łuciszcze. Od IX.1865 r., liczącego wówczas 42 lata, proboszcza zesłano do Dyneburga.

1864-1872 – proboszczem ks. Artur SMORCZEWSKI.
Wikarymi lepielskiej parafii w tym czasie byli: 1864 – ks. Stanisław Zaborski [w], 1869 - ks. Gasper Chmielewski [w].
Natomiast w późniejszym czasie proboszczowi przyszło pracować samemu, bo w 1871 r. już brak pomocnika w pracy duszpasterskiej, mimo że podano w katalogu większą ilość kaplic, gdyż wg danych z 1869 r. obsługiwano z Lepiela kaplice w pięciu miejscowościach: Woron, Pyszno, Zawadzick, Luciszcze, Mjeżejdzice, Poule.

1873-1880 – proboszczem ks. Wiktor ŻYŹNIEWSKI.
Trwające 19 lat prace budowniczy przy nowej świątyni zostały zakończone w 1876 r. konsekracją.

1882 – proboszczem ks. Jan SZTROWPP.
W tym czasie [1882 r.] do parafii należały kaplice: Woron, Pyszno, Zawadzicze, Lucice, Mieżdzyce, Paule.

1883-1884 – proboszczem ks. Sylwester KIMBAR.
W 1884 r. – 1526 katolików w parafii.

1885-1897 - proboszczem ks. Karol ŚLIWOWSKI.
W 1897 r. Lepiel liczy 6284 osoby, ale według statystyk rządowych tylko 9% mieszkańców to katolicy bo podawano: 563 katolików i 3379 prawosławnych oraz 2315 żydów, natomiast statystyka kościelna z tego samego czasu, podaje, że do tej rozległej parafii należało 2390 katolików.
Prawdopodobnie w 1896 r. nawiedzał parafie biskup mohylewski, udzielając parafianom sakramentu bierzmowania. Ksiądz Śliwowski wybudował tu kościół ale na tle konfliktu o wprowadzanie „trebników” przeniesiono go karnie do Kazania w Rosji.

1898-1900 – proboszczem ks. Julian BANDZA.
W roku 1899 trwał spór między katolikami a prawosławnymi o kaplice na cmentarzu, nazywanym od jej patrona „gieorgiewskim kładbyszczem”.

1901-1905 – proboszczem ks. Antoni ORŻAL.
Parafia w roku 1904 liczy 2956 kat i obsługiwano nadal 6 kaplic.

1906-1927 – proboszczem ks. Paweł KARPOWICZ.
Parafia liczy w 1909 r 2956 katolików, natomiast w czasach sowieckich prześladowań religii podaje się już tylko 2000 osób [1923 r.]. Aresztowano proboszcza w dniu 5.IV.1927 r., i datę te można uznać za zakończenie działania duchownego w parafii, jaka na sześćdziesiąt lat została pozbawiona duszpasterza.
Prawdopodobnie w roku 1917 prymicje odprawiał tu miejscowy parafianin ks. Józef Pietkiewicz.

1924-1990 – czas „Kościoła katakumbowego”.
Także w tym czasie przyjeżdżali do parafii okoliczni kapłani, wiadomo np. że po wkroczeniu na te tereny Niemców, korzystając z powstałego zamieszania, po ustąpieniu władz sowieckich, w dniu 7.VII.1941 r. przybył tu mieszkający w Borkowszczyźnie ks. N. Masłowski. Natomiast sama świątynia posłużyła władzy sowieckiej jako garaż.

1991-2001 – proboszczem ks. Mieczysław JANCZYSZYN.
Remont kościoła i przystosowanie budynków istniejących obok niego na mieszkania dla księdza i sióstr zakonnych oraz zaplecze gospodarcze i katechetyczne to kilka pierwszych lat pracy tego kapłana w Lepielu, jako pierwszego po odzyskaniu wolności religijnej duszpasterza pracującego już na stałe w mieście. Od 1993 r. nabożeństwa odbywały się w świątyni, a w 1995 r., przez posługę kard. Światka, dokonano poświęcenia kościoła.

2001-2002 – proboszczem ks. Jan PUGACZOW.
Po przeprowadzeniu się ks. M. Janczyszyna do Nowo-Łukomli parafię opiekował się wikariusz, jaki faktycznie wypełniał obowiązki administratora. Przebywał na tym stanowisku do 15.09.2002 r.

2001-2005 – proboszczem ks. Henryk DAMASZKO.
Proboszcz rozpoczął prace przy budowie nowego zaplecza duszpasterskiego, powstawał dzięki temu nowa plebania i dom katechetyczny. Nowy punkt filialny otwarto w miejscowości Wiesiołowo, gdzie zarejestrowana została parafia.

Duszpasterze parafii Nieporota (XIX-XX wiek).
1802-1803 ks. Tadeusz Odyniec Dobrowolski (dziekan newelski),

1828-1829 o. Franciszek Szopowicz dominikanin.

1835-1836 o. Hipolit Zabowski dominikanin

1836-1859 ks. Tomasz Montwid

1860-1863 ks. Antoni Ankudowicz

1864-1882 ks. Wjaczesław Przyjałgowski

1882-1887 ks. Jan Sztropp

1881-1892 ks. Mawryk Bordzyński

1892-1893 ks. Bartłomiej Oskierko

1894-1895 ks. Mikołaj Mackus

1895-1896 ks. Franciszek Koc

1896-1903 ks. Józef Gintoft

1903-1905 ks. Stanisław Cybulewicz

1905-1911 ks. Józef Possejpał

1912-1918 ks. Michał Bużycki

1918-1919 ks. Władysław Żołnierowicz

1920-1931 vacat

SŁONIM - Kościół Farny p.w. Św. Andrzeja Apostoła XV-XX w.


Ok. 1480 - pierwszy kościół parafialny.
O istnieniu w XV w na terenie Słonimia kościoła katolickiej, a co za tym idzie i jednostki administracji terenowej zwanej parafia, znajdujemy potwierdzenie w danych z 1483 r., czyli jeszcze na kilka lat przed królewskimi nadaniami, które pozwoliły na zbudowanie kościoła p.w. św. Andrzeja. Dowiadujemy się bowiem (z materiałów na jakie powołuje się XIX wieczne opracowanie) , że istniał wtedy w Słonimiu szpital parafialny, na którego utrzymanie, niejaki Wojciech M., pisarz litewski ofiarował 600 złp. Informacja może mało mówiąca o samej parafii, czy wprost o świątyni, ale dotykająca działalności charytatywnej, jaka była prowadzona przez katolików na tym terenie, więc jest to chyba najlepszy dowód na funkcjonowanie w tym czasie zorganizowanego życia religijnego w obrządku łacińskim.

1490– fundacja parafii p.w. św. Andrzeja.
Budowę nowej, także drewnianej świątyni katolickiej, tym razem pod podwójnym wezwaniem, a mianowicie: św. Andrzeja i św. Marii Magdaleny, rozpoczęto z fundacji króla Kazimierza Jagiellończyka w 1490 r. Budowę kościoła zakończono w 1493 r. i prawdopodobnie rozpoczęło się wyposażenie świątyni i zaplecza administracyjnego, czyli plebani, bo z tego czasu, a dokładnie z roku 1494, mamy informacje o kolejnym nadaniu, dokonanym tym razem przez Annę Niekraszyne.

1509 - protopopia w starostwie grodowym.
W tym czasie jest to także ważny ośrodek administracji terenowej, będący siedziba powiatu, a od 1508 r. starostwa grodowego. Miasto rozwijało się razem z nadawanymi przez władców przywilejami dla katolicyzmu, mimo że nie była wtedy ona jedynym wyznaniem w państwie. W późniejszym latach zaistniał nawet w Słonimie archiprezbiterat (protopopia), o jakim wspomniano przy podziale diecezji wileńskiej z 1509 r.

1532 – parafia miejska.
W 1532 r., gdy Słonim otrzymał prawa magdeburskie, potwierdzone przez króla Zygmunta Augusta, wspomniano wtedy także istnienie jarmarków [odpustów]: na Zesłanie Ducha św. i Boże Narodzenie. Kilkanaście lat później dołączono następne dni targowe: Wniebowstąpienia i św. Mikołaja. Można by na tej podstawie dochodzić istnienia wewnątrz świątyń o tych nazwach ołtarzy ku czci tych tajemnic wiary lub wspomnianych świętych. Na temat innych wyznań chrześcijańskich w mieście, wiadomo, że w 1529 r. funkcjonowała tu prawosławna cerkiew „Piatnicka”, a później dobudowane zostały dwie nowe: „Spaska” i „Światotroicka”.
Miasteczko, jakie jeszcze w 1560 r. należało do marszałka Wołowicza, w ramach nowej administracji terenowej, po podpisaniu Unii Lubelskiej (1569 r.), staje się siedzibą władz powiatowych na terenie województwa nowogródzkiego. Później zmienia kolejno właścicieli i w 1586 władał nim już kanclerz Lew Sapieha. W dalszym ciągu jest to teren administracji wileńskiej diecezji.

1595 – plebanem ks. Stanisław ROSTKOWSKI.
Prawdopodobnie już w 1593 r., lub 1595 r. jak chcą inne zapisy, starosta Słonimski Lew Sapieha rozbudował kościół i przydzielił na potrzeby parafii część ogrodu zamkowego z przeznaczeniem ziemi na cmentarz parafialny, szkołę, szpital i plebanie. Dokonane zapisy potwierdził później król Zygmunt III przywilejami wydanymi w 1595 r. i 1608 r.

1600 – plebanem ks. Jan TULKO PORECKY.
W pocz. XVII w. miasto dwukrotnie stawało przed klęskami żywiołowymi, jakimi była w 1604 r. zaraza, a kilka lat później pożar drewnianej zabudowy miasta, jaki w 1613 r. zatrzymało na długie lata rozwój tego regionu, co zaznaczono nawet w ustawach sejmowych, zwalniając z podatku na okres 4 lat. Natomiast pewnym złagodzeniem antagonizmów wewnątrz religijnych było to, że w roku 1609 duchowieństwo prawosławne miasta Słonim przystąpiło do unii brzeskiej, kładąc tym samym kres dyskusją na tle dogmatycznym i hierarchicznym.
Właścicielem miasta jest w tym czasie Kazimierz Sapieha, natomiast troszczący się o sprawy kościelne Lew Sapieha ofiarował w specjalnym zapisie z dnia 19.02.1614 r. coroczną porcję wyżywienia na utrzymanie szpitala i jego pacjentów.

1614-1640 – plebanem ks. Jan ZABRZYCKI.
Jest to w tym okresie Słonim jedna z 14 parafii słonimskiego dekanatu wewnątrz wileńskiej diecezji. Już w 1635 r. parafia słonimska została umieszczona, w ramach reorganizacji struktur diecezjalnych, w dekanacie wołkowyskim. Wynikało to zarówno z ustaleń nowego podziału administracyjnego w diecezji wileńskiej, jak również z tracenia na znaczeniu samej miejscowości. Kolejne lata to czas kontrreformacji, kiedy to po opracowaniu przez Kościół katolicki nowych dokumentów soborowych, mających za zadanie przeciwstawić się naporowi protestantyzmu, powstała specyficzna sytuacja zorganizowanego sprzeciwu schizmatyckim działania wewnątrz chrześcijaństwa poprzez działalność duszpasterska. Co do istnieniu zborów luterańskich na terenie słonimszczyzny nie wiadomo zbyt wiele, ale trzeba uznać, że taką działalność prowadziły tu okoliczne skupiska protestanckie (przede wszystkim w Nowogródku, Wilnie i Nieświeżu), zwłaszcza że na terenie miasta brakowało środowisk kontreformacyjnych, funkcjonuje bowiem w tym czasie tu tylko jeden zakon, i to taki którego np. współbracia z wileńskiego klasztoru bernardynów oficjalnie popierali nowinki religijne. Natomiast obserwujemy liczne grono duchownych pracuje przy parafii katolickiej, gdyż jak wynika z dokumentów nadania utrzymanie posiadało pięć osób: 1 pleban, 2 wikarych, kantor (organista) i bakałarz (nauczyciel).

1640-1643 – plebanem ks. Jan PAC.
W poł. XVII w. funkcje plebańskie pełnili w Słonimiu kolejni członkowie rodu Paców, nie zawsze jednak rezydujący przy kościele bo w pracy tej zastępowali ich tzw.: komendarze lub kuraci. Faktem jest natomiast przekazywanie sobie tego urzędu jako pewnego „majątku rodowego”, czego przejawem jest zrzeczenie się w 1643 r. funkcji plebana przez ks. Jana Paca na korzyść swojego brata Kazimierza, mimo że ten miał tylko nisze święcenia.

1643-1654 – proboszczem ks. Kazimierz PAC.
W tym czasie w mieście budowane są w mieście kolejne klasztory, co nie uszczupla jednak dochodów kościoła św. Andrzeja, bo o dochodach plebani słonimskiej świadczy fakt, że w 1653 r. płacono tu jako podatek od 119 dymów sumę ponad 178 zł.
W tym czasie pomocą w zwalczaniu nowinek luteraństwa był m.in. kult Dziewicy Maryi. Zachowane świadectwa sugerują, że świątynia parafialna mogła być licznie nawiedzana przez pielgrzymów, bo we wspomnianym kościele św. Andrzeja znajdował się cudowny Obraz Matki Bożej „Rutenicy depicta”, w którym 21 marca 1653 r. odnotowano nadzwyczajne zjawisko, a mianowicie zlepiły się popękane deski.

1655-1661 - lata wojen kozackich i zniszczeń w parafii.
Od 1655 miasto stało się własnością rodu Ogińskich, jacy zadbali o jego wszechstronny rozwój. Niestety, w czasie wojen moskiewsko-polskich, dokonano ty wielkiego spustoszenia, a pierwszy farny kościół zostaje spalony w 1656 r. przez wojska Chowańskiego jaki po zdobyciu Brześcia wracał przez Słonim. Podobny los spotkał drewniany kościół bernardynek. Wspomniany najazd wojsk nieprzyjacielskich na miasto dotknął także Bernardynów, tak, że zakonnicy o. Ludwik Rosa i o. Eliasz Bina wpadli w ręce żołnierzy moskiewskich, ale chyba nie uszkodzono murów świątyni skoro wspomina się w dokumentach wizytacji tylko o jego pożarze.
Próba zaradzenia braku świątyni parafialnej była budowa prowizorycznego budynku i ,jak to później zrelacjonowano, nabożeństwa odprawiane były w drewnianej szopie. Wypada pamiętać, że w mieście mogły istnieć w tym czasie kościół klasztorne bernardynów, gdzie mogli udawać się wierni wyznania katolickiego i dlatego może tak długo ciągnęła się odbudowa świątyni w wyludnionym po zniszczeniach mieście.
Miasto szybko podnosiło się z ruin, i oferowało znacznie lepsze warunki niż zniszczona wtedy stolica, skoro dnia 9.V.1659 r., właśnie w Słonimie miało miejsce wyjazdowe posiedzenie Kapituły Wileńskiej. W latach 1664-1665 misjonarzem w parafii był o. Mateusz Skwarski z Nieświeża.

1674 – proboszczem ks. Eustachy KOTOWICZ.
Nazwisko proboszcza znamy z dokumentu opisującego wizytacje biskupa Słupskiego w 1674 r. Z odpisanych przez ks. J. Kurczewskiego informacji wynika, że: „po przejściu nieprzyjaciela zbudowano małą szopę. Kolatorstwo należy do króla. Proboszcz Eustachy Kotowicz, kanonik wileński, nie rezyduje przy kościele, posługi spełnia bernardyn, wizytator zalecił utrzymanie stałego wikarego.”

1690-1696 - proboszczem ks. Jan ZGIERSKI.
W czasie jego pracy plebańskiej, dnia 4.XII.1696 r., a więc w roku przyjęcia sakry biskupa sufragana, na terenie miasta biskup wileński Konstanty Brzostowski konsekrował nowo odbudowany kościół przy klasztorze SS. Bernardynek.

1709 – proboszczem ks. Adam KIEŁPIŃSKI.
Jest to czas wojny ucierpiał klasztor i kościół Bożego Ciała Kanoników Regularnych w Słonimie. Warto natomiast wspomnieć, że wracają w tym okresie do miasta Jezuici, jacy osiedlają się tu w 1707 r.,
Mecenat nad miastem bogatego magnata i popieranie przez niego rozwoju sztuki architektonicznej tego okresu w modnym wtedy stylu barokowym rokoko, nie dotyczy tylko rozbudowy rezydencji Ogińskich, ale odciska się także na dziełach sakralnych.

1774 – parafia dekanalna
Według danych Synodu z 1744 r. na terenie parafii Słonim istniały kościoły i kaplice w miejscowościach: Słonim, Isowicze, Derewna, Hominowicze, Dziewiątkowicze, Chmielnica, Dobromyśl, Okuniew, Sienkowicze, Porzecze.

Lata przedrozbiorowe (konfederacja barska).
Wydarzenia społeczne i polityczne, jakie rozgrywały się w latach poprzedzających rozbiory Rzeczpospolitej, nie omijały i Słonimia, gdzie podobnie jak w innych częściach kraju społeczeństwo domagało się reform na płaszczyźnie społecznej i występowało w obronie katolickich wartości zwalczanych przez państwa ościenne. Przykładem tych wydarzeń może być fakt, że to w okolicach Słoniami, w czasie konfederacji barskiej, w dniu 12.VII.1769 r., oddziały pod dowództwem Kazimierza Puławskiego stoczyły bitwę z wojskami rosyjskimi.
Odnośnie sytuacji w Kościele na Litwie, to warto zauważyć, że jest to chyba okres największego rozkwitu diecezji wileńskiej, zwłaszcza w kwestiach administracyjnych, gdyż w roku 1772 do jednego tylko dekanatu słonimskiego należały aż 15 parafii i 4 filialne kościoły.
Oczywiście miasto, jak wiele innych ośrodków katolickiego życia kulturalno-oświatowego, przeżyło tragedie kasaty zakonu jezuitów i powstałą w ten sposób pustkę, zwłaszcza na terenie szkolnictwa starały się uzupełniać decyzje KEN, jakie zatrudniały tu ex. jezuitów o. Piotra Piotraszko i o. Ignacego Szukiewicz.

1775 - proboszczem ks. Franciszek ANCUTA.
W roku 1775 z fundacji ówczesnego proboszcza słonimskiego ks. Franciszka Ancuty i biskupa wileńskiego Giedroicia , nieopodal miejsca lokalizacji pierwszej budowli rozpoczęto budowę nowego kościoła farnego, a projekt realizowano w najnowszym wtedy stylu: baroku wileńskiego. Całkiem możliwe, że przy budowie świątyni wykorzystano fundusze pozostałe po kasacie zakonu jezuitów, a data podana wyżej jest rokiem zakończenia budowy, co zakładało by początek budowy na ok. 1773 r.
Nowo powstająca świątynia była budowlą jednonawowa, wykończona sklepieniem beczkowym z lunetami. Oświetlenie jej wnętrza stanowiło 8 okien. Prezbiterium oddzielono od nawy głównej silnym łukiem tęczowym oraz zamknięto linią prostą. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne podzieliły pilastry z charakterystycznymi kapitelami w stylu korynckim. Fasada kościoła, i dziś jeszcze, doskonale odzwierciedla zasadnicze założenia architektury rokokowej. Linia tejże fasady wygięła się w pięciu załomach podkreślonych przez pilastry. Niewysokie wieże przyozdobione hełmami z latarniami umieszczono nieco ukośnie, co podkreśliło falistość fasady. Do malowania wnętrza zatrudniono prawdopodobnie protegowanego przez Ogińskich malarza Antoniego Hierliczke, który pracował tu w okresie 1778-1779 r.

1790 – koadiutorem ks. Tadeusz LASKOWSKI.
Dane o tym okresie czasu czerpiemy z dokumentu o przydziale rubryceli w 1790 r., nie znamy jednak nazwiska plebana, o którym wiemy jednak, że w tym czasie był nieobecny w mieście gdyż mieszkał w Warszawie. Funkcje koadiutora parafii pełnił ks. Tadeusz Laskowski, wspomagali go w pracy: ks. Leon Rawiński, altarysta; ks. Pazłowski, kanonik pełniący też urząd prokuratora dla folwarku parafii. Ponadto przebywali na tym terenie włączeni w prace parafialną: ks. Ignacy Zawadzki, ex jezuita jaki mieszkał w dworku i był na utrzymaniu KEN-ej, czyli prowadził nauczanie w szkole oraz ks. Kurdzinowicz, kapelan u dziedzica w Dziewiątkowiczach. Natomiast nieco dziwi obecność zakonu karmelitów, jaki reprezentował ks. Grafowski – może dotyczyło to wykładowcy w szkole.
Przy parafii św. Andrzeja istniała w tym czasie szkoła parafialna, utrzymywana przez proboszcza, gdzie nauki prowadzili bazylianie z Żyrowic [m.in. o. Gerwazy Semetkiewicz]. Co do jej liczebności to wiadomo, że do tej szkółki uczęszczało początkowo niewielu „studentów”, gdyż w 1781 r. było 7 mieszczańskich dzieci, a rok później w 1782 r. tylko 4 mieszczańskie dzieci. Natomiast już w 1786 r. odnotowano 30 uczniów, a dwa lata później [1788 r.] 15 uczniów.


c. Wcieleni do prawosławnej monarchii [1793-1870 r.].

1795-1798 – w inflanckiej diecezji.
Po włączeniu tych ziem do Rosji, nadal funkcjonował podział administracyjny ustanowiony przez papieża dla Kościoła rzymskokatolickiego, uwzględniający diecezje wileńską, choć znajdowała się ona, z woli caratu, (przez okres 1795-1798 r.) w łączności z diecezją inflancką, bo miała jednego biskupa. Natomiast nowością był fakt, że od 1798 r., samowolnie wyłączono ją, razem z kilkoma innymi diecezjami znajdującymi się na terenie Rosji, z archidiecezji gnieźnieńskiej i włączono do archidiecezji mohylowskiej.

1818 – proboszczem ks. GRABOWSKI.
Słonim w pocz. XIX w. nie należy do wielkich miejscowości, bowiem liczebność jego wg danych z 1817 r. to tylko 2408 mieszkańców, ponadto widać wyraźne zahamowanie jego rozwoju po niedawnych wojnach napoleońskich. Natomiast wiele różnorodności mieszkańcom Słoniami sprawia samo życie religijne, bo na terenie miasta oprócz parafialnej świątyni [fara] istniało jeszcze 5 katolickich kościołów klasztornych umiejscowionych przy domach zakonnych [oo. dominikanie, ks. kanonicy, oo. bernardyni, ss. bernardynki, ss. benedyktynki] oraz jedna kaplica zakonna [ss. mariawitki]. Ponadto znaczenia nabierają cerkiew unicka i prawosławna.

1820-1828 – proboszczem ks. Dominik RODZIEWICZ.
Lata pracy tego kapłana zbiegają się z wielkim wysiłkiem władzy carskiej by skłócić ze sobą obrządek greko-katolicki i rzymsko-katolicki, aby później łatwiej było ten pierwszy podporządkować cerkwi prawosławnej. Warto by przy tej okazji zadać sobie trud prześledzenia rozmieszczenia kościołów unickich w okolicy Słonimia aby w ten sposób zobaczyć jak po kasacie unii [1839 r.] przybywało w tychże miejscach środowisk nie zawsze życzliwych katolicyzmowi, dzięki inspirowaniu ich od wewnątrz antagonizmów przez cerkiew prawosławną, roszcząca sobie pretensje nie tylko do dóbr materialnych lecz również do osób.

1830-1872 – proboszczem ks. Wincenty HRYNIEWICZ.
W związku z wydaniem, w okresie po powstaniu listopadowym, szeregu zarządzeń państwowych niszczących życie religijne katolików, i tak oprócz dekretów zabierających materialne zabezpieczenie parafii i ograniczających ilość osób pracujących w duszpasterstwie przyszły decyzje likwidujące życie zakonne w mieście.
Podejmowanie przez rząd rosyjski działań likwidujących samodzielność Kościoła katolickiego, miało na celu wymuszenie nowych proporcji w relacjach wyznaniowych poprzez pozbawienie duchownych katolickich i sióstr zakonnych wpływu na rodziny zamieszkujące Słonim i okolice. Efekty nie dały na siebie długo czekać, bo szybko uzyskano liczebną przewagę wyznania prawosławnego dla tego terenu. Dla przykładu, gdy w 1860 r. miasto liczyło 8203 mieszkańców, to w tym czasie parafia katolicka w Słonimie liczy 5023 katolików [dane z 1863 r.], a samych katolików w mieście liczono tylko poniżej 2000 osób, co stanowiło już tylko ok. 24% zaludnienia.
W pracy duszpasterskiej w okresie poprzedzającym powstanie styczniowe i w trakcie jego trwania, wspomagali proboszcza w pracy duszpasterskiej następujący wikarzy: 1856-1860 - ks. Feliks Olszowski , 1852-1863 – ks. Ignacy Tatur, [ „kapelana szkolnego”], 1863-1864 - ks. Marnowski .
Czas poprzedzający powstanie styczniowe obfitował w nabożeństwa patriotyczne, jakie od 1861 r. odprawiane były, wbrew zakazowi carskiej władzy, także w kościele bernardynów. Później przyszły represje polityczne, i tak w roku 1863 miało miejsce aresztowanie proboszcza ks. W. Hryniewicza, 69 letniego kapłana oskarżono o przetrzymywanie w piwnicy 2 szt. „palnej fortecznej broni”. Przesiedział wspomniany duszpasterz w więzieniu 3 miesiące [XII.1863-II.1864 r.], a wyszedł po wypłaceniu kaucji 200 rubli. Nie był to jedyny duchowny lokator więzienia słonimskiego gdyż np. w 1866 przetrzymywano tu ks. Władysława Kadłubowskiego, proboszcza z Dziewiątkowicz za ty, że „przeprowadził” na katolicyzm chłopa ze wsi Wólka. Podobna kara, jednego roku aresztu, spotkał o. Antoniego Macitowicza (OFM).
Po powstaniu styczniowym, z diecezji wileńskiej, wśród duchownych pracujących jako wikarzy na terenie parafii św. Andrzeja, należy wspomnieć: 1866 – ks. Jan Kotzing , 1867-1868 ks. Julian Tarasowicz (OFM) ., a później do 1872 – ks. Ignacy Tatur [od 1852 r.], kanonik regularny.


d. Lata rusyfikacji i uprzywilejowania cerkwi prawosławnej [1870-1914].
Intensyfikowany po powstaniach narodowych proces integracji ziem dawnej Rzeczpospolitej z Rosją przybrał na tyle represyjny charakter wobec kultury i religii, że można nazwać go czasem rusyfikacji, co najlepiej oddają dane statystyczne z tego okresu. Otóż przy porównaniu lat 1867 r. / 1878 r. mamy w przeciągu jedenastu lat nieznaczny spadek ilości katolików [tylko ok. 10%], ale zarazem znaczny przyrost ludności prawosławnej w mieście [blisko 50%]. Powodowane to było przede wszystkim pozbawianiem zatrudnienia w instytucjach użyteczności publicznej ludności polskiej. Ten stan rzeczy odbija się także w prześladowaniach kierowanych przez władze carskie wobec katolickiej hierarchii kościelnej, od której oczekuje się tylko pozwalania na dalsze wynaradawianie Polaków i ich rusyfikacje przy użyciu religii.

1874-1888 – proboszczem ks. Jan NJEWJAROWSKI.
W roku 1881 miasto przeżyło tragedie spalenie części zabudowań od pożaru. Natomiast statystyki rosyjskie tego czasu informują wciąż o wzrastającej liczbie prawosławnych w Słonimie, choć liczebność parafii katolickiej, nie jest mała, bo w 1880 r. wynosiła 8756 katolików. Kolejne katolickie źródła klasyfikują liczebność całej parafii również jako wzrastającą, i tak dla przykładu, gdy w roku 1884 policzono tu 8986 katolików, to w dwa lata później określono już jako 9101 katolików. Wygląda na to, że rusyfikacja nie sięgała w takim stopniu terenów wiejskich jak stało się to udziałem miasta, a rocznie przybywało ok. 100 osób w parafii.
Wygląd kościoła p.w. Św. Andrzeja, [według inwentaryzacji przeprowadzonej w 1874 r.], wspomina w tym czasie o 7 ołtarzach: główny Chrystusa Ukrzyżowanego, Matki Bożej z Lourdes, św. Andrzeja (jako boczne) oraz Matki Bożej w posrebrzanej szacie i św. Anna z Matką Bożą (na prezbiterium), oraz Pan Jezus „Ecce Homo” i św. Antoni (we framugach).
Obowiązki wikarego pełnił w latach 1883-1884 - ks. Michał Misiulis.

1889 – vacat (administratorem - ks. Placyda LENKIEWICZ).
Oficjalne publikacje podają o braku obsadzenia urzędu proboszcza, natomiast obowiązki plebańskie pełnił w tym czasie ks. Placyd Lenkiewicz, mansjonarz, o którym z innych źródeł wiadomo, że był benedyktynem. Wspomagał go w latach 1888-1889 ks. Jan Wojdyłowski, jako wikary. Parafia liczy w tym czasie 8677 kat. i stanowi centrum dekanatu, w jakim ocalało tylko 5 parafii i 10 kaplic.

1889-1904 – proboszczem ks. Zygmunt LAWRYNOWICZ.
W tym czasie ukończona został, trwająca kilka lat budowa linii kolejowej, uruchomionej w roku 1890 jako odcinek Wołkowysk – Baranowicze, przyczyniając się do ekonomicznego i gospodarczego rozwoju miasta co również będzie stanowić zaplecze militarne dla wielkiego garnizonu wojskowego, jaki od kilku lat stacjonował w nowych koszarach. Dla potrzeb tych żołnierzy zbudowano na terenie koszar nową prawosławną cerkiew.
W pracy duszpasterskiej w tym czasie współpracownikami w parafii farnej byli następujący kapłani, pełniący urząd wikarych: 1892-1893 - ks. Stefan Ljachowicz ,1893-1894 - ks. Antoni Kripajtis, 1897 - ks. Michał Aborowicz, 1898 - ks. Kazimierz Stanonis, 1903-1904 - ks. Mieczysław Chrzczanowicz.

1905-1907 – proboszczem ks. Bronisław SAROSIEK.
Początkowo w pracy pomaga jako wikary w 1906 - ks. Adam Abramowicz. Natomiast później na terenie parafii w 1907 r. brak kapłana pełniącego obowiązki wikarego,
Odnośnie dekanatu słonimskiego to z dwudziestu kilku kościołów, jakie istniały tu do niedawna [18 parafii oraz kilka świątyń zakonnych w Słonimia], wielkość jego zmniejszyła się do liczby 6 parafii i 6 kaplic, co najlepiej oddaje energiczność działania władz rosyjskich nad zawężeniem posługi Kościoła katolickiego na terenie słonimszczyzny w pocz. XX w., represje wyznaniowe prowadzone były nadal pomimo ogłaszania ukazów tolerancyjnych.

1908 – proboszczem ks. Ryszard KNOBELSDORF.
Trudny do ustalenia jest czas przyjścia proboszcza do parafii i całkiem możliwe, że było to w końcu 1907 r., ponieważ już w roku 1908, z inicjatywy tegoż proboszcza przeprowadzono odnowienie zewnętrznych murów kościoła.
Pewna pomocą w szerzeniu ducha katolickiego wśród społeczeństwa słonimskiego, zwłaszcza wśród młodzieży był natomiast fakt, że kapłani katolicy mogli w Rosji uczyć religii w szkołach rządowych, tak też w 1910 r. potwierdzono na stanowisku prefekta tutejszej szkoły ks. R. Klamm, choć czynił to zapewne w rosyjskim języku.

1909-1911 – proboszczem ks. Leonard RODZIEWICZ.
Nowy proboszcz kontynuował odnawianie świątyni i tak w czasie prac remontowych przeprowadzonych w 1909 r. podjęto się restauracji wnętrza świątyni. Sprowadzony z Krakowa malarz-artysta Ignacy Mazurek poprawił wygląd malowideł zniszczonych działaniami wojennymi, za która to prace wypłacono 2000 rubli. Ponadto mimo konieczności poddawania prac budowlanych i konserwatorskich ścisłemu nadzorowi komisji carskich, nadal kontynuowany był remont kościoła. Z pozostawionych zapisów w wizytacjach parafii wiadomo, że w roku 1911, odnowiono ołtarze i ambonę, a prace wykonywał artysta Zarniecki z Warszawy. Ponadto na prezbiterium położono terakotową posadzkę. Zamontowano również nowe 15 głosowe organy, zamówienie odnośnie tego instrumentu dotyczyło sumy 3000 rubli, a zrealizowano je w zakładach Ostromęckiego w Warszawie.
Obsługiwano na terenie parafii słonimskiej w 1911 kaplice i filialne kościoły w miejscowościach: Dierewiańczyce, Skrundzie, Łukonica, Łotwicze. Pomagali w pracy parafialnej w tym czasie następujący kapłani: 1909 – ks. Władysław Turłaj , 1911 – ks. Władysław Kurpis.



e. Lata wojenne i porewolucyjne [1914-1925].

1912-1919 – proboszczem ks. Jan WEBER.
Instalacja nowego proboszcza ks. J. Webera odbyła się dnia 3 stycznia 1912 r., choć przebywał tu już od poprzedniego roku, bo taką datę rozpoczęcia pracy w Słonimie podaje wiele publikacji zamieszczających jego życiorys.
Praca duszpasterska, podjęta energicznie przez proboszcza, doprowadziła do poszerzenia zakres działania parafii, gdyż już w 1913 r. doszły do obsługi nowe kaplice filialne, tym razem w miejscowościach: Isajewicze i Litwa, a tym samym liczba punktów dojazdowych wzrosła do sześciu. W tej pracy duszpasterskiej, na terenie parafii św. Andrzeja, pomagali kapłani: 1913-1914 – ks. Stanisław Filmanowicz (w), 1911-1914 – ks. Władysław Mankowicz (w), 1914-1915 – ks. Antoni Jasikiel (w).
Omawiany okres historii parafii to czas I wojny światowej, kiedy to w wyniku walk miedzy Rosjanami i Niemcami, doszło m.in. do bombardowania koszar na Zamościu [26-30.VIII.1915 r.], znajdujących się w niedalekim sąsiedztwie kościoła. Walka o miasto zakończyła się ustanowieniem od 15.IX.1915 w mieście władzy niemieckiej.
Ucierpiał w tych działaniach wojennych, razem z częścią miasta, także kościoła św. Andrzeja, gdzie zniszczeniu uległ dach i wieża, został dopiero w 1917 r. odbudowany, kiedy to staraniem ks. J. Webera, położono nowy gontowy dach na zrujnowanej świątyni ale odbudowa wieży nastąpiła nieco wcześniej, prawdopodobnie w 1916 r.
Co do obsady personalnej parafii farnej, to nie wykluczone, że w latach wojny, ok. 1918 r. pomagał tu też ks. Władysław Klamm, udokumentowania wymaga natomiast hipoteza o pracy w 1918 r., jako słonimskiego wikarego, ks. Izydora Pietrasza. Odnośnie życia religijnego rodzin katolickich związanych z wojskowością warto pamiętać, że jakiś czas, (najprawdopodobniej w latach 1918-1919) w miejscowych koszarach, jako kapelan wojsk niemieckich pracował tu jezuita ks. Muckerman Friedrich.

I-III.1919 – świątynie bez duszpasterzy.
Zmiany polityczne na terenie Rosji i ziem jej podporządkowanych przyniosły okres okupacji bolszewickiej w mieście jakie rozpoczęło wkroczenie Czerwonej Armii dnia 14.I.1919 r. Oprócz rabunku mienia i przekształceń gospodarczych był to także czas terroru wobec katolickiego duchowieństwa, kiedy m. in. doszło do zamordowania proboszcza słonimskiego ks. J. Webera, a także represjonowano kapelana ss. Niepokalanek ks. St. Śmiałowskiego, jaki znalazł się przez okres 6 tygodni w areszcie. Ludzie z obawy przed represjami ukryli, wtedy na jednej z wiosek pod Słonimiem, ks. wikarego i dopiero zajęcie miasta przez wojsko polskie [2.III.1919 r.], pozwoliło na powrót ks. I. Pietrasza do parafii.

1919-1925 – proboszczem ks. Ignacy ROSOŁOWSKI.
Niełatwa ekonomicznie sytuacja ludności zamieszkującej okolice Słonimia wiązała się przede wszystkim ze zmianami politycznymi i spowodowanymi niedawna wojną zubożeniem ludności. Parafia nadal należała do diecezji wileńskiej, a sam dekanat słonimski liczył 14 parafii. Do parafii katolickiej w Słonimiu należy ok. 5000 osób, ale pamiętać należy, że miasto ma w tym czasie 13000 mieszkańców, i w większości zaludnione jest przez ludność żydowskiego pochodzenia. Pomagali w pracy duszpasterskiej jako kolejni wikarzy: 1919 – ks. Izydor Pietrasz, 1920 – ks. Józef Dowgiałło , 1920 – ks. Antoni Aleksandrowicz (kapelan WP).
Spokój w mieście był jednak tylko czasowy i pozorny, bo trwało wokół ścieranie się poglądów politycznych, i to już nie tylko słowem, ale czynnym terrorem, co zaowocowało zwłaszcza w okresie 20.VII-27.IX.1920 r. kiedy powróciły tu wojska bolszewickie. Działania wojenne z 1920 r. nie ominęły i okolicy miasta, jakie zawsze stanowiło ważny punkt militarny z racji na istniejąca tu linie kolejową oraz ważne strategicznie mosty na rzece Szczarze, z tego też powodu można sądzić o krwawych walkach, i dosyć trudnych losach okolicznych mieszkańców, czego potwierdzeniem są powstałe później cmentarze wojskowe.
Do czasu unormowania granic diecezji na podstawie konkordatu z 1925 r. Słonim graniczył bardzo blisko z diecezja mińską, do której należała sąsiednia nowogródczyzna.


Paragraf 2:
W archidiecezji wileńskiej (1925-1988).

a. W odrodzonej Rzeczpospolitej [1925-1939 r.].

Przekształcenia administracyjne w odrodzonym państwie polskim doprowadziły również do zmian w organizacji kościelnej gdzie na podst. Konstytucji Apostolskiej Vixdum Poloniae z dniem 28.X.1925 r. utworzono nowy podział diecezji w jakim to Wilno stało się arcybiskupstwem. W Słonimiu nie pociągnęło to jednak na razie większych zmian za sobą i proboszczem był nadal ks. I. Rosołowski.

1925-1932 – proboszczem ks. Ignacy ROSOŁOWSKI.
Dane statystyczne tego okresu nie są jednoznaczne, bo na początku, po reorganizacji diecezji parafia liczy blisko 5000 katolików, a później za dwa lata już blisko 25% mniej, gdyż w 1927 r. = 3865. Prawdopodobnie nastąpiło to zmniejszenie liczebności w związku z nowym podziałem na parafie. Tak więc w 1931 r., istniały w Słonimie trzy parafie katolickie, gdzie należało wtedy 4339 katolików, za to w samym mieście istniało wtedy aż 5 świątyń katolickich, choć faktycznie duszpasterstwo dotyczyło pracy trzech parafii [łacińskiej, wojskowej i obrządku wschodniego]. Były to następujące kościoły: parafialny kościół p.w. Św. Andrzeja, tzw. „farny”, kościół klasztorny SS. Niepokalanek „Panieński”, [ks. Stanisław Śmiałowski], kościół publiczny „Pobernardyński”, [rektorem ks. Władysław Pogorzelski], wojskowy kościół na terenie koszar, [rektorem kapelan wojskowy], parafia obrządku wschodniego w Albertynie, [ks. Antoni Niemancewicz SJ ].
Odnotować również wypada istnienie w pobliskich Żyrowicach filii parafii Słonimskiej, gdzie administratorem był ks. Leon Pukianiec oraz tworzenie się parafii rzymsko-katolickiej w Albertynie, którą kierował w 1923 r. o. Marceli Paweł Wysokiński, a później ks. Zygmunt Moczerski SJ.

1932-1936 – proboszczem ks. Romuald ŚWIRKOWSKI.
Obowiązki wikarego dla słonimskiej parafii pełnił od 13.VI.1932 r. ks. Alfons Ratkiewicz. W mieście działały dwie szkoły średnie: dla młodzieży męskiej przy kościele pobernardyńskim i dla dziewcząt u SS. Niepokalanek w „Panieńskim” kościele, tam też odbywały się msze św. dla uczniów. W Albertynie w tym czasie rektorem łacińskiego kościoła jest o. Marian Śliwiński SJ.

1936-1941 – proboszczem ks. Franciszek KAFARSKI.
W tym okresie wspomagał w pracy duszpasterskiej proboszcza fary w latach: 1936-1939 r. ks. Bronisław Wąsowicz, pełniący obowiązki wikarego, natomiast na terenie miasta pomagali w duszpasterstwie również ojcowie jezuici mieszkający w podmiejskiej dzielnicy Albertynie, oraz księża rektorzy pracujący przy 2 pozostałych kościołach miejskich, a więc pobernardyńskim i przy klasztorze Niepokalanek, gdzie pracował m.in. do 1938 r. ks. Stanisław Śmiałowski.
Osobnym zagadnieniem było duszpasterstwo wojskowe, i tak w parafii garnizonowej, pomimo częstych zmian kadry oficerskiej związanych z przegrupowywaniem wojsk na tereny zachodnie, kapłani pracowali nieprzerwanie aż do września 1939 r., czyli do wyjścia garnizonu polskiego ze Słonimia. W okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch II wojny światowej jako kapelani wojskowi podawani byli w spisach diecezjalnych kolejno: ks. Edward Choma oraz ks. Jan Karnicki, później, prawdopodobnie już przed samą mobilizacją, funkcje te spełniał o. Seweryn Jędrysik OP.


b. Lata okupacji i sowieckiej i hitlerowskiej [1939-1944 r.]

1941-1942 – proboszczem ks. Kazimierz GROCHOWSKI.
Z pewnością do wojny, jak i w początkowej jej fazie pracował tu jako wikary ks. Henryk Drahel . Później pomagali w pracy duszpasterskiej przy kościele parafialnym oraz posługę wśród młodzieży prowadzili (także po wkroczeniu tu sowietów) ojcowie jezuici. Wiadomo, że w 1939 r. został skierowany do Słonimia - Albertyn, i pracował tu obsługując kościół w Żyrowicach oraz pełniąc posługę w domu SS. Niepokalanek, kandydat na ołtarze o. Adam Sztark TJ. Z tego czasu zachowały się fotografie dzieci jakie przygotowywał do I Komunii św., m.in. w 1942 r.
Wkroczenie na te tereny wojsk sowieckich zagroziło niezależności funkcjonowania władzy kościelnej np. poprzez zakazanie pracy duszpasterskiej poza kościołem [odwiedziny w szpitalach] czy chodzenia po ulicy w stroju duchownym. Do państwowych archiwów zabrano wszystkie księgi metryk. NKWD rozpoczęło także szykanowanie poszczególnych osób odpowiedzialnych za życie religijne miasta. Męczeństwo duchowieństwa dotyczyło w tym czasie więzienia przez sowietów [27.XI.1939-VI.1940 r.] początkowo przez osiem miesięcy właśnie w Słonimie, a później w Mińsku, ks. Jana Kapusty SDB.
Po wkroczeniu na te tereny Niemców, czyli od 26.VI.1941 r., represjonowano razem z inteligencja polskiego pochodzenia, także osoby duchowne, zabraniając im m.in., bez pozwolenia władzy cywilnej, na sprawowanie kultu religijnego w świątyniach miasta. Pozwolenia na prace trzeba było uzyskiwać na nowo co dwa tygodnie. Ks. K. Grochowski, jaki pełnił wtedy obowiązki proboszcza słonimskiego został z racji na znajomość języka niemieckiego mianowany burmistrzem miasta, co pomogło mu później w pracy na rzecz ocalenia Żydów, a jednocześnie stało się powodem do wydania na niego wyroku śmierci w marcu następnego roku.
Sytuacja w dalszych miesiącach nieco się ustabilizowała i pozwalała nawet na pospieszenie z pomocą katolikom znajdującym się za granicą polsko-sowiecką, czyli osób poddanych w latach 1920-1941 pod bezbożny systemem sowieckim. Wymagało by cierpliwego odtwarzania na podstawie dokumentów, informujących o tym, w jakie rejony skierowana została pomoc duszpasterska, o jaka poprosił bp. R. Jałbrzychowski, i czy uczestniczyli w niej też misjonarze ze Słonimia np. jezuici? Wiadomo natomiast pamiętać o podjętej pracy duszpasterskiej przez franciszkanów konwentualnych np. o. Karol Wołymański OFMConv obsługiwał okoliczne opuszczone parafie.
Nieco później, w 1942 r., władze niemieckie, posługując się pretekstem popierania przez kapłanów i zakonnice działalności konspiracyjnej podziemia polskiego, rozpoczęto eksterminacje duchowieństwa i aktywnych wiernych Kościoła katolickiego. Tak w dniu 17.XII.1942 razem z innymi mieszkańcami słonimszczyzny poniosły śmierć męczeńską za wiarę dwie siostry Niepokalanki: bł. S. Marta Wołowska i bł. s. Ewa Noiszewska, a także ich kapelan ks. Adam Sztark TJ . Natomiast dnia 20.X.1943 r. aresztowano w Albertynie rektora łacińskiej kaplicy o. Antoniego Grzybowskiego TJ., choć nie były to tym razem represje niemieckie bo wyrok śmierci wykonali na nim przebrani w mundury gestapo partyzanci radzieccy.

1943-1945 – proboszczem ( ? ) ks. Henryk DRAHEL .
Ustalenia wymaga kto przejął obowiązki proboszcza w Słonimie po tragicznej śmierci ks. Grochowskiego, i prowadził prace duszpasterskie w końcowych miesiącach okupacji niemieckiej. Może był to kapelan z klasztoru SS. Niepokalanek lub pozostający w okolicy zakonnicy jezuiccy czy misjonarze? Wiadomo np., że w latach 1944-1945 r. pracował, w pobliskim Albertynie i Żyrowicach, aż do czasu odwołania go do PRL, o. Tadeusz Maciejowski (TJ). Możliwe, że przebywał w tym czasie w Słonimie dawny wikary ks. Henryk Drahel.
Kiedy w dniu 10.VII.1944 władze w mieście przejęli kolejny raz komuniści, wsparci przybyli tu wojskami 1-go Białoruskiego frontu., można powiedzieć, że rozpoczyna się ponowny czas represji wobec katolików i ludności polskiego pochodzenia, zmuszanej do wyjazdu w granice PRL-u lub wysiedlanych z miasta na zlecone prace czy do więzień.


c. Czas powojennej bezbożności [1945-1989 r.]

Od stycznia 1945 miasto stało się siedziba władzy rejonowej na terenie grodnieńskiej obłaści. Powróciły do pracy służby NKWD, jakie rozpoczęły prace przy eliminowaniu z tego terenu polskiej ludności, a stosowane metody to więzienia czy zesłania na prace lub konieczność wyjazdu do PRL. Władze religijna sprawował na tym terenie ks. kanonik Antoni Kuryłowicz jaki otrzymał uprawnienia ordynariusza na okrąg grodzieński.

1945-1949 – proboszczem ( ? ks. Henryk DRAHEL).
Już w pierwszych dniach 1946 r. zamknięto świątynie p.w. Św. Andrzeja. Wyposażenie rozdano do innych kościołów (przede wszystkim do kościoła „Panieńskiego”) lub zabrali ludzie. Do 19.VIII 1949 przebywał tu jeszcze ks. Henryk, później został uwięziony i zesłany do lagrów. Czynny był tylko kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP. Niebawem fara zamieniona została na magazyn zbożowy, a później uczyniono w niej skład soli. Po uszkodzeniu okien bocznych zabito je deskami z ławek kościelnych, natomiast na chórze wykorzystano do tego celu drewniane części organów. Rozebrano również ogrodzenie wokół kościoła, a metalowe bramy wywieziono do pobliskich Żyrowic. Budynek plebani zamieniono na restauracje.
1950-1988 – dewastacja świątyni
Okres ten pod względem życia religijnego opisano w paragrafie poświęconym kościołowi Niepokalanego Poczęcia, gdyz tam koncentrowało się życie Parafii. Kościół św. Andrzeja ulega coraz większej dewastacji zamieniając się w ruinę przeznaczona do rozbiórki.

Bernardynki („Panieńska Świątynia”)– p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP


a. Klasztor Bernardynek (1604-1905).

1640 – początek fundacji
Dobrze pracujący na terenie miasta Słonimia bernardyni, krótko po swoim osiedleniu doprowadzili do założenia nowej fundacji, klasztoru opartego o regułę drugiego zakonu franciszkańskiego, a mianowicie sióstr Bernardynek, jakie to pierwsze zabiegi sięga roku 1640 r., kiedy rozpoczęto rozmowy z Aleksandra Judycką.

1645 – przełożoną s. Tekla SAPIEŻANKA
Objęcie drewnianych budynków klasztornych, przeznaczonych na 10 zakonnic, z przylegającym do nich kościołem z trzema ołtarzami, faktyczne osiedlenie nastąpiło dopiero w 1645 r. Budynek był przebudowany z dawnego dworu szlacheckiego. Przybyłe tu zakonnice, s. Tekla, s. Benigna, s. Florencja, s. Ludwika i s. Paula należały dotąd do wspólnoty w Wilnie i przybyły tu razem z uposażeniem posagowym co zapewniało wspólnocie względne zabezpieczenie materialne.

1656 – 1670 – przełożoną s. WOŁOWICZÓWNA
Po spaleniu tego obiektu w czasie wojny 1656 r. , fundacja na nowo odrodziła się w roku 1660 , a kościół odbudowany został jako murowany w 1670 r. Konsekrowania świątyni dokonano dnia 4.VII.1696 r. przez posługę bp. Konstantego Brzostowskiego [mieszkało tu wtedy ok. 30 zakonnic].
Ponadto wiadomo, z zachowanych źródeł, o istnieniu w tym roku przy wspomnianym kościele Bractwa św. Michała.

1750 – przełożoną s. Ludwika BUŁHAKÓWNA,
Warto pamiętać, że w tym czasie trwają prace przy ozdabianiu wnętrza kościoła Niepokalanego Poczęcia, jakie przeprowadził w 1760 r. rzeźbiarz Gedel według projekty światowej sławy architekta J. Glaubica, poprzez ozdobienie ołtarzy i ambony. Jednoczesnie powstał nowy, murowany budynek klasztorny dla bernardynek.

1790 – zniszczenie obiektu i czas odbudowy.
W roku 1790 pożar zniszczył klasztor bernardynek, na czas remontu i budowy nowego budynku 15 zakonnic przeszło mieszkać do opactwa SS. Benedyktynek.

1830 – czas powstania listopadowego.
W 1830 r. przeniesione zostały do klasztoru słonimskiego zakonnice bernardynki z Brześcia, gdzie w związku z rozbudowy twierdzy likwidowano katolickie kościoły i klasztory. W tym samym czasie w klasztorze benedyktynek było 14 zakonnic, a funkcje spowiedników pełnili Kanonicy Regularni.

1864 – po kasacie bernardynów
Usunięci ze swego klasztoru zakonnicy bernardyńscy obsługują stanowisko rektora kościoła Niepokalanego Poczęcia. Kapelanami u Sióstr Bernardynek byli kolejno: 1866-1868 - Kloaid Chilkiewicz i o. Filip Tarasiewicz , później: 1868-1889 r. - o. Barnaba Błażewicz.

1869-1904 – przełożoną s. Klara JANKOWSKA.
Nie była to wtedy zbyt wielka wspólnota, ale liczba zakonnic tegoż klasztoru w 1889 r. podawana jest jako 12 osób, gdyż wliczano także inne zakonnice, m.in. marjawitki ze skasowanej słonimskiej fundacji. Niestety zakaz przyjmowania do nowicjatu nowych osób jest na tyle uciążliwy dla fundacji, że w 1894 r. mieszka w klasztorze już tylko 8 bernardynek i 2 matiawitki. Spowiednikami i kapelanami tej wspólnoty byli kolejno: 1893-1894 – ks. Placyd Sienkiewicz (OSB). 1896 – ks. Józef Aleksandrowicz, 1897 – ks. Robert Rynkiewicz.
W 1897 r. liczebność wspólnoty zmalała do 6 osób , w tym czasie a dokładnie w latach 1898-1904 funkcje rektora przy „kościele Panieńskim” pełnił ks. Michał Rutkowski,

1905-1905 - rektorem ks. Ryszard KLAMM
Wspomniany wyżej kapelan bernardynek, tzw. „duchownika”) przy klasztorze sióstr bernardynek. czynił zabiegi nad ożywieniem życia zakonnego w mieście, dlatego sprowadził do Słonimia najpierw bezhabitowe zgromadzenia bł. Honorata – Słożki i Sercanki. Po wydaniu ukazu tolerancyjnego przyszła pora na kolejne już zgromadzenie zakonne, tym razem noszące habity niepokalanki.



B. Klasztor Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP (1905-1945).

1905-1918 - rektorem ks. Ryszard KLAMM
Podobnie jak poprzednio i tym razem w tajemnicy przed władzami cywilnymi ale za zgoda bp. E. Ropa sprowadzono do klasztoru w Słonimie nowe osoby zakonne by podając kontynuacje życia mniszego w mieście. Tym razem były to siostry ze Zgromadzenie SS. Niepokalanego Poczęcia Panny Maryi. Kiedy w 1907 r. zamieszkały siostry niepokalanki w klasztorze bernardynek słonimskich, żyły tu jeszcze trzy zakonnice: s. Judyta Snarska w wieku 72 lat, s. Coleta Hurczyn 67 lat, i staruszka licząca 83 lata - s. Anna Popławska,
Niestety niepowodzeniem zakończyła się późniejsza próba usamodzielnienie zgromadzenia Niepokalanek poprzez powierzenie mu dzieła oświatowego. Podjęta przez kapelana próba utworzenia tutaj szkoły 4 klasowej w oparciu o przybyłe z Ukrainy zgromadzenie Niepokalanek została zablokowana przez lokalne władze. Pociechą w tym tworzeniu przestrzeni oświatowej było jednak to, że siostry pozostały w mieście i prowadziły „tajne nauczanie” oświaty w języku polskim, ucząc przy tym katechizmu.
Korzystając z czasu wojennych nastrojów udało się wreszcie w roku 1916 utworzyć polską szkołę koedukacyjną przy klasztorze Niepokalanek, było to ostatnie dzieło, jakie ks. Klamm dokonał dla odrodzenia życia religijnego w mieście i pomocy dla dzieła zakonnego w Słonimiu.

1918-1938 – rektorem ks. Stanisław ŚMIAŁOWSKI.
Po jego śmierci, od 1918 r. obowiązki kapelana przy kościele Niepokalanego Poczęcia przejął dotychczasowy katecheta w Wilnie ks. Śmiałowski.
Przybywających do miasta rannych żołnierzy polskich umieszczano w szpitalu zorganizowanym przy klasztorze sióstr Niepokalanek. Wśród chorych na tyfus umieszczony był także kapelan wojskowy ks. Michał Sopoćko.
Warto pamiętać, że tym czasie w klasztorze SS. Niepokalanek funkcjonowała szkoła katolicka, jakiej nadano w 1936 r. prawa gimnazjum, a nosiła ona imię Matki M. Darowskiej. Prawdopodobnie w latach poprzedzających II wojnę światową kapelanem był tam ks. Adam Stankiewicz. Wspomina się także innych jezuitów, m.in. pełniącym te posługi w latach: 1929-1935 r. byli o. Antonim Niemancewiczem i ks. Antoni Grzybkowski.

1938-1939 – rektorem ks. Adam Stankiewicz
Zesłany do Słonimia za zaangażowanie w sprawę używania języka białoruskiego w liturgii, co w owym czasie było odebrane przez władze cywilne jako agitowanie na rzecz usamodzielnienia Białorusi. Przebywał tu od 27.12.1938 r., i zaraz po wkroczeniu wojsk sowieckich w 1939 r. przeniósł się z powrotem do Wilna.

1939-1942 – przełożoną bł. s. Maria Wołowicz
W czasie wojny kapelanem wspólnoty został sługa Boży o. Adam Stark SJ, na pewno sprawował tę funkcje w 1942 r. We wspólnocie Niepokalanek jest też bł. s. Ewa Noiszewska

1943-1945 – ks.



c. Parafialna świątyni Słonimia (1946-1992).

1949-1977 - dojazdy kapłanów do kościoła „Panieńskiego”.
Do jedynego czynnego w mieście kościoła, położonego przy ul. Pierwomajskiej, jaki jednak pozbawiony był obecności na stałe kapłana, dojeżdżali okoliczni proboszczowie. Byli to różni kapłani, jakich nazwiska nie zawsze umiemy dziś odtworzyć, ale najbardziej w pamięci parafian utkwiła osoba ks. Ryszerda Werber, jaki przyjeżdżał tu z parafii w Rosi.

1977-1984 – opiekunem ks. Michał WORONIECKI (CM).
Jak wspomniano wyżej nabożeństwa z udziałem parafian słonimskich odprawiano w kościele Niepokalanego Poczęcia, jaki był jedynym czynnym kościołem katolickim na terenie całego rejonu. Tam też od III.1977 r., przyjeżdżał z posługą kapłańską i dla udzielania sakramentów świętych ks. Michał Woroniecki (CM), z Różan. W pozostałe dni parafianie modlili się sami. Dekoracjami ołtarzy zajmowała się p. Helena Ignaciuk, a kościelnym i ministrantem był p. Kazimierz Adamowicz.
W dni wyznaczone na odwiedziny kapłańskie przyjeżdżali tu ludzie także z innych miejscowości, czasem nawet bardzo odległych by poza swoimi znajomymi przygotować się do przyjęcia sakramentów. Ludzie zbierali się dosyć wcześnie niekiedy i dwie godziny przed Mszą św., aby odmówić wspólnie różaniec, odśpiewać Godzinki i Koronki. Jeśli nie było kapłana to wykładano ornat i recytowano teksty mszalne. Pogrzeby odprawiali ludzie zazwyczaj sami, bez udziału kapłana jaki później święcił grób przy okazji swojego pobytu na cmentarzu (m.in. w listopadowe dni zaduszne). Opiekujący się kościołem tak układali swoje obowiązki aby zapewnienie dostęp do istniejących w tym czasie kilka grup tzw. „piewczych” czy chórzystek, jakie prowadziły na prośbę rodziny modlitwy w domu zmarłego i na cmentarzach.
Nie obyło się bez nieprzyjemnych incydentów np. w 1979 r. „nieznani sprawcy” włamali się do kościoła i zniszczyli tabernakulum. Wielokrotnie parafianie musieli tez płacić nadzwyczajne podatki za używanie kościoła [droższe taryfy za prąd, kary za nabożeństwa odbyte z udziałem kapłana a bez pozwolenia lokalnej władzy... itp.].

1984-1987 – lata bez stałego duszpasterza.
Starania o uzyskanie własnego księdza doprowadziły do przekonania ludzi, że jeśli pozbawią możliwości przyjeżdżania tu duszpasterza z Prużan, to będą mogli starać się o „własnego proboszcza”. Realizując ten zamysł zabrano ks. M. Woronieckiemu dokument tzw. „sprawkę” na prawo obsługiwania kościoła w Słonimie, a było to tym boleśniejsze, że dokonano tego rękami niezorientowanych w sprawie katolików, i tak dzięki prowokacji KGB przyjazdy kapłana stały się jeszcze rzadsze.

1987-1992 – proboszczem o. Witold ŻELWIETRO (OFMCap).
W okresie „głasności” zaistniałej po awarii czarnobylskiej działania katolików w mieście stały się na tyle zintegrowane, że nie bali się już występować do władz o przysłanie do ich parafii kapłana. Zabiegi podejmowane były jednocześnie u władzy państwowej i kościelnej, a zaowocowały wyznaczeniem na to stanowisko młodego kapłana związanego z zakonem kapucynów.
Przysłany do Słonimia, przez arcybiskupa z Rygi, młody, bo dopiero rok po święceniach, kapłan z lękliwością, ale również z wielką systematycznością, zajął się porządkowaniem kościoła, jako przestrzeni materialnej oraz jako tą odpowiedzialnością za ludzkie dusze. Proboszcz, który od kilku lat był też zakonnikiem, oprócz zaangażowania do pracy miejscowych parafian zaprosił do współpracy w duszpasterstwie zgromadzenie sióstr Sercanek, jakie podjęły się systematycznej prace przy katechizacji dzieci i młodzieży, oraz prowadzeniu spraw plebani np. kuchnia.
Powrót SS. Niepokalanek
Działania te zostały przejętą później przez zgromadzenie SS. Niepokalanek. Siostry Niepokalanki stopniowo wracały do opuszczonej przed pół wiekiem fundacji. Pierwszą z sióstr, jakie pojawiły się w Słonimiu była s. Janina jaka przebywała tu w 1989 r., później czasie wakacji 1990 r. pojawiły się tu s. Michalina i s. Urszula jakie zamieszkały u p. Heleny Ignatiuk. Kolejne wakacje na pomocy w pracach duszpasterskich w 1991 spędzały tu s. Marta i s. Urszula, a pod koniec ich pobytu pojawiły się już na stałe s. Irenea i s. Helena. Do tego klasztoru dwuosobowego w czasie kolejnych wakacji przyjeżdżały z pomocą inne siostry np.: s. Urszula, s. Michalina, s. Marta. Po wyjeździe s. Irenei zastąpiła ja s. Tarsylia, a na miejsce s. Heleny przybyła s. Bożena. Później dojechały s. Michalina i s. Elżbieta.


d. Świątynia klasztoru Niepokalanek i druga parafa w Słonimiu.

1993-1994 – rektorem kościoła o. Witold ŻELWIETRO (OFMCap)
Opiekę nad kościołem sprawuje o. Andrzej Dezor i o. Jan Fibek, jacy mieszkają blisko świątyni, a faktyczne problemy natury gospodarczej i administracyjnej rozstrzyga o. Proboszcz. Jest to też czas pierwszych remontów przeprowadzanych przy klasztorze przez siostry nazaretanki.

1994-1995 – rektorem kościoła o. Tomasz JUŃCZYK (OFMCap)
Obowiązki rektorskie wobec prawa kościelnego i cywilnego pełni nadal miejscowy proboszcz o. Witold ale do prac duszpasterskich wspólnota kapucyńska przeznacza tym razem jednego kapłan, który odpowiada na tym terenie także za formy współpracy ze wspólnota sióstr niepokalanek. Z inicjatywy o. Tomasza powstaje zespół muzyczny „Pokój i Dobro”. Dzięki staraniu Sióstr Niepokalanek i o. Tomasza w 1994 r. pierwszy raz wyszła na ulice Procesja Bożego Ciała.
Wspólnota Sióstr Niepokalanek
W 1996 r. wspólnotę zakonna stanowiły 4 zakonnice: s. Renata (przełożona) , s. Michalina , s. Elżbieta , s. Irenea. W styczniu 1997 r. klasztor przeżywał dziękczynienie za beatyfikacje Matki Marceliny Parowskiej, w uroczystości wzięli udział m.im. Nuncjusz białoruski, Biskup ordynariusz i Prowincjał Kapucynów.

1993-1994 – rektorem kościoła o. Witold ŻELWIETRO (OFMCap)
Po wyjeździe o. Tomasza na nowa placówkę w Mińsku , opiekę nad kościołem rozpoczął znowu proboszcz o. Witold. Msze św. i pomaga w pracach duszpasterskich zazwyczaj o. Andrzej Dezor.

1995-1997 – rektorem kościoła o. Grzegorz GÓRALSKI (OFMCap)
Opieka nad młodzieżą zaowocowała wysyłaniem zdolniejszych osób na studia w Polsce w środowisko katolickie, tak by po powrocie osoby te włączyły się w tworzenie religijnej przestrzeni na terenie miasta.

1997-2007 - rektorem kościoła o. Andrzej KRAWCZYK (OFMCap)
Dnia 11.IX.1999 r. odbyła się uroczystość pobeatyfikacyjna, jako podziękowanie za wyniesienie na ołtarze Sióstr. Było to też ukoronowanie długiego czasu trudu i poświęcenia Sióstr Niepokalanek przy katechizacji dzieci i młodzieży na terenie miasta i okolic, a także w pracy charytatywnej. Owocem tego działania są również pierwsze powołania z Białorusi.
Wspólnota Sióstr Niepokalanek
W 2000 r. ukończono remonty wewnątrz kościoła i na wieży, dzięki pomocy dr. M. Kołomyjskiej dokonano również inwentaryzacji znajdujących się tu zabytków, i wprowadzono do głównego ołtarza dawny obraz Niepokalanego Poczęcia NMP.

Benedyktynki – kościół p.w. Znalezienia Krzyża św.

W 1648 r. założono dom zakonny dla Benedyktynek i powstał przy nim kościół p.w. Znalezienia Krzyża Św. , fundatorem była Anna Przecławska. Przyjęto tu mniszki z opuszczonej w 1648 r. fundacji w Smoleńsku.

1670-1673 – opatką s. Konstancja SOŁTANÓWNA

1685 - opatką s. Konstancja SOŁTANÓWNA

1712-1742 - opatką s. Scholastyka BRZOSKÓWNA.

1850 – kasata klasztoru
Trokiele - historia parafii

1500 – fundacja parafii Trokiele, przez Mariana Gasztołta.
k. XVI w. – zapisanie miejscowości jezuitom jako fundusze podległe rektorowi Akademii Wileńskiej
1655-1659 – zniszczenie majątku parafialnego i samej świątyni w czasie wojen moskiewskich
1674 – odbudowa kościoła przez jezuitów
1687 – konsekracja przez bp. W. Silnickiego (sufragan wileński)
1744 – parafia w dekanacie raduńskim, istnieje filia w Dworzyszczach. Na terenie parafi ponad 45 miejscowości. Trokiele, Dworzyszcze, Merginie, Jurewicze, Huryny, Sucki, Daszkiele, Jocewicze, Bieneyki, Kobylniki, Paszunce, Zyżma Nobilium, Worniszki, Cieszkiele, Milance, Gilwiniszki, Zwierbło, Daylitki, Romany, Petrykany, Kniazikowszczyzna, Zuromsiczyzna, Baryły, Popaszany, Deynowa, Podtrokielany, Sznorowicze, Skwiernie, Woytowicze, Jędze, Mykizny, Meytkiny, Eytuny, Wołkołaki, Zyżma Nobilium, Biewie, Rogielewszczyzna, Sliże, Lewosze, Tokary, Imbry, Pozyżmie Oranskie, Gimbuty.
1758 – po pożarze kościoła i odbudowie przez jezuitów świątynia konsekrowana p.w. Nawiedzenia NMP
1782 – parafia liczy 2814 katolików, na terenie parafii kaplica w Dworzyszczach i Gimbutach (majątek Borzymowskiego).
1808 – ks. Jan Dukszta (p)
1809 – budowa obecnego drewnianego kościoła, staraniem Stefana Niezabytowskiego
1842 – parafia w dekanacie lidzkim
1864 – ks. Konstanty Stefanowicz (p)
1866-1872 – ks. Jerzy Sidorski (p), dokonał restauracji wnętrza
1872 – parafia liczy 3007 kat., filialna kaplica w Dworzyszczu
1896 – parafia liczy 4288 kat.
1908 – ks. Edward Zdanowicz (a)
ok. 1918 – ks. Antoni Jaskiel (w)
1919-1920 – ks. Wacław Rodźko (p)
1922-1949 – ks. Michał Szałkiewicz
1957 – ks. Michał Szałkiewicz
1961 – zamkniecie kościoła
1975 – zwrot świątyni
1989-1990 – ks. Wincenty Lisowski (dojeżdżał z Subotniki).
1990-1994 – o. Krzysztof Groszyk OFMCap (p), 1990-1992 - o. Tadeusz Kowalski OFMCap (w).
1994 – diecezjalne sanktuarium
2006 – ks. Paweł Galijski, kaplica Dworzyszcze
Czereja – parafia p.w. Św. Michała Archanioła.

1584 – fundacja kościoła: Najstarsze informacje wskazują na Kazimierza Leona Sapiehę jako ofiarodawcę potrzebnych sum pieniężnych na budowę kościoła jaki miał stać się miejscem przechowywania cudownego obrazu Św. Michała, który ojciec jego z Moskwy przywiózł ok. 1510 r. Niestety świątynia ta uległa spaleniu w czasie wojny polsko-moskiewskiej, po jej zakończeniu nowy kościół fundował tu Michał Józef Sapieha.

1604 – fundacja parafii: Dnia 6.VIII.1604 r. dokonano nadania dla nowo powstałej parafii, przy czym zaznaczono, że fundator Lew Sapieha, już zbudował kościół w „w miasteczku swym dziedzicznym Czerei,” co pozwalało by nam przesunąć o cały rok wcześniej datę zbudowania tu świątyni.

1669 – parafia w dekanacie witebskim: W dokumentach synodalnych z 1669 r. wspomniano o istnieniu tu parafii katolickiej. Ponadto istnieje datowane na dzień 24.IV.1731 r. potwierdzenie o funkcjonowaniu przy parafii Bractwa św. Michała, stosowny dokument wystawiał bp. Michał Zienkowicz. Warto pamiętać, że w tym czasie Czereja był również silnym ośrodek duszpasterstwa unickiego, a w kościele OO. Bazylianów przechowywany był cudowny Obraz Matki Bożej.

1744 – parafia w dekanacie witebskim: W 1744 r. ma miejsce kolejne potwierdzenie istnienia parafii katolickiej w tym miejscu, poprzez wzmiankowanie w dokumentach synodu wileńskiego. Należą tu kaplice w miejscowościach: Czereje, Mieleszkowicze, Stefanow, Gawory, Kułaki, Szarniewicze, Prudziny, Zuczki, Lipowicze, Wiacior, Rakowszczyzna.

1793 – spalenie się kościoła. Trudno o dokładniejsze informacje co uległo zniszczeniu w czasie pożaru, faktem jest że społeczność lokalne podjęła się remontu, lub budowy na nowo świątyni.

1810 – proboszczem ks. Ignacy SZUKIEWICZ: Oprócz katolickiej świątyni istnieje też greko-katolicki kościół. O funkcjonowaniu klasztoru bazylianów w 1820 r. dowiadujemy się z informacji o jezuitach jakim po wygnaniu z Rosji udzielono schronienia w tutejszym klasztorze, mianowicie znalazł schronienie wygnany z Białorusi o. Hieronim Haraburda TJ, jaki miał wtedy 88 lat i z powodu choroby nie mógł dalej podróżować.

1830-1839 – proboszczem ks. NOSOLEWSKI: Zapisał się w historii parafii jako odnowiciel kościoła, odbudowujący go po pożarze, wykończeń wnętrza dokonano w 1839 r. W 1836 r. w tej parafii ochrzczono Stefana Denisewicz, późniejszego kapłana i biskupa.

1848-1849 – proboszczem ks. Piotr JANUSZKIEWICZ: W 1859 r. kolejny raz zniszczeniu przez pożar uległ kościół.

1869 – proboszczem ks. Stanisław BIAŁY: Staraniem proboszcza restaurowano kościół po zniszczeniach oraz wydawano literaturę religijną. Wiadoma również, że razem z proboszczem pracowało tu wtedy 3 kapłanów: ks. Julian Ignatowicz, wikary i ks. Antoni Rymgajło. Obsługiwano w 1869 r. kaplice w Bogatyry, Obczygu, Janowo, oraz oratorium w Mileszewiczy.

1903-1906 – proboszczem ks. Paweł KARPOWICZ: W k. XIX w. parafia liczy ok. 2000 wiernych, a wśród kaplic i filialnych kościołów podległych tutejszemu plebanowi pojawia się miejscowość Bóbr z kaplicą cmentarną. Po ukazie tolerancyjnym w 1905 r. policzono liczebność parafii jako 2158 kat.

1907 – proboszczem ks. Jan JANKIEWICZ: Kaplice obsługiwane były w miejscowościach: Bohatyr, Koltki, Obrusia oraz oratorium w Meliszkewiczy.

1923 – proboszczem ks. Jan BOROWIK: Parafia Czereja położona była na terenie dekanatu siennickiego Teren parafii był jednak bardzo rozległy i proboszcz obsługiwał tu kaplice w miejscowościach: Bohatyr, Kołtki, Obczuga, Piroszyce, Mieliszkiewicze.

1925-1926 – proboszczem ks. Józef DZIAMIAN
Była to poczatkowo kaplica katolicka, zbudowana w 1790 r. (p.w. Narodzenia NMP) staraniem Sióstr Wizytek z Wilna, jakie miały tu folwarki funduszowe. Po 1964 została zabrana na cerkiew.
Wilejka

Początków informacji o świątyni katolickiej w tym terenie należy szukać jeszcze na przełomie XVI/XVII w., kiedy to, w dobrach przynależnych Pacom znajdował się kościół unicki, dobrze uposażony przez wspomnianą magnacką rodzinę, skoro dnia 23.VIII.1707 r. Mikołaj Andrzej Pac wydzielił parafii 2,5 włoki ziemi i wiele innego bogactwa. Natomiast Dokument inwentarzowy z 1793 r. podawał, że w tym czasie majątek Wilejka, miał liczyć 14 dworów, i należał do dóbr Krzczemiszki, a później w pół. XVIII w. [na pewno przed 1797 r.] został on złączony z majątkiem klasztoru Sióstr Wizytek. [Należały tu 9 zaścianków: Kramowiczy, Wielkopole, Zamojsk, Krasnik, Wugły, Garadziszcze, Kamionka, Tołcza, Filipowszczyzna, i wioska Wołcza].



Jeszcze po zabraniu dóbr zakonnych przez władze carskie, w 1842 r., opisujący ten majątek E. Tyszkiewicz stwierdza krótko: „Wilejka - Po Wizytkach wileńskich”, co pozwala odnieść się do panującej wtedy powszechnie w okolicy świadomości, że to dawne ziemie kościelne, stanowiąca wartość funduszowego zabezpieczenia klasztoru SS. Wizytek z Wilna.



W 1796 r. okoliczne miejscowości, a więc Dwór Wilejka, folwark w Hrebienie, dwór Wieszki oraz dwór Bierozki należały do rzymsko-katolickiej parafii Kiemieszowce i obok unickiego wtedy kościoła p.w. Przemienienia Pańskiego, istniała, zbudowana dla katolików w 1790 r., kaplica p.w. Narodzenia N. M. Panny w Wołczy, gdyż była to świątynia fundatorstwa Wizytek. Po 1839 r. kościół stał się własnością cerkwi prawosławnej. Pozostała na tym terenie kaplica katolicka w Wołczy, gdzie nabożeństwa odprawiał proboszcz z pobliskich Kiemieszowców.



Kiedy po dokonanej po 1863 r. parcelacji majątków szlacheckich, i konfiskatach za udział w powstaniu, zmienili się właściciele w wioskach i zaściankach (na prawosławnych), rozpoczęły się starania władzy świeckiej i duchownej, by przejętej już wtedy przez prawosławne duchowieństwo pouniackiej cerkwi w Wilejce podporządkować także kaplice w pobliskich wioskach Wieszki i Grebień. [Np. zachował się list z 1868 r., z którego wynika, że duchowny prawosławny cerkwi w Wilejce o. Władysław Macki dopomina się, by kaplica Grebienie, 4 wiorsty od Wklejki, została zabrana katolikom i przekazana prawosławnym, bo - jak sam motywuje - organizowane tam przez katolików modlitwy przeszkadzają mu w pozyskiwaniu ludzi dla prawosławia.]



Po likwidacji parafii katolickiej w Kiemieszowcach mieszkający na tym terenie katolicy zostali formalnie przypisani do dokszyckiej parafii. Dopiero od 1909 r. w Kiemieszowcach znowu zamieszkał ksiądz ale poza otworzeniem kaplicy w miejscowościach Hrebień i Starozapoń nie udało się odbudować struktur dawnych parafii unicko-katolickich na tym obszarze. Wspomniane świątynie pozostały już prawosławnymi cerkwiami.

Witunicze -
Cerkiew unicka z XVII w. Duszpasterzami byli tu w kolejnych latach: 1757 – ks. Józef Radziewicz, 1759-1761 – ks. Andrzej Radziewicz, 1762 – ks. Jan Suobut, 1764 i 1776-1778 – ks. Józef Radziewicz. Jeszcze w 1795 r. były tu 2 osoby funduszowe na stanie uniackiej plebanii. Natomiast według SłG posiadała ta cerkiew jeszcze w XIX w. zapisy na 2 1/3 włoki ziemi . Filialnymi kościołami na terenie parafii były świątynie w miejscowości Zapoń i Szklańce. Później, już w XIX w. zbudowano tu nową cerkiew. W 1937 r. budynek używany był jako klub sielsowietu, ale planowano przekazać go kołchozowi na pomieszczenia magazynowe.
Na starej części cmentarza parafialnego w Parafianowie zachowana dość liczna grupa starych nagrobków, część z nich odczytana została przez porządkującą ten teren w 1993 r. p. Zofie Jamont. Zachowane napisy przytaczam wg zamieszczonego przez nią zestawienia z 1993/1994 r.:



1. Tadeusz s. Danieli Ławnikowicz 51 lat zmarł 1868 r.,

2. Julia Karczewska 48 lat zmarła w 1917 r.,

3. Maria c. Donata i Kazimiery Odachowskich Miładowskich ur. 1846-1865,

4. DOM Klemensa Kawalona 22 l. zmarł w 1911,

5. Tekla Ostilowska 65 l. zmarła w 1887,

6. Józefa Dębrowska 60 lat zmarła w 1875 r.,

7. Katarzyna z Tracewskich Ochocka 50 lat zmarła w 1857,

9. Wiktor i córka jego Paulina Rymkiewicz żył lat 70 zmarł 1890, żyła lat 18 zmarła 1886,

10. Georgius filius Nicolai Iwaszkiewicz 98 lat zmarł w 1854 r.,

11. Leokadia z Jankowskich Kościkowa 20 lat zmarła 1875 r.,

12. Kijakowscy [treść napisu umieszczono w poprzednim rozdziale, tam gdzie mowa o Kijakowie],

13. Hryniewiczi Helena 1896-1902; Ferdinandy I.1903-VIII.1903,

14. Karolina z Żybinkowa 58 lat zm. 1876 r. i syna Dominika Michalewicz 35 lat zm. 1890,

15. Benedykt s. Antoniego Michniewicz 85 lat zm. 1870 r.,

16. Magdalena ,Zahtow i Róża Michniewiczowie 1860 r.,

17. Stanisław s. Klemensa Kijakowsky ur. 1796 zm., 1838. Porucznik Wojsk Polskich,

18. Zabłocki i syn jego Tomasz 1844 i 1854,

19. Kazimiera Schołastyka z Zabłockich Wołodzko 56 lat zm. 1899,

20. Franciszek Zołotucho,

21. Aleksander Rusiecki Rejent żył 82 lat zm. 4 września 1896 r. Pokój Twej duszy ukochany Wuju.

[22]- Tu spoczywają zwłoki śp. Elżbiety Winckowskiej zm. 1870 r. kwietnia 30 Prosi przechodnia o trzy Zdrowaś Maryja,

23 Gintowtowa,

24. Pamięci śmierci cnotliwego Ojca Stefana Zabłockiego przeniósł się do wieczności w 1870 r. decembr. 26 mając lat 77 Troskliwe dzieci pomnik położyli i proszą o anielskie pozdrowienie,

25, Urodzona Konstancja z Lisowskich Pobiedzińska zm. 1868 r. decemb. 22 dn. lat 25 stroskany mąż Józef prosi o Anielskie Pozdrowienie,

26. Tu spoczywa w Bogu zeszły śp. Wielmożny Wincenty Daszkiewicz przeżywszy lat 53 przeniósł się do wieczności 1851 listopada 24 dnia Prosi przechodnia o trzy Zdrowaś Maryja. (herb) Ten pomnik stroskane dzieci po śmierci najlepszego Ojca postawiły,

27. Tu spoczywa Henryka Rodziewiczowa umarła wieku lat 30 miesiąca lutego 27 dnia 1845 roku. Pokój Jej duszy,

28. Eliasz Jacyna - w wieku lat 78 - 1902 r.,

29. Hieronim Jacyna w wieku lat 22 zmarł 12 grudnia 1901 r. Pokój ich duszy,

30. Sp. Bernard Rutkiewicz ur. 20 sierpnia 1825 zm. 2 listopada 1893. Cześć Twej pamięci Ojcze,

31. tu spocziwo Antoni Wojniczisze lat 43 zm. 1881 r.,

32. Kazimierz Tracewski ur. 1804. marca 10 umarł 1876 listopada 19. Wieczny odpoczynek racz mu dać Panie,

33. D.O.M. Tu spoczywają zwłoki śp. Teofili z Sosnowskich Rutkiewiczowej zm. 3 września 1902 r. Wieczny odpoczynek racz Jej dąć Panie,

34. Tu spoczywają zwłoki śp. Edwarda Drozdowicza żył lat 70 um. 29 czerwca 1897 Spokój Jego Duszy. Pamięć żony i dzieci,

35. Tu spoczywa Anszuliasza Kościk zm. 1904 roku kwietnia 14 dnia żyła lat 94. Spokój Jego duszy.

36. Śp. Jan Bychowiec zm. 27 kwietnia 1911 r. w wieku 79 lat Pokój Jego Duszy Pamiątka ukochanemu Ojcu od stroskanego syna,

37. Tu spoczywają zwłoki śp. Ignacego Rymkiewicza żył lat 72 um. w roku 1890. Prosi o pozdrowienie Anielskie.

38. Śp. Natalia z Lutyńskich Rutkiewiczowa zm. 23 marca 1911 r. żyła lat 73 Cześć Twej pamięci droga Matko,

39. SP Augustyn Jacyna żył lat 59 umarł w 1913 r. Twoja wola Boże zbaw jego Duszę,

40. Tu spoczywają zwłoki śp. Nikodema i Michaliny z Łatwiów Łopatów 1897 grudnia 26 dnia,

41. Sp. Wacław Sokołowski żył lat 57 zmarł 7 lipca 1929 r.,

42. Paulina z Nowickich Kijakowska.
Na cmentarzu parafialnym znajdyją się kwatery wojskowe, gdzie pochowano żołnierzy polskich poległych w 1920 r. W latach międzywojennych władze polskie dokonały ekshumacji ciał poległych i przywieziono je na katolicki cmentarz w Dokszycach, gdzie w 190 grobach spoczęły ciała 198 żołnierzy [wśród nich: 2 kapitanów, 1 porucznik, 2 podporuczników, 3 plutonowych, 2 wachmistrzów, 5 kapralów, 3 st. szeregowców, 18 szeregowców, 3 szpitalnych szeregowych, 3 siostry sanitarne, 2 ułanów, 2 legionistów, 9 żołnierzy Wojska Polskiego i 60 nieznanych]. Pod krzyżem, na pomniku głównym napis: „Bohaterom odparcia najazdu bolszewickiego – Społeczeństwo Dokszyc 2.XI.1932”.



Niżej przedstawiam listę sporzadzoną Wg zestawienia przygotowanego przez Wande Swarcewicz, Opisanie cmentarza wojskowego w Dokszycach, Dokszyce 1995, pełna lista pogrzebanych tu wygląda następująco:



I rząd:

1. Pawlak, żołnierz Wojska Polskiego [dalej: ŻWP],

2. Dziewulski [ŻWP],

3. Bielawski [ŻWP],

4. Jan Filipowski [ŻWP],

5. Zalewski [ŻWP],

6. Jastrzebski [ŻWP],

7. Melka [ŻWP],

8. Wieczorek [ŻWP],

9. Kras [ŻWP],

10. Stanisł. Górny [ŻWP],

11. Prokopski [ŻWP],

12. Ciesielski [ŻWP];



II rząd:

1. 2 Nieznanych [ŻWP],

2. F. Markiewicz [ŻWP],

3. Nieznany [ŻWP],

4. 2 Nieznanych [ŻWP],

5. Nieznany,

6. Osiadło,

7. Nieznany,

8. Koziorek,

9. W. Rosłaniuk,

10. Szeląg,

11. Szwabowski,

12. Haik,

13. Łatwis,

14. Ostrejko,

15. Burak,

16. Siminski,

17. Gołubowski,

18. Burzyński,

19. Daraszkiewicz,

20. Balcerski [ŻWP],

21. Kuszewski [ŻWP];



III rząd:

1. St. Franciszek Melorzkom [1938],

2. Nieznany [ŻWP],

3. Piotr Stepczak [szer. br. 60 P.P. 5.06]

4. Kazmierczak [szer. 4. K. 60 P.P 5.04],

5. Bielasik szer. [3 K 60 P.P. 5.04],

6. L. Halasiński [szt. K. 60 P.P.],

7. Feliks Orzeluk [por 1. K. Grodzen P.P. 24.04],

8. Julian Wielbik [kapr. 2 K. Nowogr. P.P. 24.06],

9. Jan Kapirz [plut. 4 K. Grodzen. PP 24.04],

10. Franc Borys [szereg. 12 K. Grodzeń P.P. 24.04],

11. Nieznany [ŻWP],

12. F. Bakalarz [szer. 1 K.P. szereg. Mińsk PP 24.04],

13. S. Jabłoński [st. Szeg. 4/Grodzen P.P. 24.04],

14. Włodarczyk [szereg. 11. K. Grodzeń. P.P. 24.04],

15. W. Sosnowski szerg. 3.K. grodzen. P.P. 24.06],

16. B. Stankiewicz [st. szereg. 1 K. Wil. P.P. 25.06],

17. J. Modzielewski [szerg. WP 2.07],

18. Nieznany [kapit. 6],

19. Nieznany [plut. ŻWP],

20. Nieznany [kapr. W.P],

21. St. Zajączek [4 K. Grodzen. P.P],

22. Nieznany [ŻWP],

23. Nieznany [ŻWP],

24. Nieznany [kapr. Ap. Art. PP.];



I rząd:

1. Nieznany [ŻWP],

2. Załoga [ŻWP],

3. Józef Krynski [szer. Szpit. Kom. 1 IV 1],

4. Łuczyński [ŻWP],

5. J. Kaczanowski [ŻWP],

6. Jartusik [ŻWP 5.07],

7. Jan Kościej [szer. 1 K 2b WK],

8. Pużyna [ŻWP],

9. Srebro [ŻWP],

10. Niewiarowicz [ŻWP],

11. Trojanowski [ŻWP],

12. Pieslak [ŻWP],

13. Wawrzyniak [ŻWP],

14. Gorecki [ŻWP],

15. Krupowicz [ŻWP],

16. Piechał [ŻWP],

17. Piluk [ŻWP],

18. Cholawski [ŻWP],

19. Nieznany [ŻWP],

20. A. Kubowski [kapr. 4 K.P. Wilen. P.P],

21. Rybar [ŻWP],

22. Nieznany [ŻWP];



II rząd:

1. Wasowski [ŻWP],

2. Nieznany [ŻWP],

3. Bronikowski [ŻWP],

4. Lisowski [ŻWP],

5. Zdanowicz [ŻWP],

6. Sylwin [ŻWP],

7. Buchowski [ŻWP],

9. A. Wykretowicz [siostra san.],

10. Józef Walter [ŻWP],

11. Szluchta [ŻWP],

12. Dyduła [ŻWP],

13. Nieznany [ŻWP],

14. Dogański [ŻWP],

15. Fluksik [ŻWP],

16. Łorzecki [ŻWP],

17. St. Granus [Wojsko M.P. Uł.],

18. Apolinary [ŻWP],

19. Nieznany [ŻWP];



III rząd:

1. Nieznany [ŻWP],

2. A. Sonczewski [szer. Woj. Pol.],

3. Nieznany [ŻWP],

4. F. Krawczyk [ŻWP],

5. Nieznany [ŻWP],

6. Piotr Komaniak [szer. K. Sztab. 10 Dyw.],

7. S. Cierniak [szer. 7 K 11 P.P.],

8. K. Kaczmarski [szer. Piek. Pol. 8 Dyw. 3.02],

9. St. Zieliński [szer. Szpit. Konik 1 1.04],

10. Drysalski [szer. 6 K 10 P.P.],

11. Goraiczyk [szer 2 K.C.KM. 10 P.P],

12 Filarczyk [szer 10 Wek P.P.],

13. Z. Rogowski [szer. Grodz. 26.06],

14. Kubiak [szer. 1 K. Wlkp. P.P.],

15. Józef Zajad [kapr. 10p. Art. Pol.],

16. F. Janowski [szer. 5 K 60.P. Wlkp. 20.06],

17. Nieznany [ŻWP],

18. A. Baranowski [ułan 4 Pułk. 2.06],

19. Aleks. Garny [P. POP. P. Rez. 5. Dyw.],

20. Nieznany [ŻWP],

21. Nieznany [ŻWP],

22. Nieznany [ŻWP];



IV rząd:

1. Ochocki [ŻWP],

2. Walmanko [ŻWP],

3. Jankowski [ŻWP],

4. Dmochowski [ŻWP],

5. Klodziński [szer. Szpit. Pol. 109 4.07],

6. K. Ułatowska [siostra sanit.],

7. Nieznany [ŻWP],

8. Nieznany [FWP],

9. Nieznany [FWP],

10. A. Stefański [kapr. 5 szw-p. 8 t.Z.R 4.06],

11. St. Stawak [Wacht. 9 sz-w. 1 P. szw. 6.04],

12. St. Łopiński [Wacht. 4 P. Uf 23.12],

13. Nieznany,

14. F. Wojtowicz P.POR. Adjut 17 D. Wil. 20.05],

15. Jan Mikolajczyk [szer. Grodzien. SP.P. 27.06],

16. Woźniak [ŻWP],

17. Nieznany [ŻWP],

18. Baszkiłewicz [ŻWP],

19. Nieznany [ŻWP];



V rząd:

1. Nieznany [ŻWP],

2. Zaradny [szer 10 WLKP. P.P.],

3. Nowak [szer 10. WLKP. P.P.],

4. Kutko [ŻWP],

5. Chlebko [ŻWP],

6. Poloanczyk [plut. ŻAND. 1ŁR.D],

7. Jan Bursa [¯WP],

8. Nieznany [ŻWP],

9. Nieznany [ŻWP],

10. Nieznany [ŻWP],

11. Nieznany [ŻWP],

12. Franc Rajewski [ŻWP],

13. Nieznany [ŻWP],

14. Nieznany [ŻWP],

15. Nieznany [ŻWP],

16. Fran. Drumiel [ŻWP],

17. 5 Nieznanych żołnierzy [ŻWP],

18. Nieznany [FWP],

19. Nieznany [ŻWP],

20. Nieznany [ŻWP];



VI rząd:

1. Nieznany [ŻWP],

2. 7 Nieznanych [ŻWP],

3. Nieznany [ŻWP],

4. Nieznany [ŻWP],

5. Nieznany [ŻWP],

6. Nieznany [ŻWP],

7. Nieznany [ŻWP],

8. Nieznany [ŻWP],

9. Nieznany [ŻWP],

10. Nieznany [ŻWP],

11. Nieznany [ŻWP],

12. Nieznany [ŻWP],

13. Nieznany [ŻWP],

14. Nieznany [ŻWP],

15. Nieznany [ŻWP],

16. 3 Nieznanych [ŻWP],

17. Jan Hejna [10 K. 8 P.P. Leg. 4.05],

18. Nieznany [ŻWP];



Ostatni rząd:

1. Nieznany [ŻWP],

2. Nieznany [ŻWP],

3. Nieznany [ŻWP],

4. Nieznany [ŻWP],

5. Nieznany [ŻWP],

6. Nieznany [ŻWP],

7. Nieznany [ŻWP],

8. 2 Nieznanych [ŻWP].
1752 – fundacja klasztoru Mariawitek (zakon zajmował sie przygotowywaniem judaistów do chrztu św.) przez Gedeona Jeleńskiego, kasztelana nowogródzkiego

1843 – kapelanem: ks. Franciszek Rykmsza.

1856 – kasata klasztoru

Hanna (Hajna) – parafia p.w. Wniebowzięcia NMP

1390 – fundacja świątyni przez króla Władysław Jagiełłę i księcia Witolda.
1514 – potwierdzenia funduszu dokonał król Zygmunt III
1744 – parafia (Hajna = Hayna) w dekanacie radaszkowickim, na obszarze parafii wyliczono blisko 50 miejscowości.
1780-1792 – ks. Michał Cydzik (p, kan, dz.),
1781 - staraniem proboszcza dokonano budowy nowej murowanej świątyni
1788 – konsekracja świątyni przez bp. T. Bukatego (sufragan żmudzki).
1796 – parafia w dokszyckim dekanacie, liczy 1865 kat., pracuje tu 3 kapłanów .
1802 – parafia w borysowskim dekanacie
1824 – parafia liczy 3620 katolików.
1843 – ks. Julian Wasilewski (c), ks. Tomasz Skorulski (w), kaplice: Łukawiec (p.w. Narodzenia NMP), gdzie filialista był ks. Eljasz Samowicz; ponadto kaplica cmentarna w Krzemienieńcu (p.w. Opieki NMP), przy dworze Walickich (p.w. Opatrzności Bozej).
1865 - Józef Piotrowski (p)
1922 - vacat
po 1945 - zniszczony
Niestety nie jestem w stanie podąć na dzień dzisiejszy wszystkich danych o osobach pełniących urząd plebana czy proboszcza w Dokszycach, brak tych informacji z lat początkowych w wiec z XVII i XVIII wieku, mam jednak nadzieje, ze dalsze poszukiwania w archiwach i publikacjach naukowych pozwoli pomału zestawić cała dokumentacje.



W prezentowanym materiale dokonano także podziału na poszczególne „epoki” zbliżone do relacji administracyjnej do diecezji.



W diecezji wileńskiej i inflanckiej 1608-1798 r.

Lata urzędu Proboszcz czy pleban Wikary lub komendarz

1608

1672 ks. Stefan RUTKOWSKI

1690 ks. Karol MĘGOLIN

po 1691 ks. Michał JUDYCKI

ok. 1700 ks. Jan BUDROWICZ

ok. 1708 ks. Michał KUBLICKI

1719-1720 ks. Adam KIEŁPIŃSKI

1738-1742 ks. Józef BANIEWICZ

1741 - ks. Stanisław Żołnierowicz

1742 - ks. Ignacy Alexerum [k]

1742-1758 ks. Michał A. FIEDEROWICZ

1750 - ks. Michał Hrehorowicz [p]

1755-1757 - ks. Kaz. Charewicz [w, k]

VII.1757 - ks. Piotr Zachowski [k]

1758-1765 ks. Piotr ZACHOWSKI

1763 - fr. Franciszek Gliński [OFM]

1765 - ks. Jan Góra [k]

1765.IX-XII ks. Józef JANOWICZ

1765-1766 ks. Kazimierz SAKOWICZ

1766-1769 ks. Józef TRZECIAK 1765 - ks. Jezierski

1766 - fr. Aleks Jezierski [OFM]

1769 - ks. Jerzy Korniłłowicz [k]

1769-1790 ks. Jerzy KORNIŁŁOWICZ

1772-1774 - fr. Teodor Bajkowski [OFM]

1782 - ks. Mateusz Rogoza [w]

1782 - ks. Karol Rogoza [al]

1788-1789 - ks. Mateusz Rogoza [al. kan.]

1789-1790 - ks. Sz. Tracewski [coad.]

IV.1790 - ks. Mikołaj Hryniewicz [prez.]

1791-1798 ks. Szymon TRACEWSKI

1793-1794 - ks. Nikodem Tacewicz [al]

1794 - ks. Józef Śliwiński [k]

1794-1795 - fr. Piotr Bielecki [OFM]

1796-1802 - ks. Bazyli Gińko [al]

1796 - ks. Józef Tracewski [w]




W diecezji mińskiej oraz pod biskupami wileńskim i mohylewskim 1798-1925 r.

Lata urzędu Pleban lub Proboszcz Wikary lub komendarz

1798-1834 ks. Szymon TRACEWSKI

1800 - ks. Mikołaj Hrechorowicz

1806 - ks. Bernard Rydzewski

1805-1809 - ks. Winc. Bałtruszewicz [k]

1810 - ks. Marcin Budowicz [al]

1822 - ks. Marcjan Kopow [mansj.]

1822-1831 - ks. Jak. Andruszkiewicz [al]

1825 - ks. Placyd Podolszczyc [OFM]

1825-1927 - ks. Karol Tracewski [k]

1828 - ks. Jan Tracewski

1831-1832 - ks. Marcjan Wiskont

1833 - ks. Antoni Bartoszewicz [w]

1833-1834 - ks. Karol Muczyński [OCD]

1834-1835 ks. Florian SZYMKIEWICZ

V.1834 - ks. Karol Tracewski [adm.]

VI.1834 - ks. Jan Kieraszewicz [rz.]

1835-1854 ks. Antoni MASSALSKI

1836-1848 - ks. Józef Końcewicz [al]

1839-1843 - ks. Paweł Birutowicz [k, w]

1841-1842 - ks. Tadeusz Darguź [w]

1850 - ks. Iwaszkiewicz [w]

1854-1857 ks. Józef BUTKIEWICZ

1857-1862 ks. Łukasz SACJEWICZ

1862-1867 ks. Tomasz SKORULSKI

1867-1868 - ks. Albert Gorbatowski [w]

1868-1870 ks. Fortunat TOMASZEWSKI

1869-1870 - ks. Albert Gorbatowski [w]

1870-1874 ks. Józef PIOTROWSKI

1874-1882 ks. Albert GORBATOWSKI

1882-1917 ks. Ignacy RADZIWIŁŁO 1913 - ks. Józef Purzycki [w]

1918-1925 ks. Franciszek CYBULSKI




W archidiecezji wileńskiej 1925-1989 r. (dekanat głębocki).

Lata urzędu Proboszcz

1925-1930 ks. Franciszek CYBULSKI vacat

1930-1933 ks. Zygmunt ŻEJDIS

1933-1935 ks. Józef WOŹNY

1935-1936 ks. Wincenty BORSUK

1936-1939 ks. Norbert BUDZIŁAS

1939-1943 ks. Bronisław SŁODZIŃSKI

1944-1945 ks. Kazimierz R. GRZEGORCZYK

1945-1948 ks. Piotr BARTOSZEWICZ

1948-1988 brak kościoła i proboszcza Opieka kapłanów z Parafinowa i Wołkołaty



W diecezji mińskiej i archid. mińsko-mohylowskiej 1989-1999 r. (dekanat głębocki).

Lata urzędu Proboszcz Wikarzy lub duszpasterze parafii

1989-1992 o. Piotr JASIEWICZ OFMCap.

1991-1992 - o. Tadusz Kowalski OFMCap.

1992-1994 - o. Klaudiusz Pryzmont OFMCap.

1992-1994 o. Tadeusz KOWALSKI OFMCap.

VII.1993 – o. Apolinary Kazimierak OFMCap.

1993-1994 - o. Jan Fibek OFMCap.

1994-1999 o. Jan FIBEK OFMCap.

II-III 1995 - o. Tomasz Juńczyk OFMCap.

1997-1998 - o. Wiktor Borysiewicz OFMCap.

1998-1999 - o. Klaudiusz Pryzmont OFMCap.



W diecezji witebskiej 1999-2004 r. (dekanat dokszycki). OFMCap

Lata urzędu Proboszcz Wikarzy lub duszpasterze parafii

1999-2000 o. Jan FIBEK OFMCap.

1999-2002 – o. Klaudiusz Pryzmont OFMCap

1999-2004 - o. Andrzej Romanowski OFMCap.

VI-X.2000 o. Tadeusz KOWALSKI.

IV-X.2002 - o. Marek Pasiut OFMCap

2000-2007 o. Marek PASIUT OFMCap.

2001-2002 - o. Władysław Łazar OFMCap

2002-2003 - o. Siergiej Maciuszonek OFMCap

2003-2004 - o. Jerzy Kotowicz OFMCap

2004-2007 – o. Andrzej Żylewicz OFMCap

2005-2006 – o. Tadeusz Topolski OFMCap

2007 - o. Henryk Kuczyński



Iwieniec („czerwony kościół“) – parafia p.w. pw. Św. Aleksandra

1903 – poczatek odprawiania nabożeństw przez proboszcza z kamienia w kaplicy cmentarnej.
1904-1907 – ks. Lucjan Szczerba (w), był faktycznie filialista parafii Kamień
1904 – pozwolenie na budowe murowanego kościoła
1905 – (22.05) poświęcenie kamienia węgielnego pod kościoł św. Aleksandra (abp. J. Szembek)
1907 – przeniesienie karne ks. L. Szczerby, za samowolne postwaienie krzyza przydroznego.
1907 – ks. Jan Kozilewicz
1907 – (10.12) reerygowanie parafii katolickiej w Iwieńcu, i (23.12) poświęcenie kościoła.
1920-1922 – ks. Leopold Mackiewicz (p), parafia należy do dekanatu rakowieckiego, kaplice: cmentarna i Tupaliszcze.
2000 - o. Jerzy Sima (OFMConv)
Iwieniec (parafialny) – p.w. Świętej Trójcy

1606 – drewniana świątynia parafialna, jako pierwszy kościół, fundacja Jana Dwojna i potwierdzenie króla Zygmunta III.
1744 – parafia w dekanacie mińskim; na terenie parafii znajdują się miejscowości: Wiwieniec, Starzynki, Wasiszki Ruckie, Beskowszczyzna, Wołma, Naborowszczyzna, Dudka, Dziakowszczyzna, Oycieniow, Szerniewszczyzna, Abramowszczyzna, Szalewszczyzna, Mikłaszewszczyzna, Kijowiec, Moskalewszczyzna, Starzynki Sołłohubowskie, Podgórze, Pokucie, w jakich prawdopodobnie są też kaplice.
1745 – nadanie nowego funduszu przez Jana de Wojna Sołohub, podskarbiego WKL, i naprawy oraz ozdobienia w starej światyni.
1843 – ks. Alojzy Szyszniewski (p, kan.), ks. Kazimierz Kuktowicz (w), ks. Atanazy Zakrzewski (w), Parafia liczy 4721 katolików, posiada kaplice na cmentarzu, i filie Stańczyki.
1868 – (28.11) zabranie kościoła katolikom i dołaczenie wiernych do parafii Kamień.
1880-1885 – przebudowa koscioła na cerkiew
1888 – spalenie się światyni, już jako cerkwi prawosławnej, w czasie pożaru miasteczka
Klasztor karmelitów bosych. - p.w. Wniebowzięcia NMP


1641-1720 - drewniana świątynia

1639 – początki obecności karmelitów

1641 – dokument fundacyjny Józefa Korsaka, potwierdzony przez króla. Początek budowy klasztoru przerwany śmiercią fundatora w 1643 r., i dokończenie budowy przez zakonników.

1646 - Osiedlenie w mieście karmelitów w nowo wybudowanym klasztorze. Klasztor obsługiwał kaplice w miejscowościach: Łostowice, Przydały, Wolborowicze i Janki.

1639-1654 – budowa świątyni

1654 – poświęcenie kościoła

1655 – zniszczenie kościoła w czasie działań wojennych

1730-1864 - murowana świątynia

XVII w. – istniał w kościele otaczany kultem cudownego Obraz Matki Bożej

1724 - klasztor Głębokie włączono do Prowincji litewskiej (św. Kazimierza), z siedzibą w Wilnie.

1727 - przeniesiono do tego klasztoru nowicjat (z Wilna).

1735 - ukończono budowę murowanej świątyni wg J. K. Glaubitza, (konsekrowana dnia 03.07).

1772 - klasztor liczył 33 zakonników (14 kapłanów), przeorem jest o. Aureliusz od św. Kazimierza.

1795 - Klasztor karmelitów, oprócz kleryków, liczył 9 kapłanów.

1812 – kwatera sztabu Napoleona umieszczona w klasztorze

1825 - klasztor liczy 21 zakonników w tym 8 kapłanów.

1834 - w klasztorze mieszka 24 zakonników (16 kapłanów)

1843 - w klasztorze karmelitów przeorem o. Pankracy Kruszyński (OCD), o. Bartłomiej Brydycki (OCD)

1862 – kasata klasztoru (4 zakonników przeniesiono do Kamieńca Podolskiego), kościół jest filią parafii Głębokie (840 katolików), i pracują przy nim nadal karmelici.

1864 – całkowite zamkniecie klasztoru.

1865 – przejecie przez rząd carski dóbr klasztornych

1867-2007 - po kasacie klasztoru

1872 – przekazanie majątku zakonnego dla Cerkwi prawosławnej

1875 – zmiana dedykacji, cerkiew p.w. Narodzenia Bogurodzicy

1927 – początek procesu o odzyskanie dóbr zakonnych, przerwany wybuchem II wojny światowej.

2000 – cerkiew prawosławna

Dominikanie - p.w. Trójcy Przenajświętszej


1683-1850 – kościół zakonny

1683 – fundacja klasztoru dominikanów, przez Elżbietę z Isajkowskich i Krzysztofa Białłozor (chorąży najwyższy WKL), i budowa kościoła.

1685 – poświęcenie drewnianej świątyni

1769-1773 – budowa murowanej świątyni

1772 – klasztor dominikanów liczył 9 zakonników (7 kapłanów)

1773 – pożar kościoła i wzniesienie nowej murowanej świątyni.

1796 – dominikanie prowadzili tu szkołę dla dzieci

1843 - o. Bartłomiej Szabłowski (OP), ks. Dominik Połtarak, ks. Adam Bittowt (m)

1850 – kasata klasztoru

1866-1919 – cerkiew prawosławna i kościół katolicki

1866 – przejecie budynku przez prawosławnych i adaptacja na cerkiew

1919 – odzyskanie kościoła przez katolików

1930-2007 – świątynia parafialna

1930 – przeniesienie parafii z kościoła NMP.

1936 – ks. Stanisław Możejka (p)

1939-1944 – ks. Józef Karakuk

1949 – zamknięcie świątyni

1990 – odzyskanie kościoła i misje

1992 – ks. Krzysztof Pożarski

1993-1995 – ks. Jan Masin SVD

1995-1999 – ks. Piotr Wróbel

2001-2004 – ks. Jan Pugaczow

2004-2006 – ks. Witali Golec

Katolickie kościoły nie noszą tytułu Św. Antoniego Wielkiego tylko św. Antoniego Padewskiego. Ten pierwszy tytuł powinien by brzmieś św. Antoni Pustelnik - o. Jan
SS. Benedyktynki (p.w. św. Wojciecha)

1633-1871 – klasztor benedyktynek

1633 – fundacja kościoła klasztoru benedyktynek dokonał jej kanonik wileński ks. Wojciecha Sielawa.

1647-1649 – budowa murowanego obiektu ze środków wydzielonych przez Krzysztofa Chodkiewicza, budowniczym był Andrzej Kromer.

1655 – zniszczenie świątyni w czasie wojny moskiewskiej.

1682 – z fundacji Katarzyny Świrskiej wyremontowano kościół i zbudowano nowe murowane budynki klasztorne. Przybyły tu mniszki z Orszy, gdzie zlikwidowano klasztor.

1800 – zniszczenie ogrodów klasztoru przez wytyczanie nowej ulicy.

1842-1843 – kapelan zakonnic: o. Melchior Kosiński, (OSST), oraz o. Bonawentura Wojciechowski (OFMCov).

1871 - likwidacja klasztoru, mieszkających tu dotąd 12 zakonnic przechodzi do Nieświeża.

1871-1873 – kościół rektorski

1872 – w tym roku z klasztornym kościołem związani byli kapłani: ks. Antoni Tyszkiewicz, ks. Jakub Perkowski, ks. Józef Rosiński.

1873-1919 – cerkiew i klasztor prawosławny.

1873 – po przebudowie wieży kościelnych i zmianie wyglądu zewnętrznego świątyni umieszczono tu prawosławny klasztor żeński, jaki funkcjonował w tym miejscu do 1919 r.

1919-1920 – kościół seminaryjny

1919 – (03.12) przeniesiono tu (z klasztoru dominikańskiego) Seminarium Diecezji Mińskiej, decyzją bp. Z. Łozińskiego.

1921-1964 - … ?

Prawdopodobnie nieco później istniała tu jeszcze (do ok. 1930 r.) cerkiew prawosławna.

1941-1944 – za pozwoleniem władz niemieckich kościół wrócił do kultu Bożego.

1945 – zamkniecie kościoła.

1964 – całkowite zniszczenie kościoła przez władze sowiecką.
Augustianie

Fundacja dotyczy końca XIV w. byli tu już w 1494 r.

1673 – pożar drewnianego kościoła, co doprowadziło do skasowanie klasztoru przez prowincjał augustianów, próba odrodzenia nie powiodła się.
Karmelici – p.w. Podwyższenia Krzyża


1668 – konsekracja kościoła klasztornego, fundacja Andrzeja i Barbary Kotowiczów

1673 – erygowanie klasztoru jako rezydencji

1678 – zapisy funduszowi

1682 – klasztor staje się przeoratem

1736 - staraniem karmelitów na miejscu spalonego kościoła powstała murowana, 3 nawowa, świątynia.

1772 - w klasztorze mieszkało wtedy 25 zakonników (11 kapłanów).

1812 – klasztor i kościół ulegają zniszczeniu w czasie wojen napoleońskich.

1815 – odbudowa, rozebranie w 1816 istniejącego przy klasztorze drewnianego szpitaliku

1825 – w klasztorze mieszka 11 zakonników (5 kapłanów).

1834 – w klasztorze mieszka 9 zakonników (8 kapłanów).

1845 – przejecie budynków na skarb państwa

1881 - przekazanie zabudowy klasztornej na koszary wojskowe, i dewastacja zamkniętego kościoła.

1904 – przebudowa świątyni na budynek koszar.

Dominikanie - p.w. Matki Bożej Różańcowej


1632 – fundacja Fryderyka Sapiehy, potwierdzona przez króla, a w 1635 aprobowana przez Sejm.

1708 – pożar zniszczył pierwszy kościół

1737 – wybudowanie klasztoru przy nowym kościele

1782 – pożar klasztoru i kolejna odbudowa w latach 1783-1795 r.

1772 – w klasztorze mieszkało wtedy 35 zakonników (18 kapłanów).

1797 – dominikanie poprowadzili po jezuitach szkolnictwo (do 300 uczniów)

1834 – do tego czasu istniał tu szkoła gimnazjalna, później władze carskie zabrały je dominikanom.

1865 – kasata klasztoru

1873 – rozebranie kościoła.
Bernardyni - p.w. Znalezienia Krzyża


1494 – sprowadzenie bernardynów przez księcia Aleksandra Jagiellończyka

1595 – budowa kościoła i klasztoru bernardynów, fundacja Anny Druckiej Sokolińskiej

1600 – ukończenie budowy klasztoru, (przy którym mieszkało 20-30 zakonników).

1615-1617 – budowa kościoła

1618 – konsekracja świątyni

1727 – gwardianem o. Hipolit Rupejka OFM

1772 - w klasztorze mieszkało wtedy 39 zakonników (16 kapłanów, 13 kleryków i 10 braci).

1853 – skasowanie klasztoru i utworzenie parafii

1872 – parafia liczy 3561 kat., brak na urzędzie proboszcza, kościół obsługuje: ks. Kazimierz Kuczewski (w), ks. Józef Sawrymowicz (m), na terenie parafii istnieje kaplica: Poniemun.
1727 – trynitarze zostali osiedleni na przedmieściu Wawrzyniec przy kościele p.w. Św. Barbary.

1731 – w kościele umieszczono statuę NMP przysłana z Peru, (dar generała zakonu).

1735 – w czasie zamieszek obrabowano klasztor, fundacja otrzymała pomoc finansowa od księżnej Radziwiłł.

1739 – konsekracja nowej świątyni wybudowanej z fundacji Piotra Oziębłowskiego.

1772 – klasztor p.w. Trójcy Przenajświętszej liczył 7 zakonników (6 kapłanów).

1831 – przy budowie twierdzy brzeskiej umieszczono w klasztorze dom roty wojenno-roboczej.

1832 – kasata klasztoru.

Klasztor i kościół Bernardynów (p.w. Św. Antoniego), przy jakim w latach: 1676-1832 mieszkali bernardyni. Pierwotny drewniany kościół, zbudowany na potrzeby klasztoru staraniem wojewody witebskiego Jana Antoniego Chreptowickiego w 1676 r., jaki uległ spaleniu w czasie działań wojennych w 1708 r.
Po zakończeniu wojen północnych odbudowano kościół i klasztor staraniem wojskiego witebskiego Michała Chotolskiego Szpaka, ale znowu jako drewniany budynek wymagał naprawy, i tak po kolejnym pożarze w 1733 r., dzięki staraniom podkomorzego witebskiego Kazimierza Sakowicza kolejny raz został odnowiony. Dopiero jednak w 1772 r. odbyła się jego konsekracja, liczebność klasztoru w tym czasie to 10 zakonników .
Klasztor bernardyński prowadził przede wszystkim duszpasterstwo wśród katolików i pozyskiwał dla Kościoła protestantów i prawosławnych. Przez pewien czas funkcjonował w jego murach nowicjat prowincji litewskiej (do 1827 r.). W 1832 dokonano kasaty przenosząc pozostałych tu zakonników do innych domów.
W latach 1832-1930 r. kościół obsługiwali kapłani diecezjalni . Początkowo chyba jako filialny, od 1843 r. był parafialnym. Wiadomo że do tej parafia należała kaplice filialna w miejscowości Skuratowo [R-moh-1848], później będzie ich znacznie więcej, m.in.: Gorodnja, Ciechówka, Łużyn, Chociml, Leontów Skuratowo, Sjedce. Natomiast w 1923 r. podawano tylko trzy kaplice, później dołączono także kaplice Leontowo.
Przepraszam bardzo, ale kościół bernardynów nosił tytuł św. Antoniego Padewskiego, mozna powiedzieć doktora a le nie św. Antoniego Wielkiegi ten założyciel monastycyzmu nie był tytułem kosciołów franciszkańskich
Był to klasztor bernardynek - klarysek. Zakon oparty o II regułę św. Franciszka z Asyżu. Bliskośc klasztorów bernardyńskich (meskiego i żeńskiego) jest podobna w Lublinie i Warszawie. o. Jan
Zdjecie pierwsze przedstawia cerkiew w czasie uzytkowania jej przez kościół katolicki. (świadczy o tym rodzaj krzyża) Bardzo prawdopodobnym jest że była to wczesniej światynia greko-katolicka. W pewnym okresie czasu w dokszycach istniały dwa koscioły greko-katolickie.
Unicka cerkiew (kościół) w Niebyszyno nosił tytuł Zaśnięcia NMPanny. Tyszkiewicz opisywał ją w 1843 r. jako: "cerkiew drewniana. Mateusz Rodziewicz, podczaszy piński, dokumentem z 1760 roku 30 augusta wydanym, nadał tej cerkwi dwie włoki ziemi, nie mniej wolny połów ryby na rzece i bezpłatne mliwo w młynach zapewnił, z obowiazkiem, azeby proboszcz po dwie msze co tydzień na intencje fundatora odprawił" [OpB s. 149]. W 1810 proboszczem był tu ks. Ławecki (greko-katolik) Istniała w tej parafii filia w Dobruniu. Po likwidacji Unii, od 1839 r. była to filia prawosławnej parafii w Wituniczach.
Jeszcze w XVII w. była to stacja misyjna zakonu jezuitów gdzie w latach 1686-1688 o. Michał Bujnowski TJ nadzorował budowę nowego drewnianego koscioła. Kolejna budowa światyni dotyczy lat po wojnach północnych (ok. 1728 r.) i ta światynia nosi juz tytuł Niepokalanego Poczecia NMP. Przy nim jezuici utrzymywali dom misyjny (1754-55 - o. Michał Przewłocki, 1756-58 - o. Józef Tołoczko, 1760-61 - o. Tomasz Przestrzelski, 1762-64 - o. Mateusz Kukliński) W tym czasie miejscowość nazywa się Hłuboczka. Kolejny kosciół powstaje (lub tylko przechodzi remont) juz jako Rukszanicka parafaia w 1804 r. staraniem ks. A. Jakubowskiego. Później pracuja tu: 1810 - ks. Andrzej Aleksandrowicz (dziekan połocki), 1833 - ks. Stankiewicz, 1848 - ks. Fabian Sikorski, 1852 - ks. Augustyn Sobolewski, 1863-1871 - ks. Józef Kłopotowski, 1871-1891 - ks. Aleksander Jakubowski, 1898-1908 - ks. Adam Kurowski, 1909 - ks. Franciszek Piniarowicz, 1926-1927 - ks. Witold Paszkiewicz (wikariusz gen. cz. d. mińskiej). W tych ostatnich czasach parafia liczyła ok. 600 katolików. Wczesniej na jej terenie obsługiwano kaplice w miejscowościach Turowlany, Szkirłow, Janow.
W roku 1476 zbudowano tu pierwszy drewniany kościół z zapisu ksiecia Aleksandra s. Zygmunta Holszańskiego, kolejne nadanie dla parafii dotyczy roku 1542 tym razem z funduszy Pawła Holszańskiego. Kolejny kościół powstaje na pocz. XVII i nosi tytuł Trójcy św a dodatkowo Wniebowziecia NMP. O tym kosciele mówia dokumenty synodalne z 1669 r. Istniała tu wtedy tez Altaria pw. Niepokalanego Poczecia NMP. W roku 1781 parafia katolicka liczy tu 591 osób. Pozar koscioła w 1809 powstała trzecia budowla. W 1840 zbudowano ceglana kaplice na cmentarzu. Kolejni proboszczowie to: 1802 - ks. Ignacy Ostrowski
1840 - ks. Telesfor Hromakowski
1841-1843 - ks. Tadeusz Dankowski
1852-1856 - ks. Leon Nowicki
1857-1868 - ks. Alojzy Giara
1872-1874 - ks. Florian Ljawnicz
1976 - ks. Michał Błaguszewski
1880-1881 - ks. Franciszek Wojciechowski
1881-1886 - ks. Antoni Grekowicz
1887-1888 - ks. Adolf Narkiewicz
1888-1891 - ks. Celestyn Sienkiewicz (trynitarz)
1893-1894 - ks. Bolesław Korn
1894- - ks. Józef Wróblewski
1894-1896 - ks. Kazimierz Stabierkas
1904-1910 - ks. Józef Staszkiewicz
1910-1932 - ks. Serafin Zapaśnik
1932-1936 - ks. Stanisław Staszelis
1936-1937 - ks. Edward Cerran
1937-1939 - ks. Stanisław Wysiadłowski
1936-1967 - opieke ks. B. Łozowski (Mołodeczno)
1984-1997 - ks. Edmund Dołgiłowicz-Nowicki
1997-2003 - o. Grzegorz Góralski OFMCap
2003-2005 - ks. E. Dołgiłowicz-Nowicki
Pierwsza fundacja kościoła dotyczy roku 1522 jaki pojawił się tu na uposarzeniu wystawionym przez Elzbiete Radziwiłł z Sakowiczów. Niestety świątynia uległa zniszczeniu w czasie reformacji i kolejną fundacje dokonuje w 1624 r. Jan Dołmat-Isajkowski. Kościół przetrwał z małymi poprawkami, jako budowla drewniana do 1884 r. kiedy to staraniem ks. dziekana Nikodema Cycen dokonano budowy nowej światyni (z elementami dawnej drewnianej konstrukcji w środku). Konsekracji kościoła dokonał w 1893 r. ks. bp A. Zwierowicz. Światynia w czasach stalinizmu i bezbożności breżniewowskiej stanowiła jedyny na terenie rejonu dokszyckiego czynny kościół katolicki. Po meczeńskiej śmierci ks. R. Dronicza w 1942 r. pracowali tu kolejno: 1942-1943 - ks. E. Łatecki, 1943-1961 - ks. S. Górski, 1961-1984 - ks. K. Tomkiewicz, 1984-1988 - dojeżdzał ks. F. Grynkiewicz, od 1988 - o. Piotr Jasiewicz OFMCap.
W roku 1849 miejscowośc zapisano jako "Kijaków", później uzywano nazwy "Kijakowo". Pozwolenie na odprawianie Mszy św. w kaplicy wydano w 1914 r. i dotyczyło tylko trzech dni w roku. W latach trzydziestych XX w. przyjeżdzał tu czesto ks. Ryszard Werbel (wikary z Parafianowa) jaki uczył dzieci religii w Starej Wsi. Po nim do 1948 prace prowadził tu ks. Piotr Partoszewicz (proboszcz z Porpliszcza). Później kaplica zdewastowano przez tzw.: "komsomolców". Do kultu Bozego wróciła w 1991 r. staraniem pracujacych w tym czasie w Parafianowie kapłanów z Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów. Dzis filialna kaplica Parafianowa.
kościół istniał do 1943 r., kiedu to spalono go w czasie tzw. karnych operacji. 20.XII.1885 władze carskie zabrały ten kosciół na cerkiew. Po licznych protestach w Petersburgu zwrócono go katolikom w 1909. Proboszczem był tu wtedy młody kapłan ks. Albin Rojsza, później w latach 1914-1918 ks. Stefan Wojno. W czasach po rewojucji opiekę nad tą światynia mógł pełnic proboszcz z Dziedziłowicz ks. Franciszek Wyleżyński (do 1923 r.) później światynia bez kapłana.



W okolicy istniały duze skupiska ludności polskiej, dla jakiej w latach 1929-1933 istniały nawet szkoły z językiem polskim w miejscowościach Bierozki, Dziedziłowicze i Kiemieszowce. Po zajeciu tych terenów przez Niemców w 1941 r. z pomocą pospieszył proboszcz Dokszyc ks. Bronisław Słodziński. Ciekawostka jest że z tych terenó pochodziła kandydatka na ołtarze s. Franciszka Maria Witkowska (1866-1895) współzałozycielka, razem z bł. Honoratem Koźmińskim zgromadzenia Sióstr Imienia Jezus.
W poł. XVII w. istniała tu parafia katolicka (podatek podymny z 1653 mówi o własności 11 dymów, natomiast dokument Synodu Sapiehy z 1669 r. przedstawia ta parafie w dekanacie połockim) Nieco później ok. 1682 r. z funacji Konstantego Wł. Paca sprowadzeni tu zostaja bernardyni, dla których wybudowano drewniany kosciół i klasztor.



W światyni przechowywany był cudowny Obraz Matki Bozej a klasztor miał uposazenie na 5 zakonników, w tym 4 kapłanów. Parafie katolicka utworzono przy klasztorzew 1797 i funkcjonowała ona nawet po kaszcie klasztoru (1842) aż do zagarniecia świetyni na cerkiew prawosławna (1890) Później jest to teren parafii Dokszyce, gdzie z inicjatywy Sipayłły (właściciela pobliskiego dworu Lipsk) zbudowano ok. 1910-1914 murowany kosciół. Dziś po kościele ślady tylko fundamentów (obok lesnictwa) a po klasztorze miejce nie upamietnione, gdyz zbudowano tam w czasach stalinowskich sklep (burzac stara cerkiew). Ponadto we wsi cmentarz katolicki z licznymi nagrobkami w j. polskim.
W Gnieździłowie istniał w XVII kosciół katolicki. Prezentowana na zdjeciu kaplica ma wzmiankowania w dokumentach wizytacyjnych dek. połockiego z 1782 r. "w ogrodzie, ozdobnie zbudowana, w środku porzadek do odprawiania mszy św. majaca". Rozgraniczenie tego terenu na diecezje mińska i wileską (1849) pozostawiło kaplice w granicach parafii Dokszyce, jednakze później stan jej opisano jako "zrójnowany" (1851 r. Z czasem znalazła sie ona w parafii Parafianowo i opiekę nad nię sprawowała rodzina Koziełł Poklowskich. W 1899 r. kuroa wileska przydzieliła proboszczowi prawo odprawiania tu mszy sw i sprawowania sakramentów (m.in. chrztu św.).
Pierwsza światynia katolicka powstała tu w 1675 r. Nowy kościół powstał ok. 1735 przy nim np. mieszkał kapelan. Parafia utworzona została w 1793 a pierwszym proboszczem był ks. Jerzy Żukowski. Istniały tu filialne kaplice w Zaponiu i przez pewien czas kościół w Szklanem (później unicki), 1887-1909 kościół władze carskie zamieniły na cerkiew. Światynia istniała jeszcze w 1941 (dojeżdzał tu proboszcz z Dokszyc) później spalona ok. 1943.
Pierwsze zniszczenie koscioła w Dokszycach dokonało sie w czasie wojny moskiewskiej 1654-1667, tak że w czasie wizytacji tego terenu przez biskupa Słpskiego w 1674 napisano: kościół ogniem spalony" juz w tych latach mamy jednak proboszcza ks. Stefana Rakowskiego. Kolejny odbudowany w 1745 kościół miał dwie wierze drewniana , jakie uległy rozebraniu ok. 1850 r. bo w czasie wizytacji z 1856 napisano już: "fonton na 6 okragłych słupach" co dobrze oddaja zdjęcie z pocz. XX w.
W dobrach Archidiakona Wileńskiego (posiadali je od 1435 r.) ufundowano ok. 1624 pierwszy kościół, jaki archidiakon Melchior Hiliaszewski uposazył w 1630, drewniana światynia przetrwała tylko do wojny moskiewskiej i w 1676 nowy kościół konsekrował bp. Mikołaj Słupski.



Ta światynia przetrwała do pocz. XX w. kiedy to staraniem ks. B. Korn pobudowano nowy kościół (1901-1904). Konsekracji światyni dokonano dopiero po odbudowie z wojennych uszkodze (22.VIII.1931). Kościół wprowadzony przez lokalne władze do rejestru zabytków ok. 1966 r. przetrwał czasy komunizmu służąc za magazyn gorzelni.
Pierwsza światynia katolicka powstała w 1795 r. (fundacja Mackiewicza), przyozdobiona na nowo w 1809 zostaje zorganizowana przy niej parafia katolicka i mieszka tu kapłan (1820 - ks. Bałtruszewicz, 1826-1850 - ks. Stefan Witkiewicz, 1852 - ks. Jacewicz) ok. 1860 zmieniono ja na cerkiew
Kościół w dziedzino zbudowano w 1672 por.: Arch. w Mińsku F 1781-24-632 k. 1-5, zniszczony w czasie wojen północnych odbudowano w 1746
br. Jan Fibek OFMCap

br. Jan Fibek OFMCap

E-mail:
bratjan6@wp.pl

www: